I OSK 2272/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-01-21
Skład orzekający: Piotr Niczyporuk, Karol Kiczka, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na wywłaszczonej nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, po dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi przeszkodę do orzeczenia o zwrocie tej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców?Ratio decidendi
Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na wywłaszczonej nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, nawet jeśli nastąpiło z naruszeniem przepisów lub po dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi przeszkodę do orzeczenia o zwrocie tej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców. Prawo użytkowania wieczystego korzysta z takiej samej ochrony jak prawo własności, a organ administracji nie ma kompetencji do zniesienia tego prawa w postępowaniu o zwrot nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot części działki wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa w 1952 r. na cele budowy reduktorni gazów i wieży spadochronowej. Organy administracji odmówiły zwrotu, wskazując, że wywłaszczona działka weszła w skład innej działki, która została oddana w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmowną, podzielając stanowisko organów. Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, kwestionując możliwość odmowy zwrotu nieruchomości z powodu ustanowienia użytkowania wieczystego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. i R. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 164/21 w sprawie ze skargi A. A. i R. A. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części działki oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2021 r., II SA/Kr 164/21 oddalił skargę A. A. i R. A. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części działki.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. znak [...] Prezydent Miasta Krakowa, działając m.in. na podstawie art. 136, art. 142 ust. 1, art. 4 pkt 9b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2020.65 ze zm.), dalej jako u.g.n.", po rozpatrzeniu sprawy R.A., A. A., W. S., W. B., Z. S., M. M. oraz A.M. o zwrot części działki nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna N. m. K., w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...] b. gm. kat. C. – Ł., orzekł o odmowie zwrotu na rzecz R. A., A. A., W. S., W. B., Z. S., M. M. oraz A. M. części ww. działki nr [...] o powierzchni 1,4235 ha, w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli I. kat. [...] b. gm. kat C. – Ł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przedmiotowa działka nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego i dlatego nie ma możliwości orzeczenia o jej zwrocie bez względu na przesłankę zbędności, o której mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. Na skutek wniesionych odwołań, Wojewoda Małopolski ww. decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy zreferował ustalony stan faktyczny, wskazując w szczególności, że orzeczeniem z dnia [...] października 1952 r. znak [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa, na cele realizacji narodowych planów gospodarczych – pod budowę reduktorni gazów i wieży spadochronowej – m.in. część parceli l. kat. [...], b. gm. kat. C., której właścicielką była W.A. z domu G. Po zbadaniu przekształceń ewidencyjnych oraz własnościowych organ odwoławczy wskazał, iż wywłaszczona parcela l. kat. [...], b. gm. kat. C. weszła częściowo w skład działki nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna N. m. K., która objęta jest księgą wieczystą nr [...]. Stanowi ona własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Dalej organ odwoławczy wskazał, że na podstawie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 1999 r., znak: [...], Przedsiębiorstwo [...]"T. nabyło z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] o powierzchni 20344 m2, b. gm. kat. C. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 20 stycznia 2000 r., a następnie aktem notarialnym Rep. nr [...] ww. przedsiębiorstwo zostało sprzedane A.G., który zmarł. Spadek po A.G. nabyli: O. S., C. G. oraz M. G. Osoby te zostały wpisane w księdze wieczystej nr [...] jako użytkownicy wieczyści – następcy prawni Przedsiębiorstwa [...] "T.". W tej sytuacji Wojewoda Małopolski wskazał, że zwrot nieruchomości, na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. jest możliwy jedynie w przypadku, gdy nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, a aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowi przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Skarb Państwa lub gmina nie może bowiem odebrać gruntu lub budynków aktualnemu właścicielowi i wydać decyzji o ich zwrocie poprzedniemu właścicielowi, choćby uznano, że stały się one zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Utrata władania przez podmioty publicznoprawne wywłaszczoną nieruchomością po wejściu w życie przepisów u.g.n., także z naruszeniem prawa osób uprawnionych do jej zwrotu, stanowi podstawę do odmowy zwrotu takiej nieruchomości, bez konieczności badania jej zbędności na cel wywłaszczenia. W przedmiotowej sprawie nieruchomość objęta żądaniem zwrotu stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Oznacza to brak podstaw do uwzględnienia wniosku stron o zwrot nieruchomości, odpowiednio do przypadających im udziałów. Prowadziłoby to bowiem do skutku sprzecznego z prawem, jako że organy administracji orzekające w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie mają kompetencji do zniesienia prawa użytkowania wiecznego i przepisy u.g.n. nie przewidują zaistnienia takiego skutku z mocy prawa, zaś prawo użytkowania wieczystego ze swej istoty może obciążać jedynie nieruchomość Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków.
A. A. i R. A. zaskarżyły powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wskazując na naruszenie wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a w przypadku uznania, że jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji ze wskazaniem rozstrzygnięcia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżące przedstawiły argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2021 r. oddalił skargę podzielając argumentację przywołaną w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r., I OPS 3/14, a nadto wskazał, że przedmiotowa nieruchomość wprawdzie pozostaje własnością Skarbu Państwa ale została oddana w użytkowanie wieczyste innym podmiotom. Użytkowanie wieczyste innych podmiotów stanowi przeszkodę do orzeczenia o zwrocie ww. nieruchomości. Sąd I instancji zaakcentował podobieństwa prawa użytkowania wieczystego do własności, w szczególności gdy idzie o ochronę tegoż prawa. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu I instancji, nie było potrzeby badania innych okoliczności warunkujących ewentualny zwrot nieruchomości, w szczególności przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodły A. A. oraz R.A., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:
I. prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 229 u.g.n. w zakresie, w jakim Sąd I instancji błędnie przyjął, iż sam fakt obciążenia, w tym przypadku w sposób sprzeczny z przepisami prawa, uprzednio wywłaszczonej nieruchomości prawem użytkowania wieczystego, bez względu na termin kiedy takie prawo zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej oraz wbrew treści powyższego przepisu, stanowi wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o odmowie zwrotu wnioskowanej części nieruchomości, co z kolei stanowi naruszenie art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP;
- art. 136 ust. 3 w związku. z art. 137 ust. 1 pkt 1-2 oraz art. 136 ust. 2 u.g.n. w zakresie, w jakim Sąd I instancji przez błędne przyjęcie, iż sam fakt obciążenia, w tym przypadku w sposób sprzeczny z przepisami prawa, uprzednio wywłaszczonej nieruchomości prawem użytkowania wieczystego, bez względu na termin kiedy takie prawo zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej oraz wbrew treści przywołanych wyżej przepisów prawa materialnego, stanowi wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o odmowie zwrotu wnioskowanej części nieruchomości, co z kolei stanowi naruszenie art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 21 ust. 2 Konstytucji RP.
II. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i 4, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim oddalono skargę, pomimo że organ II instancji wydając kwestionowane rozstrzygnięcie w żaden sposób nie zweryfikował samodzielnie, a także nie ustalił czy organ I instancji podjął jakiekolwiek działania zmierzające do ustania lub zniesienia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna N.m. K., a także samodzielnie nie podjął działań zmierzających do ustania lub zniesienia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do tej nieruchomości, czym naruszono także art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie w jakim nie uwzględniono skargi, pomimo że organ II instancji wydając kwestionowane rozstrzygnięcie w żaden sposób nie zweryfikował samodzielnie, a także nie ustalił czy organ I instancji podjął jakiekolwiek działania zmierzające do ustania lub zniesienia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do ww. nieruchomości, a także samodzielnie nie podjął działań zmierzających do ustania lub zniesienia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do tej nieruchomości;
- art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 138 § 1 pkt 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim oddalono skargę, pomimo że organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, pomimo że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, że rozstrzygnięcie organu I instancji nie jest prawidłowe, czym naruszono także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie w jakim nie uwzględniono skargi, pomimo że organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, pomimo że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, że rozstrzygnięcie organu I instancji nie jest prawidłowe.
Na podstawie ww. zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a w razie uznania, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Kwestia znaczenia nabycia przez osobę trzecią prawa do nieruchomości objętej postępowaniem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji gdy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie został zawiadomiony o zamiarze użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu i o możliwości zwrotu nieruchomości, nie jest nowa w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wywołała ona rozbieżności w orzecznictwie, które stały się podstawą podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny, w trybie art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., uchwały z dnia 13 kwietnia 2015 r., I OPS 3/14 wskazującej, iż nawet w razie spełnienia przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n., podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być jej zbycie przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n. Powyższe stanowisko obejmuje także ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (vide: uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r., I OPS 3/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Trafnie na powyższą kwestię zwrócił uwagę Sąd I instancji zauważając, iż oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a następnie obrót prawem do powyższej nieruchomości, w połączeniu z ujawnieniem tych praw w księdze wieczystej urządzonej dla nieruchomości objętej postępowaniem zwrotowym, stanowi dostateczną podstawę odmowy zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Cywilnoprawny charakter roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości realizowanego w drodze postępowania administracyjnego na gruncie przepisów u.g.n. oznacza, że ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości ma charakter konstytutywny. Wywołuje ona skutek rzeczowy w postaci przejścia prawa własności na poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę i stanowi podstawę wpisu tegoż prawa w księdze wieczystej. Z tych względów postępowanie administracyjne może się toczyć, jeśli istnieje stan prawny, z którego wynika, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego pozostają właścicielem wywłaszczonej nieruchomości (vide: uchwała SN z dnia 18 kwietnia 1996 r., III CZP 29/96, OSNC 1996/7-8/102). Roszczenie o zwrot nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 u.g.n. przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie. Decyzja pomijająca ten aspekt byłaby niewykonalna, zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet, a to oznacza, że nie ma znaczenia prawnego pominięcie w art. 136 u.g.n. jako przesłanki zwrotu nieruchomości stwierdzenia, iż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego pozostają aktualnie właścicielem nieruchomości. Powyższe stanowisko rozciąga się także na ustanowienie na gruncie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego prawa użytkowania wieczystego, bowiem nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie władają nieruchomością. Stosownie do art. 233 k.c. prawo użytkowania wieczystego w odniesieniu do osób trzecich korzysta z takiej samej ochrony jak prawo własności (vide: wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2011 r., I OSK 336/10; uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r., I OPS 3/14; wyrok NSA z dnia 7 lutego 2017 r., I OSK 3497/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
W tym stanie sprawy należy zauważyć, iż ogólna moc wiążąca uchwał konkretnych i abstrakcyjnych nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl bowiem art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu 7 sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd zaprezentowany w ww. uchwale z dnia 13 kwietnia 2015 r., I OPS 3/14, a w konsekwencji za prawidłową uznaje wykładnię art. 136 ust. 3 w związku z art. 136 ust. 2 i art. 137 ust. 1 pkt 1-2 u.g.n. zawartą w motywach zaskarżonego wyroku. Tym samym nie można podzielić zarzutów naruszenia ww. przepisów, podniesionych w kasacji w łączności z art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Nie ulega bowiem wątpliwości, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości ustanowione na gruncie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na rzecz podmiotu trzeciego podlega ochronie, o której mowa w art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Ochrona przewidziana w tym przepisie przysługuje każdemu, bez względu na cechy osobowe czy inne szczególne okoliczności. Ochrony tej nie znosi niepowiadomienie byłego właściciela nieruchomości lub jego następcy prawnego o zamiarze przeznaczenia nieruchomości na inny cel niż cel wywłaszczenia, ale także niezrealizowanie celu wywłaszczenia. W takiej sytuacji roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości mimo, iż ma wyraźne umocowanie w art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, to na gruncie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP nie może przełamywać ustanowionych już rzeczowych praw do nieruchomości, chronionych także na podstawie art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Brak jest zatem podstaw do upatrywania w okolicznościach badanej sprawy naruszenia art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji.
Należy w tej sytuacji zauważyć, że brak możliwości uwzględnienia roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji wcześniejszego zbycia lub utraty władztwa nad nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, nie oznacza pozbawienia w ogóle jakichkolwiek praw wywłaszczonego właściciela lub jego następcy prawnego. Sytuacja ta oznacza jedynie, że roszczenie to nie może być zrealizowane w drodze restytucji własności na podstawie aktu administarcyjnego. Jeżeli orzekanie o zwrocie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym stało się niemożliwe wskutek powyższych okoliczności, to sąd powszechny uprawniony jest do badania przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej. W takiej sytuacji sądy powszechne oceniają zadysponowanie wywłaszczoną nieruchomością w kontekście deliktu uzasadniającego odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (vide: wyrok SN z dnia 29 maja 2014 r., V CSK 384/13; wyrok SN z dnia 11 sierpnia 2011 r., I CSK 573/10; uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r., I OPS 3/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Nie można także zgodzić się z zarzutami naruszenia przepisów postępowania, w tym w szczególności podniesionymi w kontekście niepodjęcia przez organy administracji działań zmierzających do ustania lub zniesienia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na przedmiotowej nieruchomości. Odnosząc się do tych zarzutów wypada zauważyć, iż autor kasacji nie wskazuje jakie konkretne działania winny podjąć organy administracji aby doprowadzić do ustania lub zniesienia użytkowania wieczystego. Nie podaje w szczególności, czy miałyby to być działania zmierzające do podważenia skutku uwłaszczenia się na przedmiotowym gruncie Przedsiębiorstwa [...] T., co wynika z ww. decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 1999 r., czy też działania te miałyby zmierzać do wcześniejszego rozwiązania użytkowania wieczystego. Powyższa niejasność zarzutów kasacyjnych podniesionych w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do kwestii tych odnieść się w sposób odpowiedzialny. Wypada jedynie zauważyć, iż żadna z powyższych kwestii nie stanowi zagadnienia wstępnego, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 k.p.a., a zatem nie jest zagadnieniem prawnym tego rodzaju, bez którego nie było w ogóle możliwe rozstrzygnięcie sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (vide: wyrok NSA z dnia 21 października 2021 r., II OSK 3070/18; wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2022 r., I OSK 1116/21; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2022 r., II OSK 897/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). A tylko istnienie w badanej sprawie zagadnienia wstępnego, w rozumieniu powyższych przepisów, które nie stało się przedmiotem rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd, mogłoby skutkować zasadnością zarzutów kasacyjnych podniesionych w tym zakresie.
Końcowo należy zawyżyć, iż w badanej sprawie nie mógł zostać także naruszony przepis art. 229 u.g.n. Możliwość zastosowania powyższej normy ograniczona jest do sytuacji sprzedania albo ustanowienia prawa użytkowania wieczystego a także ujawnienia tych okoliczności w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie u.g.n. W badanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, a w konsekwencji jego ujawnienie w księdze wieczystej nastąpiło po dniu 1 stycznia 1998 r. Skoro zatem regulacja ta w ogóle nie znajdowała zastosowania w okolicznościach badanej sprawy, a nadto nie stała się podstawą jej rozstrzygnięcia, to nie mogło dojść do naruszenia powyższego przepisu. Zarzut kasacyjny podniesiony w tym zakresie jest nietrafny.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło