I GSK 1108/22

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-06-28

Skład orzekający: Bogdan Fischer, Piotr Pietrasz, Anna Apollo

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny jest zobowiązany do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jeśli zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo że obowiązek taki ciążył na wierzycielu, a w tytule wykonawczym wskazano datę doręczenia upomnienia, która nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny jest zobowiązany umorzyć postępowanie egzekucyjne z urzędu, gdy uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, w tym o niedoręczeniu upomnienia zobowiązanemu. Wpisanie do tytułu wykonawczego daty doręczenia upomnienia, która nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, jest wadliwe i stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Prezydent Miasta odmówił umorzenia, wskazując, że obowiązek wynika z ostatecznej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności obowiązku. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania dotyczące braku doręczenia upomnienia i błędnego określenia egzekwowanego obowiązku.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA w Krakowie oraz zaskarżone postanowienie SKO w Krakowie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...]. Zasądził od SKO w Krakowie na rzecz E. G. kwotę 720 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 116/21 w sprawie ze skargi E. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Nr [...] 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz E. G. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 116/21 oddalił skargę E. G. (dalej "skarżąca") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] listopada 2020r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd i instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...].01.2020 r. z uwagi na niezaistnienie przesłanki umorzenia postępowania zgodnej z dyspozycją art. 59 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z póżn. zm.), dalej "u.p.e.a.". W uzasadnieniu organ wskazał, iż na podstawie tego tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt, określonych w decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2016 r., nr [...]. Organ wskazał, że obowiązek uiszczenia przez skarżącą wskazanych wyżej kosztów objęty był postępowaniem, w wyniku którego został skonkretyzowany decyzją Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] .12.2016 r., na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy. Oznacza to, że obowiązek wynika z orzeczenia, a nie bezpośrednio z przepisów prawa. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła zażalenie, które Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Krakowie zaskarżonym postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie Prezydent Miasta [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Nr [...]. Podkreślono, iż obowiązek uiszczenia przez skarżącą kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt objęty tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. został skonkretyzowany decyzją Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., na podstawie której następnie wystawiono tytuł wykonawczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podkreśliło, że postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2020 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia od niej odwołania, w związku z powyższym decyzja nr [...] jest ostateczna i może być egzekwowana. Wyjaśnił, że na etapie postępowania egzekucyjnego nie bada się prawidłowości nałożenia na skarżącą wyżej opisanego obowiązku. Następnie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2021r., sygn. akt I SA/Kr 116/21 ją oddalił. Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem w postępowaniu egzekucyjnym weryfikacji podlegają jedynie okoliczności, czy obowiązek podlega egzekucji administracyjnej, czy tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot, czy konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym, oraz czy osoba wskazana w tytule wykonawczym podlega orzecznictwu polskich organów administracyjnych. W świetle ustalonego w sposób prawidłowy w sprawie stanu faktycznego, skarżąca nie może skutecznie podważyć obowiązku określonego w ostatecznej i prawomocnej decyzji Prezydenta Miasta [...], w trybie art. 29 u.p.e.a. na etapie postępowania egzekucyjnego, lecz jak słusznie wskazywały organy egzekucyjne obu instancji, w toku postępowania administracyjnego mającego na celu wydanie powyższej decyzji, ewentualnie w trybach nadzwyczajnych. Dopóki w/w decyzja Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., na podstawie której następnie wystawiono sporny tytuł wykonawczy, istnieje w obrocie prawnym, organ egzekucyjny musi ją honorować. Istotą kontrolowanej sprawy było jedynie zbadanie, czy obowiązek zapłaty kwoty pieniężnej nałożony na skarżącą oparty jest na ostatecznej decyzji, na podstawie której następnie wystawiono sporny tytuł wykonawczy, oraz czy kwota egzekwowana mieści się w nałożonym obowiązku, co Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wyjaśniło, dokonując prawidłowej oceny prawnej. Następnie skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości i Sądowi I instancji zarzuciła: 1. Na zasadzie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania, a to: a) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. - poprzez ograniczenie zakresu postępowania do ustalenia, iż w sprawie nie występują naruszenia prawa wskazane w skardze i oddalenie skargi z uwagi na ustalenie braku takich naruszeń, podczas gdy Sąd nie był związany zarzutami skargi i winien był rozpoznać sprawę w jej granicach - które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że na jego skutek pominięto wadliwość postępowania przed organami administracyjnymi, o której pisano w piśmie z dnia 20 sierpnia 2021 roku, jak również inne wadliwości, które mogły w sprawie wystąpić; b) art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 roku - poprzez niezastosowanie instrumentu z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a., tj. nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której dokumenty zgromadzone w aktach sprawy nie pozwalają na odpowiedź na pytanie czy skarżącej doręczono upomnienie, o którym mowa w ww. art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., zaś organy prowadzące postępowanie nie przeprowadziły wszelkich czynności dowodowych pozwalających na wyjaśnienie tej okoliczności - które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że w przypadku ustalenia, iż brak było doręczenia takiego upomnienia, postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone; c) art. 145 § 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a. - poprzez niezastosowanie instrumentu z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a., tj. nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, iż sytuacja majątkowa skarżącej nakazuje twierdzić, iż dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna - które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że na jego skutek prowadzona zostaje egzekucja administracyjna, która winna być umorzona; d) art. 145 § 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 roku - poprzez niezastosowanie instrumentu z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a., tj. nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa - które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że na jego skutek prowadzona zostaje egzekucja administracyjna, która winna być umorzona; e) art. 145 § 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 roku - poprzez niezastosowanie instrumentu żart. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a., tj. nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego - które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że na jego skutek prowadzona zostaje egzekucja administracyjna, która winna być umorzona. Mając na względzie powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych; przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia z tytułu sprawowanej funkcji - oświadczając, iż nie zostało ono uiszczone ani w całości, ani w części. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację wniesionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę, choć nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty są trafne. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że Izba w skardze kasacyjnej oraz organ i uczestnik postępowania w odpowiedziach na skargę kasacyjną nie żądali przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 182 § 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Wymaga przypomnienia, że w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Skargę kasacyjną, w granicach której podejmuje czynności NSA, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. W niniejszej sprawie, autor skargi kasacyjnej stawia zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzuty naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie została przez Sąd I instancji sprowadzona do zagadnienia rozważenia słuszności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu nieuwzględnienia zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią decyzji nakładającej obowiązek zapłaty oraz błędu, co do osoby zobowiązanego ze względu na pierwotne nieistnienie lub wygaśnięcie obowiązku z powodu wyroku karnego orzekającego przepadek psów wobec innych osób, niż skarżąca. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy, słusznie kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 134 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. (pkt a i b skargi kasacyjnej), Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd I instancji. Natomiast granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu (por. wyroki NSA z: 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 610/06; 24 września 2021 r., sygn. akt I GSK 289/21; 3 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3805/18; 8 grudnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1961/21; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe orzeczenia tamże). Zatem, dochodzi do naruszenia tego przepisu, jeżeli sąd administracyjny nie dostrzegł uchybienia, które co prawda nie zostało podniesione w skardze, ale miało miejsce w toku rozpoznawania sprawy przez organy administracji, czego sąd nie zauważył. Innymi słowy, przepis ten można naruszyć wykraczając poza granice sprawy bądź ograniczając się wyraźnie wyłącznie do zgłoszonych przez skarżącą zarzutów. Przepis ten, jak słusznie zarzucił kasator, został w sposób istotny przez Sąd I instancji naruszony. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego polega na zakończeniu postępowania bez doprowadzenia do wykonania egzekwowanego obowiązku z powodu wystąpienia przeszkód uniemożliwiających lub powodujących niecelowość dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych art. 59 § 1 u.p.e.a. Podkreślić przy tym należy, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest zatem zobowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. W sprawie niniejszej istotne jest brzmienie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Zwłaszcza ta ostatnia przesłanka, czyli kwestia doręczenia zobowiązanemu upomnienia ma kluczowe dla niniejszej sprawy znaczenie. Sąd I instancji powinien skorzystać z normy art. 134 § 1 p.p.s.a. i zweryfikować tę okoliczność, nawet gdy skarżąca nie zawarła w skardze do sądu tego zarzutu. Tych działań Sąd I instancji nie podjął, pomimo iż w piśmie z 20 sierpnia 2021 r. stanowiącym uzupełnienie skargi do sądu, okoliczność ta była podnoszona. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie powinien być bierny i winien skorzystać z jednego z dwóch rozwiązań, której daje mu p.p.s.a. Po pierwsze mógł, na podstawie art. 62 pkt 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz § 22 Zarządzenia Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2015 r. w sprawie ustalania zasad biurowości w sądach administracyjnych, odesłać organowi całość akt administracyjnych sprawy, przesłanych do Sądu wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę, wzywając do przedłożenia w terminie 7 dni uporządkowanych, zszytych i ponumerowanych oryginałów ww. dokumentów zawierających dodatkowo wskazane wyżej upomnienie wraz z dowodem jego doręczenia. Po drugie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., mógł z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, bowiem kwestia doręczenia upomnienia jest kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego bezrefleksyjne i nie wynikające z materiału dowodowego zebranego w sprawie, uznanie przez Sąd I instancji, iż doszło do skierowania do skarżącej skutecznego upomnienia jest niedopuszczalne. Sąd I instancji powinien skorzystać z uprawnień danych mu mocą przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. i podjąć kroki zmierzające do dokładnego zbadania tej istotnej dla sprawy okoliczności. Słusznie wskazuje kasator, że ze zgromadzonego materiału dowodowego zebranego przez organy rozstrzygające sprawę nie wynika, by do skarżącej skierowano upomnienie o którym mowa w art. art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. W aktach Sądu I instancji brak jest dowodu, że upomnienie takie zostało doręczone. Okoliczności tej nie zweryfikowały organy obu instancji - a przynajmniej brak jest informacji, aby to zrobiły. Akta te bowiem zaczynają się od tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2020 r., w którym wskazano dzień 3 września 2019 r., jako datę doręczenia upomnienia skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kontrolowane postanowienie wydano z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie ustalenia daty doręczenia zobowiązanemu upomnienia, które było wynikiem dokonania błędnej wykładni przepisu art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 12 u.p.e.a. Błędnie przyjęto bowiem, że w tytule wykonawczym podano datę doręczenia zobowiązanemu upomnienia i że tytuł wykonawczy spełnia wymaganie określone w art. 27 ust. 1 pkt 12 u.p.e.a. Stanowisko organów zaprezentowane w kontrolowanych postanowieniach sprowadza się do uznania, że w odnośnej rubryce formularza tytułu wykonawczego można wskazać jakąkolwiek datę, co nie mogło zostać przez Sąd zaakceptowane. Prawidłowa wykładnia ww. przepisów wskazuje, że w tytule wykonawczym należy zawrzeć datę faktycznie dokonanego doręczenia, co powinno znajdować swoje potwierdzenie w aktach sprawy. Jednoznaczne wyjaśnienie tej okoliczności jest niezmiernie istotne, bowiem stanowi jedną z okoliczności przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, ewentualnie okoliczność jego umorzenia. Jeżeli bowiem organy uznałyby, że upomnienia zobowiązanemu nie doręczono, to nie można w tej sytuacji twierdzić, że tytuł wykonawczy został poprawnie wypełniony. Skoro bowiem uchybiono obowiązkowi określonemu w art. 15 § 1 u.p.e.a., to nie można było wskazać dnia, w którym takie upomnienie zobowiązanemu doręczono. Wpisanie do tytułu wykonawczego jakiejkolwiek daty kalendarzowej było wadliwe, bowiem nie znajduje ono poparcia w zebranym materiale dowodowym. Stanowisko wierzyciela i organu nadzorczego w tym zakresie okazało się niezgodne z prawem i naruszające przepis art. 27 ust. 1 pkt 12 u.p.e.a. W świetle przedstawionych powyżej uregulowań prawnych, odnoszonych do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, za niezasadne należało uznać stanowisko organów, odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, zarzut naruszenia art. 59 § 1 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a. okazały się zasadne. Na organie egzekucyjnym spoczywa obowiązek zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a.). Zatem w ramach powyższego obowiązku organ z urzędu powinien zbadać, czy upomnienie zostało prawidłowo doręczone. Jeśli bowiem organ stwierdzi, że odpis upomnienia nie został prawidłowo doręczony, ma obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Podkreślić przy tym należy, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest zatem zobowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za bezpodstawne zarzuty skargi kasacyjnej zawarte w pkt c – e, bowiem dotyczą one decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] będącej podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego. Słusznie Sąd I instancji uznał, że jest to decyzja ostateczna i jej wzruszenie jest możliwe w toku ewentualnych postępowań nadzwyczajnych. Sam wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie może w tych okolicznościach otwierać drogi do ponownego merytorycznego rozpoznawania sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej wskazane w punktach a i b petitum skargi kasacyjnej są uzasadnione a wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nie odpowiada prawu i podlega uchyleniu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ponadto, że wobec wyjaśnienia istoty sprawy możliwe jest rozpoznanie skargi. Z tego względu, na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 193 p.p.s.a., NSA uchylił zaskarżony wyrok rozpoznał skargę i uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Nr [...]. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną, a ponadto poczyni stosowne ustalenia faktyczne w zakresie niezbędnym do stwierdzenia, czy wystąpiła przesłanka z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej kasacyjnie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy przed tym Sądem, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną udzieloną z urzędu należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło