II OSK 2371/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-05-20
Skład orzekający: Sędzia NSA Paweł Miładowski, Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane wykonane w ramach decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości, które nieznacznie odbiegają od pierwotnego wyglądu budynku, ale są zgodne z nakazem i powszechnie stosowanymi rozwiązaniami technicznymi zapewniającymi bezpieczeństwo konstrukcji, mogą być uznane za istotne odstępstwo od projektu budowlanego lub wymagać pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Roboty budowlane wykonane w ramach decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości, nawet jeśli wiążą się z nieznacznymi zmianami w stosunku do pierwotnego wyglądu budynku, nie stanowią istotnego odstępstwa od projektu budowlanego ani nie wymagają pozwolenia na budowę, jeśli są zgodne z nakazem i stosowanymi powszechnie rozwiązaniami technicznymi zapewniającymi bezpieczeństwo konstrukcji. W takiej sytuacji postępowanie administracyjne w sprawie tych robót staje się bezprzedmiotowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła robót budowlanych związanych z budynkiem gospodarczym, które zostały nakazane decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w celu usunięcia nieprawidłowości. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucali, że wykonane roboty stanowiły nadbudowę i istotne odstępstwo od projektu budowlanego, a organy wadliwie umorzyły postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) oddalił skargi, uznając, że roboty były zgodne z nakazem i nie stanowiły istotnych odstępstw. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargi kasacyjne.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi kasacyjne.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych [...] i [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 2/18 w sprawie ze skarg [...]i [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych związanych z budynkiem gospodarczym oddala skargi kasacyjne.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 2/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargi [...]i [...]na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (zwanego dalej: WINB) z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych związanych z budynkiem gospodarczym.
Zaskarżony wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym.
Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. [...] (zwany dalej: PINB), na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.; zwanej dalej: k.p.a.) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych związanych z budynkiem gospodarczym usytuowanym na zapleczu nieruchomości przy al. [...][...].
Po rozpatrzeniu odwołań złożonych przez [...] oraz [...] WINB decyzją nr [...] z dnia [...] października 2017 r. utrzymał w mocy ww. decyzję PINB.
Skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na ww. decyzję WINB złożyła [...] oaz [...].
Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 2/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargi [...] i [...] na ww. decyzję WINB.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty.
W ocenie Sądu I instancji z materiału dowodowego zebranego przez organy administracji publicznej wynika, że w sprawie brak jest prawnych podstaw do działania organów nadzoru budowlanego. Roboty budowlane, które były prowadzone w budynku gospodarczym zlokalizowanym na tyłach działki, położonej przy al. [...][...] znajdują swoją podstawę w ostatecznej i prawomocnej decyzji organów nadzoru budowlanego, wydanej w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 Prawa budowlanego.
Sąd I instancji zaznaczył, że decyzją nr [...] z dnia [...] października 2015 r. PINB nakazał współwłaścicielom budynku gospodarczego usunięcie nieprawidłowości w kontrolowanym budynku poprzez: wykonanie robót budowlanych, polegających na przemurowaniu części nadziemnej południowej ściany budynku, odtworzeniu fragmentu ścian w narożniku południowo - wschodnim, przemurowaniu pionów kominowych, uzupełnieniu, wzmocnieniu i wymianie zniszczonych elementów drewnianej konstrukcji stropodachu na nowe, wymianie deskowania i pokrycia dachu na nowe. Trafnie zatem uznały organy nadzoru budowlanego, że decyzja ta upoważnia wszystkich współwłaścicieli tego budynku gospodarczego do wykonania robót budowlanych w niej opisanych. Co istotne organ nie nakazał, aby inwestorzy uzyskali, przed wszczęciem robót pozwolenie na budowę lub aby zgłosili zamiar wykonania robót do organu administracji architektoniczno - budowlanej. Współwłaściciele mieli jedynie obowiązek wykonania nakazanych robót pod kontrolą osoby uprawnionej. Jak wynika z akt dołączonych do odpowiedzi na skargę obowiązek ten został wykonany. Wprawdzie Sąd I instancji przyznał rację skarżącym, iż podczas wykonywanych robót doszło do zmian w obiekcie w stosunku do jego poprzedniego stanu polegających na: zwiększeniu wymiarów komina usytuowanego po lewej stronie budynku, usytuowaniu okien elewacji południowej na poziomie wyższym od poziomu podłogi niż poprzednio (polegało to na podwyższeniu poziomu parapetów okiennych), zwiększono wysokość ściany zachodniej o 70 cm i wschodniej o 30 cm, jednak zgodnie z nakazem wymieniono zniszczone elementy dachu i ścian budynku, budynek pozostaje parterowy. Ilość kominów nie uległa zmianie. W elewacji południowej były i są dwa otwory okienne, w których znajdują się dwa okna, posiadające identyczne wymiary, usytuowane wyżej niż poprzednio. Zdaniem sądu, należy uznać za okoliczność istotną dla wyniku postępowania, że kształt obiektu zarówno przed robotami, jak i obecnie nie uległ zmianie. Trudno także jednoznacznie, w zakresie całości prac budowlanych przyjąć, że odbiegają one od nakazu określonego w ostatecznej i prawomocnej decyzji nakazowej decyzji. Inwestor zastosował się do wytycznych zawartych w decyzji ostatecznej, a dostrzeżone odstępstwa od pierwotnego wyglądu budynku nie mogą być uznane także za odstępstwa od decyzji nakazowej. Porównanie określonych w decyzji nakazowej robót budowlanych, zmierzających do zachowania substancji budynku i efekt tychże robót wskazuje, że organy były uprawnione do uznania, że wprowadzone nieznaczne zmiany w budynku, są skutkiem wprowadzenia, obecnie powszechnie stosowanych, rozwiązań technicznych (betonowy wieniec obwodowy ścian) gwarantujących bezpieczeństwo konstrukcji. Inwestor skupił się na wymianie uszkodzonych części budynku w sposób poprawny technicznie, co niewątpliwie przy robotach, mających za cel usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, który zagraża ludziom i mieniu, należy uznać za najważniejsze. Zmiany, nie wpłynęły na zmianę właściwości użytkowych budynku
Za niezasadny Sąd I instancji uznał zarzut naruszenia przez organy art. 89 § 2 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie, w toku postępowania, rozprawy administracyjnej.
W skardze kasacyjnej [...] zarzuciła ww. wyrokowi naruszenie:
- art. 3 pkt 6, 7 i 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1332, zwanej dalej: p.b.) poprzez ich błędna interpretację i nieustalenie, że w sprawie mamy do czynienia z nadbudową obiektu budowlanego;
- art. 48, art. 49b i 50 w zw. z art. 36a ust. 5a pkt 1 i 2 p.b. poprzez ich niezastosowanie, tj. przyjęcie, że nadbudowa budynku o 23% pierwotnej wysokości oraz zmiana powierzchni dachu, rozmiarów, kubatury, konstrukcji i parametrów użytkowych komina oraz posadowienia i rozmiarów okien nie stanowią istotnego odstępstwa od upoważnienia zawartego w decyzji oraz nie zwiększają obszaru oddziaływania obiektu i nie dają podstaw do stosowania sankcji przewidzianych prawem;
- art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy w ocenie skarżącej należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Swoim rozstrzygnięciem Sąd zaakceptował naruszenie prawa procesowego w decyzji w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 81 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania, selektywną ocenę dowodów, brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, niewyczerpujące zgromadzenie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, pominięcie wniosków dowodowych a w konsekwencji niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, a nadto art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak sporządzenia uzasadnienia odpowiadającego wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie wyroku oraz ograniczenia wyjaśnienia zasadności przesłanek jego wydania do całkowicie dowolnej oceny faktów, art. 75 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu z opinii biegłego wnioskowanego przez pełnomocnika [...] pismem z dnia 7 grudnia 2016 r., art. 89 § 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sytuacji, gdy z uwagi na wymienione wyżej naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, a w szczególności treści art. art. 75 i 89 k.p.a., rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części i naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez zaakceptowanie umorzenia postępowania, pomimo istnienia przedmiotu, tj. żądania strony, które należało merytorycznie rozstrzygnąć.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
[...] w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie:
- art. 66 p.b. poprzez jego błędną wykładnię poprzez utożsamienie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, a tym samym doprowadzenie obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu technicznego z decyzją o pozwoleniu na budowę
- art. 66 p.b. poprzez nieprawidłowe zastosowanie wskutek niczym nieuzasadnionego przyjęcia, że prowadzone przez inwestora w ramach decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych w stanie technicznym nieprawidłowości roboty budowlane, stanowiące de facto przebudowę i zmierzające do zmiany sposobu użytkowania budynku - z gospodarczego na mieszkalny, nie wykraczają swoim zakresem poza ramy określone w tym przepisie,
- art. 66 w związku z art. 3 pkt 7a oraz art. 28, art. 36a i art. 48 p.b. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji ich niezastosowanie w sytuacji, w której w ramach decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości inwestor prowadzi roboty budowlane - przebudowę, zmierzające do zmiany sposobu użytkowania budynku - z gospodarczego na mieszkalny (najem)
- art. 36a p.b. poprzez pominięcie przesłanki istotnego odstąpienia o projektu budowlanego, podczas gdy w pojęciu tym mieszczą się takie okoliczności, jak: 1) parametry obiektu budowlanego, zmienione wskutek samowolnej ingerencji inwestora 2) kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość i szerokość obiektu budowlanego, 3) zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego - z gospodarczego na podnajem dla studentów i/lub imigrantów, 4) ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy, 5) realizacja inwestycji mimo nieposiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i wbrew woli współwłaścicieli, co pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego;
-. art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo wykazanych w skardze mających wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa materialnego, a właściwie jego obejścia oraz istotnych naruszeń przepisów postępowania,
- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 8 i art. 11 k.p.a. wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że próba obejścia przez inwestora i organy nadzoru budowlanego przepisów prawa powszechnie obowiązującego, która znajduje uzasadnienie w dokonanych ustaleniach i zebranym materiale dowodowym, jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności, a ponadto narusza zasadę zaufania oraz przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- Naruszeniu art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przejawiającym się w tym, że w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej Sąd nie zastosował środka określonego w ustawie mimo, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia obejścia prawa;
- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 8, art. 10 i art. 12 k.p.a. polegające na niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej i niezastosowaniu środka określonego w ustawie mimo że postępowanie przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad ogólnych postępowania, nie na każdym jego stadium strona miała zagwarantowany czynny udział w postępowaniu;
- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. polegające na niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej i niezastosowaniu środka określonego w ustawie mimo braku przesłanek do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania, a tym samym jego umorzenia.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego! rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi kasacyjne okazały się bezzasadne.
Skargi kasacyjne zostały rozpoznane na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania, w którym wydano zaskarżony wyrok. W granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również powodów przemawiających za uchyleniem kwestionowanego orzeczenia z tych powodów.
Niezasadne okazały te zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które zmierzały do zakwestionowania dokonanej przez Sąd I instancji oceny sposobu zebrania przez organy nadzoru budowlanego materiału dowodowego. Z przywołanych w skardze kasacyjnej w tym zakresie przepisów k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, w toku postępowania organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ ma obowiązek prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Ponadto organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a następnie wyjaśnić podstawy wydanego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji.
Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że decyzją nr [...] z dnia [...] października 2015 r., nakazano współwłaścicielom budynku gospodarczego usunięcie nieprawidłowości w kontrolowanym budynku poprzez: wykonanie robót budowlanych, polegających na przemurowaniu części nadziemnej południowej ściany budynku, odtworzeniu fragmentu ścian w narożniku południowo - wschodnim, przemurowaniu pionów kominowych, uzupełnieniu, wzmocnieniu i wymianie zniszczonych elementów drewnianej konstrukcji stropodachu na nowe, wymianie deskowania i pokrycia dachu na nowe.
Organu ustaliły także, że osoby zobowiązane do wykonania powyższych robót
przemurowały część nadziemną południowej ściany budynku usytuowanego na zapleczu nieruchomości przy al. [...][...]. Odtworzono fragment ścian w narożniku południowo - wschodnim. Wewnątrz budynku skuto tynki. Od wysokości ok. 2,5 m od poziomu zera przemurowano kominy budynku. Wykonano wieniec betonowy po obwodzie budynku. Na wierzchu wieńca osadzono murłaty. Widoczna jest nowa konstrukcja drewniana stropodachu, drewno zostało zaimpregnowane. Wykonano nowe deskowanie stropodachu. Wymieniono nowe pokrycie dachu z papy. Zdemontowano całą podsufitkę, nowej jeszcze nie wykonano, częściowo wykonano stelaż aluminiowy pod nową podsufitkę. Zdemontowano rynnę i rurę spustową. W dwóch otworach elewacji frontowej jest stara stolarka okienna. Pozostałe otwory w elewacji frontowej zabezpieczono deskowaniem. Skuto tynk zewnętrzny na ścianie frontowej. Zdemontowano uszkodzoną instalację elektryczną i wodną na nadziemnej części budynku. W części nadziemnej obecnie brak było widocznych instalacji. Odkopano, od zewnątrz, ściany piwnic, celem wykonania izolacji. W ścianie południowej, w odtworzonej części budynku istniały dwa otwory okienne. Jeszcze nie osadzono stolarki. Jeden otwór posiada szerokość 1,25 m i wysokość 1,34 m, wysokość parapetu 1,32 m. Drugi otwór posiada szerokość 0,54 m i wysokość 0,92 m, wysokość parapetu 1,32 m. W ścianie frontowej istniały dwa otwory drzwiowe zabezpieczone deskowaniem, jeden o szerokości 1,1 m i wysokości 2,3 m, a drugi o szerokości 1,6 m i wysokości 2,12 m. Widoczne było, że ściany przemurowano na przedłużeniu ścian istniejących, nie zmieniono zatem długości i szerokości budynku. Z uwagi na usytuowanie budynku, brak było możliwości dokonania pomiarów jego długości i szerokości po zewnętrznym obrysie ścian. Długość i szerokość budynku zmierzono po wewnętrznym obrysie ścian i wynosi 9,76 m na 4,92 m. Stropodach posiada spadek w kierunku nieruchomości przy al. [...], stąd wysokość budynku jest zróżnicowana i wynosi 3,11 m (pomiaru dokonano od poziomu terenu do deskowania stropodachu, przy ścianie frontowej) i 3,76 m (mierzono od poziomu posadzki do deskowania stropodachu, przy ścianie tylnej). Roboty budowlane były w toku i nie zostały zakończone (w toku kontroli nie były prowadzone). Nie wykonano tynków, nie osadzono stolarki okiennej, nie uzupełniono ubytków posadzki, nie odtworzono instalacji i nie wykonano podsufitki. Grubość ścian bloczków betonowych wynosi 24 cm. Ściany z cegieł 25 cm. Wysokość od nadproża, do deskowania stropodachu mierzona przy węższym otworze drzwiowym ściany frontowej wynosi 90 cm. Komin po lewej stronie budynku posiada długość ponad dachem 1,2 m, szerokość 49 cm i 4 przewody, w tym 3 wentylacyjne. Wysokość od stelaża podsufitki do posadzki wynosi 2,74 m. Od strony al. [...] widać, że małe okno w ścianie południowej posiada nadproże usytuowane 55 cm powyżej murka ogrodzeniowego. Wysokość budynku od murka ogrodzeniowego do deskowania stropodachu wynosi 2,1 m. Wysokość cegły 6,5 cm.
Organy nadzoru budowlanego ustaliły wprawdzie, że doszło do zwiększenia wymiarów komina usytuowanego po lewej stronie budynku, zmiany usytuowania okien elewacji południowej na poziomie wyższym od poziomu podłogi niż poprzednio (polegało to na podwyższeniu poziomu parapetów okiennych) oraz zwiększenia wysokość ściany zachodniej o 70 cm i wschodniej o 30 cm., to jednak Sąd I instancji trafnie wskazał opierając się na materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, że porównanie określonych w decyzji nakazowej robót budowlanych, zmierzających do zachowania substancji budynku i efekt tychże robót wskazuje, że organy były uprawnione do uznania, że wprowadzone nieznaczne zmiany w budynku, są skutkiem wprowadzenia obecnie powszechnie stosowanych rozwiązań technicznych gwarantujących bezpieczeństwo konstrukcji. Zobowiązani skupili się na wymianie uszkodzonych części budynku w sposób poprawny technicznie, co niewątpliwie przy robotach, mających za cel usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, który zagraża ludziom i mieniu, należy uznać za najważniejsze. Zmiany, które zaistniały nie wpłynęły na zmianę właściwości użytkowych budynku
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sad I instancji trafnie ocenił, że organy nadzoru budowlanego w sposób niewadliwy ustaliły zakres prac nakazanych decyzją nr [...] z dnia [...] października 2015 r. oraz prac faktycznie zrealizowanych przez zobowiązanych. W uzasadnieniu decyzji w sposób szczegółowy omówiono motywy, z powodu których uznano, że nie wykraczają one poza zakres nakazany we wspomnianej decyzji. Argumentacja skarżących kasacyjnie wskazuje, że zasadniczo nie kwestionują oni sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego, lecz ocenę materiału dowodowego oraz dokonaną przez organy kwalifikację robót wykonanych przez zobowiązanych.
Niezasadnie skarżący kasacyjnie zarzucają Sądowi I instancji, iż ten nie dostrzegł naruszenia przez organy nadzoru budowlanego art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Wskazać należy, że organ nadzoru budowlanego jest fachowym pionem administracji publicznej, zatem co do zasady ewentualne wątpliwości powinien rozstrzygać we własnym zakresie, w ramach swoich kompetencji. Przewidziana w przepisach Prawa budowlanego możliwość zobowiązania strony do przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku, powinna być wykorzystywana tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie za pomocą posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują, rozstrzygnąć powstałych wątpliwości. Organy te zatrudniają bowiem pracowników posiadających ponadprzeciętną wiedzę z zakresu budownictwa, którzy mogą co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń w przedmiocie stanu technicznego. W konsekwencji nie sposób zarzucić organom rozpatrującym niniejszą sprawę, iż powinny one skorzystać opinii biegłego w zakresie oceny wykonanych przez zobowiązanych prac wynikających z decyzji nakazowej.
Trafnie Sąd I instancji ocenił także, że w sprawie nie wystąpiła potrzeba przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Z art. 89 § 1 k.p.a. wynika, że organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Przepis art. 89 § 2 k.p.a. nie nakłada bezwzględnego obowiązku przeprowadzenia rozprawy w sytuacji spornych interesów stron, a tylko daje możliwość organom jej zarządzenia, gdy zajdzie taka potrzeba. W okolicznościach niniejszej sprawy taka potrzeba nie wystąpiła.
Niezasadnie skarżący kasacyjnie zarzucają Sądowi I instancji naruszenie art. 66 ust. 1 p.b. Roboty budowlane objęte nakazem wydanym w oparciu o art. 66 ust. 1 p.b. mają charakter naprawczy. Celem bowiem tego przepisu jest zapewnienie bezpiecznego użytkowania obiektu, wobec czego w sytuacji stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego decyzja organu nadzoru budowlanego może zobowiązywać do przeprowadzenia wszelkich niezbędnych robót budowlanych koniecznych do zapewnienia stanu technicznego wymaganego przez obowiązujące przepisy prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest jednolite stanowisko, które również w pełni podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w którym wskazuje się, że roboty budowlane objęte nakazem, o którym mowa w art. 66 ust. 1 p.b.., z powodu charakteru nakładanych obowiązków, nie wymagają wydania pozwolenia na budowę lub ich zgłoszenia (por. wyroki NSA z dnia 17 października 2003 r., IV SA 610/02; z dnia 21 stycznia 2016 r., II OSK 1217/14; z dnia 29 lipca 2014 r., II OSK 399/13; z dnia 5 stycznia 2011 r., II OSK 1980/09; z dnia 26 stycznia 2008 r., II OSK 1102/07; z dnia 20 maja 2016 r., II OSK 2238/14.; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wbrew argumentacji skargi kasacyjnej, Sąd I instancji zasadnie uznał, że decyzja z dnia [...] października 2015 r. nr [...] uprawniała zobowiązanych do wykonania robót budowlanych wskazanych w tej decyzji. W konsekwencji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostają podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty związane z błędną kwalifikacją wykonanych robót.
W konsekwencji niezasadny okazał się także zarzut art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w tym przepisie oznacza, że przestaje istnieć jeden z konstytutywnych elementów materialnego stosunku administracyjnoprawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem brak było podstaw do wydania merytorycznej decyzji załatwiającej sprawę skoro organy nadzoru budowlanego uznały, że roboty wykonane przez zobowiązanych nie wykraczają poza zakres robót nakazanych w decyzji z dnia [...] października 2015 r.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło