I FSK 432/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-06-30
Skład orzekający: Janusz Zubrzycki, Izabela Najda - Ossowska, Maja Chodacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo zastosowały instytucję zabezpieczenia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej, gdy podatnik posługiwał się nierzetelnymi fakturami, a jego sytuacja majątkowa była niekorzystna?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 33 Ordynacji podatkowej, ponieważ istniała uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego. Przemawiały za tym posługiwanie się przez skarżącego nierzetelnymi fakturami, co stanowiło element oszustwa podatkowego, oraz jego niekorzystna sytuacja majątkowa (brak majątku trwałego i środków pieniężnych, posiadanie jedynie starszego samochodu, umowa o rozdzielności majątkowej z małżonką). Sąd podkreślił, że postępowanie zabezpieczające nie jest postępowaniem wymiarowym i nie wymaga przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, a jedynie uprawdopodobnienia istnienia ryzyka niewykonania zobowiązania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej S. J. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora IAS w Poznaniu. Decyzja ta określała i zabezpieczała przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w VAT za okres styczeń-kwiecień 2018 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i uznanie istnienia uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od S. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Izabela Najda - Ossowska, Sędzia WSA (del.) Maja Chodacka (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Po 552/19 w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia i zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2018 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Wyrokiem z 9 lipca 2020r. w sprawie o sygn. akt I SA/Po 552/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę S. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2019r. nr [...] w przedmiocie określenia i zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2018r. Wymieniony wyrok oraz pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
1.2. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że wobec zaistnienia przesłanek określonych w art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019r., poz. 900 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa") prawidłowo Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. decyzją z 18 stycznia 2019r., nr [...] określił skarżącemu przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za styczeń 2018r. w wysokości 32.599 zł, za luty 2018r. w wysokości 133.2115 zł, za marzec 2018r. w wysokości 232.750 zł, za kwiecień 2018r. w wysokości 154.069 zł wraz z odsetkami za zwłokę należnymi od tych zobowiązań na dzień wydania decyzji w łącznej wysokości 53.225 zł oraz dokonał zabezpieczenia na majątku podatnika ww. kwot. Uznano, że o istnieniu obawy, iż zobowiązania podatkowe, określone w przybliżonej wysokości zaskarżoną decyzją, nie zostaną wykonane świadczy fakt, że wykazane przez podatnika transakcje zakupu herbaty i kawy posiadają cechy wskazujące na udział w zorganizowanym oszustwie podatkowym, mającym na celu nieodprowadzanie do budżetu państwa należności podatkowych jak również zła sytuacja majątkowa podatnika.
1.3. Nie stwierdzając zatem, by zaskarżona decyzja naruszała prawo materialne, bądź przepisy postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325, ze zm., dalej: "ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi") oddalił skargę.
2. Skarga kasacyjna i odpowiedź na skargę kasacyjną.
2.1. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia 18 stycznia 2019r., nr [...], pomimo że skarga zasługiwała na uwzględnienie z powodów, o których mowa w skardze oraz niniejszym piśmie,
art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez oddalenie skargi na decyzję, która zawierała niewłaściwe uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej,
art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 122 w zw. z art. 180 § 1 i 2 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej, polegające oddaleniu skargi pomimo, że zaskarżoną decyzję oparto na
dowolnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, będącego podstawą jej wydania, tj. WSA oddalił skargę na decyzję utrzymującą w mocy decyzję, w której dopuszczono się błędu w ustaleniach faktycznych przedmiotowej sprawy opierając się wyłącznie na dowodach przemawiających na niekorzyść skarżącego, w całości pomijając okoliczności przemawiające na korzyść skarżącego, w szczególności fakt, że skarżący nie wyzbywał się majątku z zamiarem uszczuplenia należności publicznoprawnych, z własnej woli nie unikał uiszczania zobowiązań podatkowych, a zatem, że nie zachodziła uzasadniona obawa niewykonania należności publicznoprawnej oraz na bezpodstawnym oparciu rozstrzygnięcia na wybranych dowodach, co skutkowało powierzchowną, wybiórczą analizą zebranego w sprawie materiału dowodowego, pominięciu pozostałych dowodów, co skutkowało przyjęciem przez organy podatkowe, a dalej WSA tezy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą nakierowaną na oszustwa podatkowe,
art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 2a Ordynacji podatkowej, poprzez oddalenie skargi na decyzję, która została wydana z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, w szczególności polegające na jednostronnej ocenie zebranego materiału dowodowego, rozstrzyganiu wątpliwości materialno-prawnych na niekorzyść podatnika oraz prowadzenie postępowania w sposób nie mający na celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez niedanie wiary wyjaśnieniom i dowodom przedstawionym przez skarżącego,
art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r. (Dz.U. z 1997r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 120 Ordynacji podatkowej, poprzez oddalenie skargi na decyzję wydaną z naruszeniem obowiązku działania organu na podstawie i w granicach przepisów prawa.
W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygniecie niniejszej sprawy:
art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że za uzasadnioną obawę, iż skarżący może uchylać się od dobrowolnej zapłaty przyszłych zobowiązań podatkowych może zostać uznane stwierdzenie wyłącznie przez organ, że podatnik wykorzystywał w działalności gospodarczej faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane i uznanie, że istnieje uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, podczas gdy skarżący z własnej woli nie uchylał się od wykonania obowiązków publicznoprawnych, nie dokonywał czynności polegających na zbywaniu majątku z zamiarem uszczuplenia swojego majątku, które mogłyby utrudnić lub udaremnić egzekucję; a w konsekwencji niezasadne zastosowanie powyższego przepisu pomimo braku zaistnienia przesłanek do jego zastosowania,
art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 33 § 2 pkt 2, § 3 i § 4 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez błędną wykładnię polegającą na orzeczeniu o dokonaniu zabezpieczenia na majątku skarżącego i określenie dla skarżącego zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia 2018r. do kwietnia 2018r. (a nie jego przybliżonej wysokości) pomimo, że zabezpieczenie zostało dokonane przed wydaniem decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, a w konsekwencji błędne zastosowanie powyższego przepisu,
art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a i 86 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2018r., poz. 2174 ze zm., dalej: "ustawa o podatku od towarów i usług"), poprzez błędne zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu w ustalonym przez organ stanie faktycznym, kwestionowanym przez stronę, że wskazane faktury wykazujące kwotę podatku naliczonego nie odzwierciedlają faktycznych zdarzeń gospodarczych.
Końcowo zarzucono też błąd w ustaleniach faktycznych sprawy, poprzez ustalenie, że zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe może nie zostać wykonane przez skarżącego.
2.2. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w całości oraz rozpoznanie sprawy, tj. o uchylenie decyzji l i II instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych; w sytuacji wydania orzeczenia, o którym mowa w punkcie 1, wniesiono o zwrot kosztów postępowania za obie instancje.
2.3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
2.4. W piśmie procesowym z 21 czerwca 2021r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił wniesioną skargę kasacyjną podtrzymując dotychczasowe stanowisko, a nadto wskazując, że organy podatkowe nie zweryfikowały poszczególnych przesłanek zabezpieczenia, w szczególności zdolności płatniczych skarżącego, a jedynie oparły się na twierdzeniach, że skarżący dokonywał transakcji z podmiotami nieuczciwymi, co w ocenie skarżącego kasacyjnie było niewystarczające.
2.5. Przewodnicząca Wydziału I Izby Finansowej NSA działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r. poz. 374, 567, 568, 695, 875), sprawę skierowała do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie takim jak na rozprawę, o czym poinformowano strony.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3.1. Zarzuty skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw, dlatego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutami skargi kasacyjnej i stosownie do art. 193 zd. drugie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – przedstawienie w odniesieniu do tych zarzutów motywów rozstrzygnięcia.
Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu. Sąd nie naruszył bowiem podanych w zarzutach przepisów prawa w sposób przedstawiony w ich uzasadnieniu, który wymagałby uchylenia zaskarżonego wyroku.
3.2. Wspomnieć należy, że według art. 193 zdanie drugie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Mając na uwadze tę szczególną regulację w stosunku do art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając o oddaleniu skargi kasacyjnej, mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych zarzutów.
3.3. Rozpatrując niniejszą sprawę w granicach zarzutów sformułowanych w treści skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że w istocie skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi pierwszej instancji bezkrytyczne przyjęcie ustalonego przez organy stanu faktycznego, z którego nie wynika przesłanka uzasadniająca zastosowanie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego określonego w art. 33 Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania stwierdziła, że organy podatkowe poczyniły wadliwe ustalenia na okoliczność umożliwiającą im zastosowanie wobec niej zabezpieczenia, a każdą pojawiającą się wątpliwość rozstrzygały na jej niekorzyść.
3.4. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że wykładnia treści przepisów dotyczących instytucji zabezpieczenia zobowiązań podatkowych określonych w przepisach Ordynacji podatkowej była już wielokrotnie dokonywana w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego (por. wyroki z dnia 4 lutego 2016r. sygn. akt I FSK 2028/14, z dnia 10 lutego 2016r. sygn. akt I FSK 1560/60, z dnia 19 sierpnia 2016r. sygn. akt I FSK 251/15).
W pierwszym z przywołanych wyroków Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na istotę postępowania zabezpieczającego, a poglądy tam zaprezentowane Naczelny Sąd Administracyjny w orzekającym składzie podziela i odnosi do niniejszej sprawy. I tak przepis art. 33 Ordynacji podatkowej, który stanowił podstawę rozstrzygnięć orzekających w sprawie organów, a w konsekwencji Sądu pierwszej instancji i jednocześnie będący przedmiotem zarzutu skargi kasacyjnej jest przepisem szczególnym, pozwalającym organowi podatkowemu zabezpieczyć w drodze decyzji wykonanie zobowiązania podatkowego w oparciu o dość nieostro zarysowaną przesłankę ("jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności, gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję"). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesłanka ta nie odwołuje się do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, ale że zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane.
Jeśli chodzi o uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania podatkowego, to w omawianym przepisie ustawodawca podaje stosowne przykłady takich sytuacji ("w szczególności, gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję"). Oczywiście nie jest to katalog zamknięty, na co wskazuje użycie przez ustawodawcę zwrotu "w szczególności".
Dodać też trzeba, że rozstrzygnięcie w przedmiocie zabezpieczenia jest w każdym przypadku przedmiotem uznania organu podatkowego. Uznanie to obejmuje ocenę (w rozsądnym zakresie) istnienia ustawowych przesłanek oraz - przede wszystkim - skorzystanie bądź nieskorzystanie z zabezpieczenia w razie ich stwierdzenia. Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że decyzja o zabezpieczeniu może być wydana przykładowo wówczas, gdy podatnik nierzetelnie prowadzi księgę przychodów i rozchodów, gdy dokonuje oszustw podatkowych, np. w zakresie nieuprawnionego zwrotu podatku VAT, gdy nierzetelnie prowadzi ewidencje służące do kontroli wykonania przez niego obowiązków podatkowych.
3.5. Zgodnie z treścią art. 33 § 4 Ordynacji podatkowej o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego organ orzeka w formie decyzji. W decyzji tej organ nie rozstrzyga o wielkości zobowiązania podatkowego. Istotą tego rozstrzygnięcia jest określenie wielkości zabezpieczenia i stworzenie podstawy prawnej do jego dokonania. Jeśli chodzi o określenie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego to ma charakter "szacunkowy". Na tym etapie nie musi być znana dokładna wielkość zobowiązania podatkowego. Przybliżona kwota zobowiązania podatkowego powinna być wyliczona z uwzględnieniem wszystkich znanych elementów prawnopodatkowego stanu sprawy – tak aby wymiar dokonany przez organ podatkowy na potrzeby zabezpieczenia był jak najbardziej zbliżony do rzeczywistej wysokości podatku. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że określenie w decyzji o zabezpieczeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego ma charakter informacyjny w tym znaczeniu, że wskazuje kwotę podlegającą zabezpieczeniu na majątku podatnika. W szczególności nie oznacza to, że jest to kwota rzeczywiście obciążającego podatnika zobowiązania, tę określi bowiem dopiero decyzja wymiarowa. Decyzja wydawana na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej jest odrębną decyzją, nieprzesądzającą treści decyzji wymiarowej. Istotą tej decyzji jest dokonanie zabezpieczenia, a nie rozstrzygnięcie co do wysokości zobowiązania podatkowego. (zob. Etel Leonard (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, publ. LEX/el.2021).
3.6. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontrolowanej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że organy właściwie określiły przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego, a także wykazały przesłankę zaistnienia uzasadnionej obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, zatem zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie są bezpodstawne.
Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji okoliczności wynikające z ustaleń organów wskazują, że faktury VAT wystawione przez spółki B., H. i A. mające dokumentować zakup przez skarżącego kawy i herbaty w okresie od stycznia do kwietnia 2018r., stanowią element oszustwa podatkowego polegającego na zaniżaniu zobowiązań podatkowych w oparciu o mechanizm "znikającego podatnika" w handlu wewnątrzwspólnotowym. Rolę "znikających podatników" pełniły ww. podmioty, które miały uprawdopodobnić prowadzenie działalności gospodarczej oraz wykreować podatek naliczony dla nabywcy czyli dla S. S. J. Faktury wystawione przez spółki B., H. i A. pozwoliły zatem skarżącemu na uzyskanie korzyści majątkowych, poprzez odliczenie podatku naliczonego, który na wcześniejszym etapie obrotu nie został rozliczony z budżetem państwa. Przytoczone wątpliwości organów, co do rzetelności kontrolowanych transakcji stanowiły podstawę do określenia skarżącemu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2018r. Z kolei posłużenie się przez skarżącego nierzetelnymi fakturami uznano za okoliczność uzasadniającą obawę, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane.
3.7. Z zestawienia zarzutów kasacyjnych oraz argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zdaje się natomiast wynikać, że strona skarżąca błędnie utożsamia postępowanie w sprawie zabezpieczenia, które jest przedmiotem rozpoznawanej sprawy z postępowaniem wymiarowym. Co prawda nie jest wykluczone korzystanie z argumentów właściwych, co do zasady, dla postępowania wymiarowego (czyli okoliczności towarzyszących powstaniu zobowiązań podatkowych i ocenianych ostatecznie w toku postępowania wymiarowego) w sprawie o zabezpieczenie, mogą one bowiem służyć wykazaniu, że zachodzi niebezpieczeństwo niewykonania zobowiązania podatkowego, ale podkreślenia jednocześnie wymaga, że w takich przypadkach twierdzenia organów nie mają charakteru przesądzającego i rozstrzygającego z punktu widzenia sprawy podatkowej, gdyż organ decydując o zabezpieczeniu nie przeprowadza postępowania dowodowego w zakresie wymaganym do wydania decyzji podatkowej. Powoływane w takim przypadku okoliczności mają jedynie uwiarygodnić istnienie ryzyka niewywiązania się z zobowiązania podatkowego. Rolą organu jest więc jedynie uprawdopodobnienie istnienia określonych zdarzeń (działań, okoliczności) na tle przesłanki zabezpieczenia. Z tego też względu w ramach postępowania w przedmiocie zabezpieczenia nie dokonuje się oceny prawidłowości ustaleń organów podatkowych jako ostatecznych i wiążących dla określenia zobowiązania podatkowego (zadania te realizowane są w toku postępowania wymiarowego i sądowoadministracyjnego mającego za przedmiot decyzję podatkową), a jedynie bada się, czy podane przez organ podatkowy okoliczności uzasadniają ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego (stan hipotetyczny).
W tym kontekście za niezasadny należy uznać zarzut skargi kasacyjnej jakoby Sąd pierwszej instancji zaakceptował dowolne ustalenia stanu faktycznego sprawy poczynione w sposób wybiórczy. Organ działając na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej, w ramach uznania administracyjnego miał prawo uznać, że przywołane wyżej okoliczności są wystarczające dla zastosowania omawianej instytucji. Nie ma bowiem wymogu przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego.
W nawiązaniu do powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się też zasadności zarzutu niewłaściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji organów obu instancji. Autor skargi kasacyjnej zdaje się stawiać wymogi uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odpowiadające decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Tymczasem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji artykułuje przesłanki zastosowania względem skarżącego zabezpieczenia zobowiązania podatkowego oraz tok rozumowania organu w sposób poddający się kontroli Sądu.
Tym samym za niezasadne należało uznać podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego.
3.8. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że organy wypełniły wymóg wynikający z art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. wykazały przesłankę zaistnienia uzasadnionej obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Przemawiają za tym takie okoliczności jak: posługiwanie się przez skarżącego nierzetelnymi fakturami, braku posiadania przez firmę S. S. J. jakiegokolwiek majątku trwałego i środków pieniężnych, wartości niematerialnych i prawnych. Jedyny ustalony majątek skarżącego stanowi samochód marki Audi A6, rok produkcji 2011r., ponadto skarżący zawarł z żoną umowę o rozdzielności majątkowej.
Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej, że organy nie badały sytuacji materialnej skarżącego należy uznać za bezpodstawne. Organy dokonały tego w zakresie koniecznym do wykazania istnienia uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego.
Jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma także istotnego znaczenia akcentowany przez skarżącego – także na etapie skargi kasacyjnej - fakt braku wyzbywania się majątku z zamiarem uszczuplania należności publicznoprawnych i brak unikania z własnej woli uiszczania zobowiązań podatkowych. Organy na żadnym etapie postępowania nie zarzucały skarżącemu, że wyzbywa się majątku z zamiarem uszczuplania należności publicznoprawnych, a jedynie ustaliły, że skarżący nie posiada żadnego wartościowego majątku. Wobec faktu posługiwania się fikcyjnymi fakturami i kwoty wynikającego z nich potencjalnie zobowiązania podatkowego powyższa okoliczność była wystarczająca dla zastosowania zabezpieczenia zobowiązania podatkowego.
Reasumując, na tle stanu faktycznego, który jak opisano wyżej, został prawidłowo ustalony, zarówno organy podatkowe, jak też Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosowały art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej. Całokształt ustalonych w sprawie okoliczności, dotyczących m.in. sposobu prowadzenia działalności gospodarczej, przewidywanej wysokości zobowiązania, sytuacji finansowej (bądź też szerzej – sytuacji majątkowej) skarżącego, a także charakter stwierdzonych w toku postępowania nieprawidłowości (udział w transakcjach z wykorzystaniem nierzetelnych faktur) został przez organ odwoławczy, przy akceptacji Sądu pierwszej instancji, oceniony jako wystarczający do stwierdzenia uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego, określonego zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej.
3.9. Mając na uwadze przedstawione uzasadnienie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych, dlatego na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 oraz art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zasądzając kwotę 360 zł, jako 75 % stawki minimalnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło