II SA/Op 254/18
WyrokWSA w Opolu2018-07-31
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Jerzy Krupiński, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewoźnik drogowy jest odpowiedzialny za wwożenie odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia, jeśli podmiot organizujący przemieszczenie odpadów nie dostarczył mu prawidłowych dokumentów i klasyfikacji odpadów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przewoźnik drogowy ponosi odpowiedzialność za wwożenie odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia, nawet jeśli podmiot organizujący przemieszczenie odpadów nie dostarczył mu prawidłowych dokumentów i klasyfikacji. Obowiązkiem przewoźnika jest upewnienie się, że posiada wszystkie niezbędne dokumenty do wykonania przewozu, a odpowiedzialność ma charakter obiektywny, niezależny od winy.Stan faktyczny
W sprawie rozpatrywano skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, która nałożyła na spółkę karę pieniężną za wwożenie odpadów na terytorium Polski bez wymaganego zezwolenia. Podczas kontroli drogowej stwierdzono, że przewożone odpady (mieszanina opon, gumy, kabli, plastików i metali) zostały nieprawidłowo sklasyfikowane i brakowało wymaganych dokumentów zezwalających na ich wjazd do kraju. Spółka argumentowała, że odpowiedzialność spoczywa na podmiocie organizującym przemieszczenie odpadów, który nie dostarczył jej prawidłowych dokumentów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Referent stażysta Katarzyna Działek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A Sp. jawna w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A spółka jawna w [...] (zwaną dalej Spółką, skarżącym) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 27 marca 2018 r., nr [...], którą uchylono w całości decyzję organu I instancji i nałożono karę pieniężną w wysokości 10.000 zł z tytułu wwozu odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 6 listopada 2017 r. w [...] na drodze wojewódzkiej nr [...], funkcjonariusze Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w Katowicach poddali kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], kierowany przez M. I., który wykonywał międzynarodowy transport odpadów z [...] do Polski, w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy A spółka jawna w [...]. W momencie zatrzymania do kontroli ww. zespołem pojazdów przewożone były mieszaniny odpadów w postaci pociętych opon, uszczelek gumowych, kabli, węży, pianek tapicerskich, elementów plastikowych oraz metali. Wojewódzki Inspektora Ochrony Środowiska, obecny podczas kontroli uznał, że ww. odpady pochodzą z demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Kierowca nie okazał w trakcie kontroli dokumentu zgłoszenia transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów, dokumentu przesyłania dotyczącego transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów, ani zezwolenia na międzynarodowe przemieszczanie odpadów. Podczas kontroli okazana została jedynie informacja dołączona do przemieszczanych odpadów, zgodnie z art. 3 ust. 214, w której był zawarty kod odpadu 19 12 04, tj. tworzywa sztuczne i guma. Przebieg i wyniki kontroli zamieszczone zostały w protokole nr [...] z dnia 6 listopada 2017 r.
Pismem z dnia 9 listopada 2017 r. Spółka została powiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku ze stwierdzonymi w protokole kontroli naruszeniami przepisów o transporcie drogowym.
W złożonym piśmie wyjaśniającym z dnia 23 listopada 2017 r. skarżący wnioskował o umorzenie postępowania dowodząc, że doszło do wadliwego zakwalifikowania transportowanych odpadów oraz, że podmiot wykonujący usługę transportową nie ma obowiązku uzyskania zezwolenia na wwóz odpadów na terytorium kraju.
Decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Katowicach z dnia 23 stycznia 2018 r., nr [...], nałożono na A spółka jawna w [...] karę pieniężną w wysokości 10.000 zł z tytułu wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu oraz wwozu odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał na wyniki przeprowadzonej w dniu 6 listopada 2017 r. kontroli drogowej. Przywołał też przepisy rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, tj. art. 2 pkt 35 lit. g tiret pierwsze, art. 3 ust. 2 i 5, art. 18, oraz art., 87 ust. 1 pkt 3 lit. f art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wraz z Ip 4.5 i Ip.3.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Wskazując na ustalenia wynikające z przeprowadzonej kontroli oraz odnosząc się do argumentów zawartych w piśmie strony organ stwierdził, że z okazanej organowi podczas kontroli dokumentacji wynikało, że przewożone odpady zostały zakwalifikowane pod kodem B3010 (odpady tworzyw sztucznych) oraz 19 12 04 (tworzywa sztuczne i guma), tj. zgodnie z załącznikiem III do rozporządzenia 1013/2006. Organ podniósł, że z przeprowadzonej kontroli wynikało natomiast, że przewożone odpady winny być zakwalifikowane pod kodem 19 12 12 - jako inne odpady, w tym zmieszane substancje i przedmioty z mechanicznej obróbki odpadów innych niż wymienione w 19 12 11. Odpady o kodzie 19 12 12 nie znajdują się na tzw. liście zielonej, a zatem ich przemieszczanie nie może się odbywać na podstawie załącznika VIII rozporządzenia 1013/2006. Tym samym zaistniały podstawy do uznania, że wykonując transport drogowy podmiot dokonał wwozu na terytorium kraju odpadów bez wymaganego zezwolenia oraz wykonywał przewóz międzynarodowy niezgodnie z przepisami prawa lub warunkami określonymi w zezwoleniu.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 K.p.a., 80 K.p.a. polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego, wyrażającej się zwłaszcza błędnym zakwalifikowaniem przewożonych odpadów pod pozycją 19 12 12 (pozostałe odpady, w tym mieszaniny materiałów, z mechanicznej przeróbki odpadów), tj. części II załącznika nr V do rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, podczas gdy prawidłowe ich zakwalifikowanie obejmuje wyłącznie pozycję B 3010 wykazu B (aneksu do Konwencji Bazylejskiej) oraz naruszenia prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 2 zw. z art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006 poprzez ich niezastosowanie, a konsekwencji niedostrzeżenie, iż w niniejszej sprawie zaistniał ogólny wymóg w zakresie informowania, który został spełniony, gdyż przewoźnik (skarżący) przedłożył podpisany dokument stanowiący załącznik nr VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, który został wystawiony przez podmiot organizujący przemieszczenie opadów - B GmbH. Wskazując na powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania Spółka podniosła, że w dniu kontroli tj. 6 listopada 2017 r. kierowca pojazdu okazał informację stanowiącą niemieckojęzyczny załącznik VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, zgodnie z którym podmiot, który zorganizował przesyłkę oznaczył kod identyfikacyjny odpadów w oparciu o załącznik IX do Konwencji Bazylejskiej - kod B 3010, który znajduje się w części I Wykazu B załącznika V rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. W takim wypadku, wobec takiego zakwalifikowania identyfikacyjnego odpadów, nie znajduje zastosowania część 2 i 3 załącznika V rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Z tego względu kod 19 12 04 znajdujący się w części II nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż zakwalifikowania odpadów wg. kodu B 3010 wyłącza możliwość jednoczesnego zakwalifikowania ich jako 19 12 04. Spółka podkreślała, że podmiotem organizującym przedmiotową przesyłkę był B GmbH, a importerem-odbiorcą była C sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Skoro zatem podmiot organizujący przemieszczanie odpadów, tj. [...] spółka B GmbH wystawiła konieczny dokument, w posiadaniu którego był przewoźnik - spółka A sp. j., to brak było podstaw do wszczęcia postępowania i jego prowadzenia. Nadto, zdaniem Spółki organ nie wykazał, aby były przewożone inne odpady, niż oznaczone symbolem B 3010. Dodała odwołująca się Spółka, że [...] spółka - podmiot organizujący przewóz posiada pozwolenie wydane zgodnie z § 54 niemieckiej ustawy o gospodarce surowcami wtórnymi (KRWG) dla zbieraczy, przewoźników, handlarzy oraz pośredników w obrocie odpadami. Również pomiędzy B GmbH - podmiotem organizującym przemieszczania oraz podmiotem organizującym instalację odzysku - C sp. z o.o. została zawarta stosowna umowa, co potwierdza oświadczenie spółki [...] zawarte w załączniku nr VII. Dokonując wykładni przepisów rozporządzenia 1013/2006 dowodziła, że skarżący (przewoźnik) nie jest podmiotem, którego obciążają jakiekolwiek wymogi w zakresie uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, jak również nie ponosi on żadnej odpowiedzialności w przypadku dokonania przez podmiot, który zorganizował przesyłkę nielegalnego przemieszczenia odpadów. W przypadku planowanego sprowadzenia odpadów do Polski, o zezwolenie musi wystąpić firma wysyłająca odpady. Nawet odbiorca nie jest stroną w takim postępowaniu administracyjnym, on jednak powinien współpracować ze zgłaszającym przy kompletowaniu dokumentów wymaganych do wniosku. Natomiast żaden z przepisów prawa polskiego, czy europejskiego nie nakłada na spółkę A sp. jawna (jako przewoźnika) obowiązku posiadania zgłoszenia transgranicznego przemieszczania odpadów, dokumentu przesyłania dotyczącego transgranicznego przesyłania odpadów, czy zezwolenia na międzynarodowe przemieszczanie odpadów, których to dokumentów żądano podczas kontroli. Argumentowała nadto Spółka, że w sprawie nie zaistniały w ogóle podstawy do zatrzymania zespołu pojazdów spółki A sp. jawna i stąd winno dojść do niezwłocznego wydania naczepy.
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 marca 2018 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego w Warszawie uchylił w całości decyzję organu I instancji i nałożył na A spółka jawna w [...] karę pieniężną w wysokości 10.000 zł z tytułu wwozu odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organ pierwszej instancji, dokonał jego oceny i na tej podstawie uznał, przedstawiając stosowny wywód, że podjęta decyzja tylko częściowo jest zgodna z prawem. Przywołał organ przepisy ustawy o transporcie drogowym, tj. art. 4 pkt 22 lit. i oraz lit. u, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f, art. 92a ust. 1, 2 i 6, oraz załącznika nr 3 do ustawy, rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. L 190 z 12.07.2006, str. 1-98) oraz ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1048).
