III OZ 1147/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 442/21 o odrzuceniu skargi R. S. i S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu odnośnie zamiaru usunięcia drzew postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 14 lipca 2021 r., II SA/Lu 442/21 odrzucił skargę R. S. i S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [...] kwietnia 2021 r., nr [...]w przedmiocie sprzeciwu odnośnie zamiaru usunięcia drzew. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniem z [...] czerwca 2021 r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie 1 egzemplarza odpisu skargi. [...] czerwca 2021 r. (data nadana w urzędzie pocztowym) skarżący wnieśli pismo, w którym wskazali, że przesyłają odpis skargi wraz z załącznikami. Z pismem powyższym przesłana została kserokopia skargi zawierająca kserokopię podpisu obydwu skarżących. Następnie Sąd podał, że skarżący, pomimo prawidłowego wezwania i pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do niego, nie uzupełnili braków skargi przez nadesłanie jej odpisu. W zakreślonym terminie przesłali do Sądu jedynie kserokopię skargi, która nie została uwierzytelniona za zgodność z oryginałem. Nadesłanej do Sądu kserokopii skargi nie można jednak uznać za prawidłowe uzupełnienie braków formalnych skargi, ponieważ do każdego pisma kierowanego do sądu należy dołączyć jego odpis celem doręczenia uczestnikom postępowania, a przez odpis należy rozumieć uwierzytelnioną kserokopię pisma poświadczoną przez jego autora za zgodność z oryginałem bądź kolejny egzemplarz pisma własnoręcznie podpisany przez skarżącego. Zaistniałe braki uniemożliwiają nadanie skardze dalszego biegu. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony S.S. [...] lipca 2021 r., natomiast R. S. [...] lipca 2021 r. Skarżący [...] sierpnia 2021 r. na powyższe postanowienie złożyli zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a., poprzez uznanie, że odpisem pisma nie może być również kserokopia pisma, która uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu i wnieśli o jego w całości. W uzasadnieniu zażalenia wskazali, że złożyli odrzuconą skargę w imieniu własnym, nie korzystając w tym zakresie z pomocy adwokata lub radcy prawnego. W pouczeniach dołączonych do wezwania z [...] czerwca 2021 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi nie znalazła się informacja, w jakiej formie powinien zostać złożony odpis skargi. Tym bardziej zatem treść postanowienia WSA w Lublinie należy uznać za cechującą się nadmiernym rygoryzmem i formalizmem. Nie było bowiem przeszkód, by nadać sprawie prawidłowy bieg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 1 września 2021 r., II SA/Lu 442/21 odrzucił zażalenie S. S., jako wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie R. S. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten stosuje się do skargi, stosownie bowiem do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, jednym z wymogów formalnych skargi jest wynikający z art. 47 § 1 p.p.s.a. obowiązek dołączenia do niej jej odpisów dla doręczenia ich stronom. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie, bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w przypadku, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, sąd skargę odrzuca. Poza sporem pozostaje, że niedołączenie przez skarżących wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13). W przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest definicji legalnej odpisu pisma procesowego. W orzecznictwie podkreśla się, że odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści. Może to być kopia maszynowa, fotokopia, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy (por. wyrok NSA z 5 marca 2008 r., II OSK 774/06, postanowienie NSA z 30 czerwca 2009 r., II OSK 927/09). Istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Podstawowym wymogiem odpisu pisma procesowego jest zatem jego zgodność, tj. wierność treści z oryginałem. Nie budzi wątpliwości, że elementem treści pisma procesowego jest podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, co wprost wynika z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 p.p.s.a., podpis musi być własnoręczny. Tym samym jest to jedyny element treści pisma procesowego, dla którego ważności nie jest obojętne, w jakiej formie jest złożony. Skoro podpis jest elementem treści pisma procesowego wymienionym w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., to odpis pisma procesowego dla zachowania zgodności co do treści z oryginałem również musi zawierać podpis. Odpisy pisma procesowego nie muszą być - co do zasady - podpisywane przez stronę. Założenie odwrotne spowodowałoby bowiem, że nie byłby to odpis, ale oryginał pisma, a obowiązku złożenia odpowiedniej liczby oryginałów pisma procesowego ustawa nie nakłada na strony (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2016 r., II OZ 326/16, z 6 lipca 2016 r., II OZ 703/16). Podkreślić trzeba, że złożenie własnoręcznego podpisu na odpisie pisma procesowego nie jest wymagane, jeżeli na odpisie odwzorowany jest własnoręczny podpis, np. gdy odpis jest fotokopią oryginału pisma zawierającego ten podpis - jak w niniejszej sprawie. Tylko zatem w sytuacji , gdy na odpisie brak jest odwzorowanego własnoręcznego podpisu (np. gdy jest to wydruk komputerowy), podpis ten musi zostać złożony własnoręcznie na odpisie. W niniejszej sprawie, Sąd zgodnie z zarządzeniem z [...] czerwca 2021 r. wezwał skarżących do usunięcia braków formalnych skargi, przez złożenie egzemplarza odpisu skargi – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie Sądu skarżący wykonali w ten sposób, że nadesłali kserokopię skargi bez poświadczania jej za zgodność z oryginałem. Takie wykonanie wezwania Sądu nie uniemożliwia jednak na tym etapie postępowania, nadania sprawie dalszego biegu. Treść nadesłanej fotokopii skargi odzwierciedla treść skargi wszczynającej postępowanie sądowe w niniejszej sprawie, zawierając także kserokopie podpisów skarżących. Ponadto nadmienić należy, że w odezwie wzywającej skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi nie wskazano skarżącym, jakie warunki powinien spełnić odpis pisma. Należy mieć także na uwadze fakt, że skarżący na etapie wniesienia skargi działali w sprawie osobiście, a nie przez profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego należy zgodzić się ze skarżącym, że odrzucenie skargi w niniejszej sprawie było dotknięte nadmiernym rygoryzmem. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.