I OZ 331/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 6 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S.A. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 883/21 o odrzuceniu wniosku o przedłużenie terminu do wykonania wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi (pkt I), o odrzuceniu skargi (pkt II) i o zwrocie stronie skarżącej kwoty 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi w sprawie ze skargi P. S.A. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 27 maja 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga P. S.A. z siedzibą w L. (dalej: Spółka), reprezentowanej przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 27 maja 2021 r. wezwano pełnomocnika Spółki do złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Spółki przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie lub przed sądami administracyjnymi oraz do złożenia dokumentu wskazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS, statut), w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie przesłano pełnomocnikowi Spółki na podany w skardze adres do doręczeń. Powyższe wezwanie zostało odebrane przez upoważnionego pracownika w dniu 2 czerwca 2021 r. (k. 17 verte akt sąd.). Termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upływał zatem w dniu 9 czerwca 2021 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, pismem z 7 czerwca 2021 r., pełnomocnik Spółki wniósł o wydłużenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi do dnia 23 czerwca 2021 r., wskazując na wystąpienie trudności organizacyjnych po stronie Spółki oraz trwaniem pandemii COVID-19 (k. 18 akt sąd.). Postanowieniem z 16 czerwca 2021 r., II SA/Rz 883/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił wniosek o przedłużenie terminu do wykonania wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi (pkt I), odrzucił skargę (pkt II) i zwrócił Spółce kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi jest terminem ustawowym, co oznacza, że nie może być on skracany ani przedłużany. Wobec powyższego Sąd I instancji uznał wniosek pełnomocnika Spółki o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi za niedopuszczalny i podlegający odrzuceniu na podstawie art. 84 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), o czym orzekł w punkcie I. Uzasadniając odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt II zaskarżonego postanowienia) Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie termin do uzupełnienia braków skargi upłynął bezskutecznie, albowiem pełnomocnik Spółki nie złożył pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Spółki przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie lub przed sądami administracyjnymi oraz nie złożył dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji skarżącej Spółki (KRS, statut), zgodnie z art. 29 p.p.s.a., który stanowi, że przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Wobec nienadesłania żądanych dokumentów w ustawowym terminie, który nie podlega przedłużeniu, wbrew prawidłowemu i precyzyjnie sformułowanemu wezwaniu, skarga nie mogła otrzymać prawidłowego biegu i z tej przyczyny podlegała odrzuceniu. O zwrocie wpisu Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. (pkt III). W dniu 16 czerwca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęło pismo pełnomocnika Spółki z 15 czerwca 2021 r. (k. 27 akt sąd.), którym przesłano 2 odpisy pełnomocnictwa substytucyjnego z 14 czerwca 2021 r. wraz z potwierdzeniem wniesienia opłaty skarbowej, 2 odpisy pełnomocnictwa ogólnego z 1 lipca 2020 r. oraz 2 wydruki z KRS Spółki. W zażaleniu z 28 czerwca 2021 r. (k. 50 akt sąd.) Spółka zaskarżyła powyższe postanowienie Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz zarzucając naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. przez przyjęcie że pełnomocnik nie był należycie umocowany w dniu wniesienia skargi do WSA, co spowodowało wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi, a w konsekwencji spowodowało wydanie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że pełnomocnik Spółki składając skargę legitymował się pełnomocnictwem z 20 września 2017 r. nr [...] umocowującym go do działania/reprezentowania Spółki przed właściwymi organami, urzędami. Skoro organami władzy sądowniczej według Konstytucji RP są sądy i trybunały, to tym samym umocowanie do działania przez organami obejmowało również działania przed sądem administracyjnym jako jednym z organów władzy sądowniczej. Co prawda braki formalne skargi zostały uzupełnione po upływie ustawowego terminu, ale zdaniem pełnomocnika Spółki nowe pełnomocnictwo tylko potwierdzało już posiadaną przez niego legitymację do działania w imieniu Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku stwierdzenia braków formalnych skargi przepisem szczególnym w stosunku do tej regulacji jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę. W myśl art. 46 p.p.s.a. skarga musi spełniać wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego w postępowaniu sądowym. Ponadto w sytuacji, gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika, to zgodnie z art. 37 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. przy pierwszej czynności procesowej dołącza on do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Powyższy obowiązek potwierdza art. 46 § 3 p.p.s.a., z którego wynika, że pełnomocnik wnoszący pismo dołącza do niego pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Stosownie zaś do brzmienia art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Prawidłowe wszczęcie postępowania przed sądem administracyjnym uzależnione zostało zatem od zachowania właściwej formy, czasu oraz miejsca dokonania czynności procesowej. Następstwem niedopełnienia tych wymagań jest odrzucenie skargi. W ten sposób nie dochodzi w ogóle do skutecznego zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem nie doszło do uzupełnienia w terminie wskazanych w wezwaniu z 28 maja 2021 r. braków formalnych skargi. Powyższe wezwanie zostało odebrane przez upoważnionego pracownika w dniu 2 czerwca 2021 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki sądowej (k. 17 verte akt sąd.), a zatem termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upływał w dniu 9 czerwca 2021 r. W zakreślonym terminie pełnomocnik Spółki nie uzupełnił braków formalnych, uczyniło to dopiero pismem z 15 czerwca 2021 r. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wprawdzie na dokumencie urzędowym, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi (k. 17 akt sąd.), obok pieczęci kancelarii pełnomocnika Spółki znajduje się uwaga – "odmowa podpisu A. O.", jednakże okoliczność doręczenia powyższej przesyłki sądowej nie została podważona, ani zakwestionowana przez pełnomocnika Spółki, podobnie jak sam fakt otrzymania wezwania, na co wskazuje chociażby treść pisma z 7 czerwca 2021 r. Podkreślenia wymaga także, że z brzmienia art. 49 § 1 p.p.s.a. nie wynika możliwość wydłużenia 7-dniowego okresu czasu na uzupełnienie braku formalnego. Jak trafnie zauważył to Sąd I instancji, termin ten ma charakter ustawowy i w odróżnieniu od terminu sądowego, nie podlega przedłużeniu. Tym samym, Sąd I instancji zasadnie odrzucił wniosek pełnomocnika Spółki o przedłużenie terminu do wykonania wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z związku zaś z nieuzupełnieniem w terminie braków formalnych wniesiona skarga w sposób prawidłowy została przez Sąd I instancji odrzucona. Biorąc pod uwagę niezachowanie przez Spółkę wymogów formalnych skargi, działanie Sądu I instancji trudno uznać za sprzeczne z prawem. Spółka działając przez profesjonalnego pełnomocnika, sama pozbawiła się dostępu do sądu nie uzupełniając w należyty sposób w ustawowym terminie braków wniesionej skargi. Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie nie mogła również odnieść skutku argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia, że pełnomocnictwo z 20 września 2017 r. nr [...] umocowujące pełnomocnika Spółki do działania/reprezentowania jej przed właściwymi organami, urzędami znajdowało się w aktach sprawy. Pełnomocnictwo złożone do akt administracyjnych nie wypełnia bowiem dyspozycji z art. 37 § 1 zd. pierwsze oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. i nie może być traktowane jako skuteczne złożenie pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej w sprawie przed sądem. Wyjaśnić należy, że obecne brzmienie art. 46 § 3 p.p.s.a. wprowadzone zostało przez art. 1 pkt 12 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Przed wspomnianą nowelizacją, przepis ten stanowił, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa – nie zawierał zatem sprecyzowania "przed sądem", co było źródłem niejasności przy stosowaniu tego przepisu i wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Aktualne brzmienie wskazanego przepisu nie nasuwa już jednak żadnych wątpliwości co do tego, że złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku złożenia go w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie czyni zadość wymaganiom przewidzianym w art. 37 § 1 oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji strona jest obowiązana uzupełnić ten brak formalny skargi i złożyć pełnomocnictwo, względnie jego wierzytelny odpis (por. postanowienia NSA: z 9 października 2018 r., I OZ 906/18; z 19 lipca 2018 r., I OZ 688/18 oraz z 28 czerwca 2017, II OZ 690/17). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy zauważyć należy, że dokument pełnomocnictwa nie został złożony przy pierwszym piśmie wnoszonym do sądu (skardze), a zatem pełnomocnik nie może powoływać się na istnienie pełnomocnictwa w aktach administracyjnych sprawy. Złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku złożenia go w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.