I OZ 316/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 5 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 456/21 o odrzuceniu skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 456/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniu 28 maja 2021 r. wpłynęła przekazana przez organ skarga na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku. Skargę w imieniu skarżącej sporządził i podpisał pełnomocnik z wyboru. Z uwagi na stwierdzony brak formalny skargi polegający na niewskazaniu w treści skargi numeru PESEL skarżącej, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2021 r., wezwano pełnomocnika skarżącej do jego uzupełnienia. W zarządzeniu zakreślono termin 7 dni na wykonanie wezwania oraz rygor odrzucenia skargi. Wezwanie zostało wysłane na adres kancelarii pełnomocnika skarżącej podany w skardze i skutecznie doręczone dnia 2 czerwca 2021 r. (potwierdzenie odbioru podpisane przez upoważnionego pracownika). Do dnia wydania postanowienia o odrzuceniu skargi pełnomocnik skarżącej ani sama skarżąca nie wykonali wyżej wskazanego wezwania. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. K., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i uniemożliwiło jej prawidłowe rozstrzygnięcie, tj.: 1) art. 67 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że pełnomocnikowi skarżącej skutecznie doręczono pismo wzywające do uzupełnienia braku skargi w sytuacji, gdy zarówno koperta jak i pismo zostały zaadresowane do innej osoby niż pełnomocnik skarżącej, wskutek czego korespondencję doręczono innej osobie, zaś pełnomocnik skarżącej nie miał możliwości zapoznania się z jej treścią; 2) art. 49 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, ze brak podania numeru PESEL stanowi brak - formalny skargi uniemożliwiający nadanie jej dalszego biegu w sytuacji, gdy w sprawie nie zaistniała wątpliwość co do tożsamości skarżącej, a nadto PESEL skarżącej znajdował się w aktach sprawy, m.in. na formularzu SR-5, a co za tym idzie niepodanie numeru PESEL nie stanowiło przeszkody uniemożliwiającej nadanie skardze prawidłowego biegu; 3) a w konsekwencji naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez jego błędne (niezasadne) zastosowanie i w konsekwencji wydanie postanowienia z dnia 8 lipca 2021 r. o odrzuceniu skargi. Z uwagi na powyższe uchybienia, M. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia a następnie przyjęcie skargi jako złożonej w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie jest zasadne, chociaż nie wszystkie argumenty w nim podniesione zasługują na uwzględnienie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 49 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. wskazać należy, że zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 P.p.s.a. Stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że z treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. wyraźnie wynika, że jeśli pismo strony będącej osobą fizyczną jest pierwszym pismem w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (a tak było w sprawie niniejszej), to powinno zawierać numer PESEL. Bez znaczenia jest przy tym, że numer PESEL skarżącej znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, ponieważ postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów i w formie osobnych akt sprawy. Zauważyć także należy, że z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260) wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei z art. 74a P.p.s.a. stanowi, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest zatem ciągłe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny w celu nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu, zrozumiałe jest, że ustawodawca uznał, że strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Ponadto zaznaczyć należy, że także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc już po zwrocie akt administracyjnych organowi, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych nie ma zatem przesądzającego znaczenia, gdyż – jak już wskazano – wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych. Przedstawiony pogląd, zgodnie z którym, brak podania w piśmie wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne numeru PESEL strony będącej osobą fizyczną stanowi brak formalny takiego pisma, zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., wyrażone zostało m.in. w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2019 r. sygn. akt I OZ 1017/19, z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt I OZ 1211/19 i I OZ 1218/19, z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. akt II FZ 18/20, z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt II OZ 745/20 i II OZ 774/20, z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt III OZ 157/21 oraz z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OZ 224/21; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela przedstawione stanowisko. Tym samym właściwie Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uznał, że skarga M. K. zawiera brak formalny polegający na niewskazaniu w jej treści numeru PESEL skarżącej. Prawidłowo zatem zarządzeniem z dnia 28 maja 2021 r., wezwano pełnomocnika skarżącej do jego uzupełnienia. Na uwzględnienie zasługuje natomiast zarzut naruszenia art. 67 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że pełnomocnikowi skarżącej skutecznie doręczono pismo wzywające do uzupełnienia braku skargi w sytuacji, gdy zarówno koperta jak i pismo zostały zaadresowane do innej osoby niż pełnomocnik skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego błędnym było uznanie przez Sąd I instancji za skutecznie doręczoną przesyłkę pocztową zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jak wynika z akt sprawy przesyłka ta została co prawda zaadresowana na wskazany w skardze właściwy adres kancelarii, w której pełnomocnik skarżącej wykonuje zawód radcy prawnego, jednakże zarówno z treści pisma z dnia 1 czerwca 2021 r. zawierającego wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi jak i ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że nie została ona skierowana do ustanowionego przez skarżącą pełnomocnika – radcy prawnego P. I. Jako adresata błędnie wskazano radcę prawnego R. I. przy czym, pomimo odbioru korespondencji przez upoważnionego pracownika, stwierdzonego uchybienia nie można uznać jako błędu pisarskiego czy też oczywistej omyłki w zakresie imienia pełnomocnika. Jak wynika bowiem z treści uzasadnienia zażalenia, a także informacji dostępnych na stronie internetowej kancelarii [...], w ramach tej samej kancelarii, pod tym samym adresem, R. I. wykonuje wolny zawód, z tym że na żadnym etapie postępowania nie miał on umocowania do działania w niniejszej sprawie w imieniu skarżącej. Wobec powyższego, skoro wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skierowane do błędnego adresata, wadliwym było uznanie tego wezwania za skutecznie doręczonego, a tym samym brak było podstaw do odrzucenia skargi w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.