I SA/Po 357/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-08-18
Skład orzekający: Karol Pawlicki, Izabela Kucznerowicz, Katarzyna Nikodem
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwota ugody zawartej w celu zakończenia sporu, który obejmował roszczenia kontrahenta z tytułu naruszenia umowy dostawy oraz roszczenie spółki z tytułu nabytych od kontrahenta maszyn, może stanowić koszt uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych, mimo że organ podatkowy uznał ją za odszkodowanie z tytułu wad wykonanych usług?Ratio decidendi
Kwota ugody zawartej w celu zakończenia sporu, która pozwoliła spółce na uzyskanie możliwości sprzedaży produktów na rynkach wcześniej niedostępnych oraz na uniknięcie wspierania konkurencji, może stanowić koszt uzyskania przychodów. Organ podatkowy błędnie zinterpretował art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, uznając każdą kwotę zapłaconą w ramach ugody za odszkodowanie z tytułu wad usług, pomijając cel ugody i jej wpływ na przychody spółki.Stan faktyczny
Spółka X. S.A. wniosła o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwoty ugody zapłaconej kontrahentowi. Ugoda zakończyła spór dotyczący naruszenia umowy dostawy i pozwoliła spółce na sprzedaż produktów na rynkach wcześniej niedostępnych. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że kwota ugody stanowi odszkodowanie z tytułu wad wykonanych usług i nie może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów. Spółka zaskarżyła interpretację, zarzucając błędną wykładnię przepisów ustawy o CIT i Ordynacji podatkowej. Sąd uchylił zaskarżoną interpretację.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej i zasądzono od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącej spółki kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi "X" S.A. [...] na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej interpretacją indywidualną z [...] stycznia 2021 r., nr [...] uznał stanowisko X. S.A. przedstawione we wniosku z [...] listopada 2020 r. o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie ustalenia, czy zapłacona przez spółkę kwota ugody stanowi koszt uzyskania przychodów za nieprawidłowe.
We wniosku spółka przedstawiła następujący opis stanu faktycznego. Głównym przedmiotem działalności gospodarczej spółki jest produkcja osłonek do wędlin. Od października 2011 r. spółka współpracowała ze spółką A w likwidacji z siedzibą w [...] (dalej: "kontrahent"). Od 2015 r. strony łączyła umowa dostawy, mocą której spółka miała dostarczać do kontrahenta wybrane produkty. Umowa ta przyznawała kontrahentowi wyłączność na sprzedaż produktów spółki na wybranych rynkach (np. na rynku niemieckim, francuskim, tureckim). Pod koniec 2017 r. kontrahent został przejęty przez spółkę B z siedzibą w [...], która jest wiodącym producentem osłonek do produktów mięsnych. Spółka B jest bezpośrednim konkurentem dla spółki na wielu rynkach na całym świecie. Spółka stwierdziła, że przejęcie jej kontrahenta przez h. producenta oznaczało, że: 1) spółka wspierać będzie konkurencję poprzez pośrednie dostarczanie własnych wyrobów h. producentowi oraz 2) spółka będzie wzmacniać pozycję h. producenta na rynkach na całym świecie. Ponadto spółka wskazała, że h. producent specjalizuje się przede wszystkim w produkcji osłonek fibrusowych i celulozowych, natomiast produkcja osłonek poliamidowych (czyli tych, które są produkowane przez spółkę) dotychczas nie stanowiła wiodącej pozycji dla h. producenta. Przejęcie przez spółkę B kontrahenta spółki było podyktowane przede wszystkim chęcią poszerzenia asortymentu przez h. producenta.
Spółka niezwłocznie po uzyskaniu informacji o przejęciu jej kontrahenta podjęła próbę zakończenia współpracy z kontrahentem poprzez zawiadomienie w dniu [...] grudnia 2017 r. kontrahenta o naruszeniu umowy dostawy, a następnie wypowiedzenie umowy dostawy w dniu [...] stycznia 2018 r. Spółka uznała za istotne uniknięcie wspierania własnej konkurencji.
Spółce nie udało się polubownie rozwiązać umowy dostawy. [...] lipca 2018 r. kontrahent wystąpił o wszczęcie postępowania arbitrażowego do Międzynarodowego Sądu Arbitrażowego w Paryżu. Spór dotyczył rozstrzygnięcia, czy spółka naruszyła postanowienia umowy dostawy. Kontrahent zarzucał spółce m.in.: 1) zaprzestanie produkcji trzech rodzajów towarów, 2) naruszanie postanowień umowy dostawy w zakresie realizacji minimalnych ilości zamówień, 3) opóźnienia w realizacji zamówień, 4) podwyższanie cen produktów wbrew postanowieniom umowy dostawy. Kontrahent w treści wniosku o wszczęcie postępowania arbitrażowego zażądał zapłaty odszkodowania w wysokości [...] EURO.
Spółka [...] października 2019 r. złożyła przeciwko kontrahentowi pozew wzajemny na kwotę [...]EURO z tytułu domniemania przepadłych wydatków związanych z maszynami nabytymi przez spółkę od kontrahenta.
W celu zakończenia sporu strony [...] lipca 2020 r. zawarły ugodę, mocą której spółka zobowiązała się zapłacić na rzecz kontrahenta kwotę [...]EURO. Spółka podkreśliła, że podpisanie ugody oznaczało także rozwiązanie umowy dostawy. W efekcie, od momentu podpisania ugody spółka uprawniona jest sprzedawać swoje produkty na rynkach, które uprzednio zastrzeżone były dla kontrahenta. Spółka rozpoczęła już sprzedaż na tych rynkach i przewiduje, że w rezultacie zakończenia sporu zwiększy swoje przychody w związku z możliwością sprzedaży swoich produktów na rynkach, na których ze względu na zawartą umową dostawy takiej możliwości dotychczas nie posiadała.
W związku z powyższym opisem spółka zadała następujące pytanie: czy w świetle przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób pranych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1046 ze zm. – dalej: "u.p.d.o.p.") zapłacona przez spółkę kwota ugody stanowi koszt uzyskania przychodów?
Zdaniem spółki odpowiedź na powyższe pytanie powinna być twierdząca, gdyż poniesiony przez spółkę wydatek spełnia wszystkie przesłanki, aby zaliczyć go do kosztów uzyskania przychodów. Jednocześnie spółka stwierdziła, że zapłacona przez nią kwota ugody nie stanowi jakiejkolwiek kary lub odszkodowania z żadnych tytułów wymienionych w art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. Zdaniem spółki sama okoliczność, że kara umowna czy też odszkodowanie nie jest karą lub odszkodowaniem wymienionym w art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. nie oznacza automatycznie, że taka kara lub odszkodowanie stanowi koszt podatkowy. W tym kontekście zwróciła jednak uwagę, że w wyniku zapłaty kwoty ugody uzyskała możliwość sprzedaży swoich produktów na rynkach, które uprzednio zastrzeżone były dla kontrahenta. Co więcej, spółka już rozpoczęła sprzedaż na tych rynkach, w związku z czym przewiduje zwiększenie swoich przychodów, co jest pozytywnym następstwem zawarcia ugody i zapłaty kwoty ugody.
Uznając stanowisko spółki za nieprawidłowe, organ stwierdził, że żądane przez kontrahenta roszczenie stanowi odszkodowanie za niewywiązanie się z zawartej z kontrahentem umowy dostawy. Organ zaznaczył, że art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. odwołuje się do pojęć z zakresu prawa cywilnego (odszkodowanie, kara umowna, wada, zwłoka). Zdaniem organu pojęcie "wadliwości" w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. odnosi się do każdego przypadku nienależytego wykonania obowiązków dłużnika wynikających ze stosunku obligacyjnego, za które ponosi on odpowiedzialność, niezależnie od tego, czy odpowiedzialność ta oparta jest na zasadzie winy czy na zasadzie ryzyka. Tym samym niezrealizowanie określonego poziomu dostaw, nawet niezawinione przez dłużnika, stanowi wadę wykonywanych robót/usług. Jeżeli zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego lub postanowieniami umowy dłużnik odpowiada wobec wierzyciela w przypadku braku realizacji określonego poziomu dostaw, niezależnie od dochowania przez niego należytej staranności, nie może kwoty zapłaconego odszkodowania czy kary umownej zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.
W opinii organu art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. nakazuje wyłączyć z kosztów uzyskania przychodów wszelkie kary umowne i odszkodowania wypłacone z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług, niezależnie od tego czy odpowiedzialność dłużnika, której wyrazem jest zapłata kary umownej/odszkodowania, została oparta na zasadzie winy czy na zasadzie ryzyka. Z kolei, pojęcie "wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług" w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. odnosi się do każdego przypadku nienależytego wykonania obowiązków podatnika wynikających ze stosunku obligacyjnego, za które ponosi on odpowiedzialność, niezależnie od charakteru i zakresu tej odpowiedzialności. Oznacza to, że niezrealizowanie określonego poziomu dostaw, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność, może stanowić wadę wykonanych robót lub usług w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p.
W konkluzji poczynionych rozważań organ uznał, że wypłacenie kontrahentowi roszczenia jest konsekwencją uznania przez spółkę roszczenia niezadowolonego kontrahenta, czyli w istocie stanowi potwierdzenie, że usługa nie została wykonana prawidłowo (niezależnie od przyczyn). W związku z powyższym organ stwierdził, że wydatek w postaci zapłaty roszczenia kontrahentowi w wyniku zawartej ugody nie stanowi dla spółki kosztów uzyskania przychodów, ponieważ został on wymieniony w katalogu wyłączeń, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. Zdaniem organ bez znaczenia w sprawie pozostaje okoliczność, czy odpowiedzialność za szkodę jest oparta o przesłankę winy czy też na zasadzie ryzyka.
W skardze z [...] marca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła o uchylenie powyższej interpretacji indywidualnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie:
1) art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do jego zastosowania, a w konsekwencji zaprezentowanie wykładni rozszerzającej prowadzącej do uznania, że zapłacona przez spółkę kwota ugody mieści się w dyspozycji skarżonego artykułu,
2) art. 15 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie prowadzące do naruszenia zasady kwalifikowalności wydatku jako kosztu uzyskania przychodów,
3) art. 14c § iw zw. z art. 121 i art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm. - dalej: "O.p.") poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że zapłacona przez spółkę kwota ugody stanowi karę umowną z tytułu wad wykonanych robót i usług, podczas gdy dostarczane przez spółkę do kontrahenta towary nie wykazywały ani wad fizycznych ani wad prawnych, a nadto kwota ugody w świetle treści opisu stanu faktycznego nie stanowiła odszkodowania wypłacanego przez spółkę z tytułu wad fizycznych ani prawnych towarów,
4) art. 121 § 1 i art. 122 w zw. z art. 14h oraz art. 14a, art. 14c w zw. art. 14j § 3 O.p. poprzez dokonanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, w związku z stosowaniem argumentacji nieznajdującej uzasadnienia w treści przepisów prawa, a tym samym nieposzanowanie zasady zaufania do organów podatkowych i zasady legalizmu, które są zobowiązane do działania na podstawie i w granicach prawa,
5) art. 121 § 1 O.p. poprzez nieuwzględnienie i nieodniesienie się w interpretacji do orzeczeń sądów administracyjnych powołanych przez skarżącą,
6) art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 2a O.p. w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. z uwagi na zastosowanie wykładni profiskalnej przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy i rozstrzygnięcie na niekorzyść spółki, w sytuacji gdy w sprawie występują niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 30 czerwca 2021 r., wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W doktrynie podkreśla się, że w świetle przytoczonego przepisu sąd bada prawidłowość zaskarżonej interpretacji indywidualnej tylko z punktu widzenia zarzutów skargi i wskazanej w niej podstawy prawnej. W szczególności sąd nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze, naruszeń prawa. W wypadku zaś ustalenia takich wad w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą, nie może ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie (por. A. Kabat, Komentarz do art. 57(a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie VI Wolters Kluwer, wyd. elektr.).
W ramach tak wyznaczonej kompetencji Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do prawidłowej wykładni art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p., a w konsekwencji do rozstrzygnięcia, czy skarżąca może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatek w kwocie [...]EURO z tytułu ugody zawartej z kontrahentem przed Międzynarodowym Sądem Arbitrażowym w Paryżu.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.
Wskazany przepis sformułowany na zasadzie klauzuli generalnej ma charakter ogólny, a każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie i ocenie w celu dokonania jego prawidłowej kwalifikacji podatkowoprawnej. Analiza przepisu wskazuje na to, że wydatek może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, jeżeli: 1) został poniesiony przez podatnika; 2) wydatek ma charakter definitywny; 3) został poniesiony w celu uzyskania przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, tj. między wydatkiem a osiągnięciem przychodu musi istnieć związek przyczynowo - skutkowy tego typu, że poniesienie wydatku ma wpływ lub przynajmniej może mieć wpływ na powstanie, zwiększenie przychodu albo zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodów - wydatek ten musi dać się ocenić jako niezbędny bądź przynajmniej pożyteczny w zakresie uzyskania przychodu; 4) wydatek ten, choćby pośrednio, ma związek z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą; 5) wydatek nie został enumeratywnie wymieniony w katalogu wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów (art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p.).
W katalogu włączeń wydatków, które nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodu, w art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. znalazły się kary umowne i odszkodowania z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. stanowi więc wyjątek od wyrażonej w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. zasady ogólnej dotyczącej zaliczania wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Jak każdy wyjątek winien być interpretowany ściśle, a zatem powinien być rozumiany jako przepis wyłączający możność uznania za koszty uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań wskazanych expressis verbis w art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. enumeratywnie wskazuje tytuły wypłaty odszkodowań i kar umownych, które skutkują brakiem możliwości zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów i jest to katalog zamknięty.
W piśmiennictwie podkreśla się, że przepis ten dotyczy zdarzeń gospodarczych spowodowanych wadliwością towarów lub robót albo usług będących przedmiotem działalności gospodarczej. Wada jest w tym przypadku podstawową przyczyną eliminacji poniesionych kosztów z kosztów podatkowych. Od kary umownej z tytułu wadliwie wykonanej usługi należy odróżnić częściowe jej niewykonanie, które nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. i podobnie jak niewykonanie umowy lub odstąpienie od niej powinno być kwalifikowane w kontekście art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. (zob. szerzej: B. Dauter [w:] S. Babiarz, L. Błystak, B. Dauter, A. Gomułowicz, R. Pęk, K. Winiarski, A. Wrzesińska – Nowacka, Podatek dochodowy od osób prawnych. Komentarz, Wrocław 2013, s. 683 – 689).
Z przedstawionego przez skarżącą opisu stanu faktycznego we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej wynika, że zawarta przez skarżącą z kontrahentem ugoda stanowiła konsekwencje sporu: roszczenia kontrahenta o zapłatę odszkodowania w wysokości [...] EUR za naruszenie umowy dostawy i pozwu wzajemnego skarżącej na kwotę [...]EUR z tytułu przypadłych wydatków związanych z maszynami nabytymi przez spółkę od kontrahenta. Ugoda zakończyła spór między stronami. Rozwiązano niekorzystną dla skarżącej umowę dostawy i umożliwiono sprzedaż produktów spółki w [...], [...] i [...], czyli na rynkach, które uprzednio były zastrzeżone tylko dla jej kontrahenta.
Zestawiając powyższe uwagi z przedstawionym we wniosku stanem faktycznym, Sąd stwierdza, że organ błędnie uznał, że pojęcie "wadliwości" w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. odnosi się do każdego przypadku nienależytego wykonania obowiązków dłużnika wynikających ze stosunku obligacyjnego, za które ponosi on odpowiedzialność, niezależnie od tego, czy odpowiedzialność ta oparta jest na zasadzie winy czy na zasadzie ryzyka. W ocenie Sądu, ze stanu faktycznego nie wynika, że zapłacona kwota ugody jest związana z wadliwie wykonaną usługą. Ugoda była związana zarówno z roszczeniem kontrahenta wobec spółki z tytułu zaprzestania produkcji trzech rodzajów towarów, naruszenia postanowień dostawy w zakresie realizacji minimalnych ilości zamówień, opóźnienia w realizacji zamówień oraz podwyższenia cen produktów jak i roszczeniem spółki wobec kontrahenta. Organ w ogóle pominął okoliczności wskazane we wniosku, że działanie spółki było podyktowane faktem przejęcia kontrahenta przez spółkę h. , która była konkurencją dla skarżącej spółki, w związku z tym spółka podjęła próbę zakończenia współpracy z kontrahentem. Sąd zauważa, że organ w swoich rozważaniach nie wziął pod uwagę istotnej kwestii, która stanowiła bardzo ważną część zawartej ugody, a mianowicie uzyskanie przez skarżącą możliwości sprzedaży swoich produktów na dotychczas niedostępnych dla niej rynkach ([...]). W ocenie Sądu uzyskanie przez skarżącą możliwości sprzedaży produktów na rynkach, które dotychczas były dostępne wyłącznie dla jej kontrahenta, co akcentowała skarżąca, stanowiło bardzo istotną część zawartej ugody i było bezsprzecznie powiązane z osiąganymi przez skarżącą przychodami. Ponadto skarżąca podkreślała, że kontynuowanie umowy dostawy byłoby de facto wspieraniem jej bezpośredniego konkurenta - producenta h. . Zatem trudno przyjąć za organem, że wypłata wskazanej kwoty na podstawie zawartej ugody związana była wprost z określonym w art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. przypadkiem.
Przy ocenie dopuszczalności kwalifikowania do kosztów uzyskania przychodów wydatków z tytułu kar umownych i odszkodowań należy każdorazowo odnosić je do stanu faktycznego sprawy (również prezentowanego we wniosku o udzielenie interpretacji prawa podatkowego), a także przykładać szczególne znaczenie do prawidłowej wykładni terminów "zachowanie" i "zabezpieczenie" źródła przychodów. W szczególności, jeżeli jako zabezpieczenie źródła przychodów należy rozumieć koszty poniesione na ochronę istniejącego (podstawowego) źródła przychodów, w taki sposób, aby to źródło funkcjonowało w bezpieczny sposób. W dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości gospodarczej poniesienie pewnych wydatków należy oceniać z punktu widzenia racjonalności przedsiębiorcy. Istotne jest więc, aby kwalifikując dany wydatek jako koszt podatkowy uwzględniać również kwestię logicznego ciągu zdarzeń determinujących określone i konkretne działania podatnika. Należy zatem oceniać racjonalność określonego działania dla osiągnięcia przychodu., z uwzględnieniem konkretnych okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 2 lipca 2019 r., sygn. akt II FSK 2220/17). Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FSK 1074/18, w którym przy kwalifikacji wydatku do kosztów uzyskania przychodu postuluje się interpretowanie prawa podatkowego w oparciu o tzw. wykładnię gospodarczą, czyli taką, która przewiduje m.in. przyjęcie, że podatnik działa i powinien działać w sposób typowy dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, czyli dążyć do osiągnięcia zysku.
Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, że skarżąca we wniosku o wydanie interpretacji jednoznacznie wskazała, że na skutek zawarcia ugody uzyskała możliwość sprzedaży swoich produktów na rynkach n. , f. i t. , które dotychczas, na skutek zawartej umowy dostawy, były dla niej niedostępne. Nadto wskazała, że kontynuowanie umowy dostawy na rzecz kontrahenta h. byłoby niekorzystne dla rozwoju spółki i osiągania przychodu, ponieważ oznaczałoby to wspieranie konkurencji poprzez pośrednie dostarczanie własnych wyrobów h. konkurentowi, co przełożyłoby się na wzmocnieniu pozycji h. producenta na rynkach całego świata. Okoliczność ta ma kluczowe znaczenie w kwestii wykazania, że zawarta ugoda i zapłata wskazanej kwoty służyła rozwiązaniu umowy dostawy. Spółka w stanie faktycznym wskazała, że rozwiązanie umowy dostawy i zapłata kary na podstawie ugody miało istotny wpływ na przychody skarżącej, która już zaczęła sprzedawać swoje produkty na dotychczas niedostępnych dla niej rynkach. Organ wydający interpretację nie odniósł się do tej kwestii.
Należy zatem uznać zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. za zasadny, albowiem organ dokonał ich błędnej wykładni i niewłaściwie zastosował.
Trafny okazał się także zarzut naruszenia art. 14c § 1 O.p., ponieważ organ przyjął do wydania indywidualnej interpretacji niepełny stan faktyczny , pomijając istotne okoliczności opisane we wniosku.
Pozostałe zarzuty skargi są nieuzasadnione.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd stwierdził, że zaskarżona interpretacja nie odpowiada prawu. Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o interpretację organ winien dokonać oceny zaprezentowanego we wniosku stanowiska strony z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu, co do wykładni i zakresu zastosowania, w przedstawionych we wniosku okolicznościach faktycznych, art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p.
W tym stanie rzeczy, Sąd, działając na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach postępowania (pkt II sentencji) Sąd orzekł w oparciu o przepisy art. 200 i art. 205 § 4 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło