II SA/Sz 211/21

WyrokWSA w Szczecinie2021-06-30

Skład orzekający: Alicja Polańska, Marzena Kowalewska, Bolesław Stachura

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pobór wód podziemnych na potrzeby leśniczówki, zamieszkiwanej przez pracownika Lasów Państwowych i jego rodzinę, stanowi zwykłe korzystanie z wód, czy też usługę wodną podlegającą opłacie?
Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję organu ustalającą opłatę zmienną za pobór wód podziemnych, uznając, że organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W szczególności, nie ustalił, czy pobór wody na potrzeby leśniczówki spełnia przesłanki zwykłego korzystania z wód, które przysługuje właścicielowi gruntu (w tym Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Lasy Państwowe) i nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Organ błędnie przyjął, że działalność Lasów Państwowych zawsze stanowi działalność gospodarczą, wykluczającą zwykłe korzystanie z wód.
Stan faktyczny
Dyrektor Zarządu Zlewni ustalił opłatę zmienną za pobór wód podziemnych na potrzeby leśniczówki Nadleśnictwa Myślibórz za III kwartał 2018 r. Nadleśnictwo wniosło reklamację, twierdząc, że pobór wody służy zwykłemu korzystaniu z wód na potrzeby gospodarstwa domowego, a nie działalności gospodarczej. Organ nie uznał reklamacji, uznając pobór za usługę wodną. Nadleśnictwo wniosło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora Zarządu Zlewni na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi P. [...] M. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za okres III kwartału 2018 r. za pobór wód podziemnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej P. [...] M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 14 stycznia 2021 r., nr SZ.ZUO.4.470.2652.1.OZ.2018.AŁ wydaną na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 272 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2020 poz. 310 ze zm., zwanej dalej: "u.p.w.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.") Dyrektor Zarządu Zlewni w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (zwany dalej "Organem") określił Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo Myślibórz (dalej jako: "Nadleśnictwo" lub "Skarżący") za okres III kwartału 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 8 zł za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki K. , N. gm. M.. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy. Pismem z dnia 17 grudnia 2020 r. Organ, na podstawie art. 272 ust. 1 u.p.w., ustalił Nadleśnictwu w formie informacji kwartalnej za okres III kwartału 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 8 zł za pobór wód podziemnych, na potrzeby ww. Leśniczówki. Wyjaśnił, że wysokość opłaty stanowi iloczyn jednostkowej stawki opłaty za pobór wód podziemnych do innych celów niż wymienione w lit. 1-35, określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności: cele socjalno – bytowe (0,115 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania (1,25) i ilości pobranych wód podziemnych (53 m3). Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona w § 5 ust. 1 pkt 36 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502). Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto współczynnik różnicujący dla wód, do których stosuje się procesy odżelaziania lub utleniana (§ 5 ust. 2 pkt 2 w/w rozporządzenia). W dniu 31 grudnia 2020 r. Nadleśnictwo złożyło reklamację do ww. informacji Organu. Nadleśnictwo podniosło, że nie zgadza się z wysokością naliczonej opłaty zmiennej, jak również z zasadnością jej naliczenia, ponieważ nie dochodzi do szczególnego korzystania z wód tylko do zwykłego korzystania z wód, które przysługuje właścicielowi gruntu i nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Dodatkowo wskazało, że z wypisu z ewidencji gruntów, które dotyczy Leśniczówki, wynika, że budynek ten ma charakter mieszkalny, a leśniczy wraz z rodziną korzysta z wód na zasadzie zwykłego korzystania. Organ wezwał Nadleśnictwo do złożenia wyjaśnień dotyczących: lokalizacji ujęcia wody, właściciela gruntu, na którym znajduje się ujęcie wody, osób zamieszkujących w leśniczówce (czy są pracownikami Lasów Państwowych), do jakich celów jest pobierana woda oraz czy w leśniczówce jest prowadzona inna działalność niż mieszkaniowa. W dniu 14 stycznia 2021 r. wpłynęła odpowiedź Nadleśnictwa do ww. zadanych pytań Organu. Powołaną na wstępie decyzją z 14 stycznia 2021 r. Organ nie uznał reklamacji Nadleśnictwa przyjmując, że pobór wody na potrzeby leśniczówek zamieszkiwanych przez pracowników Lasów Państwowych wraz z rodzinami nie spełnia wymogów zwykłego korzystania z wód na zasadach określonych w art. 33 u.p.w. i wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Według Organu, przyjmując, że Lasy Państwowe nie mają statutu przedsiębiorcy w rozumieniu prawa o przedsiębiorcach, nie posiadają osobowości prawnej to i tak są podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu przepisów prawa ochrony środowiska, a co za tym idzie podmiotem korzystającym z usług wodnych w rozumieniu przepisów p.w. Organ argumentował dalej, że przepis z art. 33 ust. 3 u.p.w. wyraźnie wskazuje na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego. Każde inne korzystanie, w tym na cele statutowe jednostki organizacyjnej nie będącej osobą prawną, nie będzie się mieściło w zakresie dyspozycji normy wynikającej z art. 33 u.p.w., a więc nie można go zakwalifikować jako zwykłe korzystanie z wód. Lasy Państwowe są podmiotem korzystającym ze środowiska, a w konsekwencji podmiotem korzystającym z usług wodnych. Wszelkie korzystanie z wód w celu realizacji zadań ustawowych lub statutowych, czy jego innej działalności będzie skutkowało obowiązkiem, w tym obowiązkiem ponoszenia opłat za usługi wodne. W przedmiotowej sprawie zajmowanie mieszkania służbowego jest związane z zatrudnieniem przez Lasy Państwowe, a więc nie tylko są zaspokajane potrzeby mieszkaniowe osób tam zamieszkujących, ale również potrzeby Lasów Państwowych jako podmiotu prowadzącego swoją działalność statutową, która może być wykonywana poprzez rozlokowanie odpowiedniej ilości pracowników w ramach poszczególnych jednostek organizacyjnych, jakimi są również poszczególne leśnictwa. W związku z tym, że pobór wód podziemnych w rozpatrywanym przypadku nie spełnia warunków zwykłego korzystania z wód, to zdaniem Organu, Nadleśnictwo jest obowiązane ponosić opłatę podwyższoną (art. 280 pkt 1 u.p.w.). Z tych względów, nie uznając zasadności wniesionej reklamacji, Organ obliczył Nadleśnictwu wysokość opłaty zmiennej za korzystanie z wód, za okres III kwartału 2018 r. Nadleśnictwo M., zastępowane przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wystąpiło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję Organu z dnia 14 stycznia 2021 r. wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, ewentualnie uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi. Nadto skarżące Nadleśnictwo wniosło o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wydanej decyzji Nadleśnictwo zarzuciło naruszenie: 1. przepisów proceduralnych, tj. art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 78 art. 107 § 3 k.p.a., polegające na zaniechaniu poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych odnośnie celu korzystania z wody podziemnej pobieranej ze spornego ujęcia wody oraz wielkości dobowego poboru wody pod kątem zbadania, czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody, a tym samym pominięcie dowodu z oględzin na gruncie przedmiotowej studni w celu ustalenia faktycznego sposobu korzystania z niej; 2. art. 7a K.p.a., polegające na zaniechaniu zastosowania tego przepisu w sytuacji wątpliwości co do znaczenia pojęcia "zwykłego korzystania z wody" i "dostarczania wody ludności"; 3. art. 33 w zw. z art. 35 ust. 1 u.p.w. polegające na błędnym uznaniu, że zwykłe korzystanie z wody nie może dotyczyć podmiotu instytucjonalnego, takiego jakim jest Nadleśnictwo reprezentujące Skarb Państwa, bez szczegółowego odniesienia się do faktycznego sposobu korzystania z wody podziemnej, podczas gdy dokonanie oceny stanu faktycznego, pod kątem występowania przesłanki z art. 33 ust. 3 u.p.w., powinno przede wszystkim uwzględniać cele, dla których pobierana jest woda podziemna, a ujęcie powstało w 2012 r. i obecnie służy do zaopatrzenia w wodę budynku mieszkalnego leśniczówki, stanowiącej mieszkanie leśniczego; 4. art. 272 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.p.w. poprzez nieuzasadnione naliczenie opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych stanowiący konsekwencję błędnej wykładni przepisów oraz błędnego ustalenia, że Nadleśnictwo dokonało poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego; 5. art. 120 pkt. 1 u.p.w., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie przez organ, że konieczne jest w przedmiotowym stanie uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego zintegrowanego, pomimo że dostarczanie wody nie dotyczy zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi ani zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości, ani także nie służy w tym stanie ochronie zasobów wodnych; 6. art. 121 ust. 3 u.p.w., polegające na błędnym uznaniu, że przedmiotowe ujęcie służy zaopatrzeniu ludności w wodę i nie jest ujęciem służącym zwykłemu korzystaniu z wód. W uzasadnieniu skargi Skarżący uszczegółowił ww. zarzuty. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w nich uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Wobec zaistnienia okoliczności wskazanych w tym przepisie, zważywszy zwłaszcza na aktualną sytuację epidemiczną oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, o czym strony zostały zawiadomione, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I z dnia 28 maja 2021 r. (pismo Sądu doręczono pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 1 czerwca 2021 r.), co dało im możliwość zajęcia ewentualnego dalszego stanowiska w sprawie. Spór w sprawie niniejszej dotyczy dopuszczalności ustalenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych w sytuacji, gdy zdaniem Organu – pobór jest realizowany przez Nadleśnictwo w ramach działalności gospodarczej prowadzonej w imieniu Skarbu Państwa (Lasów Państwowych), a zdaniem Skarżącego - pobór jest realizowany na potrzeby gospodarstwa domowego prowadzonego w leśniczówce. Sporna jest kwalifikacja poboru wód w takiej sytuacji – jako zwykłego korzystania z wód (Skarżący) lub jako usługi wodnej (Organ). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310 ze zm.); dalej: "u.p.w.", oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem art. 35 ust. 3 pkt 1 u.p.w., usługi wodne obejmują pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Przepis art. 267 u.p.w. stanowi natomiast, że instrumenty ekonomiczne służące gospodarowaniu wodami stanowią m.in. opłaty za usługi wodne (pkt 1). Stosownie także do art. 268 ust. 1 u.p.w., opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (ust. 1 pkt 1). Zgodnie z art. 270 ust. 1 u.p.w., opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych, przy czym opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, na potrzeby chowu i hodowli ryb oraz do celów elektrowni wodnych (ust. 2), a także za pobór wód do celów ochrony przyrody w lasach lub ochrony przeciwpożarowej lasu (ust. 2a). Stosownie do brzmienia art. 33 ust. 1 u.p.w., właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się na jego gruncie. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3 u.p.w.). Definicję zwykłego korzystania z wód wprowadza natomiast art. 33 ust. 4 u.p.w. stanowiąc, że zwykłe korzystanie z wód obejmuje: 1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, 2) wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę. Szczególnym korzystaniem z wód jest natomiast korzystanie wykraczające poza powszechne korzystanie z wód (dotyczące wód powierzchniowych) oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące czynności wymienione w art. 34 u.p.w. Stosownie natomiast do art. 35 ust. 1 u.p.w., usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że usługami wodnymi podlegającymi - zgodnie art. 268 u.p.w. - opłatom są zatem usługi wodne polegające na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczegółowego korzystania z wód. Wynika z tej regulacji także, że - tak rozumiane usługi wodne - obejmują m.in. pobór wód podziemnych (art. 35 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 u.p.w.) przez gospodarstwa domowe, ale wyłącznie w zakresie wykraczającym poza zwykłe korzystanie z wód. Przesłanką odróżniającą zwykłe korzystanie z wód od korzystania stanowiącego usługę wodną jest - na gruncie art. 33 ust. 4 u.p.w. - ilość pobieranych wód podziemnych (średniorocznie nieprzekraczająca łącznie 5 m3 na dobę) przez gospodarstwo domowe. Zatem, zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym. Potwierdza to brzmienie przepisu art. 33 ust. 1 u.p.w., który w sposób wyraźny przyznaje prawo zwykłego korzystania z wód każdemu właścicielowi gruntu, a nie tylko takim właścicielom gruntów, którzy są osobami fizycznymi. Inne brzmienie tego przepisu prowadziłoby do oczywistej sprzeczności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, który nakazuje tak samo traktować prawo własności należne różnym podmiotom prawa. Sformułowanie "potrzeby własnego gospodarstwa domowego", jakim posługuje się ustawodawca, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających z art. 33 ust. 4 u.p.w., tj. poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, czy wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę. Wykładnia wykluczająca zwykłe korzystanie z wód przez jednostki organizacyjne posiadające jak i nieposiadające osobowości prawnej oznaczałaby, że wszelkie postaci korzystania z własności do wód tych podmiotów, stanowiłyby postać szczególnego korzystania z wód. Szczególne korzystanie z wód nie tylko wiąże się z obowiązkiem ponoszenia opłat, ale także z obowiązkiem posiadania pozwolenia wodnoprawnego, czyli zgody właściwego organu na niestandardową postać dostępu do wód. Brak jest jednak racjonalnych powodów, które pozwalałyby na tak istotne różnicowanie podmiotów prawa w korzystaniu z podlegającego równej ochronie prawa własności. Na pogorszenie sytuacji administracyjnoprawnej osób prawnych, w tym Skarbu Państwa, nie pozwala organom władzy publicznej konstytucyjna zasada równości ustanowiona w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1389/18). Sąd orzekający w tej sprawie aprobuje zaprezentowaną w ww. wyroku wykładnię "zwykłego korzystania z wód", zauważając dodatkowo, że termin ten był tak samo rozumiany również w poprzednim stanie prawnym, tj. pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.), w której odpowiednikiem obecnego art. 33 był art. 36 (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2017 r. sygn. akt II OSK 2919/16). Ponadto należy wskazać, że Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości stanowiących Lasy Państwowe, zaś zarząd tym mieniem wykonuje specjalistyczna jednostka organizacyjna jaką jest Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe". Skarżąca działa więc w ramach osobowości prawnej Skarbu Państwa, a to oznacza, że jej działania są działaniami tej osoby prawnej. Przepisy ustawy o lasach, powierzając Lasom Państwowym zarząd składnikami mienia państwowego, przesądzają o możliwości wykonywania przez tę jednostkę organizacyjną uprawnień właścicielskich, w tym - co oczywiste - czerpania z uprawnień wypływających z przepisów u.p.w., przewidujących zwykłe korzystanie z wód. Skarbowi Państwa przysługują te uprawnienia, które w jego imieniu wykonuje podmiot publiczny, jakim są jednostki organizacyjne Lasów Państwowych. Brak jest zatem prawnej możliwości wyłączenia z zarządu lasami państwowymi prawa do zwykłego korzystania z wód. Nadleśnictwo, wykonując swoje ustawowe zadania, zobligowane jest zachowywać się jak właściciel, w imieniu którego zarządza nieruchomościami stanowiącymi lasy państwowe. Dlatego Nadleśnictwo, pomimo że nie posiada osobowości prawnej, z racji wykonywania czynności zarządu składnikami leśnymi mienia Skarbu Państwa, może być adresatem przepisów definiujących korzystanie zwykłe z wód, tj. art. 33 ust. 1 u.p.w. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 558/19). W odniesieniu do akcentowanej przez Organ kwestii "prowadzenia działalności gospodarczej" przez Skarżącego, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie podmiotem obciążonym opłatą jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, które - zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U z 2020 r. poz. 1463 ze zm.); dalej: "u.o.l." - zarządza lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 4 ust. 4 u.o.l., w ramach sprawowanego zarządu, Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami, innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość. Na podstawie natomiast art. 32 ust. 1 u.o.l., Lasy Państwowe, jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia, a nadleśnictwo jest jednostką organizacyjną wchodzącą w skład Lasów Państwowych (art. 32 ust. 2 pkt 3 u.o.l.). Nadleśniczy samodzielnie prowadzi gospodarkę leśną oraz odpowiada za stan lasu, a w szczególności reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, kieruje nadleśnictwem, bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa pozostającymi w zarządzie lasów państwowych, inicjuje, koordynuje oraz nadzoruje działalność pracowników nadleśnictwa (art. 35 ust. 1 u.o.l.). W orzecznictwie zauważa się, że z powyższych uregulowań prawnych wynikają, z jednej strony - uprawnienia Lasów Państwowych do prowadzenia działalności gospodarczej i występowania w roli przedsiębiorców, z drugiej jednak strony - szereg kompetencji o charakterze władczym, nakazujące uznawać jednostki Lasów Państwowych jako elementy ustroju administracji publicznej. Organy administracji leśnej są terenowymi organami rządowej administracji specjalnej, łączącymi funkcje z zakresu administracji państwowej ze specjalistycznymi zadaniami spoza obszaru stosunków administracyjnych. Taki status prawny Lasów Państwowych nie pozwala zatem ujmować ich działalności wyłącznie jako nastawionej na działalność gospodarczą - zarobkową. W szczególności, nie przesądza o tym, że wszelka aktywność Lasów Państwowych jest działalnością gospodarczą. Na podstawie art. 4 ust. 3 u.o.l. nie można bowiem stawiać kategorycznego wniosku o wyłącznie zarobkowym charakterze czynności zarządczych, których przedmiotem są lasy należące do Skarbu Państwa. Poza tym, jak wynika z powołanych regulacji, do Lasów Państwowych nie należą tylko i wyłącznie zadania z zakresu, o jakim jest mowa w art. 4 ust. 3 u.o.l. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1354/19 oraz z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1391/18). Sąd w składzie orzekającym w sprawie - odnosząc się do argumentacji Organu przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - w pełni aprobuje stanowisko przedstawione w powołanych wyrokach, zauważając jednocześnie, że powołane orzeczenia sądów administracyjnych dotyczyły także przypadków, w których pobór wód przez nadleśnictwa następował w sytuacji braku pozwolenia wodnoprawnego. Jednak, w orzecznictwie przyjmuje się, że pozwolenie wodnoprawne stanowi źródło danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty, lecz sam fakt jego wydania nie przesądza także o obowiązku uiszczenia opłaty przez jego adresata, gdyż w pierwszej kolejności organ winien wziąć pod uwagę zasadność określenia takiej opłaty (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 września 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 405/18 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 października 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 579/18). Mając powyższe okoliczności na uwadze, należy uznać, że nałożenie na Nadleśnictwo obowiązku poniesienia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych dla potrzeb bytowych mieszkańców Leśniczówki, jest co najmniej przedwczesne, gdyż Organ w toku postępowania nie wyjaśnił i nie poddał rozwadze wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby woda w jakikolwiek sposób była wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Nie zbadano w istocie, na jaki cel i w jakiej ilości pobierana jest faktycznie woda z ujęcia będącego przedmiotem sprawy (czy pobór ten spełnia przesłanki zwykłego korzystania z wód). W zakresie tym w istocie nie przeprowadzono postępowania dowodowego, przyjmując a priori, że prowadzenie działalności gospodarczej przez właściciela gruntu wyklucza w każdej sytuacji korzystanie z wód na tym gruncie w ramach korzystania zwykłego. Tymczasem, jak już wskazano, Skarbowi Państwa jako właścicielowi, a w konsekwencji Lasom Państwowym jako państwowej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, reprezentującej Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia (i w konsekwencji Nadleśnictwu, jako jednostce organizacyjnej wchodzącej w skład Lasów Państwowych), przysługuje prawo właściciela gruntu do zwykłego korzystania z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie (art. 33 ust. 1 u.p.w.), zaś działalność Lasów Państwowych nie polega wyłącznie na podejmowaniu działalności gospodarczej, ale również na pełnieniu funkcji organów administracji, zaś mienie Lasów może służyć różnym celom, w tym mieszkalnym, związanym z zaspokajaniem potrzeb własnego gospodarstwa domowego (art. 33 ust. 3 u.p.w.), na co w istocie wskazywało Nadleśnictwo w piśmie wyjaśniającym z dnia 11 stycznia 2021 r., a co - z uwagi na błędną wykładnię art. 33 u.p.w. - organ zignorował jako okoliczność mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Brak zatem wyjaśnienia kluczowych dla sprawy kwestii - funkcjonowania budynku Leśniczówki, której mieszkańcy czy użytkownicy dokonują poboru wody podziemnej, celów, jakim służy pobierana woda, ale również średniorocznej ilości pobieranej wody - potwierdza podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., które to przepisy obligują organy administracji publicznej do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w tym zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić niewątpliwy stan faktyczny sprawy, odpowiadający rzeczywistości. Stwierdzone przez Sąd uchybienia w zakresie stosowania przepisów k.p.a. dotyczących obowiązku dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 k.p.a.), mogły mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż Organ nie wykazał przesłanek pozwalających na zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego w, tj. art. 298 pkt 1 i art. 272 ust. 1 u.p.w., a więc przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a." - orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd wskazuje, aby Organ - ponownie rozpoznając sprawę - wyjaśnił, czy Nadleśnictwo pobiera wodę podziemną z ww. ujęcia w ramach zwykłego korzystania z wód. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200, art. 209, art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się: wpis od skargi w wysokości 100 zł, pobrany od skarżącej na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.); koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie 90 zł, ustalone zgodnie z §14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz kwota 17 zł z tytułu opłaconego pełnomocnictwa (pkt IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej - Dz.U. Nr 225 poz. 1635 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło