II SA/Gd 269/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Ż., J. B. i R. S. na uchwałę Rady Miasta z dnia 29 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia odrzucić skargę. Pismem z 25 marca 2021 r. skarżący wnieśli skargę na uchwałę Rady Miasta z dnia 29 października 2020 r. nr XXXIX/731/20 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [..] w części stanowiącej § 17 – karta terenu oznaczonego symbolem [..] dotyczącej działki nr [..]-[.]. Skarżący wskazali, że są byłymi właścicielami powyżej wskazanych działek, którym przysługuje prawo zwrotu nieruchomości, która nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Wniosek o zwrot nieruchomości został złożony w dniu 13 maja 2020 r. i postępowanie jest w toku. W odpowiedzi na skargę Rada Miasta wniosła o jej odrzucenie z uwagi na brak interesu prawnego po stronie skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej z mocy art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. obejmuje również akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że sąd bada z urzędu dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym, w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., jest art. 101 § 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 713). Stanowi on, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Należy zastrzec, że rozpatrzenie merytoryczne skargi złożonej na podstawie przytoczonej wyżej regulacji ustawy o samorządzie gminnym, może nastąpić wówczas gdy zostanie wykazane nie tylko posiadanie przez stronę wnoszącą skargę interesu prawnego lub uprawnienia ale także naruszenie tych chronionych prawem wartości. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, nie w przyszłości, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia. Do cech interesu prawnego zalicza się jego realność, co powoduje wykluczenie interesów przewidywalnych w przyszłości, interesów czysto hipotetycznych. Interes prawny to rzeczywiście a nie hipotetycznie istniejąca potrzeba ochrony prawnej określonego podmiotu. O istnieniu tak rozumianego interesu możemy mówić wówczas, kiedy działanie organu administracji o wymiarze konkretyzującym dotyka w sposób bezpośredni normatywnie ukształtowaną sytuację konkretnego podmiotu. Wnoszący skargę w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym musi wykazać, że istnieje związek pomiędzy jego prawnie gwarantowaną sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienia. Interes prawny strony skarżącej, co do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę (por. wyrok SN z dnia 7 marca 2003r., III RN 42/02, publ.: OSNP z 2004 r. Nr 7, poz. 114, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 września 2004r., II SA/Bk 364/04, Lex nr 173736). Interes ten powinien być bezpośredni i realny (wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005r., I OSK 715/05, LEX nr 192482, por. też wyrok NSA z dnia 4 września 2001r., II SA 1410/01, Lex nr 53376, postanowienie NSA z dnia 9 listopada 199 r., II SA 1933/95, publ.: ONSA z 1996r. Nr 4, poz. 170, wyroki WSA w Białymstoku z dnia 4 maja 2006r., II SA/Bk 764/06 i II SA/Bk 763/05). Rozwijając powyższe sąd podkreśla, iż naruszenie interesu prawnego jest w sprawach ze skarg na uchwały organów samorządu terytorialnego, okolicznością przesądzającą o legitymacji skarżącego, a w konsekwencji, w obecnym stanie prawnym, o sposobie załatwienia skargi przez sąd. Skarga wnoszona w trybie art. 101 ust. 1 powołanej ustawy nie ma bowiem charakteru actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Przepis ten wprowadza podmiotowe ograniczenie kręgu osób legitymowanych do wniesienia skargi na taką uchwałę. I tak, podmiot występujący do sądu administracyjnego ze skargą na uchwałę rady gminy powinien wykazać, że uchwała ta narusza jego interes prawny, który wynika z prawa materialnego. Nie chodzi przy tym o każde naruszenie prawa, które skarżący odbiera czy kwalifikuje jako uchybienie jego interesowi prawnemu, ale o takie, które ma charakter bezpośredni, obiektywny, zindywidualizowany i realny, a zatem gdy naruszony interes prawny ma oparcie w przepisie prawa materialnego. W ocenie sądu skarżący nie wykazali naruszenia interesu prawnego przez uchwałę Rady Miejskiej z 29 października 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co uzasadniało odrzucenie skargi. Mowa tu o żądaniu stwierdzenia nieważności planu dla obszarów, które nie stanowią własności skarżących a zwrotu, których się domagają w odrębnym postępowaniu. Jak wyżej wskazano, naruszenie interesu prawnego musi mieć charakter bezpośredni, obiektywny, zindywidualizowany i realny. Nie ustosunkowując się do zasadności formułowanych przez skarżących żądań zwrotu nieruchomości w przeszłości wywłaszczonych stwierdzić należy, iż aktualnie nie stanowią one ich własności, ani nie mają oni do nich jakichkolwiek praw rzeczowych. Żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie materializuje jakichkolwiek praw podmiotowych po stronie żądającego zwrotu, związanych z możnością ingerencji w prawne ukształtowanie przeznaczenia tych nieruchomości przez prawodawcę lokalnego. Skarżący zgłaszając żądanie zwrotu nieruchomości uruchamiają jedynie proces administracyjny związany z tym żądaniem, ale nie nabywają praw by mogli w jakikolwiek sposób ingerować w sytuację prawną tej nieruchomości. Hipotetyczna możliwość, że w przyszłości będą właścicielami danej nieruchomości nie uruchamia aktualnie roszczeń (jakichkolwiek, nie tylko z zakresu planowania przestrzennego) dotyczącej tej nieruchomości z wyjątkiem postępowania, w którym uprawniony organ bada zasadność tego żądania i prawną możliwość zaspokojenia jego roszczeń. Jak zasadnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2001 r. II SA 1410/01 skarżący nie wykazał naruszenia jego interesu prawnego lub uprawnienia polegającego na istnieniu związku między zaskarżoną uchwałą a własną, indywidualną sytuacją prawną. Taki związek musi już obecnie, a nie w przyszłości, powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków. Przytoczyć należy także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2020 r. II SA/Po 916/19 w którym wskazano, iż z analizy art. 101 ust. 1 u.s.g. wynika, że to strona skarżąca powinna wykazać, że zaskarżona na tej podstawie uchwała organu gminy narusza sferę gwarantowanych jej prawem uprawnień, przy czym wykazywane naruszenie powinno być aktualne i nie może odnosić się do przyszłych, hipotetycznych sytuacji. Jeżeli nawet w przyszłości nieruchomości te zostaną skarżącym zwrócone, dopiero wtedy zmaterializuje się ich uprawnienie do żądania odmiennego ukształtowania planistycznego tych nieruchomości. Aktualnie skarżący uprawnień takich nie mają wobec działek nr [..]-[....], B. Powoduje to, że nie posiadają interesu prawnego w kwestionowaniu ustalonego w skarżonym przeznaczenia planistycznego wskazanych nieruchomości. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd na zasadzie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a orzekł jak w sentencji.