Organ drugiej instancji stwierdził również, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 189a § 2 pkt 1-3 K.p.a., art. 189d K.p.a., ani art. 189e oraz f K.p.a., gdyż kary pieniężne w przedmiotowej sprawie są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, a przesłanki wyłączające odpowiedzialność strony wymienione zostały w przepisie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym i art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Wysokość zaś kar pieniężnych za naruszenia przepisów m.in. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym została określona przez ustawodawcę w sposób sztywny i organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania ich wysokości. Dokonując ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie organ drugiej instancji analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy i dokonując jego subsumcji do przytoczonych norm uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu w zakresie nałożenia kary za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia stosownie do treści art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym i lp. 4.5 załącznika nr 3 do tej ustawy. Argumentował w tym zakresie organ odwoławczy, że stosownie do art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody określonej w przepisach niniejszego tytułu podlegają przemieszczeniu wyszczególnione w tym przepisie odpady, zaś art. 6 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, upoważnia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska do określenia w zezwoleniach nie tylko zgłaszającego; odbiorcę lub odbiorców odpadów; przewoźnika lub przewoźników odpadów; ale i rodzaj oraz ilość odpadów, które są przedmiotem międzynarodowego przemieszczania odpadów; okres ważności, na jaki zezwolenie jest udzielone; rodzaj transportu i trasę przewozu odpadów, w tym miejsca przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej; miejsce prowadzenia procesów odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, które są przedmiotem międzynarodowego przemieszczania odpadów. Z powołanych więc przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów wynika, że przywóz odpadów na teren kraju, ich wywóz oraz tranzyt poza teren kraju odbywa się na podstawie zezwolenia. Dalej organ uzasadniał, że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy ładunku odpadów nie posiadał zezwolenia uprawniającego do wykonania tego przewozu, gdyż przewoził ładunek odpadów w postaci pociętych opon, uszczelek gumowych, kabli, węży, pianek tapicerskich, elementów plastikowych i metalowych. Zgodnie z opinią Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach wymienione odpady powinny zostać zakwalifikowane jako "inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11" określone kodem 19 12 12. Odpady oznaczone kodem 19 12 12 nie są wymienione na zielonej liście i dlatego ich przewóz może się odbywać tylko na podstawie zezwolenia na międzynarodowe przemieszczenie odpadów. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego uprawniało organ I instancji do nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za naruszenie polegające na wwozie odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia stosownie do treści art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym i lp. 4.5 załącznika nr 3 do tej ustawy. Organ drugiej instancji uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy uznał, że wadliwie organ pierwszej instancji przyjął, że strona postępowania winna posiadać dokument zgłoszenia transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów i dokument przesyłania dotyczącego transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów. Ww. dokumenty powinien uzyskać podmiot, który zamierza dokonać przemieszczenia odpadów określonego w art. 3 ust. 1 lit. a) lub b) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Tym samym ten podmiot powinien zwrócić się do organu właściwego dla miejsca wysłania odpadów o wydanie tych dokumentów. W niniejszej sprawie podmiotem dokonującym wysyłki odpadów było przedsiębiorstwo B GmbH z siedzibą w [...] przy ul. [...] w [...] i to przedsiębiorstwo powinno było uzyskać ww. dokumenty i wyposażyć w nie przewoźnika odpadów, tj. skarżącą spółkę. Zatem podmiotem odpowiedzialnym za brak ww. dokumentu zgłoszenia i dokumentu przesłania jest przedsiębiorstwo B GmbH, ponieważ tylko to przedsiębiorstwo było zobowiązane dokonać zgłoszenia wysyłki odpadów i mogło uzyskać zgodę na dokonanie przemieszczenia odpadów. Tym samym strona jako podmiot dokonujący jedynie przewozu drogowego ww. odpadów nie może ponosić odpowiedzialności za dokonywanie przemieszczenia odpadów niezgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu (WE) nr 1013/2006, tj. za wykonywanie tego przewozu bez dokumentu zgłoszenia transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów i dokumentu przesyłania dotyczącego transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów. Organ wyjaśnił nadto, że z przedstawionych względów brak było podstaw prawnych do nałożenia na stronę kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu, tj. za naruszenie określone w lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Tym samym decyzję organu I instancji należało w całości uchylić i w części tego zarzutu umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy dokonał również oceny ewentualnego wystąpienia po stronie odwołującej Spółki podstaw do zastosowania przepisu art. 92c i art. 92b ustawy i uznał, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności, o którym mowa w tych przepisach. Odniósł się również organ do poniesionych w odwołaniu zarzutów co do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, stwierdzając prawidłowość działania organu pierwszej instancji w tym zakresie oraz podkreślił, że brak wiedzy co do obowiązku posiadania zaświadczenia oraz brak udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę do zastosowania art. 92c ustawy obciąża stronę. Za niezasadne uznał organ odwoławczy zarzuty pełnomocnika strony zawarte w odwołaniu. Ponownie organ przywołał wyniki przeprowadzonej kontroli w dniu 6 listopada 2017 r. i przypomniał, że zespołem pojazdów przewożone było 23340 kg odpadów nie będących tylko odpadami tworzyw sztucznych i gumy, jak to zostało określone w dokumencie przewozowym okazanym do kontroli. W dokumencie okazanym do kontroli, tj. informacji dołączonej do przemieszczanych odpadów - zgodnie z art. 3 ust. 2 i 4 - przewożone odpady zostały oznaczone kodem identyfikacyjnym odpadu 19 12 04. Takim kodem są określane odpady zawierające tworzywa sztuczne i gumę. Natomiast wśród przewożonych odpadów znajdowały się nie tylko odpady z tworzyw sztucznych i gumy, ale także odpady metalowe oraz kable. Według opinii Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach wymienione odpady powinny zostać zakwalifikowane jako "inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11" określone kodem 19 12 12. Zatem oznaczenie odpadów w ww. dokumencie przewozowym nie było prawidłowe, bowiem skoro wśród przewożonych odpadów były odpady metalowe i kable, to przewożone odpady nie mogły być oznaczone ani kodem 19 12 04 ani kodem B 3010. Tym samym nie mogły być przewożone jako odpady z zielonej listy, w oparciu o załącznik VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Za niezasadny uznał również organ podniesiony przez pełnomocnika strony zarzut braku odpowiedzialności skarżącej spółki za nielegalny przewóz odpadów. W tym zakresie Odpowiedzialność za brak dokumentów przewozowych ponosi przedsiębiorca, bowiem to on jest zobowiązany wyposażyć kierującego w dokumenty niezbędne do wykonania danego zadania przewozowego. Taki obowiązek nakłada na przedsiębiorcę art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym. Zatem strona podejmując się wykonania międzynarodowego przewozu odpadów powinna była dopilnować, aby od nadawcy ładunku otrzymać wszystkie dokumenty niezbędne do wykonania tego przewozu. Również zarzut niesłusznego umieszczenia pojazdu na parkingu organ uznał za nieuzasadniony, przedstawiając stosowną argumentację.
Z treścią powyższej decyzji nie zgodziła się A spółka jawna w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
- art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), zwany dalej: "K.p.a.", art. 80 K.p.a. polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego, wyrażającej się zwłaszcza błędnym zakwalifikowaniu przewożonych odpadów pod pozycją 19 12 12 (pozostałe odpady, w tym mieszaniny materiałów, z mechanicznej przeróbki odpadów) w części II załącznika nr V do rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, zwane dalej także rozporządzeniem (WE) nr 1013/2006, podczas gdy prawidłowe ich zakwalifikowanie obejmuje wyłącznie pozycję B 3010 wykazu B (aneksu do Konwencji Bazylejskiej);
- art. 138 K.p.a. poprzez uchylenie przez organ II instancji decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, podczas gdy z uzasadnienia decyzji wynika, iż intencją organu II instancji było z uwagi na brak podstaw prawnych do nałożenia na stronę kary pieniężnej za wykonanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu - uchylenie w tej części decyzji organu I instancji i umorzenie w tej części postępowania;
- art. 107 § 2 i 3 K.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji wyrażającą się w niedostatecznym i niepełnym uzasadnieniu decyzji, z którego nie wynika dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia jedynie umorzenie postępowania w części, podczas gdy rozciąga się on także na brak naruszenia lp. 4.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym;
naruszenie prawa materialnego, tj:
- art. 3 ust. 2 zw. z art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji niedostrzeżenie, iż w niniejszej sprawie zaistniał ogólny wymóg w zakresie informowania, który został spełniony, gdyż przewoźnik (skarżący) przedłożył podpisany dokument stanowiący załącznik nr VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, który został wystawiony przez podmiot organizujący przemieszczenie opadów - B GmbH;
- art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200) poprzez jego błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie, mimo iż okoliczności niniejszej sprawy oraz przepisy rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 wskazują bezpośrednio na fakt, iż skarżący jako podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie ewentualnego naruszenia w postaci wwozu odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia;
- art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w zw. z art. art. 3 ust. 1 i art. 2 pkt 15 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 poprzez ich błędne niezastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż w sprawie nie znajduje zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas gdy zgłaszający, który zamierza dokonać przemieszczenia odpadów określonego w art. 3 ust. 1 lit. a) lub b), dokonuje uprzedniego pisemnego zgłoszenia właściwemu organowi wysyłki i za pośrednictwem tego organu, a skarżący (przewoźnik) nie jest podmiotem, którego obciążają jakiekolwiek wymogi w zakresie uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, jak również nie ponosi żadnej odpowiedzialności w przypadku dokonania przez podmiot, który zorganizował przesyłkę nielegalnego przemieszczenia odpadów, a w szczególności w sytuacji, gdy podmiot organizujący przesyłkę uznał, iż przemieszczeniu podlegają odpady w stosunku do których istnieje jedynie ogólny obowiązek informowania, a wobec tego przekazał przewoźnikowi dokument określony w załączniku nr VII rozporządzenia twierdząc, iż wszystkie wymogi przewidziane prawem zostały dochowane, co w konsekwencji oznacza, iż podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na treść naruszenia;
- 24 ust. 7 rozporządzenia (WE) nr 1023/2006 poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji bezprawne zatrzymanie naczepy skarżącej na parkingu, pomimo iż organ I instancji odpowiada za zorganizowanie bezpiecznego składowania odpadów do czasu ich zwrotu albo ostatecznego unieszkodliwienia lub odzysku w inny sposób, a nie przewoźnik. Wskazując na powyższe skarżący wnosił, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, a także umorzenie postępowania administracyjnego przed organami obu instancji oraz stosownie do art. 200 P.p.s.a. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Spółka dowodziła, że organ niezasadnie nałożył na nią karę pieniężną za wwóz odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia. Zauważyła skarżąca, że skoro organ II instancji uznał, iż brak jest podstaw do nałożenia na skarżącego kary za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu, tj. za naruszenie określone w lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy i uznał, iż w części tego naruszenia należało decyzję organu I instancji uchylić i umorzyć postępowanie w tym zakresie, to uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji stoi w oczywistej sprzeczności z rozstrzygnięciem decyzji, co doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Zaakcentowała skarżąca, iż skoro organ II instancji dostrzegł, że podmiotem odpowiedzialnym za brak ww. dokumentu zgłoszenia i przesyłania jest przedsiębiorstwo B GmbH z siedzibą w [...], to niezrozumiałe jest nałożenie przez organ II instancji na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za naruszenie polegające na wwozie odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia stosownie do treści art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym i lp. 4.5 załącznika nr 3 do tej ustawy, podczas gdy te same przesłanki stanu faktycznego i prawnego sprawy przemawiają również za uznaniem, iż także w tym zakresie brak jest podstaw prawnych do nałożenia na stronę kary pieniężnej. Skarżąca negowała również
zakwalifikowanie przewożonych odpadów pod pozycją 19 12 12 (pozostałe odpady, w tym mieszaniny materiałów, z mechanicznej przeróbki odpadów) w części II załącznika nr V do Rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, zwane dalej także: Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006", podczas gdy jej zdaniem, prawidłowe ich zakwalifikowanie obejmuje wyłącznie pozycję B 3010 wykazu B (aneksu do Konwencji Bazylejskiej). Wskazywała, że podmiot organizujący przemieszczanie odpadów, tj. [...] spółka B GmbH wystawiła konieczny dokument, w posiadaniu którego był przewoźnik - spółka A sp. j. i dokonała odpowiedniego oznaczenia odpadów kodem identyfikacyjnym odpadów w oparciu o załącznik IX do Konwencji Bazylejskiej, tj. kodem B 3010, który znajduje się w części I Wykazu B załącznika V Rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. W takim wypadku, wobec takiego zakwalifikowania identyfikacyjnego odpadów, nie znajduje zastosowania część 2 i 3 załącznika V Rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Z tego względu kod 191204 znajdujący się w części II nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż zakwalifikowania odpadów wg kodu B 3010 wyłącza możliwość jednoczesnego zakwalifikowania ich jako 191204.. Organ natomiast nie wykazał, aby były przewożone inne odpady, niż oznaczone symbolem B 3010. Dowodziła, że w sprawie oczywistym pozostaje, iż przewoźnik legitymował się przekazanym mu przez podmiot organizujący przemieszczenie odpadów dokumentem, a jego rolą nie było uzyskanie zezwolenia na wwóz odpadów do kraju ani odpowiednie zakwalifikowanie przewożonych odpadów. Obowiązek taki ciążył na podmiocie organizującym transgarniczne przemieszczanie odpadów.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego w Warszawie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponownie zaakcentował, że w dniu kontroli kierujący pojazdem przewoził w imieniu strony ładunek odpadów w postaci pociętych opon, uszczelek gumowych, kabli węży, pianek tapicerskich, elementów plastikowych i metalowych stąd przewożone odpady musiały zostać zakwalifikowane, jako odpady oznaczone kodem 19 12 12.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena sprawy dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej zwanej P.p.s.a. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Sąd może wiec wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione, a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiot postępowania w sprawie stanowiła decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 27 marca 2018 r., którą uchylono w całości decyzję organu I instancji i nałożono wyłącznie karę pieniężną w wysokości 10.000 zł z tytułu wwozu odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200, ze zm.), zwanej nadal ustawą lub ustawą o transporcie drogowym, przepisy rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. UE.L.2006.190.1, ze zm.), zwane nadal rozporządzeniem nr 1013/2006 oraz ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2018 r. poz. 296).
Na wstępie wskazać należy, że ustawa o transporcie drogowym określa między innymi zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy). Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y ustawy. Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. i oraz lit. u ustawy o transporcie drogowym, użyte w ustawie obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, rozporządzenia nr 1013 oraz ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Zgodnie z art. 2 i 3 rozporządzenia nr 1013/2006 przemieszczanie odpadów pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej, na terytorium Wspólnoty lub przez państwa trzecie, przywożonych na terytorium Wspólnoty z państw trzecich, wywożonych ze Wspólnoty do państw trzecich i przewożonych w ramach tranzytu przez terytorium Wspólnoty, na trasie z oraz do państw trzecich może odbywać się tylko na warunkach określonych w tym rozporządzeniu. W zależności od rodzaju przemieszczanych odpadów ich przewóz może być wykonywany na podstawie załącznika VII do rozporządzenia nr 1013/2006, jeżeli znajdują się one na tzw. zielonej liście, albo dopiero po uzyskaniu odpowiednich dokumentów niezbędnych do dokonania przewozu danych odpadów. Przemieszczanie odpadów, które nie mogą zostać zaliczone do odpadów z zielonej listy możliwe jest dopiero po uzyskaniu dokumentu zgłoszenia transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów i dokumentu przesyłania dotyczącego transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów, a także zezwolenia na międzynarodowe przemieszczenie odpadów.
Stosownie do art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f ustawy o transporcie drogowym, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa wart. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21, z późn. zm.), o ile wpis do rejestru jest wymagany.
Zgodnie natomiast z art. 92a ust. 1, 2 i 6 ww. ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych (ust. 2). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (ust. 6).
Przenosząc powyższe regulacje na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że ustalenia wymagało czy podmiot transportujący odpady z [...] w trakcie kontroli drogowej posiadał wszystkie wymagane prawem dokumenty i czy odpowiadały one rodzajowi przewożonych odpadów.
Już na wstępie, a to wobec podniesionego przez skarżącą zarzutu dotyczącego niewłaściwego sklasyfikowania przez organy obu instancji przewożonych przez Spółkę odpadów, wskazać należy, że zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy z przeprowadzanych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół kontroli, a jego kopię doręcza kontrolowanemu. Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust. 2). Odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego odnotowuje się w protokole (ust. 3). Stwierdzone w toku kontroli naruszenia uzasadniające nałożenie kary pieniężnej kontrolujący zamieszcza w protokole kontroli, który stanowi podstawę do wydania decyzji administracyjnej o nałożeniu kary pieniężnej, zwanej dalej "decyzją", z zastrzeżeniem ust. 2 (rozporządzenia).
Treść powyższych uregulowań wskazuje zatem, że postępowanie kontrolne jest postępowaniem szczególnym. Dowód przeprowadzenia tego postępowania kontrolnego i dowód dokonanych w nim ustaleń stanowi protokół z kontroli (drogowej). W trakcie czynności kontrolnych opisanych w protokole ustala się wiarygodny stan faktyczny znajdujący odzwierciedlenie w protokole, a w przypadku stwierdzenia naruszeń, stanowi on podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za ugruntowane należy uznać stanowisko, że protokół z kontroli ma walor dokumentu urzędowego (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 997/15 – wszystkie powołane orzeczenia - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku z dnia 7 marca 2017 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 1416/15, NSA wręcz stwierdził, że dowód z dokumentu urzędowego - jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli - ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, to jest inspektorów i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone.
Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że protokół z przeprowadzonej kontroli drogowej nie zawiera wad i w tym zakresie skarżąca Spółka nie podnosi też żadnych zarzutów, w tym zwłaszcza co do stwierdzonego faktu, że wśród transportowanych odpadów znajdowały się nie tylko odpady w postaci pociętych opon, uszczelek gumowych, kabli, węży, pianek tapicerskich, elementów plastikowych, ale także i elementy metalowe. Odnotowane fakty zostały potwierdzone przez osobę kierującą zatrzymanym do kontroli pojazdem ( por. protokół z kontroli drogowej).
Tym samym, pomimo przytoczenia przez skarżącą zarówno w skardze, jak i w odwołaniu przepisów art. 3 ust. 2 i 4, art. 18 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 wraz z załącznikiem III i V, część 1 wykaz B, brak jest podstaw do uznania, że procedujące w sprawie organy wadliwie przyjęły, że przewożone, zmieszane odpady w skład których wchodziły również metale, zakwalifikowane winny być (tak jak to uczynił podmiot organizujący przemieszczanie odpadów) pod symbolem B3010, tj. stałe odpady tworzyw sztucznych. Symbolem tym oznacza się, jak wskazuje sama skarżąca, następujące tworzywa sztuczne lub mieszanki tworzyw sztucznych - pozostałości tworzyw sztucznych niechlorowcoorganicznych polimerów i kopolimerów, zawierające ale nie ograniczone do następujących substancji 100: - etylen - styren- polipropylen - politetraftalan etylenu – akrylonitryl - butadien – poliacetale – poliamidy - politetraftalan butylenu – poliwęglany – polietery - polisiarczki fenylenu - polimery akrylowe - alkany C10-C13 (plastyfikator) - poliuretany (niezawierające CFC) - polisiloksan- polimetakrylan metylu- polialkohol winylowy - polibutyral winylu - polioctan winylu - odpady żywicy utwardzonej lub produktów konserwowanych: - żywice mocznikowo-formaldehydowe - żywice fenolowo – formaldehydowe - żywice melaminowo-formaldehydowe - żywice epoksydowe - żywice alkidowe - poliamidy - odpady fluorowanych polimerów 101: - perfluoroetylen/propylen (FEP) - alkan perfluoroalkoksylowy- tetrafluoroetylen/perfluorowinyloeter (PFA) -tetrafluoroetylen/perfluorometylowinyloeter (MFA) - polifluorek winylu (PVF) - polifluorek winylidenu (PVDF). Dostrzec też należy, że słusznie podała skarżąca, że zgodnie z uwagami wprowadzającymi do załącznika nr V, załącznik ten składa się z trzech części, jednak części 2 i 3 stosuje się jedynie wówczas, gdy nie ma zastosowania część 1. W związku z tym w celu stwierdzenia, czy określony rodzaj odpadów wymieniony jest w niniejszym załączniku, należy w pierwszej kolejności stwierdzić, czy dany rodzaj odpadów jest wymieniony w części 1 niniejszego załącznika, a jeśli nie jest, czy jest wymieniony w części 2, a jeśli nie jest, czy jest wymieniony w części 3. Część 1 jest podzielona na dwie podsekcje: wykaz A wyszczególnia rodzaje odpadów zakwalifikowanych jako niebezpieczne zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a Konwencji bazylejskiej, a zatem objęte zakazem wywozu, natomiast wykaz B wyszczególnia rodzaje odpadów nieobjęte art. 1 ust. 1 lit. a Konwencji bazylejskiej, a zatem nieobjęte zakazem wywozu. Jednakże pomimo właściwego wskazania przepisów nie dostrzega skarżący, że nie mają one zastosowania do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, gdyż wwiezione do kraju odpady nie były tymi, o których stanowią powołane przepisy. Tym samym pomimo obszernego wywodu skarżącej, w sprawie niemożliwym było zakwalifikowanie przewożonych odpadów do tego rodzaju, o których stanowi Załącznik III, zawierający Wykaz Odpadów Podlegających Ogólnemu Wymogowi w Zakresie Informowania Określonemu w art. 18 ("Zielony Wykaz Odpadów). Dodać należy, że na wstępie każdej części załącznika zaznaczono, że niezależnie od tego, czy odpady są wymienione w niniejszym wykazie, nie mogą podlegać ogólnemu wymogowi dołączenia określonych informacji, jeśli są zanieczyszczone innymi substancjami w zakresie, który: wystarczająco zwiększa ryzyko związane z odpadami, by uznać je za odpowiednie do poddania procedurze pisemnego zgłoszenia i zgody, wziąwszy pod uwagę właściwości odpadów niebezpiecznych wymienionych w załączniku III do dyrektywy 91/689/EWG; lub uniemożliwia odzysk odpadów w sposób racjonalny ekologicznie. Z protokołu kontroli wynika natomiast jednoznacznie, co należy podkreślić i co umyka skarżącej, że transportowane odpady stanowiły mieszaninę odpadów w postaci pociętych opon, uszczelek gumowych, kabli, węży, pianek tapicerskich, elementów plastikowych oraz metali. Taka mieszanka odpadów nie pozwalała organom na przyjęcie, że stanowią one odpady z tzw. zielonej listy, tym bardziej, że organy w tym zakresie posiłkowały się opinią Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach, zawartej w formularzu wniosku o przeprowadzenie oceny przewożonego towaru i które uznane zostały za odpady pochodzące z demontażu wycofanych z eksploatacji pojazdów, co z kolei wymagało ich zakwalifikowania, jako innych odpadów i przypisanie kodu 19 12 12, tj. inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11 z załącznika V. Art. 3 ust. 1 pkt b tiret iii oraz iv rozporządzenia nr 1013/2006, określa jakiego rodzaju odpady podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody przy przemieszczeniu.
Przemieszczenie odpadów spoza tzw. zielonej listy - zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 1013/2006 - wymaga dokonania pisemnego zgłoszenia właściwemu organowi wysyłki odpadów oznaczonych kodem 19 12 12 i uzyskania zgody na ich przesłanie, tj. dokumentu zgłoszenia transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów i dokumentu przesyłania dotyczącego transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów oraz uzyskania zezwolenia uprawniającego do dokonania przemieszczenia odpadów na terytorium kraju. Przypomnieć należy, że podczas kontroli kierowca Spółki okazał jedynie informację dołączoną do przemieszczanych odpadów, zgodnie z art. 3 ust. 2 i 4, w której był zawarty kod odpadu 19 12 04, tj. tworzywa sztuczne i guma oraz kod B3010 (odpady tworzyw sztucznych). Wskazać należy, że tylko takie odpady mogły być sklasyfikowane ww. kodami i przewożone na podstawie informacji dołączonej do przemieszczenia odpadów zgodnie z art. 3 ust. 2 i 4 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, tj. załącznika VII do tego rozporządzenia.
Dodać należy jednocześnie, że art. 3 ust. 1 pkt b lit. iv rozporządzenia nr 1013/2006, przewiduje, że mieszaniny odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA, chyba, że zostały wyszczególnione w załączniku IIIA, podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie i transport odpadów wymienionych w protokole kontroli wymagał uzyskania zezwolenia udzielonego przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (art. 4 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów). W takie zezwolenie winien być wyposażony kierowca skarżącej Spółki, który zobowiązany był je okazać podczas kontroli. Zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. g rozporządzenia nr 1013/2006, przemieszczanie odpadów dokonane zgodnie z art. 3 ust. 2 (informowania) i ust. 4, w odniesieniu do którego stwierdzono, że zawiera odpady, które nie zostały wyszczególnione w załącznikach III, IIIA lub IIIB, jest nielegalne.
Kierowca skarżącej nie dysponował zezwoleniem na wwóz na terytorium kraju odpadów, które były wadliwie sklasyfikowane, gdyż nie mogły być oznaczone kodem 19 12 04 i B3010. Skarżąca nie neguje, że transportowane odpady stanowiły mieszaninę odpadów w postaci pociętych opon, uszczelek gumowych, kabli, węży, pianek tapicerskich, elementów plastikowych oraz metali. Nałożona na skarżącą kara w wysokości 10.000 zł na postawie art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy oraz Ip.4.5. załącznika nr 3 do ustawy, przez organ odwoławczy związana była z nielegalnym wwozem odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia. W zakresie wymierzenia skarżącej tej kary dostrzec należy, że stosownie do powołanego art. 87 ust. 3 ustawy wykonujący przewóz drogowy winien posiadać m.in. dokumenty wymagane przy przewozie odpadów. Sformułowanie "dokumenty wymagane przy przewozie odpadów" nie oznacza jakichkolwiek dokumentów, które są przewidziane przy przemieszczaniu odpadów na terytorium Unii, ale wyłącznie dysponowanie dokumentami, których uzyskanie wymagana ustawodawstwo krajowe i unijne, a które uzależnione są od rodzaju wwożonych na terytorium danego państwa odpadów właściwie sklasyfikowanych. Inaczej mówiąc podmiot wykonujący transport odpadów winien dysponować dokumentami potwierdzającymi rzeczywisty rodzaj transportowanych odpadów i żądać od podmiotu zlecającego przemieszczanie odpadów odpowiednich dokumentów odpowiadających rodzajowi odpadów oraz ich prawidłowego sklasyfikowania poszczególnymi kodami. Okoliczność, że firma dokonująca przemieszczania odpadów dokonała wadliwej kwalifikacji odpadów i w związku z tym nie przekazała odpowiednich dokumentów przewoźnikowi nie wyłącza jego odpowiedzialności z tytułu nieokazania podczas kontroli wymaganych dokumentów przy przewozie odpadów. Kwestia odpowiedzialności i wystąpienia ze stosownym roszczeniem do kontrahenta, który w ramach zawartej umowy zlecił przewóz odpadów i nie przekazał kierowcy właściwych dokumentów nie ma wpływu na wymierzenie kary za wwóz odpadów bez wymaganych dokumentów. Podmiot zajmujący się przemieszczaniem odpadów nie odpowiada bowiem na zasadzie winy, ale za fakt naruszenia prawa, tj. brak stosownego dokumentu podczas wykonywania transportu drogowego.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że pierwotnym źródłem ustaleń w zakresie naruszeń obowiązującego prawa pozostaje kontrola (w przedmiotowej sprawie - drogowa), potwierdzona protokołem kontroli. Treść ust. 2 art. 92 ustawy wskazuje bowiem, że podstawą do nałożenia kary pieniężnej są naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli. Chodzi więc tutaj o naruszenie stwierdzone w toku kontroli drogowej i opisane w protokole kontroli, o którym stanowi art. 74 ustawy. Zatem to ustalenia protokołu kontroli, jeżeli chodzi o zakres stwierdzonych naruszeń zagrożonych sankcją w postaci kary pieniężnej, określonej w załączniku do art. 92 ust. 4 ustawy, wyznaczają granice przedmiotowe przyszłego postępowania administracyjnego pod względem stanu faktycznego i prawnego. Prowadzone postępowanie wyjaśniające, które zostało wszczęte skutkiem naruszeń określonych w protokole kontroli, obejmuje zatem kwestie faktyczne i prawne związane wyłącznie z tymi naruszeniami. W realiach rozpoznawanej sprawy, wobec stwierdzonego w toku kontroli drogowej naruszenia dotyczącego nieokazanie do kontroli dokumentu zgłoszenia transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów, dokumentu przesyłania dotyczącego transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów, ani zezwolenia na międzynarodowe przemieszczanie odpadów, zasadnym było nałożenie wyłącznie kary za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia stosownie do treści art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym i lp. 4.5 załącznika nr 3 do tej ustawy.
Kontrola drogowa (lub kontrola w przedsiębiorstwie), w wyniku której stwierdzono naruszenie różnych przepisów prawa regulujących transport drogowy, powoduje wszczęcie jednej sprawy administracyjnej zapoczątkowanej omawianą kontrolą. Przedmiotem sprawy administracyjnej jest nałożenie kary pieniężnej za naruszenia prawa stwierdzone w wyniku przeprowadzonej kontroli. Zatem sprawa jest jedna, a naruszeń prawa badanych w toku tej sprawy może być wiele. W wyniku rozpoznania sprawy zgodnie z art. 92 ust. 1 i ust. 2 ustawy, nałożona zostaje jedna kara pieniężna, którą wylicza się, co do zasady, poprzez zsumowanie kar za poszczególne naruszenia. Ta jedna kara pieniężna nie wynika jednak z prostego zsumowania kar za poszczególne naruszenia, bowiem jej górna granica jest zawsze ograniczona do kwoty określonej w ustawie. Oznacza to, że niezależnie od ilości uchybień oraz wysokości kar za poszczególne uchybienia, kara orzeczona w wyniku jednej kontroli ma określoną górną granicę i nie może przekroczyć kwoty określonej w ustawie. Nie chodzi więc o wiele spraw i wiele pojedynczych kar, tylko o jedną sprawę spowodowaną niekorzystnym dla strony wynikiem kontroli oraz jedną karę za wszystkie stwierdzone uchybienia (tak wyrok NSA z dnia 11 maja 2010 r. sygn. akt II GSK 583/09 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym nie istniała podstawa do umorzenia przez organ drugiej instancji postępowania w części dotyczącej wymierzonej przez organ pierwszej instancji kary za brak dokumentu zgłoszenia transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów, o którym stanowi załącznik nr 3 do ustawy Ip.3.3 (wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu), skoro wysokość wymierzonej kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie mieściła się w granicach łącznej kary wymierzonej przez organ pierwszej instancji. Art. 92a ust. 2 ustawy przewiduje bowiem, że suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 zł. Sąd w całości podziela podstawy prawne oraz argumentację przedstawioną przez organ drugiej instancji, że skoro podmiotem dokonującym wysyłki odpadów było [...] przedsiębiorstwo, to na nim ciążył obowiązek prawny uzyskania takiego dokumentu – stosownie do art. 2 pkt 15 i art. 3 ust. 1 lit. a lub b rozporządzenia nr 1013/2006.
Zdaniem Sądu, organy w sprawie prawidłowo również przyjęły, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do zastosowania art. 92c ustawy. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy łub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń łub okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Zgodzić należy się z organem, że do naruszenia doszło na skutek niedopilnowania swoich spraw przez stronę, bowiem obowiązkiem strony było uzyskać wszystkie dokumenty niezbędne do wykonania przewozu odpadów i wyposażyć w nie kierującego wykonującego przewóz w jej imieniu.
Art. 92c ust. 1 ustawy stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności przedsiębiorcy i odnosi się do wyjątkowych sytuacji, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był ich w stanie przewidzieć, ale i dotyczy okoliczności, istnienia których organ - bez wskazania strony - nie zna. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest natomiast wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą uniemożliwiały nielegalny wwóz na terytorium kraju odpadów z zagranicy. Profesjonalny przewoźnik zajmujący się transportem odpadów z zagranicy winien znać regulacje prawne związane z przemieszczaniem odpadów na terytorium Wspólnoty i powinien przewidywać, że odpady, które ma transportować mogą być wadliwie sklasyfikowane przez podmioty dokonujące przemieszczania odpadów. Rolą zatem podmiotu wykonującego transport odpadów jest zawarcie z podmiotami organizującymi przemieszczanie odpadów takich umów, w których zagwarantowana będzie ich prawidłowa (odpowiadająca przepisom prawa) klasyfikacja. Okoliczności egzoneracyjne, o jakich mowa w art. 92c ust. 1 ustawy, muszą być wykazane w sposób pełny i wyczerpujący, jak również nie mogą budzić wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Zasadą prawną jest odpowiedzialność przedsiębiorcy, która ma charakter obiektywny, czyli niezależny od jego winy czy subiektywnego przeświadczenia o rzeczywistym stanie rzeczy. Wyjątkiem od tej zasady jest natomiast sytuacja, w której przedsiębiorca, przy pomocy dostępnych mu środków dowodowych, w sposób niezbity wykaże, iż nastąpiły wymienione w art. 92c ust. 1 ustawy okoliczności egzoneracyjne. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wskazał na okoliczności, z których wynikałoby, że dokonał sprawdzenia, że załadowane do przemieszczenia odpady odpowiadały wymienionym w posiadanym załączniku kodom.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło