II SA/Rz 222/21

WyrokWSA w Rzeszowie2021-06-09

Skład orzekający: Elżbieta Mazur - Selwa, Joanna Zdrzałka, Maciej Kobak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane w okresie, gdy dłużnik alimentacyjny dokonywał wpłat na rzecz uprawnionego, stanowią świadczenia nienależnie pobrane, a jeśli tak, to czy roszczenie o ich zwrot uległo przedawnieniu?
Ratio decidendi
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane w okresie, gdy osoba uprawniona otrzymywała również alimenty bezpośrednio od dłużnika, stanowią świadczenia nienależnie pobrane. Roszczenie o zwrot tych świadczeń nie uległo przedawnieniu, ponieważ bieg 3-letniego terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym decyzja ustalająca należności stała się ostateczna, a nie od dnia pobrania świadczenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez skarżącą R.J. w okresach zasiłkowych od 2008 do 2012 roku. Skarżąca otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jednocześnie pobierając wpłaty od dłużnika alimentacyjnego, które organ uznał za alimenty. Skarżąca nie poinformowała organu o otrzymywaniu tych wpłat. W skardze podniesiono zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie pobranych świadczeń.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - skargę oddala - Przedmiotem skargi R.J., dalej "skarżąca", jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej "Kolegium", z [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Sąd Rejonowy w [....] wyrokiem z [...] lipca 2004 r. sygn. akt [...] zasądził od M.D. alimenty na rzecz syna J.D. w wysokości po 250,00 zł miesięcznie, poczynając od dnia 13 lipca 2004 r. oraz według protokołu rozprawy Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2005 r. sygn. akt [...] M.D. zobowiązał się łożyć alimenty na rzecz syna I.D. w wysokości po 250,00 zł miesięcznie od 15 września 2005 r. Decyzjami z [...] października 2008 r. nr [...], z [...] października 2009 r. nr [...], z [...] października 2010 r. nr [...] oraz z [...] października 2011 r. nr [... Wójt Gminy [...], dalej "Wójt", przyznał skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione, tj. J.D. i I.D. w łącznej wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r., od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r., od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. i od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z [...] października 2013 r. sygn. akt [...] rozpoznając sprawę z powództwa matki osób uprawnionych o podwyższenie alimentów zasądził od M.D. alimenty na rzecz syna I.D. i syna J.D. w kwocie po 400,00 zł miesięcznie, począwszy od 1 czerwca 2013 r. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] organ I instancji ustalił, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane przez skarżącą w okresie od 1 grudnia 2008 r. do 30 czerwca 2013 r. w łącznej wysokości [...] zł na osoby uprawnione: J.D. i I.D., są świadczeniami nienależnie pobranymi, oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi do dnia zapłaty. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w części zobowiązującej ją do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia zapłaty i w tym zakresie orzekło o zobowiązaniu skarżącej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 717/17, uchylającym wskazane wyżej decyzje wskazał, iż o "nienależnie pobranym świadczeniu" może być mowa wówczas, gdy w tym samym okresie osoba uprawniona pobiera jednocześnie świadczenia (alimenty i świadczenia z funduszu alimentacyjnego) z dwóch źródeł, przy czym świadczenia te muszą być wypłacone za ten sam okres. W wyroku tym Sąd wskazał na konieczność ustalenia od kiedy i w jakim zakresie (w jakiej wysokości) na dłużniku alimentacyjnym ciążył obowiązek alimentacyjny, czy wpłacane skarżącej kwoty były alimentami i konkretnie za jakie okresy i kiedy były wpłacane. Jeżeli zatem przed dniem [...] stycznia 2012 r. wydano decyzję przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego (ustalającą prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego), to postępowanie w przedmiocie uznania tych świadczeń za nienależne i o zwrot tych świadczeń prowadzi się w oparciu o przepisy w brzmieniu sprzed [...] stycznia 2012 r., niezależnie od tego, że część tych świadczeń została przyznana za okres po [...] stycznia 2012 r. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wypłaconych już po 31 grudnia 2011 r., powstało bowiem – jak wymaga tego art. 3 ustawy ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Dz. U. 2011 r. nr 205, poz. 1212 przed 1 stycznia 2012 r. Konsekwentnie, w ocenie Sądu, postępowanie w przedmiocie uznania za świadczenia za nienależnie pobrane i o zwrot świadczeń wypłaconych skarżącej z funduszu alimentacyjnego na mocy decyzji wydanych do 31 grudnia 2011 r., powinno toczyć się w oparciu o przepisy w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2012 r. Następnie sprawa była czterokrotnie przedmiotem rozstrzygania Kolegium, które uchylało wydane przez Wójta decyzje i przekazywało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując uchybienia, które winny być usunięte przy ponownym jej rozpatrywaniu. Ostatnią decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] Wójt ustalił, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane przez R.J. w okresie zasiłkowym: 2008/2009, tj. od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. w łącznej wysokości 6.000,00 zł; 2009/2010, tj. od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. w łącznej wysokości 6.000,00 zł; 2010/2011, tj. od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. w łącznej wysokości 6.000,00 zł, 2011/2012, tj. od 1 października 2011 r. do 30 września 2012r. w łącznej wysokości 4.808,00 zł, na osoby uprawnione: J.D., ur. [...].11.2002r. i I.D., ur. [...].09.2005r. w łącznej wysokości [...] zł są świadczeniami nienależnie pobranymi. Organ wyjaśnił, że jednym z warunków przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji, z którą mamy do czynienia w sytuacji, w której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Skarżąca ubiegając się o przyznanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci J.D. i I.D., zakończonych decyzjami przyznającymi świadczenie oznaczonymi datą 1 października 2008 r., 1 października 2009 r., 1 października 2010 r., 3 października 2011 r. przedstawiła zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [....], H.S. o bezskuteczności egzekucji alimentów powadzonej przeciwko M.D., które zawierały również informację na temat wysokości zobowiązań dłużnika alimentacyjnego M.D. Jednak z zebranych w aktach sprawy dowodów wynika, że w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dłużnik M.D. przesyłał skarżącej kwoty pieniężne na poczet zasądzonych alimentów. Łączne zadłużenie M.D. na dzień 23 grudnia 2008 r., czyli w dniu pierwszej wpłaty dłużnika w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez skarżącą wynosi [...] zł, wobec czego kwoty przekazane od dłużnika alimentacyjnego od dnia 23 grudnia 2008r. zostały zliczone na spłatę tego zadłużenia. Zadłużenie M.D. powstałe przed ustaleniem prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego skarżącej na dzieci w łącznej wysokości [...] zł zostało spłacone w dniu [...] czerwca 2009 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. M.D. poinformował organ, iż wszystkie wpłaty pieniężne przekazywane za pośrednictwem [...] były alimentami, a zatem uznać należy pobrane w tym okresie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł za nienależnie pobrane. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła R.J. podnosząc, że pieniądze, które otrzymywała od ojca dzieci były prezentami. Kolegium działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a."), art. 2 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. nr 1 ze zm., dalej "u.p.u.a."), art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r. nr 205, poz. 1212) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium w całości podzieliło ustalenia i stanowisko organu I instancji wskazując, że fakt dokonywania wpłat na rzecz skarżącej przez dłużnika potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy kopie potwierdzeń przelewów pieniężnych. Z potwierdzeń przelewów nie wynika za jakie okresy przekazywane były alimenty, wynika jedynie termin dokonania przelewu danej kwoty. Ponieważ R.J. również nie wskazała na jakie raty alimentacyjne zaliczyć poszczególne wpłaty, zatem zgodnie z art. 451 § 3 Kodeksu cywilnego wpłaty dokonywane przez dłużnika alimentacyjnego należy zaliczyć w pierwszej kolejności na poczet długu najdawniej wymagalnego. Prawidłowo zatem kwoty przekazane przez dłużnika alimentacyjnego od 23 grudnia 2008 r. zaliczono na spłatę zadłużenia w wysokości [...] zł., powstałego przez ustaleniem prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego R. J., a zadłużenie to zostało spłacone w dniu 25 czerwca 2009 r. W związku z przywołanymi wyżej wyjaśnieniami M.D., iż wszystkie wpłaty były alimentami, świadczenia pobrane w tym czasie z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł są świadczeniami nienależnie pobranymi. Skarżąca nie dopełniła wynikającego z art. 19 ust. 1 u.p.o.a. obowiązku poinformowania organu o otrzymywanych bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego kwotach alimentach w czasie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tymczasem osoba pobierająca świadczenie z funduszu nie może pobrać od dłużnika alimentów przysługujących za czas trwania okresu świadczeniowego. Kumulacja tych świadczeń powoduje, że to pierwsze (świadczenie z funduszu) staje świadczeniem nienależnie pobranym. W istocie bowiem ustawodawca nie uzależnia uznania wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane od okresu, za który strona otrzymuje świadczenie. Skarżąca otrzymywała od dłużnika określone kwoty pieniężne tytułem alimentów, jednocześnie pobierając świadczenia z funduszu nie informując o tym fakcie właściwego organu mimo stosownego pouczenia zawartego w decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Niewątpliwie na drukach wpłat nie zaznaczono, iż przekazywane kwoty stanowią alimenty. Odwołująca musiała mieć jednak tego świadomość, skoro wystąpiła do Komornika sądowego o ograniczenie egzekucji o kwoty otrzymane od dłużnika, pomimo późniejszych twierdzeń, iż otrzymane kwoty nie stanowiły alimentów. Trudno przy tym zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, iż przekazywane kwoty były wyłącznie "prezentami". Logicznym bowiem jest, iż zobowiązany w pierwszej kolejności przekazuje kwoty do których został zobowiązany, tj. alimenty, co potwierdził również w piśmie do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], wskazując wyraźnie, że były to alimenty przekazywane na zaspokojenie potrzeb dzieci. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie R.J. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania ponosząc, że nikt nie zwrócił uwagi, na to czy świadczenia te nie są już przedawnione. Zgodnie z u.p.o.a., należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat. W sprawie od pobrania ostatniego świadczenia upłynęło ponad 8 lat, decyzja ustalająca wysokość świadczeń nienależnych do zwrotu do tej pory nie stała się decyzją ostateczną, a postępowanie wciąż nie jest zakończone. W tej sytuacji wydaje się, że postępowanie powinno być umorzone, ponieważ roszczenia o zwrot świadczeń z funduszu alimentacyjnego przedawniły się. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest niezasadna. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. nr 1 poz. 7), zwanej dalej ustawą. Art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r. nr 205, poz. 1212) stanowi, iż sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 6, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (art. 5). Zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy, w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2012r., nienależnie pobrane świadczenie - oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w odnoszącym się do niniejszej sprawy wyroku z dnia 14 listopada 2017r. sygn. akt II SA/Rz 717/17, LEX nr 2412586, wskazał, iż o "nienależnie pobranym świadczeniu" może być mowa wówczas, gdy w tym samym okresie osoba uprawniona pobiera jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł, przy czym świadczenia te muszą być wypłacone za ten sam okres. Istotną bowiem okolicznością jest tożsamość okresu, na który wypłacono równocześnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego i alimenty. W wyroku tym Sąd wskazał na konieczność ustalenia od kiedy i w jakim zakresie (w jakiej wysokości) na dłużniku alimentacyjnym ciążył obowiązek alimentacyjny, czy wpłacane skarżącej kwoty były alimentami i konkretnie za jakie okresy i kiedy były wpłacane. Sformułowanie zawarte w art. 2 pkt 7 lit. d ustawy, "w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" oznacza, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł. Zatem, obydwa świadczenia muszą być także wypłacone za ten sam okres. Świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi przyznawanymi i płatnymi najczęściej miesięcznie i podobnie świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wypłacane są w okresach miesięcznych (art. 20 ust. 1 ustawy). Aby można było mówić o jednoczesności pobierania obu świadczeń musi zachodzić tożsamość okresu, za który świadczenia wypłacono, a więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty. W niniejszej sprawie z akt sprawy bezspornie wynika, że w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego odwołująca otrzymywała bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego alimenty. Ponadto bezsporne jest również to, skarżąca nie dopełniła wynikającego z art. 19 ust. 1 ustawy obowiązku poinformowania organu o otrzymywanych bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego kwotach. Podkreślić należy, że osoba pobierająca świadczenie z funduszu nie może pobrać od dłużnika alimentów przysługujących za czas trwania okresu świadczeniowego. Kumulacja tych świadczeń powoduje, że to pierwsze (świadczenie z funduszu) staje świadczeniem nienależnie pobranym. W istocie bowiem ustawodawca nie uzależnia uznania wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane od okresu, za który strona otrzymuje świadczenie. Istotny jest sam fakt, że strona w okresie, w którym otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymuje również alimenty. Z istoty świadczenia alimentacyjnego wynika, że jest to świadczenie wypłacane zamiast alimentów, ale tylko w przypadku gdy osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, nie wywiązuje się z tego obowiązku. Natomiast gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty od osoby zobowiązanej, bez względu na to, czy są to bieżące alimenty, czy zaległe zobowiązania, wówczas wykluczona jest możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 marca 2019r., sygn. akt II SA/Po 290/18, LEX nr 2650593; Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1345/11, LEX nr 1113240). W decyzjach w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego zawarto pouczenie, iż w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu, wypłacającego świadczenia. Skarżąca otrzymywała od dłużnika określone kwoty pieniężne tytułem alimentów jednocześnie pobierając świadczenia z funduszu nie informując o tym fakcie właściwego organu. Sąd w całości podziela przytoczoną wyżej ocenę prawną – niekwestionowanego w sprawie stanu faktycznego – dokonaną przez SKO. Sąd za prawidłowe uznał stanowisko Kolegium, że w okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości fakt, iż wpłacone przez M.D. kwoty były alimentami, zaś pobrane w tym czasie świadczenia z funduszu alimentacyjnego są świadczeniami nienależnie pobranymi. Nie była negowana prawidłowość wyliczeń dokonanych przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji. Istotnym był też fakt, że na dowodach wpłat nie wskazano ani tytułu, ani okresu za jaki kwoty przekazywane były przez M.D. Skarżąca musiała mieć jednak świadomość, że są to alimenty skoro wystąpiła do Komornika sądowego o ograniczenie egzekucji o kwoty otrzymane od dłużnika, pomimo późniejszych twierdzeń, iż otrzymane kwoty nie stanowiły alimentów. Trudno przy tym zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, iż przekazywane kwoty były wyłącznie "prezentami". Logicznym bowiem jest, iż zobowiązany w pierwszej kolejności przekazuje kwoty do których został zobowiązany, tj. alimenty, co potwierdził również w piśmie do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], wskazując wyraźnie, że były to alimenty przekazywane na zaspokojenie potrzeb dzieci. W tym zakresie ocena Kolegium również prawidłowa. Jedynym zarzutem skargi co do kontrolowanej decyzji jest zarzut przedawnienia. Skarżąca podniosła, że zgodnie z ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat. W tym przypadku od pobrania ostatniego świadczenia upłynęło ponad 8 lat, a decyzja ustalająca wysokość świadczeń nienależnych do zwrotu do tej pory nie stała się decyzją ostateczną, a postępowanie wciąż nie jest zakończone. W tej sytuacji wydaje się, że postępowanie powinno być umorzone, ponieważ roszczenia o zwrot świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego przedawniły się. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowania. Zgłoszony zarzut i wniosek skargi są bezzasadne. W kontrolowanej sprawie, jak już wspomniano wyżej, zastosowanie mają przepisy ustawy w brzmieniu sprzed noweli z 19 sierpnia 2011 r. (art. 3 i 5 tejże nowelizacji). Zgodnie z art. 23 w tym brzmieniu 1. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. 2. Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja te należności stała się ostateczna. 3. Bieg przedawnienia przerywa: odroczenie terminu płatności należności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej osoba obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń została powiadomiona. 4. Nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. W związku z powyższym obowiązek zwrotu świadczenia może zostać orzeczony dopiero wówczas, gdy określone świadczenie uznane zostanie w drodze decyzji administracyjnej za świadczenie nienależne. Tym samym dopiero, gdy wejdzie do obrotu prawnego decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, można o takim świadczeniu mówić i nakazywać jego zwrot. Nie jest natomiast możliwe jednoczesne orzekanie o obu tych kwestiach w jednej decyzji administracyjnej, gdyż są to według powołanych przepisów dwie odrębne sprawy administracyjne. Przedstawione stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 stycznia 2012 r., Sygn. akt II SA/Bd 1263/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lipca 2011 r., Sygn. akt IV SA/Po 438/11; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r., Sygn. akt I OSK 620/10. O rozgraniczeniu w art. 23 ustawy decyzji ustalającej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń od decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń świadczy również przepis art. 23 ust. 2 ustawy, który stanowił, że należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna, oraz przepis art. 23 ust. 4 ustawy, według którego nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Oznacza to, że trzyletni termin przedawnienia z art. 23 ust. 2 rozpoczął się w dniu wydania decyzji przez SKO, tj. [...] grudnia 2020 r. i jeszcze nie upłynął. Termin 10 – letni dotyczy decyzji zwrotowej, która nie jest przedmiotem kontrolowanej decyzji. Kwestia zaistnienia bądź niezaistnienia przesłanki z art. 23 ust. 4 i art. 23 ust. 2 będzie przedmiotem rozważań organu w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranych świadczeń. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło