II SA/Go 471/21
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2021-09-15
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji jest związany wykładnią przepisów prawa materialnego przedstawioną w decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, gdy ponownie rozpatruje sprawę na podstawie art. 138 § 2a k.p.a.?Ratio decidendi
Organ pierwszej instancji, rozpoznając ponownie sprawę po decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, jest związany wytycznymi organu odwoławczego dotyczącymi wykładni przepisów prawa materialnego, chyba że nastąpiła zmiana stanu prawnego lub ustalono, że wskazane przepisy nie mają zastosowania. W przypadku braku takiego uzasadnienia, organ pierwszej instancji powinien zastosować się do wykładni przedstawionej przez organ odwoławczy, a organ drugiej instancji również nie może dowolnie odstąpić od tego poglądu bez należytego uzasadnienia, aby nie naruszyć zasady zaufania do władzy publicznej.Stan faktyczny
Skarżąca S.H. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad matką. Burmistrz odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżąca pobiera emeryturę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło tę decyzję, wskazując na możliwość wyboru świadczenia i konieczność złożenia wniosku o zawieszenie emerytury. Po złożeniu wniosku o zawieszenie emerytury, Burmistrz ponownie odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że posiadanie prawa do emerytury wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. SKO utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym niezastosowanie się przez organ I instancji do wytycznych SKO z decyzji kasacyjnej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skargi S.H. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...]r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej S.H. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z dnia [...] listopada 2020 r. S.H. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – O.D.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Burmistrz, działając na podstawie art. 17 ust. 5, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (DZ.U. z 2020 r. poz. 111), dalej - u.ś.r., odmówił S.H. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką O.D.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] października 2020 r. zaliczył O.D. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, niepełnosprawność istnieje od 68 roku życia. W toku postępowania ustalono, że S.H. sprawuje faktyczną opiekę na swoją matką. Następnie organ przytoczył treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. oraz wskazał, że strona ma przyznane i pobiera świadczenie emerytalne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W świetle obowiązujących przepisów gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, nie jest osobą uprawnioną do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
Od powyższej decyzji S.H. wniosła odwołanie.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 17 ust. 1b u.ś.r., który określa kryterium wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i w tym zakresie powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Dalej organ odwoławczy wywiódł, że skutkiem powyższego wyroku TK jest zmiana zakresu stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz w konsekwencji zmiana sytuacji prawnej strony. Oznacza to, że rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organ ma obowiązek zbadania czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznania za niekonstytucyjną, czyli dotyczącej wieku osoby wymagającej opieki, w którym powstała niepełnosprawność. Odnośnie przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r., tj. pobierania przez stronę świadczenia emerytalnego z ZUS Kolegium wyraziło stanowisko zgodnie z którym osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę powinna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (w niniejszej sprawie - emerytury). Wybór może zrealizować przez złożenie do właściwego organu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Na poparcie swego stanowisko SKO przywołało orzecznictwo sądowoadministracyjne.
W dniu 11 stycznia 2021 r. S.H. złożyła ZUS wniosek o wstrzymanie jej emerytury - od najbliższego terminu płatności. We wniosku podała, że w związku ze sprawowaniem opieki na niepełnosprawną matką będzie otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku S.H. z dnia [...] stycznia 2021 r Zakład Ubezpieczeń Społecznych wstrzymał wypłatę emerytury od dnia [...] lutego 2021 r.
Odpis powyższego wniosku strony z dnia dniu [...] stycznia 2021 r. oraz decyzji ZUS z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...] wpłynął do organu I instancji w dniu 18 lutego 2021 r.
Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Burmistrz na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1a, art. 24 u.ś.r. odmówił S.H. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką O.D.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 17 ust. 5 u.ś.r. oraz wskazał, że przepis ten w formie katalogu zamkniętego wymienia osoby nieuprawnione do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Wśród nich ustawodawca wymienił osobę posiadającą prawo do emerytury i nie przewidział możliwości wyboru przez stronę korzystniejszego dla niej świadczenia pielęgnacyjnego i zrezygnowania z już posiadanego przez nią prawa do emerytury jako mniej korzystnego. Organ wskazał, że organy administracyjne nie mają podstawy prawnej by w zaistniałej sytuacji pomijać okoliczność, że z chwilą wydania decyzji o nabyciu praw do emerytury osoba staje się emerytem choćby zawiesiła i nie pobierała świadczenia. W ocenie organu nawet w sytuacji gdy emerytura jest zawieszona, osoba posiadająca ustalone prawo do emerytury nie jest uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
Od powyższej decyzji S.H. wniosła odwołanie.
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 17 ust. 5 pkt 1 a u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Jak ustalono strona ma ustalone prawo do emerytury. Okoliczność ta stanowi negatywną przesłankę przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Dalej SKO wskazało, że emerytura jest przyznawana w związku z dożyciem przez osobę fizyczną określonego wieku i uzyskaniem przez nią określonego okresu ubezpieczenia (art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń społecznych (DZ.U. z 2018 r. poz. 1270). Emerytura przyznawana jest na wiosek, a prawo do niej nabywa się z mocy prawa (art. 100 i art. 116 ustawy emerytalnej). Świadczenie pielęgnacyjne ma natomiast, przynajmniej w części, rekompensować brak dochodu z pracy zarobkowej osobie, która tej pracy nie może wykonywać, ponieważ musi opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie mogącym samodzielnie funkcjonować. Zdaniem SKO w aktualnym stanie prawnym nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, stanowiącego różnicę pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierana emeryturą . Brak jest regulacji przewidującej przyznanie świadczenia o najwyższej kwotowo wysokości (świadczenia pielęgnacyjnego) z równoczesnym zawieszeniem prawa do niższego kwotowo świadczenia (emerytury), kompensowania wysokości emerytury do kwoty świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia o wyższej wysokości), czy też wstrzymania wypłaty niższego kwotowo świadczenia. Nie można zatem pobierać emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego. Organ podkreślił, że zróżnicowanie uprawnień do pomocy ze strony Państwa nie stanowi naruszenia zasady równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, ani zasady niedyskryminacji określonej w art. 18 Konstytucji RP.
Od powyższej decyzji S.H., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 17 ust. 5 pkt 1 a u.ś.r. poprzez jego błędną interpretację i stosowanie polegające na uznaniu, że przepis ten nie może być interpretowany przy zastosowaniu dyrektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej, wskutek czego prowadzi do wyłączenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku posiadania prawa do emerytury,
2. przepisu postępowania, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2a kpa, poprzez niezastosowanie prze organ I instancji wytycznych w zakresie wykładni przepisów, na których oparto rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...], gdzie uchylono zaskarżoną decyzję w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji,
3. przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 8 § 1 i § 2 kpa, poprzez rozstrzygnięcie sprawy z pominięciem zasady, zgodnie z którą organy obowiązane są rozstrzygać sprawę z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, jak również naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej polegające na zaniechaniu kierowania się zasadą równego traktowania oraz odstąpienia od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019.2325 z późn. zm.) zwana dalej p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Strony postępowania wniosły o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 § 2 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. Dz. U. 2019.2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności orzekając w niniejszej sprawie organy obydwu instancji naruszyły przepis art. 138 § 2a kpa.
Przypomnieć należy, że wskazaną w stanie faktycznym niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. SKO uchyliło decyzję organu i instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W decyzji tej organ odwoławczy przeprowadził wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. w wyniku której doszedł do wniosku, że strona może ubiegać się o przyznanie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego po dokonaniu wyboru świadczenia - poprzez złożenie w ZUS wniosku o wstrzymanie wypłaty emerytury. Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w w.w. decyzji SKO skarżąca złożyła w ZUS wniosek o wstrzymanie wypłaty emerytury, skutkiem czego decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. ZUS wstrzymał skarżącej wypłatę emerytury z dniem [...] luty 2021 r. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji w decyzji z dnia [...] lutego 2021 r., nie podzielił wykładni art. 17 art. 5 pkt 1a dokonanej przez SKO w decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r. i ponownie odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko to zaaprobował organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] marca 2021 r.
W myśl art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Analogicznie brzmiącą regulację do art. 138 § 2 kpa zdanie drugie k.p.a., z tym że w przedmiocie wskazań odnośnie do prawidłowej wykładni przepisów, zawiera art. 138 § 2a - dodany z dniem 1 czerwca 2017 r. przez art. 1 pkt 34 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) - w myśl którego: "Jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów". Konsekwentnie - zdaniem Sądu - należy uznać, że wytyczne organu odwoławczego w zakresie wykładni przepisów mogących znaleźć zastosowanie w sprawie, o których mowa w art. 138 § 2a k.p.a., wiążą organ pierwszej instancji. W wyroku z 20 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 595/18 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził expressis verbis, że na podstawie art. 138 § 2 kpa k.p.a. "organ odwoławczy może organowi pierwszej instancji narzucić wiążącą interpretację przepisu prawa". Wypowiedzi o wiążącym charakterze omawianych wytycznych spotyka się także w doktrynie, z tym wszakże doprecyzowaniem że "związanie organu I instancji wytycznymi organu odwoławczego nie jest bezwzględne" (zob.: R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, art. 138 Nb 37; Z. Kmieciak (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. W. Chróścielewskiego, Z. Kmieciaka, Warszawa 2019, uw. 5 do art. 138). Jako przykłady sytuacji, w których takie związanie ustaje, podaje się w szczególności przypadek ustalenia przez organ I instancji, w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, że wskazane przez organ odwoławczy przepisy nie znajdą zastosowania jako podstawa prawna nowej decyzji, tudzież w razie stwierdzenia, że w trakcie rozpoznawania sprawy między instancjami nastąpiła zmiana stanu prawnego (por. R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, art. 138 Nb 37).
W ocenie Sądu żadna z takich sytuacji nie wystąpiła w kontrolowanej sprawie. W związku z tym należało uznać, że organ I instancji rozpoznający ponownie sprawę po decyzji kasacyjnej SKO z dnia [...] grudnia 2020 r. związany był wskazaniami odnośnie do sposobu wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Oceniając wykonanie przez organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy wytycznych zawartych w poprzedniej decyzji SKO należy stwierdzić, że organ ten nie zastosował się do wytycznych w zakresie właściwego sposobu wykładni 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., czym naruszył wskazany przepis prawa materialnego w zw. z art. 138 § 2a k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. Również organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę pominął wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r zawartą w decyzji tego organu z dnia [...] grudnia 2020 r.
Sądowi znane są orzeczenia, w których wskazuje się, że organ drugiej instancji, rozpoznający odwołanie od decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji, nie jest związany swym poglądem prawnym wyrażonym na wcześniejszym etapie postępowania w decyzji wydanej w oparciu o art. 138 § 2a k.p.a (zob. wyrok NSA z 25 września 2012 r., II OSK 930/11, CBOSA). Należy jednak podkreślić, że nawet akceptacja powyższej zasady nie może oznaczać całkowitej dowolności organu II instancji w odstępowaniu od poglądu prawnego - tu: co do właściwego sposobu wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. - wyrażonego przez ten organ we wcześniejszej decyzji wydanej w danej sprawie. W świetle art. 8 k.p.a. każde takie odstępstwo musi zostać bowiem w sposób należyty i przekonujący umotywowane przez organ administracji, by jego działanie nie spotkało się z zasadnym zarzutem istotnego naruszenia ogólnej zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (§ 1) oraz nierespektowania usprawiedliwionych oczekiwań strony co do stabilności praktyki orzeczniczej organu (§ 2).
Potwierdza to utrwalone orzecznictwo sądowe, w którym podkreśla się, że zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach organów administracji w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji i bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany, stanowi niewątpliwie naruszenie art. 8 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 8 kwietnia 1998 r.I SA/Łd 652/97, ONSA 1999, Nr 1, poz. 27; podobnie: wyrok NSA z 20 czerwca 1985 r., SA/Gd 487/85, cyt. aprobująco przez B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, art. 8 Nb 5; wyrok NSA z 16 czerwca 1998 r., I SA/Łd 958/97, LEX nr 59832, wyrok NSA z 3 lutego 2012 r., II OSK 2196/10, CBOSA; a także wyroki WSA: z 11 października 2007 r., II SA/Lu 609/07; z 23 października 2008 r., VI SA/Wa 784/08; z 4 listopada 2009 r., IV SA/Po 477/09; z 25 stycznia 2012 r., IV SA/Po 1143/11; z 14 kwietnia 2015 r., II SA/Ol 120/15; z 11 czerwca 2015 r., IV SA/Po 186/15 - CBOSA; por. też wyrok SN z 5 sierpnia 1992 r., I PA 5/92, OSP 1993, Nr 7, poz. 142). Należy zaznaczyć, że organ, który rozpoznaje ponownie daną sprawę albo sprawę istotnie podobną, ma prawo do odmiennej oceny prawnej niż ta, która została wyrażona poprzednio, ale wówczas powinien przekonująco wyjaśnić stronie, dlaczego obecnie zajmuje inne stanowisko.
Wskazać należy, że SKO w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniło powodów, które uzasadniałyby odstąpienie od wykładni przedstawionej w kontrolowanej sprawie przez poprzedni skład orzeczniczy tego organu. Takiego uzasadnienia nie może stanowić sam fakt niejednolitości orzecznictwa sądowego w kwestii właściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.
W braku wymaganego uzasadnienia, rozpoznając ponownie sprawę organy powinny pozostać przy poprzednio wyrażonym stanowisku w kwestii właściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 a u.ś.r., która do wykładnia wynika z decyzji SKO z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...]. Tym bardziej, że stanowisko to zdeterminowało także zakres dalszych czynności procesowych, które zostały podjęte przez stronę po w.w. decyzji kasacyjnej z dnia [...] grudnia 2020 r. W wyniku bowiem wskazań zawartych w tej decyzji strona podjęła określone czynności prawne w celu wyboru korzystniejszego dla niej świadczenia, którym w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy jest świadczenie pielęgnacyjne. Strona bowiem wystąpiła o wstrzymanie wypłaty emerytury, a jej wniosek został przez ZUS uwzględniony, skutkiem czego od dnia [...] lutego 2021 r. wypłata emerytury została skarżącej wtrzymana.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę prawidłowe ustalenie normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wymaga zastosowania wykładni systemowej oraz wykładni funkcjonalnej. W rezultacie uzasadnione jest stanowisko, zgodnie z którym osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Jak wyżej wskazano, w badanej sprawie opisany wyżej warunek został spełniony. Z tych też względów, w ocenie Sądu, prawidłowa jest wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. przeprowadzona przez SKO w decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt I sentencji wyroku).
O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1lit.c w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy - w razie uprawomocnienia się niniejszego wyroku - organ administracji, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., uwzględni wskazania i ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w tym wyroku, w szczególności co do konieczności respektowania przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, na jej obecnym etapie, sposobu wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przedstawionej w uzasadnieniu decyzji SKO z dnia [...] grudnia 2020 r. W konsekwencji organ uzna, że brzmienie ww. przepisu nie stoi na przeszkodzie przyznaniu Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło