VII SA/Wa 1066/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G.-M. i M. M. na zarządzenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2012 r., Nr [...] w przedmiocie założenia ewidencji zabytków postanawia: odrzucić skargę. K. G.-M. i M. M. pismem z dnia 22 kwietnia 2021 r. wnieśli skargę na zarządzenie Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w sprawie założenia ewidencji zabytków Miasta [...] w części dotyczącej włączenia do tej ewidencji pod nr [...] w załączniku do zarządzenia budynku i innych obiektów budowlanych wraz z działką nr [...], znajdujących się pod adresem ul. Z. w W. W wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 21 czerwca 2021 r. skarżący zostali wezwani do wykazania czy przez wniesieniem skargi na zarządzenie Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. wystąpili do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.) w zw. z art. 52 § 4 i art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 poz. 718) w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r., a także do jego nadesłania – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). W odpowiedzi na to wezwanie skarżący wskazali, iż wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym było skierowane do Prezydenta [...] pismo z dnia 18 marca 2020 r. zatytułowane "Wniosek o wykreślenie z gminnej ewidencji zabytków [...] budynku i innych obiektów budowlanych wraz z działką nr [...] z obrębu [...] znajdujących się pod adresem ul. Z. w W. oraz o wykreślenie z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zakazu likwidacji dla budynku położonego na tej nieruchomości". W piśmie tym skarżący wnieśli o "doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem poprzez wykreślenie z gminnej ewidencji zabytków tego obiektu". Ponadto skarżący wskazali, iż organ pismem z dnia 17 czerwca 2020 r. poinformował ich, że wniosek zostanie rozpatrzony w porozumieniu z [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, a pismem z dnia 12 marca 2021 r. odmówił wyłączenia budynku z gminnej ewidencji zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone zarządzenie na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) podlega kognicji sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 14 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1950/12). W tym kontekście wskazać należy, że 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935, dalej: ustawa nowelizująca). Zmieniła ona m.in. treść art. 52 i 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) oraz art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 446). Art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w brzmieniu sprzed nowelizacji stanowił, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Art. 2 pkt 1 lit. a ustawy nowelizującej wyeliminował wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej, art. 52 i art. 53 p.p.s.a., jak również przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zatem dla ustalenia, która wersja art. 52 i 53 p.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym ma zastosowanie w danej sprawie rozstrzygająca jest nie data wniesienia skargi, lecz data wydania zaskarżonego aktu (wyrok NSA z 28 sierpnia 2018 r., II OSK 1624/18, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaskarżone zarządzenie zostało wydane [...] lipca 2012 r., czyli przed wejściem w życie ustawy nowelizującej (co nastąpiło 1 czerwca 2017 r.), a zatem zastosowanie w niniejszej sprawie znajdzie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie jest instytucją postępowania administracyjnego (środkiem zaskarżenia), lecz formalnym wymogiem wniesienia skargi. Nie stanowi realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, czy też wyczerpania trybu w zakresie bezczynności organu. Jego istotą i celem było stworzenie dodatkowych możliwości autorewizji własnego działania organu administracji publicznej, który podjął akt lub dokonał kwestionowanej czynności i to tylko i wyłącznie w związku z zagrożeniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego, i to w szczególnym trybie (postanowienie NSA z 26 lutego 2020 r., II OSK 433/20). Skoro przedmiotem skargi jest zarządzenie organu wykonawczego gminy wydane przed 1 czerwca 2017 r., to warunkiem formalnym jej wniesienia jest uprzednie skierowanie do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, będącego niejako zapowiedzią wniesienia skargi. W tej sprawie skarżący wskazali, iż wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa poprzedzającym wniesienie skargi było ich pismo z dnia 18 marca 2020 r. skierowane do Prezydenta [...], zatytułowane "Wniosek o wykreślenie z gminnej ewidencji zabytków [...] budynku i innych obiektów budowlanych wraz z działką nr [...] z obrębu [...] znajdujących się pod adresem ul. Z. w W. oraz o wykreślenie z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zakazu likwidacji dla budynku położonego na tej nieruchomości". W piśmie tym wnieśli o "doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem poprzez wykreślenie z gminnej ewidencji zabytków tego obiektu". Skarżący wskazali ponadto, że organ - pismem z dnia 17 czerwca 2020 r. - poinformował ich, że wniosek zostanie rozpatrzony w porozumieniu z [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, a pismem z dnia 12 marca 2021 r. odmówił wyłączenia budynku z gminnej ewidencji zabytków. W ocenie Sądu, pisma skarżących z dnia 18 marca 2020 r. nie można uznać za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzedzające wniesienie skargi do sądu w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Jest to pismo skierowane do organu o podjęcie czynności na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2067 ze zm.) i zostało złożone prawie rok wcześniej przed wniesieniem skargi do sądu. W oparciu o ten wniosek organ prowadził postępowanie mające na celu ustalenie czy istnieją podstawy do wyłączenia spornej nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków. Brak zatem wezwania do usunięcia naruszenia prawa powoduje, że strona skarżąca nie spełniła formalnych wymogów do wniesienia skargi, należy więc odrzucić skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Dodać należy, iż równocześnie wniesiona skarga na pismo Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2021 r. o odmowie wyłączenia budynku z gminnej ewidencji zabytków została wyłączona do odrębnego rozpoznania (sygn. akt VII SA/Wa 1584/21). Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia