VIII SA/Wa 929/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz -Nowak, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej znak [...] z [...] listopada 2016 r. w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją znak [...] z [...] czerwca 2004 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej (zwany dalej: UP, organ) Polskiej udzielił M. B. (zwany dalej: skarżący, uprawniony) prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Kratka kominkowa wentylacyjna" zgłoszonego do zarejestrowania [...] września 2003 r. Świadectwo ochronne nr [...] na ww. wzór przemysłowy zostało wydane [...] grudnia 2004 r. W dniu [...] lipca 2014 r. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. (zwana dalej: wnioskodawca, spółka) złożyła wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji udzielonego na wzór przemysłowy pt. "Kratka kominkowa wentylacyjna" [...] udzielonego na rzecz uprawnionego. Jako podstawy prawne swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 102, art. 103 i art. 104 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm., zwana dalej: u.p.w.p.). Uzasadniając swój interes prawny w żądaniu unieważnienia spornego prawa wnioskodawca podał, że prowadzi działalność gospodarczą i intensywne prace nad rozpoczęciem importu oraz sprzedaży kratek kominkowych co do zasady, jego zdaniem, identycznych z zarejestrowanym wzorem. Sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej swobody działalności gospodarczej. Ponadto zwrócił uwagę, że strony sporu są konkurentami na rynku kratek kominkowych. Wnioskodawca podniósł także, że sporny wzór przemysłowy nie posiada cech nowości jak i indywidualnego charakteru. Na potwierdzenie powyższego wskazał materiał dowodowy w postaci wcześniejszych publikacji tożsamych kratek w [...]. Podniósł także, że sporny wzór jest oparty na znanej i powszechnej koncepcji oraz nie sprawia ogólnego odmiennego wrażenia na zorientowanym użytkowniku. W jego ocenie bowiem każdy zorientowany użytkownik będzie miał wrażenie, że tego typu wzór rozpoznaje, ponieważ jest on powszechnie wykorzystywany i oczywisty, a z pewnością taki był w chwili zgłoszenia. Wskazał, że sporny wzór ma odtwórczy charakter. Uzupełniając przedmiotowy wniosek spółka przedłożyła materiał dowodowy potwierdzający wcześniejsze ujawnienia kratek kominkowych wentylacyjnych tożsamych ze spornym wzorem. W odpowiedzi na powyższe, uprawniony wniósł o oddalenie wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji. Zakwestionował także interes prawny spółki w żądaniu unieważnienia spornego prawa. W jego ocenie z wniosku nie wynika, aby sporne prawo kolidowało z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Podniósł, że przedstawione przez wnioskodawcę materiały dowodowe (dokumentacja projektowa, umowy z wykonawcami na budowę kominków) nie zawierają postaci zamontowanej kratki kominkowej. Z kolei przedłożone zdjęcia nie zawierają daty, a więc trudno ustalić kiedy zostały wykonane. Wskazaną na wstępie decyzją znak [...] z [...] listopada 2016 r. UP, działając na podstawie art. 102 w związku z art. 104 u.p.w.p. oraz art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822 ze zm., zwana dalej: k.p.c.) w związku z art. 256 ust. 2 u.p.w.p., rozstrzygając sprawę w postępowaniu spornym, orzekł o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Kratka kominkowa wentylacyjna" [...]. W uzasadnieniu podjętej decyzji organ stwierdził, iż wnioskodawca wykazał, iż posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji przedmiotowego wzoru przemysłowego. Skoro bowiem zajmuje się produkcją i obróbką mechaniczną elementów metalowych - wytworów metalowych, do których należą także kratki kominkowe wentylacyjne, to jak podał organ jest rzeczywistym konkurentem uprawnionego na rynku w zakresie kratek kominkowych. Uznał, że sporne prawo ogranicza swobodę prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej. Przywołując treść art. 102 ust. 1 u.p.w.p. wskazał, iż przedmiotem rejestracji wzorów przemysłowych są postacie ich wytworów. Aby postać wytworu można było uznać za wzór przemysłowy podlegający ochronie muszą zostać spełnione kumulatywnie dwie przesłanki: cechę nowości i cechę indywidualnego charakteru. Ocenił następnie, iż sporny wzór nie spełnia przesłanki indywidualnego charakteru określonej w art. 104 u.p.w.p. Wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo. Przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru. Przy ocenie wzoru przemysłowego brane są pod uwagę jedynie elementy zewnętrzne wzoru widoczne podczas normalnego użytkowania. W przypadku wzoru stosowanego lub zawartego w części składowej wytworu złożonego, ocena nowości i indywidualnego charakteru dotyczy tylko jego widocznych cech. Zdaniem UP przedstawione na rysunkach wzoru spornego postacie kratek kominkowych wentylacyjnych obejmują elementy widoczne podczas normalnego użytkowania. UP uznał, że fig. 3 i fig. 4 przedstawiają tylko elementy kratki kominkowej wentylacyjnej (kształt siatki zastosowanej we wzorze), tym samym figury te nie przedstawiają postaci wytworu, tj. kratki kominkowej wentylacyjnej, o której mowa w definicji wzoru przemysłowego. Figury 3 i 4 pełnią jedynie funkcję pomocniczą przy ocenie zdolności rejestrowej spornego wzoru i pokazane na nich elementy kratki kominkowej wentylacyjnej nie podlegają samodzielnej ocenie. Organ wyjaśnił, iż oceniając możliwości projektowania nowych i oryginalnych rozwiązań w zakresie kratek kominkowych wentylacyjnych uwzględniono, że w przypadku wzorów, których ukształtowanie jest jedynie efektem założeń funkcjonalnych, swoboda twórcza jest mniejsza, niż w przypadku wzorów, które realizują również wymogi natury estetycznej. Uznał, że zakres swobody twórczej przy projektowaniu kratek kominkowych wentylacyjnych jest stosunkowo szeroki. Także możliwość ukształtowania i zdobienia elementów widocznych po zamontowaniu jest stosunkowo szeroka. Projektant kratki kominkowej wentylacyjnej może dowolnie w zakresie elementu zewnętrznego kratki modyfikować kształt ramki, jej przetłoczenia, kolorystykę, ornamentację, zaokrąglenia krawędzi, itp. Projektant może także dowolnie stosować siatkę lub kratkę stosując plecionkę drucianą, blachę gęsto wierconą czy kratkę z blachy wyciętej w inne kształty. Zatem zakres swobody twórczej projektanta wzoru przemysłowego (w zakresie widocznych elementów) jest ograniczony w zasadzie jedynie jego fantazją i wyobraźnią przy uwzględnieniu ww. wymogów technicznych montażu kratki, która musi pasować do otworu wentylacyjnego. Projektant wzoru może dowolnie zmieniać kształt kratki poprzez stosowanie nie tylko różnego rodzaju wzorów, ale także poprzez stosowanie różnego rodzaju materiałów, które ewentualnie muszą być odporne na wysokie temperatury z uwagi na zastosowanie ich w bliskiej odległości od źródła ognia. Zaznaczył, że tylko elementy techniczne kratki kominkowej służące do jej montażu w otworze ściennym muszą przyjmować konkretne techniczne cechy by umożliwić poprawny montaż kratki. Element zewnętrzny kratki (widoczny po zamontowaniu) nie wymaga specjalnej wielkości, kształtu, materiału czy koloru, bowiem jest on estetycznym elementem całego wytworu kratki kominkowej. W niniejszej sprawie, takimi elementami zewnętrznymi kratki są właśnie postacie spornego wzoru prezentowane na fig. 1, 2, 5, 6. UP uznał, iż wnioskodawca przedstawił dowody na ujawnienie przed datą zgłoszenia spornego wzoru, kratek kominkowych wentylacyjnych wywierających takie samo ogólne wrażenie jak kratki kominkowe wentylacyjne według spornego wzoru. Przeciwstawione kratki kominkowe wentylacyjne (tj. kratki znajdujące się na kartach: 147, k. 119 - 121, k. 97, k. 85) były bowiem wprowadzane do obrotu przed datą zgłoszenia spornego wzoru. Przyznał, że materiał ten sam w sobie nie posiada dat pewnych, niemniej jednak w zestawieniu z zeznaniami świadków oraz umowami, świadczy o wcześniejszych ujawnieniach prezentowanych kratek w tych materiałach. Analizując materiał dowodowy podał, iż z zeznań świadka R. U. wynika, że podłużna kratka kominkowa jak na k. [...] akt zamontowana jest u niego w domu od 2002 r. Zeznanie to koreluje z materiałem dowodowym w postaci umowy o dzieło z [...] grudnia 2002 r. na budowę kominka wg projektu (k. [...]-[...]) oraz fakturze VAT z [...] grudnia 2002 r. za modernizację kominka grzewczego (k. [...]). Z zeznań świadka W. R. wynika, że kratki kominkowe wentylacyjne, których postaci znajdują się na k. [...],[...] i [...] akt sprawy były u niego montowane w domu w 2002 r. Powyższe zeznanie, jak podał UP potwierdzają dowody - umowa zlecenia nr [...] z [...] maja 2002 r. (k. [...]) oraz umowa zlecenia nr [...] (k. [...]), których przedmiotem było wykonanie kominka i jego obudowy. Także świadek W. K., zeznał, że kratka kominkowa znajdująca się na k. [...] akt była montowana u niego w domu w 2002 r. i również zeznania te potwierdza materiał dowodowy w postaci umowy zlecenia nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r., której przedmiotem było wykonanie obudowy kominkowej (k. [...]). Ostatni świadek P. S., także potwierdził wcześniejsze ujawnienie kratek kominkowych wentylacyjnych przed dniem zgłoszenia spornego wzoru wskazując, że kratka prezentowana na k. [...] jest wizualizacją jego kominka. Zeznanie to potwierdza umowa zlecenia nr [...] z dnia [...] października 2002 r. (k. [...]), której przedmiotem było wykonanie obudowy kominka. Organ za niewątpliwą uznał okoliczność, że kratki kominkowe prezentowane na k. [...], k. [...], k. [...], k. [...] były ujawnione przed datą [...] września 2003 r. Fakt ten potwierdza informator instalacyjny "[...]" z 2001 Nr [...] (k. [...] i [...]), w którym ujawniona jest prostokątna kratka kominkowa wentylacyjna. W ocenie UP kratek tych nie można uznać za pochodzące z przedsiębiorstwa uprawnionego, gdyż rozpoczął on działalność gospodarczą w 2003 r., co z kolei potwierdził pracownik uprawnionego A. J.. Oznacza to, że kratki przeciwstawione (k. [...], k. [...], k. [...], k. [...]) nie mogły być wprowadzane do obrotu przez uprawnionego, a w konsekwencji nie mogą świadczyć o ewentualnej "uldze w nowości" stypizowanej w art. 103 u.p.w.p. W wyniku analizy porównawczej wzoru spornego z kratkami kominkowymi wentylacyjnymi wcześniej ujawnionymi stwierdził, iż przy stosunkowo szerokim zakresie swobody twórczej, różnice między porównywanymi wzorami powinny być łatwo dostrzegalne, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Sporny wzór przemysłowy w odmianach przedstawionych na fig. 1, 2, 5 i 6 nie posiada cechy indywidualnego charakteru, gdyż jest podobny do kratek kominkowych wentylacyjnych, upublicznionych w 2002 r. w takim stopniu, że wywiera takie samo ogólne wrażenie jak ww. kratki kominkowe. Także ocena podobieństwa postaci kratek kominkowych przedstawionych na figurach 1, 2, 5, 6, stanowiących sporny wzór oraz kratek przeciwstawionych wskazuje, iż stanowią one podobne kratki kominkowe zbudowane z gładkich płyt czołowych o kształcie czworokąta, w środku tych płyt znajdują się siatki wykonane z metalu o otworach w kształcie czworokąta, przy czym kąty zewnętrzne tych figur skierowane są w kierunku boków kratki. Otwory w fantazyjnym kształcie prezentowane na fig. 4 także są wpisane w czworokąt, są zatem podobne do otworów zastosowanych w kratkach ujawnionych wcześniej (np. k. [...]). Tym samym sporny wzór nie wyróżnia się od ujawnionych w materiale dowodowym kratek kominkowych wentylacyjnych. Postać spornego wzoru stanowi zaś, w dużym stopniu, kalkę wcześniej wprowadzanych do obrotu kratek, przez co nie posiada indywidualnego charakteru. Zorientowany użytkownik może utożsamić sporny wzór z rozwiązaniem kratek kominkowych wprowadzanych do obrotu już w 2002 r. UP uznał zatem, że przedmiotowy wzór przemysłowy nie spełnia wymogu indywidualnego charakteru w rozumieniu powołanych przepisów art. 104 u.p.w.p., ponieważ ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, nie różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez kratki kominkowe ujawnione przed dniem zgłoszenia wzoru [...]. Wobec faktu, że brak indywidualnego charakteru jest wystarczającą samodzielną przesłanką do unieważnienia spornego wzoru, uznał za niezasadne rozpatrywanie zarzutu braku nowości w świetle zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego. W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zwrot kosztów postępowania. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego, tj.: I. art. 89 w związku z art. 117 ust. 1 u.p.w.p. poprzez przyjęcie rozumienia interesu prawnego wnioskodawcy jako hipotetycznej sytuacji prawnej; II. art. 7, art. 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) polegające na błędnej ocenie całokształtu materiału dowodowego poprzez: 1) uznanie, że wnioskodawca posiada interes prawny w żądaniu unieważnienia spornego wzoru i prowadzi konkurencyjną do skarżącego działalność, wobec braku takiej działalności; 2) uznanie, że wygląd przedstawionych przez wnioskodawcę wcześniejszych wzorów wywiera na poinformowanym użytkowniku takie samo ogólne wrażenie jak ilustracje 1, 2, 5 i 6 spornego wzoru w rozumieniu art. 104 ust. 1 u.p.w.p., podczas gdy data ujawnienia wcześniejszych postaci nie została w należyty sposób wykazana, ilustracje przeciwstawionych wzorów w dużej części są niewyraźne, a stopień podobieństwa dostrzegalnych elementów wywołuje między nimi inne ogólne wrażenie; 3) stwierdzenie, że modelem zorientowanego użytkownika właściwego dla oceny porównywanych wzorów jest architekt wnętrz, monter kominków, handlarz kominkami, konserwator zabytków; 4) stwierdzenie, że projektant może swobodnie zmieniać kształt kratki; 5) stwierdzenie, że elementem swobody twórczej w kształtowaniu postaci wzoru jest rodzaj materiału wykorzystany do budowy kratki; 6) stwierdzenie, że elementami zewnętrznymi kratki są wyłącznie postaci unieważnionego wzoru przedstawione na fig. 1, 2, 5, 6; 7) stwierdzenie, że otwory w fantazyjnym kształcie prezentowane na fig. 4 z uwagi ich wpisanie w czworokąt są podobne do wzorów ujawnionych wcześniej; 8) stwierdzenie, że siatki o fantazyjnym kształcie prezentowane na fig. 3 i 4 posiadają jedynie funkcję pomocniczą; 9) stwierdzenie, że informator instalacyjny [...] z 2001 r. potwierdza wcześniejsze ujawnienie podobnych kratek kominkowych; III. art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu decyzji wobec: rażąco niewystarczającego uzasadnienia decyzji odnośnie braku indywidualnego charakteru odmian unieważnionego wzoru przedstawionych na fig. 3 i 4 oraz rażąco niewystarczającego uzasadnienia decyzji odnośnie interesu prawnego uczestnika postępowania w unieważnieniu spornego wzoru przemysłowego; IV. art. 104 ust. 1 u.p.w.p. polegające na jego wadliwej interpretacji i zastosowaniu poprzez przyjęcie wadliwego modelu poinformowanego użytkownika, niewłaściwego zakresu swobody twórczej, nieprawidłowego rozumienia ogólnego wrażenia wywieranego przez wzór przemysłowy; V. art. 89 ust. 1 w związku z art. 117 ust. 1 u.p.w.p. poprzez unieważnienie spornego wzoru w całości w sytuacji, gdy przesłanki unieważnienia nie zostały ustalone w odniesieniu do jego odmian nr 3 i 4. W uzasadnieniu skargi skarżący odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii interesu prawnego spółki stwierdzając, że UP poza bezkrytycznym przyjęciem stanowiska wnioskodawcy, oparł się na jednostronnej interpretacji odpisu z KRS dotyczącego spółki wywodząc, że skoro jest tam wskazana również obróbka mechaniczna elementów metalowych, oraz nakładanie powłok na metale, to znaczy, że prowadzi on działalność gospodarczą na rynku kratek kominkowych, a w konsekwencji konkurencyjną działalność. Wskazał, że przedmiot działalności spółki określony w KRS to jedynie określenie granic jej dozwolonego działania, a nie rzeczywistego przedmiotu działalności i jako taki nie może stanowić podstawy ustalenia interesu prawnego. Stosunek konkurencji ma miejsce wówczas, gdy między korzyściami, które w wyniku działania osiąga lub zamierza osiągać przedsiębiorca, a stratami drugiego przedsiębiorcy zachodzi więź. Występowanie stanu konkurencji nie wiąże się z zapisami zawartymi w KRS lub też tożsamymi z nimi co do istoty i charakteru deklaracjami strony postępowania, ale z rzeczywiście istniejącą sytuacją rynkową lub prawną. Stwierdził, iż wnioskodawca nie przedstawił żadnych okoliczności faktycznych istniejących przed, w lub po dacie składania wniosku, które przekonywałyby, że jest aktywny na rynku kratek kominkowych. Odwołał się jedynie do swoich planów polegających na wejściu w przyszłości na rynek kartek kominkowych. Podkreślił, że jego interes prawny istnieje zatem wyłącznie hipotetycznie a nie realnie, oraz jest niewiarygodny. Zdaniem skarżącego organ nieprawidłowo uznał, iż przedmiot działalności spółki w postaci: "obróbka mechaniczna elementów metalowych", oraz "nakładanie powłok na metale" oznacza prowadzenie działalności w zakresie obrotu kratkami kominowymi. Wskazał, iż przedmiotem podstawowej działalności gospodarczej spółki jest reklama, a wśród pozostałych przedmiotów jej działalności w KRS są wymienione np.: działalność związana z organizacją targów, wystaw i kongresów; pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach; roboty budowlane; rozbiórka i przygotowanie terenu pod budowę; pozostała działalność wspomagająca prowadzenie działalności gospodarczej, gdzie indziej nie sklasyfikowana; hotele i podobne obiekty zakwaterowania; wypożyczanie i dzierżawa sprzętu rekreacyjnego i sportowego. W odniesieniu do każdego z typów wskazanych działalności mogą być wykorzystane mechaniczne obrabiane przedmioty metalowe pokryte powłokami. Wnioskodawca jest obciążony ciężarem dowodu również w zakresie istnienia swego interesu prawnego, czego nie wykazał. Odnosząc się do meritum sprawy uprawiony za nieprawidłowy uznał brak oceny wszystkich odmian unieważnionego wzoru przemysłowego, w sytuacji gdy prawo zostało unieważnione w całości. Uważa, że skoro organ swobodnie pomija niektóre z elementów pojęcia ogólnego wrażenia wywieranego przez wzór przemysłowy, oznacza to, że wadliwie je rozumienie. Wskazał, iż prawo z rejestracji spornego wzoru obejmuje 6 odmian. Jest to okoliczność bezsporna wynikająca wprost z świadectwa z rejestracji. Poszczególne odmiany przedstawiono na 6-ciu odrębnych ilustracjach. Odmiany 1, 2, przedstawią kształty ramy kratki w postaci rysunku, a odmiany 5, i 6 przedstawiają kształty ramy kratki w postaci zdjęcia. W obu przypadkach została ujawniona standardowa siatka, podczas gdy odmiany nr 3 i 4 przedstawiają wygląd siatek ozdobnych stosowanych we wzorze. W zaskarżonej decyzji w odniesieniu do odmian spornego wzoru nr 3 i 4 uznano, że skoro przedstawiają elementy wzorów to nie podlegają samodzielnej ocenie, co w konsekwencji doprowadziło do ich zignorowania w ocenie ogólnego wrażenia wywieranego przez unieważniany wzór. Organ uznał, że sporny wzór przemysłowy jedynie, w odmianach przedstawionych na fig. 1, 2, 5 i 6, nie posiada cechy indywidualnego charakteru. Takiego ustalenia nie dokonano w odniesieniu do odmian 3 i 4 traktowanych jako odrębne wzory, ani nawet połączonych z ramą kratki kominkowej przedstawioną w pozostałych odmianach. Zdaniem uprawnionego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia uznania braku indywidualnego charakteru odmian wzoru przemysłowego przedstawionych na ilustracjach 1, 2, 5 i 6. O nieprawidłowości analizy materiału dowodowego i opartych na nim ustaleniach organu świadczy orzecznictwo wspólnotowe zgodnie, z którym z definicji zorientowany użytkownik, jeżeli jest to możliwe, dokonuje bezpośredniego porównania wzorów (wyrok TSUE z dnia 18 października 2012, w sprawach C-101/11, C-102/11). Podniósł, że kratki kominkowe są dostępne w obrocie w sposób, który umożliwia użytkownikom ich bezpośrednie porównanie. Podał dalej, iż UP dokonał oceny na nieczytelnych ilustracjach z czasopisma [...]. W dalszej części skargi skarżący odniósł się szczegółowo do zeznań przesłuchanych świadków. Również zdaniem skarżącego nieuprawnione jest stanowisko organu, że zorientowanym użytkownikiem jest monter kominków, handlarz kominków, konserwator zabytków, z pominięciem faktu, że żadna z tych osób nie używa kratek kominkowych w rozumieniu stosowanych przepisów. Podkreślił, że nie jest uzasadnione wymaganie, by zorientowany użytkownik znał wszystkie wzory przemysłowe z określonego sektora, ani tym bardziej wymagane, by był specjalistą z dziedziny projektowania wzorów przemysłowych. W świetle powyższego, przyjęcie wadliwego modelu zorientowanego użytkownika przez organ, doprowadziło do ustalenia błędnego obrazu ogólnego wrażenia wywieranego przez porównywane wzory przemysłowe. Ponadto organ nie dostrzegł zakresu w jakim kształt kratek kominkowych jest zdeterminowany przez normy i funkcje techniczne obowiązujące w budownictwie. Stwierdził, że UP wadliwie ocenił zakres swobody twórczej uznając go za szeroki, przy czym z decyzji nie wynika jakie okoliczności faktyczne przemawiają za takim stanowiskiem, oprócz rzekomej swobody w doborze kształtu. Organ dokonał w sposób wadliwy kluczowego dla niniejszej sprawy ustalenia wbrew regulacji art. 104 ust. 2 u.p.w.p., który nakazuje wprost uwzględnienie zakresu swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru. Tym samym zaskarżona decyzja została oparta na niedostatecznie rozpatrzonym i ocenionym materiale dowodowym, a konsekwencji wszelkie pozostałe oparte na nim ustalenia wzmacniają tą wadliwość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego jest prawidłowe i nie narusza obowiązującego w tym zakresie prawa, a argumenty zawarte w skardze nie podważają skutecznie tego rozstrzygnięcia. Na wstępie stwierdzić należy, że w przypadku wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, punktem wyjścia jest istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego, albowiem zgodnie z art. 117 ust. 1 u.p.w.p. w zw. z art. 89 u.p.w.p. wzór przemysłowy może być unieważniony w całości lub w części na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa z rejestracji. Z uwagi na administracyjny charakter postępowania w sprawie o unieważnienie prawa wyłącznego, pojęcie "interesu prawnego" rozumieć trzeba zgodnie ze znaczeniem nadanym mu przez doktrynę prawa administracyjnego, przy czym w literaturze przedmiotu dominuje pogląd, aby ze spornych w doktrynie prawa administracyjnego koncepcji interesu prawnego, przyjąć "obiektywną i materialnoprawną koncepcję strony". Powszechnie uznaje się, że interes prawny w unieważnieniu patentu (odpowiednio wzoru przemysłowego) mają: pozwany o naruszenie patentu, osoba, która zamierza uruchomić produkcję wyrobów lub świadczenie usług według opatentowanego na cudzą rzecz wynalazku (odpowiednio wzoru przemysłowego), konkurent podmiotu gospodarczego (przedsiębiorcy) uprawnionego, a także - w pewnych przypadkach - licencjobiorca. Nie mniej istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalane na tle okoliczności faktycznych sprawy i odpowiadających tym okolicznościom przepisów prawa materialnego przy uwzględnieniu charakteru stosunków administracyjnoprawnych, których wniosek dotyczy. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości teza, iż źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet ogólne normy prawne kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, a wcześniej art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej) - (szerzej patrz dr Andrzej Kisielewicz "Interes prawny w sprawach własności przemysłowej" - materiał przygotowany na konferencje pn. Wzory w praktyce Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego i Urzędu Patentowego RP. Wzory w orzecznictwie Unii Europejskiej i Polski, Warszawa 8-9 listopada 2006 r., wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2007 r., sygn. VI SA/Wa 1944/06 LEX 299739, z dnia 20 marca 2007 r. sygn. VI SA/Wa 1998/06 LEX 322691, z dnia 26 czerwca 2007 r. sygn. VI SA/Wa 635/07 LEX nr 355519, z dnia 29 sierpnia 2006 r. sygn. VI SA/Wa 867/06 LEX 246145). Interes prawny będzie także istnieć nawet wówczas, jeśli uprawniony nie podjął żadnych kroków sądowych lub przedsądowych wobec osoby wnioskującej o unieważnienie lub wygaszenie, ale wnioskodawca ten korzysta z chronionego rozwiązania/dobra, względnie wykaże, że ma zamiar z niego korzystać. Można wówczas powiedzieć, że interes prawny ma konkurent uprawnionego, przy czym konkurent ten powinien spełniać cechy tzw. konkurenta realnego. Realny konkurent zaś, to taki, którego zamiar wytwarzania przedmiotów lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej czy zawodowej, konkurent, którego zamiar stosowania rozwiązania objętego patentem jest wiarygodny, albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej sprawy (wyr. NSA w Warszawie z 5 lipca 2007 r.,II GSK 92/07 Legalis). Legitymowanym do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie cudzego prawa ochronnego na wzór przemysłowy jest więc podmiot gospodarczy, któremu sporny wzór przemysłowy przeszkadza w działalności gospodarczej. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy wnioskodawca używa wzoru albo ubiega się o udzielenie ochrony na wzór kolidujący ze wzorem wskazanym we wniosku. Jednocześnie legitymowanie się interesem prawnym pozwala jedynie wnosić o wszczęcie postępowania administracyjnego lub domagać się dopuszczenia do takiego postępowania, lecz nie gwarantuje korzystnego wyniku tego postępowania. W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji organ w wystarczający sposób wyjaśnił istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawcy i wbrew zarzutowi skargi nie dopuścił się naruszenia art. 89 ust. 1 w związku z art. 117 ust. 1 u.p.w.p. Organ wskazał, że w ramach wolności prowadzenia działalności gospodarczej zagwarantowanej w art. 20 Konstytucji RP - i potwierdzonej w art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej, obecnie art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej – wnioskodawca jest rzeczywistym konkurentem uprawnionego na rynku w zakresie kratek kominkowych, bowiem zajmuje się produkcją i obróbką mechaniczną elementów metalowych w tym nakładaniem na nie powłok. Ponadto we wniosku do organu wskazano jako naruszenie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej okoliczność, że wnioskodawcy przysługuje prawo do prowadzenia produkcji i wprowadzenia do obrotu różnorodnych wzorów kratek. Również wnioskodawca prowadzi intensywne prace nad rozpoczęciem importu i sprzedaży kratek kominkowych. W piśmie procesowym podkreślono uczestnictwo pracowników spółki [...] w imprezach targowych w branży kominków (k: [...]-[...] akt adm.) Na rozprawie administracyjnej pełnomocnik wnioskodawcy podkreślił konkurencyjność wnioskodawcy i z tej okoliczności wywodził interes prawny. Biorąc pod uwagę powyżej wskazane okoliczności, w ocenie Sądu organ prawidłowo uznał zatem, że w rozpoznawanej sprawie po stronie wnioskodawcy występuje interes prawny w żądaniu unieważnienia spornego wzoru przemysłowego wobec okoliczności, że strony są bezpośrednimi konkurentami na rynku kratek kominkowych. W tej sytuacji sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej swobody działalności gospodarczej wnioskodawcy w zakresie produkcji i dystrybucji tego asortymentu wyrobów. Zatem zarzut braku interesu prawnego wnioskodawcy nie jest zasadny. Tym samym sąd nie podziela zarzutów skargi odnoszących się do braku interesu prawnego po stronie wnioskodawcy. Skarżący negując zakres działalności spółki wnioskującej w sposób nieuprawniony wywodzi, iż przedmiotem podstawowej działalności gospodarczej spółki [...] jest reklama, ponadto przywołuje inne pozostałe przedmioty działalności spółki, ale te nie związane z ewentualnym wykazaniem interesu wnioskodawcy. Pomija zatem przedmiot działalności wymieniony w pkt: 4 – produkcja pozostałych wyrobów z tworzyw sztucznych, pkt 5 – obróbka mechaniczna elementów metalowych, pkt 6 – obróbka metali i nakładanie powłok na metale, pkt 10 – sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana , pkt 13 - roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, pkt 15 – wykonywanie instalacji elektrycznych, wodnokanalizacyjnych i pozostałych instalacji budowlanych, pkt 16 – wykonywanie robót budowlanych wykończeniowych, pkt 17 – pozostałe specjalistyczne roboty budowlane, pkt 18 – działalność w zakresie architektury i inżynierii oraz związane z nią doradztwo techniczne. Powyższy wykaz dziedzin zawartych w zakresie działalności wnioskodawcy wskazuje, iż spółka nie zajmuje się wyłącznie reklamą, co próbuję wykazać strona skarżąca. Zatem bez wątpienia pomiędzy wnioskodawcą a skarżącą występuje stosunek konkurencji, a interes wnioskodawcy jest realny, nie hipotetyczny. W niniejszej sprawie sporny wzór przemysłowy został zgłoszony do rejestracji w dniu [...] września 2003 r., tj. po wejściu w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej, zatem przepisy tej ustawy winny stanowić podstawę oceny zdolności rejestrowej przedmiotowego wzoru. Zgodnie z art. 102 ust. 1 u.p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację.  Zgodnie z art. 103 ust. 1 u.p.w.p. wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, z zastrzeżeniem ust. 2. Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami. Zatem wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo. Przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru (art. 104 ww. ustawy). Z art. 102 u.p.w.p. wynika, że wzór przemysłowy oznacza postać wytworu. Wzorem przemysłowym nie są więc wytwory jako takie, lecz ich postać. Zgodnie z art. 105 ust. 5 u.p.w.p. prawo z rejestracji wzoru przemysłowego ogranicza się do wytworów tego rodzaju, dla których nastąpiło zgłoszenie. Zgodnie z poglądami doktryny w przypadku wzoru przemysłowego następuje ścisłe powiązanie między wzorem, a przedmiotem (wytworem) przez który wzór się przejawia lub na którym jest ujawniony - ogólna idea (rysunek lub model) zostaje zredukowana do wizualnej formy określonego in genere przedmiotu (Prawo własności przemysłowej Komentarz pod redakcją dr P. Kostańskiego Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2010). Kluczowym w definicji wzoru przemysłowego jest pojęcie "postaci", a więc zewnętrznie postrzegalne właściwości produktu. Postać wytworu należy zatem utożsamiać z jego wyglądem. Ochrona wzoru przemysłowego obejmuje zatem wyłącznie wygląd przedmiotu, czyli jego zewnętrzną postać, a nie jego wewnętrzną budowę (NSA w wyroku z dnia 20 marca 2007 r., II GSK 276/06). Zasadnie zatem organ wywodzi, że przedmiotem porównania przy ocenie wzorów przemysłowych są postacie ich wytworów. Również sąd podziela stanowisko organu, iż sporny wzór nie spełnia przesłanki indywidualnego charakteru określonej w art. 104 u.p.w.p. W tym miejscu warto również wskazać, że stosownie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r. sygn. akt II GSK 232/08 wzór przemysłowy może być uznany za niespełniający wymagania nowości tylko wówczas, gdy różni się nieistotnymi szczegółami od wzoru wcześniejszego, a więc jeżeli nie ma indywidualnego charakteru. W takim przypadku nie jest możliwe dokonanie oceny nowości bez przeprowadzenia oceny indywidualnego charakteru tego wzoru. Badanie indywidualnego charakteru wzoru powinno być dokonane, z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 104 ust. 1 i 2 u.p.w.p., czyli ogólnego wrażenia jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku wzór przemysłowy w porównaniu z innym wzorem udostępnionym z datą wcześniejszą oraz zakresu swobody twórczej producenta wzoru przemysłowego (Lex nr 470048). "Ogólne wrażenie" odnosi się do wzoru jako całości, a nie jego poszczególnych cech. Chodzi zatem o ogólny efekt, ogólne odczucie, jakie wywołują na zorientowanym użytkowniku porównywane wzory - czy jest to wrażenie różne, czy takie samo. "Zorientowany użytkownik" to osoba dobrze poinformowana, mająca dobre rozeznanie i wiadomości w danej dziedzinie, korzystająca z określonych przedmiotów lub grupy przedmiotów, mająca na ten temat więcej wiadomości praktycznych lub teoretycznych niż przeciętny użytkownik i mająca większą od niego zdolność postrzegania cech charakterystycznych danego przedmiotu oraz zorientowana w stanie wzornictwa przemysłowego w danej dziedzinie i zdolna odróżniać występujące wzory. "Zakres swobody twórczej" jest zdeterminowany przez cechy funkcjonalne przedmiotu oraz przez wcześniejsze wzornictwo. Zorientowany użytkownik musi mieć wiadomości wystarczające do oceny zakresu swobody twórczej i umieć zauważyć nawet stosunkowo małe różnice, istotne w przypadku wzorów o niewielkiej swobodzie twórczej.  W niniejszej sprawie, przedmiotem spornego wzoru przemysłowego jest " Kratka kominkowa wentylacyjna", która według dokumentacji rejestrowej charakteryzuje się tym, że płyta czołowa kratki ma kształt prostokąta lub kwadratu o zaokrąglonych krawędziach i jest połączona w sposób nierozłączny z bokami mocującymi. Kratka kominkowa wentylacyjna charakteryzuje się tym, że siatka wykonana jest z metalu i ma otwory w kształcie czworokątów, ponadto ma otwory w fantazyjnym kształcie wpisanym w czworokąt. Przedmiot wzoru przemysłowego przedstawiono na załączonych do zgłoszenia fotografiach Fig. 1 do Fig 6. Urząd Patentowy RP uznał, że przedmiotowy wzór przemysłowy nie spełniał wymogu indywidualnego charakteru w rozumieniu art. 104 u.p.w.p., gdyż ogólne wrażenie jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku nie różni się od ogólnego wrażenia wywołanego przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się jego pierwszeństwo. W przekonaniu sądu, ocenę organu w tym zakresie, należy uznać za niewykraczającą poza ramy swobodnej oceny dowodów, zatem stanowisko UP należy przyjąć za zasadne. Przede wszystkim zauważyć należy, że przedstawione na rysunkach wzoru spornego postacie kratek kominkowych wentylacyjnych obejmują elementy widoczne podczas zwykłego użytkowania, przy czym co słusznie zaznaczył organ fig. 3 i fig. 4 przedstawiają tylko elementy kratki kominkowej wentylacyjnej – kształt siatki zastosowanej w danym wzorze. Sąd przychyla się do stanowiska UP, że fig. 3 i 4 pełnią jedynie funkcję pomocniczą przy ocenie zdolności rejestrowej spornego wzoru, zaś pokazane na nich elementy kratki kominkowej wentylacyjnej (siatki) nie podlegają samodzielnej ocenie. Ocenie, co zasadnie zauważył organ podlega cała postać wytworu, a nie poszczególne elementy. Sąd za chybione uznaje stanowisko skarżącej co do tego, iż fig 3 i 4 przedstawiają wygląd siatek ozdobnych stosowanych we wzorze. Również powyższe stanowisko wzmacnia informacja zawarta w aktach rejestrowych, gdzie jako cechy istotne wzoru przemysłowego odniesiono się jedynie do fig. 1, fig. 2, fig. 5 i fig. 6. Sam uprawniony podał, iż fig. 3 i fig. 4 przedstawiają fotografię odmiany siatki stosowanej w kratkach (akta rejestrowe). W tej sytuacji sąd nie podziela zarzutów skargi odnoszących się do okoliczności przyjętej przez organ, iż siatki fig. 3 i fig. 4 posiadają jedynie funkcje pomocniczą. Za prawidłowe sąd uznaje przyjęcie przez organ, że w niniejszej sprawie za zorientowanego użytkownika należy uznać architekta wnętrz, ewentualnie montera kominków, handlarza kominkami, zaś w kontekście kominków zabytkowych lub stylizowanych za zorientowanego użytkownika można uznać także konserwatora zabytków. Słusznie wskazuje organ, że zorientowanemu użytkownikowi przypisuje się wyższy niż u przeciętnego konsumenta poziom zdolności spostrzegania istniejących różnic. Stanowisko takie potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 czerwca 2016r. w sprawie sygn. akt II GSK 508/15, rozpoznając skargę kasacyjną skarżącego w zakresie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego ("Kartka kominkowa wentylacyjna’’ [...]). Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego swobody twórczej w kształtowaniu postaci wzoru, czy stwierdzenia, że projektant może swobodnie zmieniać kształt kratki, sąd akceptuje stanowisko UP, że zasadnie wywiódł organ istnienia szerokiej możliwości dla projektanta w zakresie modyfikowania kształtu ramki, jej przetłoczenia, kolorystyki, ornamentacji , zaokrągleń krawędzi. Trafne są uwagi organu, iż projektant wzoru może dowolnie zmieniać kształt kratki poprzez stosowanie różnych wzorów samej kratki jak i różnego rodzaju materiałów, odpornych na wysokie temperatury. W ocenie Sądu organ w sposób prawidłowy dokonał pełnej oceny, co do braku indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego. Organ wskazał w uzasadnieniu decyzji, dlaczego uważa, że ogólne wrażenie spornego rozwiązania nie różni się od wzoru przeciwstawionego. Dokonał również analizy oceny oddziaływania ogólnego wrażenia z punktu widzenia tzw. zorientowanego użytkownika, w konsekwencji zasadnie uznając, że sporny wzór nie posiada w rozumieniu art. 104 u.p.w.p. zdolności rejestrowej. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., polegający na nieprawidłowym uzasadnieniu decyzji w zakresie niewystarczającego uzasadnienia decyzji odnośnie braku indywidualnego charakteru odmian unieważnionego wzoru przedstawionych na fig. 3 i 4 jak i rażąco niewystarczającego uzasadnienia decyzji odnośnie interesu prawnego uczestnika postępowania. Zdaniem Sądu UP w sposób należyty i trafny ocenił i uzasadnił zarówno kwestię braku indywidualnego charakteru odmian unieważnionego wzoru przedstawionych na fig. 3 i 4 oraz nie można mu zarzucić braku oceny interesu prawnego uczestnika postępowania. W zakresie interesu prawnego uczestnika organ odniósł się do informacji podanej we wniosku, na rozprawie czy w piśmie procesowym, dokonując jednoczenie oceny prawnej tego interesu. Sąd stwierdza, że trafnie wskazał organ, iż kratki kominkowe zaprezentowane przez uczestnika postepowania na k-[...], k-[...], k: [...]-[...], k-[...] były ujawnione przed datą [...] września 2003 r., co potwierdza materiał dowodowy zawarty w aktach administracyjnych. W przekonaniu Sądu sporny wzór nie wyróżnia się od ujawnionych w materiale dowodowym kratek kominkowych wentylacyjnych. Zawarty w aktach materiał dowodowy w postaci zdjęć, umów o dzieło, zlecenia, faktur koreluje ze sobą, stanowiąc łącznie z zeznaniami przesłuchanych świadków logiczny ciąg, co słusznie zauważył UP. Zebrana dokumentacja łącznie z informatorem [...] z 2001 r., Nr [...], zasadnie została uznana za dowód potwierdzający wprowadzenie do obrotu wyrobu o cechach przedmiotowego wzoru przemysłowego przed datą pierwszeństwa. Przesłuchani świadkowie: R. U., W. R., W. K., P. S., potwierdzili, iż prezentowana kratka kominkowa wentylacyjna była zamontowana w ich domach w 2002 r., na co przedstawili stosowne umowy, faktury zawierające datę. Zeznaniom tych świadków nie przeczą zeznania świadka uprawnionego A. J., który zeznał, iż rysunki kratki widział około roku 2003, już po powstaniu przedsiębiorstwa. Stanowisko strony skarżącej negującej zeznania świadków i oparcie się organów na tych zeznaniach jako wiarygodnych dowodów, nie zostało poparte dowodami przeciwstawnymi. Sama negacja tych dowodów współgrających z pozostałym materiałem dowodowym nie jest wystarczająca dla Sądu dla przekreślenia całości materiału dowodowego. Zgodzić się należy z organem, że sporny wzór nie wyróżnia się od ujawnionych w materiale dowodowym kratek kominkowych wentylacyjnych. Zatem stanowisku Urzędu Patentowego RP, który przyjął, że dowody te wykazują publiczne ujawnienie przedmiotu o cechach spornego wzoru przemysłowego przed datą pierwszeństwa, należy uznać za niewykraczające poza ramy swobodnej oceny dowodów. W tym stanie rzeczy uznać należy, że organ trafnie ustalił, iż zgłoszony do rejestracji wzór przemysłowy w dacie zgłoszenia nie spełniał wymogu indywidualnego charakteru, zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty postawione przez skarżącą są nieuzasadnione. Zdaniem Sądu dokonana przez Urząd Patentowy RP ocena przedstawionych w sprawie materiałów dowodowych jest zasadna i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów wynikające z norm k.p.a. w zw. z art. 256 p.w.p. Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.