III OSK 3883/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1094/19 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [..] marca 2019 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 8 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1094/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [..] marca 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [..] marca 2019 r. po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [.] lutego 2019 r. o odmowie przyznania J. R. (dalej określanej jako "skarżąca") świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.) wymaga spełnienia wszystkich warunków określonych w tym przepisie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ stwierdził, że w tej sprawie nie została spełniona przesłanka szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły nabycie uprawnień w trybie zwykłym. Prezes ZUS podał, że wnioskodawczyni posiada w wieku 70 lat udokumentowane tylko 7 lat, 1 miesiąc i 25 dni okresów składkowych i nieskładkowych. W okresach od 1 marca 1974 r. do 19 października 1975 r., od 20 października 1978 r. do 2 lipca 1983 r., od 3 lipca 1987 r. do 20 maja 2008 r. tj. do osiągnięcia wieku emerytalnego wystąpiły przerwy w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Decyzja Prezesa ZUS z dnia [.] marca 2019 r. stała się przedmiotem skargi skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd stwierdził, że z treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Ponadto przyznanie spornego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek i w tej sytuacji brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadza do systemu powszechnych świadczeń emerytalnych regulację dopuszczającą odstąpienie od obowiązującej reguły spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Jako wyjątek od reguły unormowanie to ma charakter regulacji szczególnej. Taki charakter regulacji szczególnej, stanowiącej wyjątek od reguły wymaga zastosowania tylko do "szczególnych okoliczności", które spowodowały, że nie doszło do wypracowania prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach. W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy. W ocenie Sądu, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w przypadku skarżącej nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełniła ona warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika bowiem, że skarżąca na przestrzeni 70 lat życia, od kiedy datuje się jej całkowitą niezdolność do pracy, udokumentowała łącznie 7 lat, 1 miesiąc i 25 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Okres sprawowania opieki nad dziećmi, który skarżąca wskazała w skardze jako decydującą okoliczność jej sytuacji, został uwzględniony w maksymalnym wymiarze 6 lat. Zdaniem Sądu, mając powyższe na uwadze, nie sposób Prezesowi ZUS zarzucić niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i niepodjęcia wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jeżeli skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, która to pomoc jest wszak świadczona z pieniędzy podatnika, to miała obowiązek wskazać dowody świadczące, że zostały spełnione przesłanki z art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skoro w sprawie nie została ziszczona przesłanka "szczególnych okoliczności" usprawiedliwiająca niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury w trybie zwykłym, to jest to okoliczność wystarczająca i przesądzająca o niemożności przyznania skarżącej świadczenia w trybie wyjątku. Skarżąca znajduje się niewątpliwie w trudnej sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej, jednakże nie wystarcza to do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, jakim jest świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jak słusznie wskazał organ, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się, nawet gdy są one uzasadnione. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: - przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania organu administracyjnego nie uchylił zaskarżonej decyzji, pomimo tego, że organ ten dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez to, że organ dokonał błędnej wybiórczej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w wyniku której uznał, że okoliczności, z powodu których skarżąca nie spełniła ustawowych wymogów do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym, nie miały charakteru szczególnego, podczas gdy sytuacja rodzinna, rola skarżącej jakiej się podjęła w celu wychowania dzieci uniemożliwiła jej podjęcie pracy, - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez jego niewłaściwe zastosowanie co do warunków, jakie spełniła skarżąca wnosząc o przyznanie emerytury specjalnej. Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, która nie została opłacona ani w części, ani w całości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że organ administracji publicznej odmawiając świadczenia skarżącej dopuścił się naruszenia przepisów, dokonał błędnej, wybiórczej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w wyniku czego doszedł do przekonania, że okoliczności, z powodu których skarżąca nie spełniła ustawowych wymogów do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym, nie miały charakteru szczególnego, podczas gdy sytuacja rodzinna, rola skarżącej, jakiej się podjęła w celu wychowania dzieci, uniemożliwiały jej podjęcie pracy. Skarżąca podniosła, że w okresie trwania małżeństwa pozostawała na utrzymaniu męża, który wymagał, aby zajmowała się domem, dlatego też po rozwodzie nie była w stanie podjąć pracy. Brak zważenia na te okoliczności przez organ i skupienie się tylko na okresach składkowych i na tym, że sprawowanie opieki nad dziećmi może być okolicznością polegającą na uwzględnieniu do okresów zaliczenia do świadczenia w maksymalnym wymiarze 6 lat, stanowi, iż organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie załatwił sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zdaniem skarżącej, organ błędnie ocenił też, że art. 83 ust. 1 ustawy o FUS nie powinien mieć zastosowania względem skarżącej, ponieważ w rzeczywistości wszystkie przesłanki określone tym przepisem zostały w jej przypadku spełnione. Wystąpiły szczególne okoliczności, ponieważ skarżąca nie pracowała, ponieważ zajmowała się dziećmi, a jej sytuacja rodzinna wywołała nieporadność, uniemożliwiającą podjęcie pracy. Skarżąca nie posiada także środków utrzymania, co łącznie powoduje, że powinna uzyskać świadczenie w drodze wyjątku. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych. W pierwszym rzędzie rozpoznany zostanie zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego kwestionujący prawidłowość wyroku Sądu I instancji w związku z błędnym ustaleniem stanu faktycznego, gdyż ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego przez organ administracyjny w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za nieprawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, wszystkie na www. cbosa). Zarzut naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania organu administracyjnego nie uchylił zaskarżonej decyzji, pomimo tego, że organ ten dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez to, że organ dokonał błędnej wybiórczej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w wyniku której uznał, że okoliczności, z powodu których skarżąca nie spełniła ustawowych wymogów do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym, nie miały charakteru szczególnego, podczas gdy sytuacja rodzinna, rola skarżącej jakiej się podjęła w celu wychowania dzieci uniemożliwiła jej podjęcie pracy, jest nieuzasadniony. Zarzut ten w swojej istocie zmierza do zakwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonego wyroku i zarzuca niewłaściwe zastosowanie wskazanych w nim przepisów, polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów i przyjęciu za udowodniony takiego stanu faktycznego w świetle którego okoliczności, które uniemożliwiły skarżącej spełnienie wymogów uzyskania świadczenia emerytalnego w trybie zwykłym nie miały charakteru szczególnego. Warunkiem uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. jest ustalenie przez Sąd I instancji istnienia naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej rozpatrujący daną sprawę oraz stwierdzenie, że naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesłanki oddalenia skargi nie pozwalały na zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., gdyż nie stwierdzono takich naruszeń prawa, które mogły mieć wpływ na sposób jej rozpatrzenia przez organ. Sąd dokonał wnikliwej, merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i zasadnie uznał, że powołane w uzasadnieniu przepisy nie zostały przez organ naruszone. Organ administracji publicznej we właściwie przeprowadzonym postępowaniu prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, który znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym oraz dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego i nie przekroczył przy tym przysługujących mu granic uznania administracyjnego. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych szczegółowo wskazał okresy podlegania ubezpieczeniu oraz okresy, w których skarżąca kasacyjnie nie wykonywała zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem. Do okoliczności tych odniósł się także w sposób wyczerpujący Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Z akt sprawy wynika, że J.R. w ciągu 70 lat życia (od wtedy datuje się jej całkowitą niezdolność do pracy) udokumentowała łącznie 7 lat, 1 miesiąc i 25 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Okres sprawowania opieki nad dziećmi, który skarżąca wskazała w skardze jako decydującą okoliczność jej sytuacji, został uwzględniony w maksymalnym wymiarze 6 lat. Słusznie Sąd I instancji uznał, iż jako okoliczności szczególne, które uniemożliwiły jej uzyskanie świadczenia w trybie zwykłym, nie mogą być uznane wychowywanie dzieci, prowadzenie domu i pełnienie roli żony męża, który był jedynym żywicielem rodziny, a z którym rozwiodła się w wieku 62 lat, będąc wówczas matką 17-letniej córki. We współczesnych społeczeństwach łączenie obowiązków zawodowych i rodzinnych przez każdego z małżonków jest zasadą. Nowe role kobiet i mężczyzn w małżeństwach są obecne w Polsce od około połowy XX wieku. Aktywizacja zawodowa kobiet była i jest także obecnie formą wzmocnienia jej pozycji w rodzinie i społeczeństwie. Rozwiązania prawne (głównie w kodeksie pracy i ustawach ubezpieczeniowych), jak również stworzenie zespołu instytucji publicznych (np. żłobków, przedszkoli, szkół) pozwalających na przejęcie części obowiązków z zakresu opieki i wychowania nad dziećmi pozwalają od dziesięcioleci na podejmowanie przez kobiety zatrudnienia. Wiąże się to oczywiście z dodatkowym wysiłkiem i nowymi trudnościami organizacyjnymi, w szczególności w początkowym okresie życia dziecka. W późniejszym okresie życia dzieci z zasady nie powinny wymagać już tak intensywnej opieki ze strony rodziców, a nakładanie na nie pewnych obowiązków i usamodzielnianie ich jest nawet zjawiskiem pożądanym ze względu na ich rozwój psycho-fizyczny. Zespół rozwiązań prawnych i instytucjonalnych pozwala tym samym na pełną aktywizację zawodową kobiety. Zależy ona tylko od chęci podjęcia przez kobietę zatrudnienia. Uwagi te odnieść należy w pełni do całego okresu życia skarżącej. Ograniczeniem w zakresie aktywności zawodowej kobiety nie może być wola męża, któremu nie przysługują żadne formalne uprawnienia pozwalające na pozbawienie wolności kobiety w związku małżeńskim. Z tych przyczyn zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do naruszenia ogólnej zasady kształtującej postępowanie dowodowe wyrażonej w art. 7 k.p.a., tj. zasady prawdy obiektywnej, z którą ściśle jest powiązana zasada oficjalności postępowania dowodowego, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Generalnie obie zasady przenoszą ciężar dowodu na organ. Z ciężaru tego organ wywiązał się prawidłowo, gdyż prowadził postępowanie dowodowe uwzględniając całokształt przepisów k.p.a., zebrał wszystkie niezbędne dowody i dokonał ich oceny w zgodzie z przepisem art. 80 k.p.a. Zdaniem Sądu II instancji cały zebrany materiał dowodowy został przez organ poddany wszechstronnej ocenie uwzględniającej zasady wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Z tych przyczyn uznać należy, iż Sąd I instancji prawidłowo ocenił, iż organ nie naruszył żadnego ze wskazanych przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. tym samym zarzut pierwszy w tym zakresie nie znajduje żadnych podstaw. Przepis art. 3 § 1 P.p.s.a. ma charakter ustrojowy. Zakreśla bowiem właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dokonał takiej kontroli albo, że zastosował środek nieznany ustawie. Powołany przepis mógłby być naruszony tylko wtedy, gdyby skarga nie została przez Sąd rozpoznana albo rozpoznanie jej wiązałoby się z zastosowaniem środków nieznanych ustawie, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Przepis art. 3 § 2 P.p.s.a. składa się z 10 podpunktów, a skarżący kasacyjnie nie wskazuje, który spośród nich został naruszony przez Sąd I instancji. Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty (por. wyroki NSA z: 5 października 2010 r., I GSK125/09; 23 listopada 2010 r., II FSK 1165/09; 1 grudnia 2010 r., II FSK 1507/09; 8 grudnia 2010 r., I GSK 619/09; 19 lipca 2013 r., I OSK 2766/09, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, Warszawa 2015, s. 689-690, nb. 16). Ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu, skarżący kasacyjnie organ nie doprecyzował, naruszenia którego z przepisów art. 3 § 2 P.p.s.a. się dopatruje. Działając na podstawie art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 P.p.s.a.). Bezskuteczność zarzutów opartych na podstawie wynikającej z przepisu art. 174 pkt 2 oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest związany stanem faktycznym przyjętym za podstawę wydania zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji uznał, iż nie zostały spełnione kumulatywnie wszystkie trzy przesłanki określone w art. 83 ust.1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1270 z późn. zm., dalej jako: "ustawa emerytalna"), gdyż brak jest podstaw do przyjęcia, że wystąpiły "szczególne okoliczności". Tym samym zarzut naruszenia przepisu art. 83 ust.1 ustawy emerytalnej przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane w tym przepisie do uzyskania przez skarżącego świadczenia w drodze wyjątku, nie może zostać uznany za uzasadniony. Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Elementem postępowania przed organem było rozpoznanie sprawy administracyjnej, a w jej ramach przeprowadzenie czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu prawnego oraz stanu faktycznego sprawy. Przeprowadzone postępowanie dowodowe doprowadziło organ do przyjęcia za udowodniony określonego stanu faktycznego. Stał on się następnie podstawą faktyczną orzekania organu. Jedną z przesłanek materialnych objętych przedmiotem postępowania i podlegających udowodnieniu jest przesłanka wystąpienia "szczególnych okoliczności". Organ ustalił, iż przesłanka ta nie wystąpiła w sprawie skarżącej. Ustaleniem tym oraz oceną Sądu I instancji związany jest Naczelny Sąd Administracyjny ze względu na bezskuteczność zarzutów procesowych. Z tych względów zarzut ten nie mógł okazać się skuteczny. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.