II SA/Bk 651/20
WyrokWSA w Białymstoku2020-10-13
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Elżbieta Lemańska, Marek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania, gdy żądanie dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją, nawet jeśli późniejsze orzeczenia organów drugiej instancji podważają podstawy tej pierwszej decyzji?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że odmowa wszczęcia postępowania była uzasadniona. Istnienie ostatecznej i prawomocnej decyzji Wojewody przyznającej dodatek dyferencyjny za sporny okres wyklucza możliwość ponownego prowadzenia postępowania w tej samej sprawie, zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a. i art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Nawet jeśli późniejsze decyzje SKO podważyły podstawy zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie eliminują one z obrotu prawnego pierwotnej decyzji Wojewody, która stanowi przeszkodę formalną do wszczęcia nowego postępowania.Stan faktyczny
Skarżąca D. Ł. wniosła o wypłatę zaległych świadczeń wychowawczych za okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Wójt Gminy K. odmówił wszczęcia postępowania, wskazując, że sprawa została już rozstrzygnięta decyzją Wojewody P. z marca 2019 r. przyznającą dodatek dyferencyjny za ten sam okres. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie Wójta. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 16 ust. 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 61a § 1 K.p.a., argumentując, że późniejsze decyzje SKO w B. stwierdziły brak podstaw do stosowania przepisów o koordynacji, co powinno skutkować ustaleniem prawa do świadczenia od daty złożenia wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.),, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wypłatę świadczeń wychowawczych oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy K. z [...] lipca 2020 r. znak [...], którym odmówiono D. Ł. wszczęcia postępowania o wypłatę zaległych świadczeń wychowawczych za okres 1 października 2017 r. – 30 września 2018 r.
Postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z [...] lipca 2020 r. D. Ł. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) wystąpiła do Wójta Gminy K. o wypłatę i ustalenie zaległych świadczeń wychowawczych za okres 10 marca 2017 r. - kwiecień 2020 r. na syna S. Ż.
Z akt sprawy niniejszej oraz równolegle prowadzonej z udziałem skarżącej sprawy II SA/Bk 652/20 dotyczącej okresu świadczeniowego 2018/2019 wynika, że wnioskodawczyni występowała o wypłatę i ustalenie świadczeń wychowawczych na syna wnioskami z [...] listopada 2016 r., [...] marca 2017 r. oraz [...] sierpnia 2017 r. Z uwagi na przebywanie ojca S. Ż. na terenie Wielkiej Brytanii od marca 2004 r., Wójt kierował zapytania do Wojewody P. dotyczące stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W odpowiedzi, Wojewoda m.in. w piśmie z [...] kwietnia 2018 r. poinformował, że w zakresie prawa do świadczenia wychowawczego na S. Ż. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie 1 października 2017 r. – 30 września 2018 r. W tych okolicznościach, z uwagi na treść art. 16 ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (dalej: ustawa), Wojewoda jako organ uprawniony przyznał wnioskodawczyni dodatek dyferencyjny na syna S. na okres 1 marca 2017 r. – 30 września 2017 r. w kwocie 46, 50 zł oraz na okres 1 października 2017 r. – 30 września 2018 r. w kwocie 71, 70 zł miesięcznie (ten ostatni: decyzją z [...] marca 2019 r. znak [...]). Wnioskodawczyni pobierała dodatek dyferencyjny również we wcześniejszym okresie, tj. listopad 2016 r. – luty 2017 r.
Następnie dwiema decyzjami z [...] marca 2020 r. Wojewoda P. stwierdził, że świadczenia w postaci dodatku dyferencyjnego pobrane przez wnioskodawczynię w okresach listopad 2016 r.-luty 2017 r. oraz marzec 2017 r.-sierpień 2017 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi i podlegają zwrotowi wraz z odsetkami. Odwołania D. Ł. od decyzji Wojewody zostały uwzględnione przez SKO w B., które dwiema decyzjami z [...] kwietnia 2020 r. uchyliło rozstrzygnięcia Wojewody i w obydwu przypadkach umorzyło postępowania przed organem pierwszej instancji o ustalenie i zwrot nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych. Zdaniem Kolegium w B., w sprawach nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, bowiem ojciec S. Ż. od lutego 2012 r. nie jest członkiem rodziny D. Ł. w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W takiej sytuacji, wobec złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze – od daty tej czynności właściwy organ pierwszej instancji powinien przyznać świadczenie.
Procedując w tych okolicznościach wniosek D. Ł. z 2 lipca 2020 r., Wójt Gminy K. postanowieniem z [...] lipca 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania o wypłatę zaległych świadczeń wychowawczych za okres 1 października 2017 r. - 30 września 2018 r. Wywiódł, że wniosek z 30 sierpnia 2017 r. o przyznanie świadczeń wychowawczych za ten okres został już załatwiony decyzją Wojewody P. z [...] marca 2019 r. znak [...] o przyznaniu dodatku dyferencyjnego na syna S. w kwocie 71,70 zł miesięcznie na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Decyzja jest prawomocna i pozostaje w obrocie prawnym. Brak jest podstaw do wszczęcia postępowania o to samo świadczenie za ten sam okres.
Zażalenie wniosła D. Ł., która zarzuciła naruszenie art. 16 ust. 9 ustawy przez błędne jego niezastosowanie. Wyjaśniła, że [...] marca 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego, który faktycznie został rozpoznany dopiero decyzją SKO w B. z [...] kwietnia 2020 r. stwierdzającą brak podstaw do stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W takiej sytuacji powinno dojść do ustalenia i wypłaty świadczenia wychowawczego od momentu złożenia wniosku za okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Zarzuciła również błędną wykładnię przepisu art. 16 ust. 9 ustawy polegającą na tym, że decyzja Wojewody wydana w sprawie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych, w której ustalono, że nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - nie jest wiążąca dla Wójta Gminy w sprawie o ustalenie prawa do świadczeń wychowawczych, w sytuacji gdy ustalenie przez Wojewodę braku podstaw do zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zobowiązuje właściwy organ do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego.
Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało postanowienie organu pierwszej instancji w mocy. Oceniło jego wydanie bez naruszenia art. 61a § 1 K.p.a. wobec wystąpienia oczywistego braku podstaw do prowadzenia postępowania, tj. wystąpienia innej uzasadnionej przyczyny niemożności wszczęcia postępowania jaką jest rozstrzygnięcie sprawy inną decyzją ostateczną. Zdaniem Kolegium, wniosek o świadczenie z [...] sierpnia 2017 r. został już rozpatrzony decyzją Wojewody P. z [...] marca 2019 r. znak [...] o przyznaniu świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na syna S., w kwocie 71,70 zł miesięcznie, na okres 1 października 2017 r. - 30 września 2018 r. Decyzja Wojewody jest prawomocna i znajduje się w obrocie prawnym, co czyni niemożliwym wszczęcie postępowania administracyjnego z wniosku złożonego 2 lipca 2020 r.
Zdaniem Kolegium, postanowienie Wójta nie narusza przepisu art. 16 ust. 9 w związku z art. 16 ust. 8 pkt 1 ustawy, bowiem w sprawie nie miał zastosowania przepis art. 16 ust. 9 natomiast miał zastosowanie przepis art. 16 ust. 8 pkt 2 ustawy. Wójt nie był również związany zawartymi w decyzjach SKO w B. z [...] kwietnia 2020 r. stwierdzeniami, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Rozstrzygnięcia Kolegium nie dotyczyły decyzji Wojewody z [...] marca 2019 r. znak [...]. Dopóki więc ta decyzja będzie w obrocie prawnym, dopóty ustalenia SKO w B. dokonywane w innych decyzjach dotyczących prawa do świadczenia wychowawczego na syna strony – S., nie są wiążące dla Wójta Gminy rozstrzygającego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Dlatego, zdaniem Kolegium, zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Skargę na postanowienie Kolegium złożyła do sądu administracyjnego D. Ł. Zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 16 ust. 9 ustawy przez jego błędne niezastosowanie, w sytuacji gdy skarżąca złożyła [...] marca 2017 r. wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego, który został [...] września 2017 r. przesłany do Regionalnego Ośrodka Pomocy Społecznej celem ustalenia czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Został finalnie rozpoznany dopiero przez SKO w B. decyzją z [...] kwietnia 2020 r., w której stwierdzono brak podstaw do stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Powinno to skutkować, zgodnie z art. 16 ust. 9, ustaleniem prawa do świadczenia wychowawczego od momentu złożenia wniosku i wypłatą zaległego świadczenia za okres 1 października 2017 r. - 30 września 2018 r.;
2. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 16 ust. 9 ustawy przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że decyzja wydana przez Wojewodę w sprawie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych, w której ustalono, że nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie jest wiążąca dla Wójta Gminy w sprawie ustalenia prawa do świadczeń wychowawczych, w sytuacji gdy z brzmienia tego przepisu wynika, że w sytuacji, gdy Wojewoda ustali brak zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ ustalający prawo do świadczenia jest zobowiązany do ustalenia prawa od momentu złożenia wniosku;
3. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 61a § 1 K.p.a. przez nieuzasadnione zastosowanie i uznanie oczywistości braku podstaw do wszczęcia postępowania o wypłatę świadczeń wychowawczych za okres 1 października 2017 r. - 30 września 2018 r. z powodu przyznania skarżącej decyzją Wojewody z [...] marca 2019 r. za ten okres dodatku dyferencyjnego, w sytuacji gdy decyzja Wojewody powinna zostać wzruszona z urzędu, ponieważ decyzją SKO w B. z [...] kwietnia 2020 r. ustalono, iż nie miały zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że decyzja Wojewody o przyznaniu dodatku dyferencyjnego nie jest przeszkodą w wypłacie świadczenia wychowawczego, bowiem jest sprzeczna z prawem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, bowiem odmowa wszczęcia postępowania nie naruszyła przepisów art. 61a § 1 K.p.a. oraz art. 16 ust. 9 ustawy.
Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a., w dwóch przypadkach organ ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego: gdy żądanie wniesie osoba niebędąca stroną postępowania lub gdy występują inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych jednomyślnie prezentowane jest stanowisko, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, które mają charakter przeszkód oczywistych (np. sprawa I OSK 3032/19, orzeczenia.sa.gov.pl). Sformułowanie "inna uzasadniona przyczyna odmowy wszczęcia postępowania" należy interpretować jako oczywiste przeszkody natury formalnej. Są to np. sytuacje, w których żądanie wszczęcia postępowania nie dotyczy sprawy pozostającej we właściwości organów administracji publicznej (vide: tezy 1 i 4 komentarza aktualizowanego do art. 61a K.p.a., A. Wróbel, Lex Omega oraz powołane tam orzecznictwo). W postanowieniu z 22 lipca 2014 r. sygn. I OSK 1635/14 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego może być oczywisty brak podstaw prawnych do wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie.
Przedmiotem skargi w sprawie niniejszej jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia wychowawczego na syna skarżącej za okres 1 października 2017 r. - 30 września 2018 r. Skarżąca wnioskowała o świadczenie na ten okres we wniosku z 30 sierpnia 2017 r. (wniosek znajduje się w aktach sprawy). Wówczas zostało ustalone, że wobec przebywania ojca S. na terenie Wielkiej Brytanii, przysługuje skarżącej nie świadczenie wychowawcze ale dodatek dyferencyjny, który przyznano ostateczną i prawomocną w chwili obecnej decyzją Wojewody P. z [...] marca 2019 r. znak [...]. Zdaniem sądu, jeśli chodzi o okres świadczeniowy 1 października 2017 r. - 30 września 2018 r., to funkcjonuje zatem w obrocie prawnym ostateczna i prawomocna decyzja zawierająca rozstrzygnięcie o prawie skarżącej do świadczenia wychowawczego za ten okres. Jest nią ww. decyzja Wojewody. A jeśli tak, to dopóki ta decyzja pozostaje w obrocie prawnym, ponowne orzekanie w przedmiocie w niej rozstrzygniętym obarczone byłoby wadą nieważności postępowania. Wynika to z następujących okoliczności.
Wniosek skarżącej z [...] sierpnia 2017 r. obejmował okres świadczeniowy 2017/2018. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy, według brzmienia obowiązującego w tym okresie świadczeniowym, prawo do świadczenia wychowawczego ustalane było na okres 1 października do dnia 30 września roku następnego. W przypadku skarżącej chodzi zatem o 1 października 2017 r. – 30 września 2018 r.
Zgodnie z art. 16 ust. 1, ust. 2 i ust. 4, ust, 5 ustawy (w brzmieniu dotyczącym okresu świadczeniowego 2017/2018), w przypadku ustalenia, że osoba uprawniona lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie (ust. 1); w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 4); w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 11. Stosownie zaś do treści art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy, wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze wydaje decyzje w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.
Z powyższego wynika, że w przypadku ustalenia zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie właściwy organ gminy wydawał (i wydaje) decyzję o prawie do świadczenia ale był to inny organ. Do 31 grudnia 2017 r. kompetencję w tym zakresie posiadał marszałek województwa, a od 1 stycznia 2018 r. – wojewoda.
W przypadku skarżącej o prawie do świadczenia wychowawczego za okres 2017/2018 orzekł Wojewoda P. dopiero decyzją z [...] marca 2019 r. po ustaleniu, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Okoliczność, że orzekł o prawie do dodatku dyferencyjnego a nie świadczenia wychowawczego nie ma znaczenia dla ustalenia, że wniosek skarżącej z [...] sierpnia 2017 r. na okres świadczeniowy 2017/2018 pozostaje załatwiony ostateczną i prawomocną decyzją. Zgodnie bowiem z art. 67 i art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 2004.166.1 z 30 kwietnia 2004 r.), jeżeli zamieszkiwanie członków rodziny ma miejsce w rożnych Państwach Członkowskich, a świadczenia dotyczą tego samego członka rodziny i tego samego okresu świadczeniowego, obowiązuje zasada pierwszeństwa, tzn. w pierwszej kolejności prawa udzielane są w tym Państwie, na które wskazuje zasada pierwszeństwa uzależniająca wskazanie Państwa właściwego od miejsca zatrudnienia aktywnego zawodowo członka rodziny. Jeśli jednak wniosek zostanie złożony w Państwie Członkowskim ale nie tym, na które wskazuje zasada pierwszeństwa, instytucja tego Państwa niezwłocznie przekazuje wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, informuje o tym zainteresowanego oraz zapewnia, jeśli to konieczne, dodatek dyferencyjny stanowiący różnicę między świadczeniem w Państwie Członkowskim pierwszeństwa a Państwie, w którym złożono wniosek. Jak wynika z akt sprawy, taka sytuacja miała miejsce w sprawie skarżącej za okres świadczeniowy 2017/2018, co wprost wskazano w znajdującej się w aktach sprawy decyzji Wojewody z [...] marca 2019 r. znak [...]. Wojewoda ustalił mianowicie w tej decyzji, że ojciec S. jest aktywny zawodowo w Wielkiej Brytanii, świadczenie rodzinne w Państwie Członkowskim wskazanym zgodnie z zasadą pierwszeństwa – Wielka Brytania wynosiło 428, 30 zł przy świadczeniu wychowawczym w Polsce 500 zł. Dlatego Wojewoda przyznał dodatek dyferencyjny jako różnicę między tymi świadczeniami w wysokości 71, 70 zł. Jednocześnie Wojewoda na s. 4 swojej decyzji wskazał na zamiar przekazania wniosku skarżącej z [...] sierpnia 2017 r. właściwej instytucji brytyjskiej. Wobec zatem niewyeliminowania decyzji Wojewody z [...] marca 2019 r. z obrotu prawnego - pozostaje w obrocie prawnym decyzja zawierająca prawomocne i ostateczne rozstrzygnięcie o prawie skarżącej w Polsce do świadczenia wychowawczego na syna za okres świadczeniowy 2017/2018. Złożenie zatem ponownego wniosku ([...] lipca 2020 r.) o świadczenie wychowawcze za okres 2017/2018 nie mogło prowadzić do skutecznego wszczęcia postępowania.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Przeprowadzenie przez Wójta postępowania i wydanie decyzji w przedmiocie prawa skarżącej do świadczenia wychowawczego za okres świadczeniowy 2017/2018 w okolicznościach niniejszej sprawy nastąpiłoby zatem w warunkach nieważności. Byłoby to bowiem ponowne prowadzenie postępowania w tej samej sprawie. O tożsamości spraw administracyjnych decyduje identyczność podmiotowa (te same strony), identyczność przedmiotowa (przedmiot sporu, podstawa faktyczna i prawna rozstrzygnięcia). Innymi słowy, z tożsamością sprawy administracyjnej mamy do czynienia w przypadku występowania tych samych podmiotów, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. W sprawie niniejszej prowadzenie postępowania na skutek wniosku z 2 lipca 2020 r. w zakresie okresu świadczeniowego 2017/2018 byłoby zatem ponownym procedowaniem o tym samym. Niebezpieczeństwo wydania decyzji obarczonej tak poważną (kwalifikowaną) wadą stanowi oczywistą przesłankę formalną wykluczającą wszczęcie postępowania, a więc stanowi "inną uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania" w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a.
Prawidłowości powyższego ustalenia nie podważa ani to, że wcześniej to Wojewodę uznano za organ uprawniony do orzekania o świadczeniu wychowawczym za okres 2017/2018 a obecnie organem tym byłby Wójt, ani ocena prawna sformułowana przez SKO w B. w decyzji z [...] kwietnia 2020 r. (o tym, że w dacie wydawania decyzji z [...] marca 2019 r. nie było podstaw do stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego). Przesłanki nieważności decyzji z powodu jej ponownego wydania w tej samej sprawie nie wyłącza wcześniejsze orzekanie przez inny organ. W przepisie art. 156 §1 pkt 3 K.p.a. nie chodzi bowiem o to, by orzekał ten sam organ, ale by dotyczyło to tej samej sprawy, która poprzednio została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i nastąpiło to przez organ, który wówczas uznany był za organ właściwy w sprawie o tym samym przedmiocie, a z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Skoro więc odnośnie wniosku z [...] sierpnia 2017 r. o prawo do świadczenia ustalono wcześniej, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego – to przy takim ustaleniu właściwym do orzekania o wniosku w dacie 14 marca 2019 r. był Wojewoda. Po wtóre, powyższego nie można podważyć wyłącznie sformułowaniem odmiennej oceny prawnej w decyzji wydanej w innej sprawie, tj. w decyzji Kolegium w B. z [...] kwietnia 2020 r. Kolegium orzekało w sprawie o zwrot nienależnie pobranego świadczenia a nie o prawie do tego świadczenia oraz – co istotniejsze – nie wyeliminowało decyzji Wojewody z [...] marca 2019 r. z obrotu prawnego. Dopóki to nie nastąpi, zawarte w niej rozstrzygnięcie i przesłanki do niego prowadzące przesądzają o zakresie powagi rzeczy osądzonej w sprawie o prawo skarżącej do świadczenia wychowawczego na syna S. w okresie świadczeniowym 2017/2018.
Nie doszło w okolicznościach sprawy do naruszenia któregokolwiek punktu przepisu art. 16 ust. 8 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego: 1) przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego - w przypadku, o którym mowa w ust. 1 (gdy wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczenia przekazany następnie wojewodzie – przyp. sądu); 2) informuje o tym fakcie organ właściwy - w przypadku, o którym mowa w ust. 2 (gdy wojewoda udziela odpowiedzi na zapytanie organu właściwego - przyp. sądu). Załatwiając wniosek skarżącej z 2 lipca 2020 r., w zakresie w jakim dotyczy on okresu świadczeniowego 2017/2018, Wójt związany był faktem istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Wojewody z [...] marca 2019 r., co wykluczało prowadzenie postępowania. Niedopuszczalność prowadzenia postępowania wykluczała dokonywanie ustaleń co do zastosowania bądź nie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, bowiem jest to ustalenie mogące być przeprowadzonym dopiero po wszczęciu postępowania.
Jeśli dojdzie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wojewody z [...] marca 2019 r., ponownemu rozpoznaniu będzie podlegał wniosek skarżącej z [...] sierpnia 2017 r. o prawo do świadczenia wychowawczego na okres 2017/2018. Wówczas dopiero będzie miał zastosowanie przepis art. 16 ust. 9 ustawy, zgodnie z którym organ właściwy w przypadku, o którym mowa w ust. 8 pkt 1, ustala prawo do świadczenia wychowawczego od miesiąca złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1. Ustalenie, że nie miały w tym okresie świadczeniowym zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego – spowoduje konieczność przekazania wniosku przez Wojewodę organowi właściwemu. W okolicznościach jednak wyżej opisanych przepis art. 16 ust. 9 ustawy nie mógł mieć zastosowania, a w konsekwencji nie mógł zostać naruszony.
Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy w brzmieniu od 1 sierpnia 2017 r., wnioski w sprawie ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na kolejny okres przyjmowane były od dnia 1 sierpnia danego roku, a w przypadku wniosków składanych elektronicznie – od dnia 1 lipca danego roku. Nie ma zatem podstawy, wobec złożenia przez skarżącą wniosku z 30 sierpnia 2017 r., aby ponownie ustalać prawo do świadczenia na okres 2017/2018 na podstawie wniosku złożonego w lipcu 2020 r. Tym bardziej, że w obrocie prawnym funkcjonuje już decyzja orzekająca o prawie do świadczenia za sporny okres.
Dla porządku wskazać należy, że w sprawie niniejszej Wójt odmówił wszczęcia postępowania za okres świadczeniowy 2017/2018 wyodrębniając ten okres z wniosku z [...] lipca 2020 r. dotyczącego, jak literalnie z niego wynika, prawa do świadczenia wychowawczego na syna S. w okresie marzec 2017 r. – kwiecień 2020 r. Za pozostałe okresy Wójt orzekł odrębnymi postanowieniami (k. 51 akt adm.).
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym do rozpoznania w trybie uproszczonym może być skierowana sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło