II OZ 401/21

Dnia 13 lipca 2021 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. O., A. O., J.S. oraz R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 227/21 o odrzuceniu skargi I. O., A. O., J. S. oraz R. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 227/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Gliwicach odrzucił skargę I. O., A. O., J. S. oraz R. S. na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r., nr [...], w przedmiocie pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu swego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że ww. decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] maja 2017 r., nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą inwestorowi – R. L. – pozwolenia na budowę urządzeń technicznych (suszarni) oraz budynku gospodarczego wraz z infrastrukturą techniczną w istniejącym gospodarstwie rolnym w K. przy ul. [...] na działce nr [...]. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru powyższej decyzji wynika, że najpóźniej doręczono przesyłki z nią adresowane do S. S. i M. S., bowiem ze względu na nieodebranie ich w terminie i zwrot do nadawcy, należy uznać je za doręczone z upływem 26 lutego 2018 r. (art. 44 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, "K.p.a."). I. O., A. O., J. S. oraz R. S. wnosząc pismem z 3 stycznia 2021 r. skargę na ww. decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. wskazywali, że decyzja ta nie była im doręczana. Skarżący podnieśli, że posiadają jednak interes prawny w uznaniu ich za strony, bowiem nieruchomości, których są właścicielami znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu suszarni. Jednocześnie oświadczyli, że o treści zaskarżonej decyzji dowiedzieli się 8 grudnia 2020 r. podczas spotkania sąsiedzkiego wywołanego działalnością suszarni. Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę za aktualny uznał pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony m. in. w postanowieniu z 16 października 2012 r., I OSK 2351/12, zgodnie z którym skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji, może skorzystać z uprawnienia złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie tego postępowania. Jeżeli z tego uprawnienia nie skorzysta, nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej, chyba że w złożonym w wymaganym terminie wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobni, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Uwzględniając powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że termin na złożenie skargi, w opisanym stanie faktycznym dla skarżących upływał z dniem 28 marca 2018 r. Skarżący zaś nadali skargę do WSA za pośrednictwem placówki pocztowej 7 stycznia 2021 r. W ocenie sądu pierwszej instancji oznacza to, że uchybili oni terminowi na wniesienie skargi, określonemu w art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm., Ppsa). Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli I. O., A. O., J. S. oraz R. S. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zażalenia opiera się na następujących zarzutach: - nieważność postępowania poprzez pominięcie określenia przez organy administracyjne (Starosta [...], Wojewoda [...]) kręgu stron zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, a to pominięcie wnioskodawców, których dane były organom możliwe do ustalenia w oparciu o publiczne rejestry (dane właścicieli działek) oraz którzy mieli interes prawny w postępowaniu o udzielenie pozwoleniu na budowę suszami zboża oraz budynku gospodarczego wraz z infrastrukturą techniczną w istniejącym gospodarstwie rolnym w [...] przy ul. [...] na działce [...], - naruszenie art. 79, 81, 81a, 10, 28 i art. 34 K.p.a. poprzez nieuznanie za strony wszystkich wnioskodawców i niezgodne z prawem uznanie, że skarga odrzucona zaskarżonym postanowieniem była spóźniona, albowiem wnioskodawcy nie zostali uznani przez organy administracji publicznej za strony, co pozbawiło ich doręczenia i świadomości istnienia decyzji o pozwoleniu na budowę, nadto nie zostali pouczeni o prawie i terminie odwołania lub skargi przez żaden z organów; - naruszenie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego ("uPb") poprzez nieuznanie każdego z "wnioskodawców" za stronę i brak doręczenia decyzji o pozwoleniu na budowę suszami zboża oraz budynku gospodarczego wraz z infrastrukturą techniczną w istniejącym gospodarstwie rolnym w [...] przy ul. [...] na działce [...]; - naruszenie art. 7, 7a, 8, 9, 10 K.p.a. poprzez niezastosowanie wskazanych w nich zasad w toku postępowania; Nadto, zgodnie z pouczeniem zawartym dopiero w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia, wnioskodawcy wnoszą o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. Przywrócenie terminu jest uzasadnione brakiem pouczenia od właściwych organów co do konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu w razie wystosowania skargi przez stronę niebędącą adresatem decyzji. Stanowisko zawarte w postanowieniu NSA z 16 października 2012 r., I OSK 2351/12, a przywołane w zaskarżonym postanowieniu, w ocenie żalących się nie może ponownie krzywdzić praw stron postępowania, których żaden z organów bezprawnie nie uznał za strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 53 § 1 Ppsa co do reguły skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji, może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji. Jeżeli nie skorzystał z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie postępowania, nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej. Wniesioną zaś przez niego skargę po tym czasie, jako spóźnioną należy odrzucić (zob. postanowienia NSA: z 23 listopada 2016 r. II OZ 1326/16, LEX nr 2177647; z 4 grudnia 2019 r., I OZ 1184/19, LEX nr 2755817). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 Ppsa sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Podkreślić należy, że określony w art. 53 § 1 Ppsa termin jest terminem ustawowym, tj. nie może być skracany ani przedłużany przez sąd, prekluzyjnym w tym znaczeniu, że jego upływ sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny odrzuca wniesioną skargę, oraz terminem procesowym, a więc w razie jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie skarżącemu. W zaskarżonym postanowieniu sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi dla skarżących, którzy nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym, rozpoczął swój bieg w dniu 26 lutego 2018 r., tj. w dniu najpóźniejszego doręczenia decyzji stronom postępowania. Termin do zaskarżenia decyzji upłynął skarżącym z dniem 28 marca 2018 r. Wniesioną w tej sytuacji w dniu 7 stycznia 2021 r. skargę I. O., A. O., J.S. oraz R. S., zasadnie sąd wojewódzki odrzucił, uznając ją za spóźnioną. W nawiązaniu do złożonego w zażaleniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazać należy, że będzie on podlegać odrębnemu rozpoznaniu przez sąd pierwszej instancji, gdzie będą również podlegały ocenie podane przez pełnomocnika skarżących w zażaleniu okoliczności dotyczące przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi. Słusznie sąd pierwszej instancji nie badał kwestii istnienia interesu prawnego skarżących do wniesienia skargi, ponieważ skargę wniesiono po upływie terminu do jej wniesienia, w związku z czym sąd wojewódzki orzekał na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 Ppsa, a nie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 tej ustawy. Przywołane w zażaleniu przepisy K.p.a. oczywiście nie były stosowane przez sąd w zaskarżonym zażaleniem postanowieniu, przeto zupełnie chybione jest imputowanie sądowi pierwszej instancji ich naruszenie. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa.