II SA/Łd 391/21
WyrokWSA w Łodzi2021-07-06
Skład orzekający: Robert Adamczewski, Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Tomasz Porczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy wnioskodawca wcześniej wniósł skargę na tę decyzję, która została prawomocnie oddalona przez sąd administracyjny?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na tę decyzję stanowi przeszkodę przedmiotową uniemożliwiającą merytoryczne rozpoznanie wniosku. Wnioskodawca nie przedstawił nowych okoliczności, które nie byłyby objęte wcześniejszą analizą sądu, a zarzuty w nowym wniosku były powtórzeniem tych podniesionych w skardze.Stan faktyczny
Skarżący K.D. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Marszałka Województwa i Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczących opłaty podwyższonej za składowanie odpadów za rok 2016. Wcześniejsza skarga skarżącego na te decyzje została prawomocnie oddalona przez WSA w Łodzi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, uznając, że prawomocny wyrok sądu stanowi przeszkodę. Po utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, skarżący wniósł skargę do WSA w Łodzi, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących oceny materiału dowodowego i uzasadnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym z udziałem Prokuratora Okręgowego w P. sprawy ze skargi K. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określającej opłatę podwyższoną za składowanie odpadów oddala skargę. a.bł.
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) - dalej: k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...] r., nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] [...] r., [...] oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r., nr [...] wydanych w przedmiocie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska za rok 2016.
Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że powołaną wyżej decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. określającą K.D. opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska za rok 2016.
Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia K.D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 850/19 skargę oddalił. Wyrok uprawomocnił się w dniu 25 września 2020 r.
W dniu 4 stycznia 2021 r. skarżący powołując art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z żądaniem stwierdzenia nieważności w/w decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] [...] r., zarzucając rażące naruszenie:
- art. 26 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty podwyższonej jest skarżący, co oparto na domniemaniu, że właściciel nieruchomości jest właścicielem odpadów;
- art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że doszło do przejęcie odpowiedzialności za odpady na skarżącego, także w sytuacji, gdy decyzja o cofnięciu zezwolenia na przetwarzanie odpadów stała się prawomocna;
- art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że podmiotem korzystającym ze środowiska, odpowiedzialnym do poniesienia opłaty podwyższonej jest skarżący pomimo braku przeprowadzenia ustaleń, co do podmiotu występującego w sprawie w charakterze pośrednika oraz wytwórcy odpadów;
- art. 276 ust. 2 Prawa ochrony środowiska poprzez jego błędna wykładnię, co skutkowało błędnym przyjęcie, że cofnięcie zezwolenia oznacza działalność z naruszeniem tego pozwolenia, co w konsekwencji doprowadziło do wskazania w decyzji wymiarowej podmiotu, który nie korzysta ze środowiska;
- art. 279 ust. 3 Prawa ochrony środowiska poprzez jego niezastosowanie.
Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] [...] r. oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, iż zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sadów administracyjnych, w przypadku, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji odnosi się do decyzji organu administracji I instancji, wydane w sprawie zakończonej ostateczną decyzją organu odwoławczego, to wniosek ten traktuje się z urzędu, jako wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego zakończonego decyzją organu II instancji. Dalej odwołując się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09 Kolegium podniosło, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. W ocenie organu taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem jak już wcześniej wskazano prawomocnym wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 850/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K.D. wniesioną na decyzję, będącej przedmiotem niniejszego wniosku, a zarzuty w nim podniesione opierają się na zarzutach, które stanowiły już przedmiot analizy sądu administracyjnego.
Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. poprzez orzeczenie
z pominięciem istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia;
- art. 7, art. 77 ust. 1 i art. 80 k.p.a. poprzez faktyczną odmowę oceny materiału dowodowego w postępowaniu "nieważnościowym" z powołaniem na to, iż materiał dowodowy objęty wnioskiem strony nie ma żadnego znaczenia dowodowego;
- art. 156 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w związku z niedokonaniem szczegółowego zbadania i rozważenia wszystkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 156 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.;
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP w związku
z wykorzystaniem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, do obrony prawnej decyzji administracyjnych, które powinny być wydane względem faktycznego posiadacza odpadów;
- art. 61 a k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie niniejszej zachodzą uzasadnione przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania.
Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie własne z [...] r. Wskazując na zasadność wydanego rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której oddalono skargę prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, stosownie do powołanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, musiało zostać załatwione poprzez wydanie na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Złożony przez skarżącego wniosek opiera się bowiem na zarzutach, które stanowiły już przedmiot analizy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który prawomocnym wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2020 r. oddalił skargę K.D. wniesioną na decyzję, której stwierdzenia nieważności strona się domaga. W ocenie Kolegium zawarte w przedmiotowym wniosku o uruchomienie nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego zarzuty stanowią powtórzenie wywodzonych wcześniej zarówno w dowołaniu, jak i w skardze zarzutów, zmodyfikowanych jedynie poprzez dodanie przymiotnika "rażące". Jednocześnie strona nie podniosła żadnych nowych okoliczności, które nie były objęte w/w orzeczeniem sądu. W takim wypadku, prawomocny wyrok sądu z dnia 25 sierpnia 2020 r. stanowi przeszkodę dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania.
Natomiast, co do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że wszystkie istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, wbrew stanowisku skarżącego zostały wzięte pod uwagę, a zaskarżone postanowienie zawiera szczegółowe uzasadnienie zarówno faktyczne, jak i prawne.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K.D. zarzucił naruszenie:
- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. poprzez orzeczenie z pominięciem istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, i nieuwzględnieniem zarzutów strony zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;
- art. 7, art. 77 ust. 1 i art. 80 k.p.a. poprzez faktyczną odmowę oceny materiału dowodowego w postępowaniu "nieważnościowym" z powołaniem na to, iż materiał
dowodowy objęty wnioskiem strony nie ma związku z rozpatrywaną sprawą;
- naruszeniem art. 15 k.p.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów strony skarżącej na etapie odwołania, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów, niewskazanie w uzasadnieniu, z którymi zarzutami organ się zgadza, jak również przyznania sobie przez organ odwoławczy prawa do pominięcia do rozpatrzenia niektórych zarzutów skarżącej,
- art. 80 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy przeprowadzenia ponownego postępowania administracyjnego (brak oceny zgromadzonego materiału dowodowego, brak ustalenia stanu faktycznego)
i poprzestaniu na kontroli decyzji organu pierwszej instancji i to wyłącznie w granicach zarzutów odwołania,
brak ustosunkowania się do konieczności przeprowadzenia rozprawy administracyjnej,
- art. 156 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 90 k.p.a., w związku z odstąpieniem
o przeprowadzenia rozprawy, nie dokonaniem szczegółowego zbadania i rozważenia wszystkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia
w trybie art. 156 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., a następnie do uzasadnienia decyzji
z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., co z kolei zapewnia realizację ogólnej zasady wyjaśniania zasadności przesłanek wyrażoną
w art. 11 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a także błędnym założeniem, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest postępowaniem wnioskowym, co wymagałoby ciężaru dowodowego po stronie skarżącego, a nie urzędu.
W obszernym uzasadnieniu skarżący zakwestionował możliwość uznania postępowania za bezprzedmiotowe, bowiem w jego ocenie w sprawie występują wszystkie konstytutywne elementy sprawy administracyjnej, wymienione w art. 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto skarżący przywołał uregulowaną w art. 170 p.p.s.a. instytucję prawa związania prawomocnym wyrokiem sądu oraz przedstawiła argumentację odnoszącą do kwestii zasadności wymierzenia opłaty podwyższonej za rok 2016.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga K.D. została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej: p.p.s.a. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Przedmiotem niniejszej skargi jest wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, na które to postanowienie, co wynika z § 2 przywołanego przepisu służy zażalenie. Wobec powyższego Sąd był uprawniony z urzędu do skierowania przedmiotowej skargi na posiedzenie niejawne, celem jej rozpatrzenia w trybie uproszczonym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit.a) , naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając przedmiotową skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada obowiązującemu prawu.
W niniejszej sprawie jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi K.D. uczynił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r., utrzymujące w mocy postanowienie własne z dnia [...] r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] [...] r. oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. wydanych w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska za rok 2016.
Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
Powołany powyżej przepis reguluje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego.
Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania - w przedmiotowej sprawie nie ulegało wątpliwości, że skarżący jest stroną postępowania.
Druga natomiast występuje w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z "innych uzasadnionych przyczyn". Wobec braku ustawowej definicji powyższego terminu koniecznym jest odwołanie się do orzecznictwa sądów administracyjnych, które przyjmuje, że poprzez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (np. stan zawisłości sprawy w postępowaniu wszczętym uprzednio, istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji rozstrzygającej sprawę, tj. stan rei iudicatae, bądź wystąpienie z wnioskiem, który nie może być załatwiony w drodze decyzji administracyjnej, żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw). Do tej grupy przyczyn regulowanej przepisami prawa należy prawomocność orzeczenia sądu wyznaczona powagą rzeczy osadzonej, o której stanowi art. 170 w związku z art. 171 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z 6 lipca 2020 r., II OSK 981/20; z 25 maja 2020 r., II OSK 426/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanka ta jest zatem spełniona, jeżeli przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie. Przy czym podkreślenia wymaga, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Powyższe oznacza, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyrok WSA w Ł. z 12 maja 2021 r., I SA/Łd 189/21; wyrok WSA w Gliwicach z 27 maja 2021 r., I SA/G 574/21; wyrok WSA w Poznaniu z 15 czerwca 2021 r., I SA/Po 385/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym wydanie, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego (w tym również postępowania nieważnościowego) jest możliwe w sytuacji wystąpienia przeszkód o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym, uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Ocena ewentualnego wystąpienia tych przeszkód stanowi obowiązek organów administracji, realizowany na etapie wstępnej analizy wniosku strony wnoszącej żądanie (por. wyroki NSA. Z 16 grudnia 2020 r., II OSK 2579/20; z 16 marca 2021 r., I OSK 2493/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zasadniczą dla wydanego przez Sąd wyroku pozostaje kwestia, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] [...] r., których stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, były przedmiotem skargi rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Łodzi, który prawomocnym wyrokiem z 25 sierpnia 2020 r., II SA/Łd 850/19 skargę oddalił.
Okoliczność ta została prawidłowo dostrzeżona i oceniona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które właściwie przyjęło, że pozostający w obrocie prawnym w/w prawomocny wyrok z 25 sierpnia 2020 r. stanowi przeszkodę we wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wymierzającej skarżącemu opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska za rok 2016 i uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a.
Rozwijając powyższe odwołać się należy do uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w myśl której żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu przywołanej uchwały wskazano, że: "W razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie przez stronę stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne zatem jest stwierdzenie czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd, formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji)." Jednocześnie w omawianej uchwale zaznaczono, że możliwa jest i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, jakie nie były objęte orzeczeniem sądu, albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. "Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania żądania złożonego do organu administracji."
Powołana uchwała dotyczyła co prawda nieobowiązującego już art. 157 § 3 k.p.a. umożliwiającego odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ale wywołującego analogiczne skutki jak obowiązujący obecnie, art. 61a k.p.a.
Przeprowadzone przez Sąd rozpoznający niniejszą skargę porównanie treści żądania skarżącego z dnia 4 stycznia 2021 r. z treścią skargi zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Łd 850/19, oddalonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2020 r., wykazało, że oba pisma oparte zostały na tych samych zarzutach i zostały poparte tą samą argumentacją. Jednocześnie wnosząc o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji wymierzającej opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska za rok 2016 skarżący nie wskazał jakichkolwiek nowych okoliczności, które nie były objęte oceną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wydał wyrok z 25 sierpnia 2020 r. W takiej zaś sytuacji stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zasadnie uznało, iż brak jest możliwości przystąpienia do merytorycznej oceny podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności zarzutów, co skutkowało koniecznością wydania zaskarżonego niniejszą skargą postanowienia.
Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a. prawomocne orzeczenie Sądu wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądowego nie może podważyć organ administracji prowadząc po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 311/07). Stąd tez skład orzekający w niniejszej sprawie nie jest władny wyrazić odmiennego poglądu prawnego niż zajętego w prawomocnym wyroku z 25 sierpnia 2020 r., II SA/Łd 850/19.
Odnosząc się natomiast do zarzutów wniesionej skargi wskazać raz jeszcze należy, że wydawane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania stanowi następstwo wstępnej analizy dopuszczalności zgłoszonego żądania (pod kątem podmiotowym i przedmiotowym), której obowiązek przeprowadzenia ciąży na organie administracji, przed wszczęciem danego postępowania administracyjnego. Na tym etapie organy administracji publicznej nie dokonują żadnych ustaleń faktycznych, jak również nie gromadzą i nie dokonują oceny materiału dowodowego. Ograniczają się jedynie do formalnej oceny, co do możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie określonym zgłoszonym żądaniem strony.
Wobec powyższego za nieuzasadnione uznać należało podniesione zarzuty, co do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 15 k.p.a., których to naruszeń strona skarżąca dopatruje się w braku przeprowadzenia przez organ prawidłowych ustaleń, co do stanu faktycznego sprawy, wadliwym zgromadzeniu i ocenie materiału istotnego dla rozstrzygnięcia materiału dowodowego, jak również nie odniesieniu się do wszystkich zarzutów strony podnoszonych na etapie odwołania. Co więcej argumentacja strony przedstawiona na zasadność powyższych zarzutów odnosi się do zasadności wymierzenia jej opłaty dodatkowej za korzystanie ze środowiska za rok 2016, a więc kwestii rozstrzygniętej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 25 sierpnia 2020 r., II SA/Łd 850/19. Za chybiony w ocenie Sądu uznać również należy zarzut skargi, co do naruszenia art. 90 k.p.a. poprzez zaniechanie przez Kolegium przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Jak wynika bowiem z art. 89 § 1 k.p.a. przeprowadzenie rozprawy administracyjnej możliwe jest w toku postępowania, a więc jego wszczęciu, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło z uwagi na wyżej wskazaną przeszkodę o charakterze przedmiotowym. Wbrew stanowisku skarżącego w sprawie nie doszło także do naruszenia pozostałych, przywołanych w skardze przepisów postępowania to jest: art. 6, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Kwestionowane niniejszą skargą rozstrzygnięcia wydane zostały bowiem na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a ich uzasadnienia zawierają zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, wskazujące na podstawę prawną wydanych postanowień oraz przyczyny z powodu których odmówiono wszczęcia postępowania zgodnie z żądaniem skarżącego, zawartym we wniosku z dnia 4 stycznia 2021 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło