I OSK 1667/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: NSA Zygmunt Zgierski (spr.) del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 859/20 w sprawie ze skargi Z.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2020 r., [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 20 maja 2021 r. oddalił skargę Z.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] sierpnia 2020 r. w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący reprezentowany przez pełnomocnika procesowego wyznaczonego z urzędu, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, przez błędne uznanie, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. błędne przyjęcie, że uzasadnienia decyzji zawierały podstawowe elementy wskazane w tych przepisach, a także w sposób dostateczny wyjaśniały wysokość przyznanego zasiłku, co w konsekwencji stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli i zasady przekonywania, a także utrudnia ustosunkowanie się do wydanej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Biorąc pod uwagę przedmiot rozpoznawanej sprawy, należy wyjaśnić, że skarżący zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. o refundację za energię elektryczną w wysokości 239,76 zł oraz za zakup dwóch par spodni w kwocie 159 zł. Prezydent Miasta S. decyzją z [...] czerwca 2020 r. przyznał skarżącemu specjalny zasiłek celowy w łącznej wysokości 319,76 zł obejmujący refundację rachunku za energię elektryczną w pełnej kwocie a w pozostałej części zwrot za zakupioną odzież. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący wprawdzie przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie prowadzącej gospodarstwo domowe, ale jego stan zdrowia uzasadnia przyznanie zasiłku specjalnego. Zaznaczył przy tym, że organ ma ograniczone możliwości finansowania potrzeb beneficjentów pomocy społecznej i zmuszony jest do limitowania wysokości tej pomocy również w tych przypadkach, w których nie doszło do przekroczenia wspomnianego kryterium dochodowego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wywiódł, że beneficjent pomocy społecznej jest zobowiązany do współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znalazł, w związku z czym świadczenia pomocy społecznej mają charakter subsydiarny w stosunku do wysiłków i nakładów, do których zobowiązany jest beneficjent. Kolegium wskazało także, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego odbywa się w ramach uznania administracyjnego, które obejmuje zarówno sam fakt przyznania świadczenia, jak i jego wysokość. Organ wyjaśnił, że przyznana pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych organu pomocy społecznej. Analiza uzasadnień decyzji wydanych przez organy obu instancji wskazuje, że zawierają one elementy wymagane treścią art. 107 § 3 kpa. Zgodnie bowiem z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że organy zajmujące stanowisko w rozpoznawanej sprawie prawidłowo wyjaśniły przesłanki przyznania i ustalenia wysokości świadczenia. Z uzasadnień wspomnianych decyzji wynika bowiem, że wnioskowane świadczenie zostało przyznane skarżącemu z uwagi na jego stan zdrowia i możliwości zarobkowe. Jednocześnie organy wskazały, że dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe dla osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe, w związku z czym należy przyjąć, że ma on wystarczające środki na przynajmniej częściowe pokrywanie swoich bieżących potrzeb. Organy wyjaśniły, że świadczenia pomocy społecznej przyznawane są w zależności nie tylko od potrzeb beneficjantów, ale także możliwości finansowych organów pomocy społecznej, co w połączeniu z faktem przekroczenia kryterium dochodowego pozwala na ograniczenie wysokości przyznanego świadczenia. Z uzasadnień tych w sposób jasny wynikają zatem motywy, którymi kierowały się organy, wydając zaskarżone rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2021 r., sygn. akt I GSK 431/21). Niezależnie od powyższego należy odnotować, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że aby zarzut naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 kpa mógł stanowić podstawę uchylenia decyzji, konieczne było wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny, a nie jakikolwiek, wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4875/21). Tymczasem autor skargi kasacyjnej uzasadniając zarzut skargi kasacyjnej, nie wykazał, że ewentualne uchybienia organów w zakresie prawidłowego uzasadnienia zaskarżonych decyzji miały istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt, że skarżący nie podziela zasadności przesłanek ograniczenia wysokości przyznanego świadczenia czy też nie rozumie wyjaśnień organów w tym zakresie, nie może w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego świadczyć o wpływie kształtu uzasadnień decyzji na treść wydanych rozstrzygnięć. W świetle powyższych wywodów zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 kpa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ppsa.