II OZ 244/21

Dnia 20 kwietnia 2021 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1277/20 o odrzuceniu skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 30 lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1277/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie odrzucił skargę A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (SKO lub Kolegium) z [...] kwietnia 2020 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że A. S. i J. K. złożyli skargę na ww. decyzję Kolegium. Zarządzeniem z 15 czerwca 2020 r., wykonanym 26 czerwca 2020 r. wezwano obu skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez: nadesłanie odpisów skargi celem doręczenia pozostałym stronom postępowania, podanie numeru PESEL lub złożenie oświadczenia o nienadaniu go pod rygorem odrzucenia skargi, a także do wskazania numerów działek, z których prawa własności wywodzą oni swój interes prawny do występowania ze skargą. W odpowiedzi na powyższe wezwanie przesyłką z 3 lipca 2020 r. Skarżący nadesłali żądane odpisy skargi oraz wskazali numery działek będących ich własnością, natomiast jedynie J. K. wskazał swój numer PESEL. W następstwie tych ustaleń sąd pierwszej instancji stwierdził, że nieuzupełnienie wskazanego braku formalnego skargi przez A. S. uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu i obligowało ten sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 46 § 2 pkt 1 lit. b w związku z art. 58 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm., Ppsa). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył A. S., podnosząc że "być może w obliczu ponad 200 stron dokumentów to oświadczenie się zawieruszyło". Jego zdaniem komplet załączonych dokumentów zawierał numer PESEL skarżącego. Przedstawiając powyższe uzasadnienie żalący wnosi o "anulowanie odrzucenia skargi". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b Ppsa pismo strony powinno zawierać w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Powyższy obowiązek został wprowadzony na mocy art. 1 pkt 1 z 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019, poz. 934, ustawa nowelizująca z 2019). Jak wynika z uzasadnienia projektu ww. ustawy (Sejm RP VIII Kadencji, nr druku 3260) wymóg wskazania numeru PESEL ma na celu zapewnić lepszą identyfikację stron lub innych uczestników postępowania sądowoadministracyjnego (postanowienie NSA z 7 listopada 2019 r. II OZ 999/19, LEX nr 2740112). Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie z art. 5 pkt 2 w/w ustawy do postępowań prowadzonych na podstawie przepisów Ppsa, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2019, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że do pierwszego pisma wniesionego przez stronę w danej sprawie po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 46 § 2 Ppsa w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z 2019. Sąd pierwszej instancji wypełniając obowiązki nałożone na niego ustawą nowelizującą przeoczył jednak, że PESEL skarżącego A. S. znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Jest on wskazany w informacji z części opisowej bazy ewidencji gruntów i budynków. W świetle powyższego sąd wojewódzki dysponował numerem PESEL skarżącego, przez co podstawowy cel, a zarazem i wymóg, ustawy nowelizacyjnej w omawianym zakresie został spełniony (por. postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., I OZ 1204/19, LEX nr 2751779). Nieuzupełnienie wskazanych warunków formalnych skargi nie uniemożliwiało zatem nadania prawidłowego biegu tej skardze. Powyższe stanowisko nawiązuje do zasady szybkości postępowania sądowego w powiązaniu z zasadą ekonomii procesowej. Nie można tracić z pola widzenia prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., II OSK 1656/11, LEX 1323655). Koresponduje z tym także dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w świetle którego sądy muszą, stosując przepisy proceduralne, unikać zarówno nadmiaru formalizmu, który mógłby podważyć rzetelność postępowania, jak i nadmiernej elastyczności, która prowadziłaby do zniesienia wymogów proceduralnych ustanowionych przez prawo (zob. wyrok ETPC z 11 października 2018 r. w sprawie Parol przeciwko Polsce, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.