II SAB/Op 7/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka - spr. po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia A w [...] na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Opolu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu Stowarzyszeniu A w [...] kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Działająca jako przedstawicielka Stowarzyszenia "A" w [...] (zwanego dalej: Stowarzyszeniem) – K. P., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Opolu, w sprawie udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem Stowarzyszenia z 6 lipca 2020 r. W wykonaniu zarządzenia z 3 lutego 2021 r., wezwano Stowarzyszenie do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi przez przedłożenie: a) oryginału lub prawidłowo sporządzonego, tj. zgodnie z art. 48 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a., odpisu zaświadczenia o wpisaniu Stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych; b) listy członków Stowarzyszenia; c) regulaminu Stowarzyszenia; a także: d) wykazanie, stosownie do art. 29 P.p.s.a., że osoba podpisująca skargę, tj. K. P., jest umocowana do działania w imieniu skarżącego Stowarzyszenia i w tym celu przedłożenie: - uchwały lub jej wierzytelnego odpisu - o ustanowieniu K. P. przedstawicielem reprezentującym Stowarzyszenie; - pełnomocnictwa procesowego lub jego wierzytelnego odpisu, obejmującego upoważnienie do złożenia skargi i działania w imieniu Stowarzyszenia przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu lub przed sądami administracyjnymi - udzielonego przedstawicielowi w formie uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia lub ewentualnie nadesłanie egzemplarza skargi podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia wraz z jej odpisem. Jednocześnie, wezwano do uiszczenia w terminie 7 dni, wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Wezwania powyższe zawierały pouczenie, że ich niewykonanie w wyznaczonym terminie spowoduje odrzucenie skargi. Zostały one doręczone Stowarzyszeniu 9 lutego 2021 r., co obrazuje pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki (por., k-24 akt sądowych). W dniu 12 lutego 2021 r. Stowarzyszenie uiściło wpis sądowy w wysokości 100 zł, co potwierdza wyciąg bankowy (por.: k-25 akt sądowych), a pismem z 14 lutego 2021 r., nadanym przesyłką pocztową z 15 lutego 2021 r. (data stempla na kopercie), udzielono odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu. Do akt sprawy zostały dołączone następujące dokumenty: potwierdzenie dokonania opłaty z tytułu wpisu od skargi, uwierzytelniony odpis zaświadczenia o wpisaniu Stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopie listy członków założycieli Stowarzyszenia odzwierciedlającą aktualny stan osobowy członków Stowarzyszenia, potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię Regulaminu Stowarzyszenia, uwierzytelniony odpis uchwały o ustanowieniu K. P. przedstawicielką Stowarzyszenia. Dołączono także uchwałę o zmianie Regulaminu Stowarzyszenia będącą - w ocenie składającego ten dokument - udzieleniem K. P. pełnomocnictwa do działania przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie do regulacji zawartej w art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast w przypadku skargi obarczonej brakami formalnymi, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym terminie. W świetle art. 28 § 1 P.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, przy czym na mocy art. 29 P.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 P.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Ponadto, jak wynika z art. 34 P.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zd. 1 P.p.s.a.). Zarówno nieprzedłożenie pełnomocnictwa, jak i niewykazanie umocowania do podpisania pełnomocnictwa w imieniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej stanowią braki formalne skargi. W niniejszej sprawie podmiotem, który wniósł skargę do tut. Sądu jest - jak wynika z akt sprawy - stowarzyszenie zwykłe, które zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2020 r., poz. 2261), zwanej dalej p.o.s., stanowi uproszczoną formę stowarzyszenia, nieposiadającą osobowości prawnej. Stowarzyszenie takie powstaje i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych prowadzonej przez organ nadzorujący właściwy ze względu na siedzibę stowarzyszenia zwykłego (art. 40a ust. 1 oraz art. 40 ust. 5 p.o.s.). Stowarzyszenie zwykłe może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane a każdy członek odpowiada za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego bez ograniczeń całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi członkami oraz ze stowarzyszeniem (art. 40 ust. 1a i 1b zd. 1 p.o.s.). Dokumentem, który reguluje kwestie związane z powstaniem stowarzyszenia zwykłego jest regulamin działalności, określający w szczególności jego nazwę, cel lub cele, teren i środki działania, siedzibę, przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd, zasady dokonywania zmian regulaminu działalności, sposób nabycia i utraty członkostwa, a także sposób rozwiązania stowarzyszenia zwykłego (art. 40 ust. 2 p.o.s.). Ponadto regulamin może określać tryb wyboru zarządu stowarzyszenia oraz uzupełniania jego składu, kompetencje, warunki ważności jego uchwał oraz sposób reprezentowania stowarzyszenia zwykłego, w szczególności zaciągania zobowiązań majątkowych (art. 40 ust. 3 p.o.s.). Literatura przepisów Rozdziału 6 p.o.s., a zwłaszcza art. 43 pkt 1 prowadzi do wniosku, że skoro do stowarzyszenia zwykłego nie stosuje się art. 10 i 11 p.o.s. to oznacza, że stowarzyszenie takie nie posiada organów. Regulamin stowarzyszenia wskazuje jedynie, że stowarzyszenie posiada przedstawiciela, który go reprezentuje, ale przedstawiciel nie jest jego organem. Z kolei, z treści art. 41a ust. 2 p.o.s. wynika, że podejmowanie przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania tych czynności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto natomista, że wniesienie do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi zalicza się do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu (tak: NSA w wyroku z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1650/18). Sąd orzekający w niniejszym składzie orzekającym, tym samym w pełni aprobuje ukształtowane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym stowarzyszeniu zwykłemu jako podmiotowi prawa (jednostce) przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, lecz legitymację procesową (zdolność do czynności procesowych) posiadają jedynie wszyscy członkowie tego stowarzyszenia (por. np. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 1 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 125/20, wszystkie orzeczenia przywołane w postanowieniu dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast przedstawiciel wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie. Właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków takiego stowarzyszenia, a nie sama podstawa powierzenia mu funkcji przedstawiciela (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 105/17, II OZ 107/17, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Źródłem takiego upoważnienia nie może być przy tym regulamin, jako dokument statuujący tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1650/18, z 12 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1157/17, z 22 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1445/15, postanowienie NSA z 9 września 2020 r., sygn. akt I OZ 567/20). W związku z tym Sąd uznał, że skarga podpisana w imieniu Stowarzyszenia przez K. P., obarczona jest brakiem formalnym w postaci niewykazania stosownym dokumentem umocowania pełnomocnika. Podkreślenia wymaga, że w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi Sąd jednoznacznie określił jakiego rodzaju dokumenty spełniają wymóg prawidłowego umocowania K. P. do występowania w imieniu skarżącego Stowarzyszenia. Wśród żądanych dokumentów widnieje bowiem pełnomocnictwo procesowe lub jego wierzytelny odpis, obejmujące upoważnienie do złożenia skargi i działania w imieniu Stowarzyszenia przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu lub przed sądami administracyjnymi - udzielonego przedstawicielowi w formie uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia lub ewentualnie nadesłanie egzemplarza skargi podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia wraz z jej odpisem (tak w wezwaniu z 3 lutego 2021 r., por.: k-18 akt sądowych). Pomimo prawidłowego pouczenia Sądu, brak formalny skargi nie został uzupełniony w zakresie prawidłowego umocowania do wniesienia skargi w imieniu Stowarzyszenia. Wezwanie sądowe zostało bowiem skutecznie doręczone Stowarzyszeniu 9 lutego 2021 r., czyli wyznaczony termin 7 dni do uzupełniania braków formalnych upłynął 16 lutego 2021 r. Do Sądu nie wpłynął jednak żądany dokument pełnomocnictwa. Wprawdzie, co zostało wyżej szczegółowo przedstawione, Stowarzyszenie w wyznaczonym przez Sąd terminie udzieliło odpowiedzi, nie można jednak przyjąć, że uzupełniło wszystkie braki formalne skargi. Niespełnienie przez przedstawiciela ustawowego lub organ albo osobę, o której mowa w art. 28 P.p.s.a., obowiązku wykazania swego umocowania przy pierwszej czynności w postępowaniu, stosownie do treści art. 29 P.p.s.a., stanowi podstawę do odrzucenia skargi, po uprzednim bezskutecznym wezwaniu do usunięcia tego braku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (B. Dauter, A. Kabat Andrzej, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz LEX/el. 2019). Z tych względów, w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do odrzucenia skargi. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że Sąd dostrzega podnoszoną przez organ wątpliwość w zakresie prawidłowej reprezentacji Stowarzyszenia przez K. P. w postępowaniu administracyjnym. A w konsekwencji, pojawiającą się wątpliwość co do legitymacji skargowej Stowarzyszenia w sytuacji, gdy nie jest jednoznaczne kto w istocie był inicjatorem (złożył wniosek) o udzielenie informacji publicznej. Sąd uznał jednak, że nie może przystąpić do oceny legalności podnoszonej okoliczności, gdy w sprawie bezsprzecznie nie uzupełniono braków formalnych skargi, które zresztą także dotyczą kluczowej kwestii, tj. prawidłowej reprezentacji Stowarzyszenia. Z podanych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., o czym orzekł w punkcie 1 sentencji. Orzeczenie co do zwrotu uiszczonego wpisu od skargi, zawarte w punkcie 2 sentencji uzasadnia natomiast art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym zwrot całości uiszczonego wpisu przysługuje skarżącemu od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.