III OZ 603/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 7 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 219/21 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w L. z dnia [..] stycznia 2021 r. nr [..] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 219/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w L. z dnia [..] stycznia 2021 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 19 stycznia 2021 r. Skarżący – będąc osobą pozbawioną wolności, przebywającą w Areszcie Śledczym w [..] – skargę na w/w rozstrzygnięcie złożył w dniu 2 marca 2021 r. Do skargi załączył wniosek z dnia 1 marca 2021 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W motywach tego wniosku wskazał, że skargę w dniu 25 stycznia 2021 r. oddał administracji Aresztu Śledczego w [..] celem jej nadania. Dyrektor Aresztu Śledczego, działając bezprawnie, odmówił skarżącemu wysłania korespondencji do czasu jego pobytu w Areszcie Śledczym. Skarżący wyjaśnił, że dopiero po zmianie jednostki mógł ponownie wysłać korespondencję. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminu do wniesienia skargi, który to termin upływał z dniem 18 lutego 2021 r., nastąpiło bez winy skarżącego. Sąd nie podważył prawdziwości twierdzenia skarżącego, że w okresie biegu terminu do wniesienia skargi przebywał on w Areszcie Śledczym w [..]. W tej właśnie placówce doręczono mu bowiem zaskarżoną w sprawie decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w L. Zdaniem Sądu, skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił jednak twierdzenia, jakoby administracja w/w Aresztu Śledczego odmówiła mu przyjęcia korespondencji zawierającej skargę i przesłania jej do Sądu. Tym samym twierdzenie skarżącego w tym zakresie Sąd uznał za gołosłowne i niewiarygodne, zwłaszcza mając na względzie, że z mocy art. 8a § 2 i 3 Kodeksu karnego wykonawczego, korespondencja skazanego pozbawionego wolności prowadzona z organami wymiaru sprawiedliwości nie podlega cenzurze, nadzorowi oraz zatrzymywaniu i powinna być bezzwłocznie przekazywana do adresata. W myśl art. 214 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, z uprawnień tych, co do zasady, korzysta również tymczasowo aresztowany. Sąd podkreślił, że wobec treści powołanych przepisów oraz braku jakiegokolwiek potwierdzenia prawdziwości twierdzeń skarżącego o rzekomej odmowie przyjęcia jego korespondencji zawierającej skargę przez administrację Aresztu Śledczego w [..], nie dał wiary jego wyjaśnieniom i przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący. Podkreślił, że w swoim wniosku uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Powołał się na postanowienie WSA w Lublinie z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Lu 143/20, którym Sąd ten przywrócił skarżącemu termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. W odpowiedzi na zażalenie Prezes Sądu Okręgowego w L. wniósł o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie kosztów postępowania w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). W stanie faktycznym sprawy należy zgodzić się z Sądem I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji zasadnie podniósł, że skarżący nie dostarczył Sądowi wiarygodnego potwierdzenia, iż próbował złożyć pismo do Dyrektora Aresztu Śledczego w [..], czy też do administracji tej instytucji, a ta zaś odmówiła mu przyjęcia korespondencji i przesłania jej do Sądu. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie powołującej się na tę okoliczność (por. np. post. NSA z 13 października 2017 r., sygn. akt II FZ 514/17, CBOSA). W odpowiedzi na argumentację zażalenia należy przy tym podkreślić, że obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu, nie oznacza, że strona może poprzestać wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach, tak jak miało to miejsce w sprawie niniejszej. W zażaleniu skarżący nie podniósł żadnych dodatkowych okoliczności, ani nie przedstawił żadnych dowodów uprawdopodabniających jego twierdzenia zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, które Sąd I instancji słusznie uznał za niewystarczające dla przyjęcia, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Odnosząc się zaś do argumentacji zażalenia, w ramach której skarżący powołuje się na przywrócenie mu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 143/20, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że przesłanki przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej sąd administracyjny bada i analizuje odrębnie w każdej sprawie. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. W zakresie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego podnieść należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego.