I OZ 178/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 289/21 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów do danych ujawnionych w operacie opisowo - kartograficznym powstałym w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 19 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 289/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił M.S. (dalej skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów do danych ujawnionych [w] operacie opisowo - kartograficznym powstałym w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] grudnia 2020 r. [nr [...], dalej decyzja z [...] grudnia 2020 r.] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] września 2020 r. [nr [...]]. Decyzję z [...] grudnia 2020 r. wraz z pouczeniem o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia doręczono skarżącej 21 grudnia 2020 r. Dnia 22 stycznia 2021 r. (data nadania przesyłki w polskiej placówce pocztowej) skarżąca wniosła do WSA w Łodzi skargę na decyzję z [...] grudnia 2020 r. W skardze zawarła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując, że z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad ciężko chorym, niepełnosprawnym ojcem, do którego musiała codziennie dojeżdżać i sprawować nad nim opiekę. Roztargnienie i nadmiar obowiązków spowodował, że umknął jej uwadze termin do złożenia skargi. Skargę złożyła 1 dzień po upływie ustawowego terminu. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor wniósł o odrzucenie skargi, z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia, lub jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej ppsa) jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. W sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 ppsa). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 2, art. 87 § 1, 2 i 4 ppsa). Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkuje odmową przywrócenia uchybionego terminu. Skarżąca składając wniosek dochowała siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa i dokonała uchybionej czynności, tj. złożyła skargę. Nie uprawdopodobniła natomiast braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa, warunkiem sine qua non przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (postanowienie NSA z 23.6.2010 r. I OZ 465/10). Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (postanowienie SN z 14.1.1972 r. II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie SN z 6.10.1998 r. II CKN 8/98, Lex 50679). Jak podkreślił NSA w wyroku z 14.5. 1998 r. IV SA 1153/96 (Lex 45637) brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Podkreślenia wymaga, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy przez wskazanie konkretnych faktów. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się na przykład: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (B. Adamiak, J. Borkowski,Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. C.H.Beck, wydanie 3, Warszawa 2000, s. 291). Jak wynika z akt administracyjnych, zaskarżoną decyzję wraz z prawidłowym pouczeniem doręczono skarżącej 21 grudnia 2020 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg od 22 grudnia 2020 r., a upływał 20 stycznia 2021 r. (środa). W zakreślonym terminie skarżąca nie złożyła skargi, uczyniła to dopiero 22 stycznia 2021 r. (data nadania przesyłki w polskiej placówce pocztowej), a więc po upływie terminu do jej wniesienia. Skarżąca nie kwestionuje powyższych ustaleń faktycznych, wskazuje natomiast, że uchybienie terminu do złożenia skargi nastąpiło z powodu opieki nad ciężko chorym, niepełnosprawnym ojcem, do którego musiała codziennie dojeżdżać i sprawować nad nim opiekę. Roztargnienie i nadmiar obowiązków związany z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem spowodowały, że umknął jej termin do złożenia skargi. Zdaniem Sądu I instancji, przedstawione okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi i nie uzasadniają jego przywrócenia. Skarżąca nie wykazała, by na przeszkodzie do złożenia w terminie skargi stanęły nagłe, niespodziewane i niemożliwe do przewidzenia przeszkody, których mimo ogromnych starań nie udało się usunąć. Nawiązując do utrwalonych poglądów doktryny i judykatury, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy, a jedyną możliwością jego przywrócenia jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że dokonanie czynności procesowej w terminie nie było możliwe z powodu obiektywnej przeszkody, której przy zachowaniu należytej staranności nie dało się ominąć. Oznacza to, że strona mimo starań nie mogła dokonać czynności w terminie. Strona musi uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. Termin może być przywrócony tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 8.7.2008 r. II OZ 712/08, Lex 493641). Okoliczności wskazane przez skarżącą nie świadczą o zachowaniu wymogu należytej staranności w dbałości o swoje ważne życiowo sprawy, zaś uchybienie terminu nie było wynikiem przeszkody od niej niezależnej, której nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu, który potwierdzałby okoliczność, że ojciec jest osobą ciężko chorą i niepełnosprawną, a konieczność zapewniania opieki miała charakter nagły i nieplanowany, którego nie była w stanie przewidzieć. Sąd I instancji na podstawie art. 86 § 1 i 2 ppsa orzekł, jak w postanowieniu (k. 3-7, 23-27 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 19 marca 2021 r. wywiodła M.S. W uzasadnieniu podniesiono, że po przebytej w listopadzie chorobie covid-19 i powikłaniach, skarżąca nie była w stanie normalnie funkcjonować i żyć, a do tego musiała zajmować się swoim starszym, niepełnosprawnym ojcem, wymagającym całodziennej opieki. Niezłożenie skargi w terminie spowodowane też było rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii. Do zażalenia dołączono zaświadczenie lekarskie z [...].1.2021 r., dotyczące ojca skarżącej, w którym stwierdzono, że wymaga on całodziennej opieki i zaświadczenie lekarskie z [...].4.2021 r., dotyczące skarżącej, z którego wynika, iż stan zdrowia pacjentki ograniczał normalne funkcjonowanie przez okres kilku miesięcy - do końca lutego 2021 r. (k. 38-41 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Bezsporne jest, że skarżąca wywiodła skargę z uchybieniem trzydziestodniowego terminu na dokonanie tej czynności. Sporne jest natomiast, czy Sąd I instancji prawidłowo odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia skargi. Słusznie Sąd I instancji podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W sprawie nie miały miejsce żadne okoliczności, uzasadniające zastosowanie tejże instytucji, takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagła choroba strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 8.05.2018 r. I OZ 429/18, Lex 2945904). We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca sama wskazała, że powodem uchybienia terminu było roztargnienie i nawał obowiązków, "z uwagi na opiekę nad ciężko chorym i niepełnosprawnym ojcem do którego musiałam codziennie dojeżdżać i się nim opiekować i przez to umknęło to mojej [uwadze], że minął termin złożenia "odwołania" [winno być "skargi"] (k. 3 akt sądowych). Skarżąca nie wykazała, że nie była w stanie wyręczyć się żadną osobą w złożeniu skargi. Ogólny stan zdrowia skarżącej nie przemawiał też, że w terminie otwartym do wniesienia środka zaskarżenia, nie była w stanie dokonać tej czynności samodzielnie. W zaświadczeniu lekarskim z [...] kwietnia 2021 r. mowa jest o ograniczeniu normalnego funkcjonowania a nie o braku możliwości normalnego funkcjonowania (np. przez hospitalizację). Skarżąca nie sprawowała całodziennej opieki nad ojcem (z wniosku wynika, że codziennie do niego dojeżdżała). Istniała zatem możliwość, np. w drodze do ojca, poświęcić kilkanaście minut na nadanie przesyłki. Obie choroby ojca nie były chorobami nagłymi. Okoliczności te świadczą, że skarżąca nie dochowała należytej staranności w trosce o własne sprawy, przeto Sąd I instancji zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi (art. 86 § 1 ppsa). Na powyższą ocenę nie rzutuje w żaden sposób rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 491 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa, postanowił jak w sentencji.