II GZ 181/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 107/19 o odrzuceniu skargi D. P. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji nakazującej niezwłoczne unieruchomienie schroniska i zamknięcie w całości zakładu do czasu usunięcia stwierdzonych w nim nieprawidłowości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 19 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 107/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu – na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) – odrzucił skargę D. P. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z [...] grudnia 2018 r., w przedmiocie uchylenia decyzji nakazującej niezwłoczne unieruchomienie schroniska i zamknięcie w całości zakładu do czasu usunięcia stwierdzonych w nim nieprawidłowości. W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV WSA we Wrocławiu z 9 kwietnia 2019 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2019 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. W konsekwencji powyższego, zarządzeniem z dnia 4 października 2019 r. wezwano stronę do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Pomimo doręczenia pełnomocnikowi skarżącej powyższego wezwania w dniu 23 października 2019 r., brak fiskalny skargi nie został usunięty. Strona po raz kolejny wniosła natomiast o zwolnienie z konieczności uiszczenia wpisu sądowego. Wniosek ten, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 grudnia 2019 r. pozostawiono bez rozpoznania. Odrzucając skargę Sąd I instancji stwierdził, że wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącej w dniu 23 października 2019 r. Siedmiodniowy termin na opłacenie skargi upływał zatem w dniu 30 października 2019 r. W wyznaczonym terminie skarżąca nie uiściła jednak wymaganego wpisu sądowego, co skutkowało odrzuceniem skargi jako nieopłaconej. WSA wskazał ponadto, że bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostała okoliczność ponownego wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie nie przerywa bowiem biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik skarżącej, podnosząc w jego treści, że wyrokiem Sądu Okręgowego w J., w sprawie o sygn. akt [...], Sąd uznał, iż pełnomocnik (pracownik D. P.) nie był zatrudniony, a co za tym idzie nie mógł jako pracownik reprezentować skarżącej. W związku z powyższym uznać należy, że postępowania z uczestnictwem A. G. v. W. są nieważne. W zażaleniu wskazano ponadto, że w datach awizowania przesyłek opisanych w zaskarżonych postanowieniach pełnomocnik posiadał zwolnienie lekarskie, co z kolei spowodowało brak możliwości spełnienia żądań sądu. Podniesiono również, że skarżąca została poinformowana przez pełnomocnika o obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, jednakże wniosła o zwolnienie od częściowego uiszczenia tego wpisu bowiem nie jest w stanie go ponieść bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny. W wykonaniu zarządzeń z dnia 20 lutego 2020 r. oraz z dnia 13 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zwrócił się do Sądu Okręgowego w J. o nadesłanie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem wydanego w sprawie o sygn. akt [...] wraz z informacją, czy orzeczenie to uzyskało walor prawomocności. Przy piśmie z dnia 26 marca 2020 r. Sąd Okręgowy w J. nadesłał odpis prawomocnego wyroku z dnia [...] grudnia 2019 r. (sygn. akt [...]) wraz z uzasadnieniem. Wezwaniem z dnia 16 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zwrócił się do skarżącej o usunięcie braków formalnych zażalenia wniesionego na postanowienie WSA z dnia 19 grudnia 2019 r. poprzez przedłożenie dokumentu, z którego wynika możliwość udzielenia przez skarżącą A. G. v. W. pełnomocnictwa w trybie art. 35 § 2 p.p.s.a. i wniesienia przez niego zażalenia w imieniu skarżącej (w szczególności przez przedłożenie umowy o pracę zawartej pomiędzy skarżącą a A. G. v. W. po umowie z dnia [...] lipca 2017 r.), ewentualnie podpisanie zażalenia z dnia 23 stycznia 2020 r. poprzez nadesłanie własnoręcznie podpisanego egzemplarza zażalenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała własnoręcznie podpisane zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, skarga podlega odrzuceniu przez sąd, zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga podlegała wpisowi, do uiszczenia którego strona – reprezentowana przez swojego pracownika – została pierwotnie wezwana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV WSA we Wrocławiu z 9 kwietnia 2019 r. Następnie, po prawomocnej odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, WSA wezwał pełnomocnika skarżącej do wykonania powyższego zarządzenia, ponownie wskazując termin na dokonanie tej czynności i skutki jej niewykonania. Wobec nieuzupełnienia braków fiskalnych skargi, WSA ją odrzucił. Podkreślenia wymaga jednak, że w momencie wydawania przez Sąd I instancji postanowienia o odrzuceniu skargi, Sąd ten nie posiadał żadnych informacji o tym, iż pełnomocnik który reprezentował skarżącą w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, na skutek zaistniałych okoliczności, de facto nie mógł występować w tym postępowaniu w imieniu skarżącej. W tym miejscu przypomnieć należy treść art. 34 p.p.s.a., zgodnie z którym strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Z kolei w myśl art. 35 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Wobec przytoczonych powyżej przepisów prawa należy odnieść się do argumentacji przedstawionej w rozpoznawanym zażaleniu, a także do nadesłanego do akt sprawy wyroku Sądu Okręgowego w J. (vide: karty akt sądowych nr 52-55). Nie może ujść uwadze, iż na skutek wydanego przez sąd powszechny wyroku z dnia [...] grudnia 2019 r., sygn. akt [...], dotychczas uznawany za pełnomocnika strony jej pracownik A. G. v. W., w rzeczywistości nie mógł jej reprezentować, ponieważ Sąd Okręgowy zakwestionował fakt, że osoba ta była pracownikiem D. P. – skarżącej w niniejszej sprawie. Tym samym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niezakończonym jeszcze postępowaniu sądowym kwestię doręczenia wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego A. G. v. W., który jak się później okazało nie był pracownikiem skarżącej (a w konsekwencji nie mógł również zostać ustanowiony jej pełnomocnikiem) należy interpretować mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane w art. 45 Konstytucji RP prawo skarżącej do Sądu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (por. postanowienie NSA z dnia 1 września 2011 r. o sygn. akt I OSK 1448/11; postanowienie NSA z dnia 26 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 2161/12; postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2015 r., I OSK 1388/15). W rozpoznawanej sprawie kwestię powyższych wątpliwości należy zatem rozstrzygnąć na korzyść strony, mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu - art. 45 Konstytucji RP (por. postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2010 r., II OZ 1150/09). Wobec ustaleń poczynionych przez sąd powszechny oraz wydanego w oparciu o te ustalenia wyroku stwierdzić należy, że A. G. v. W. nie można uznać za pełnomocnika skarżącej. W tej sytuacji należy przyjąć, że strona w postępowaniu działa osobiście nie przez pełnomocnika, a zatem wszelkie doręczenia powinno dokonywać się właśnie do niej (art. 67 § 1 p.p.s.a.). Skoro zaś w toczącym się postępowaniu strony nie reprezentował żaden inny pełnomocnik, Sąd I instancji powinien dokonać ponownego doręczenia wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, z uwzględnieniem zmiany okoliczności w sprawie. Należy uwzględnić, iż na skutek wydanego przez sąd powszechny wyroku, skarżąca w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym działa osobiście, bowiem jej pełnomocnikiem nie mogła być osoba niebędąca pracownikiem przedsiębiorcy. W świetle powyższego zaskarżone postanowienie należało uchylić. Sąd I instancji, podejmując dalsze czynności w sprawie, weźmie pod uwagę, iż strona skarżąca, działająca w toczącym się postępowaniu osobiście, powinna również konwalidować braki formalne skargi, która została złożona w jej imieniu przez osobę, niebędącą pracownikiem skarżącej, a tym samym niemogącą być jej pełnomocnikiem. Z tych wszystkich względów NSA orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.