VII SA/Wa 1766/19
WyrokWSA w Warszawie2021-09-20
Skład orzekający: Wojciech Sawczuk, Grzegorz Antas, Monika Kramek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czynność włączenia do gminnej ewidencji zabytków nieruchomości stanowiącej własność skarżącej, oparta na wcześniejszej czynności włączenia tej nieruchomości do wojewódzkiej ewidencji zabytków, jest skuteczna, jeśli czynność włączenia do ewidencji wojewódzkiej została następnie stwierdzona jako bezskuteczna przez sąd administracyjny?Ratio decidendi
Czynność włączenia do gminnej ewidencji zabytków, oparta na wcześniejszej czynności włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków, jest bezskuteczna, jeśli ta ostatnia czynność została prawomocnie stwierdzona jako bezskuteczna przez sąd administracyjny. Stwierdzenie bezskuteczności czynności materialnoprawnej przez sąd administracyjny na podstawie art. 146 § 1 PPSA wywiera skutki ex tunc, eliminując tym samym podstawę prawną dla późniejszych działań organów.Stan faktyczny
Skarżąca spółka V. sp. z o.o. wniosła skargę na czynność Prezydenta Miasta polegającą na włączeniu do gminnej ewidencji zabytków działki nr ewid. [...] jako elementu Zespołu Budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu. Podstawą tej czynności było wcześniejsze włączenie tego zespołu budowlanego do wojewódzkiej ewidencji zabytków przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, w tym prawa własności. Sąd rozpoznał sprawę po zawieszeniu postępowania, które było związane z toczącym się postępowaniem dotyczącym wpisu do ewidencji wojewódzkiej, a następnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylającym wyrok WSA w sprawie dotyczącej wpisu do ewidencji wojewódzkiej.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta w przedmiocie włączenia do Gminnej Ewidencji Zabytków Zespołu Budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu, w zakresie dotyczącym działki nr ewid. [...]. Zasądził od Prezydenta na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Monika Kramek (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 września 2021 r. sprawy ze skargi V. sp. z o.o. z siedzibą w W. na czynność Prezydenta [...] w przedmiocie włączenia zespołu budowlanego do gminnej ewidencji zabytków I. stwierdza bezskuteczność czynności Prezydenta [...] w przedmiocie włączenia do Gminnej Ewidencji Zabytków [...] Zespołu Budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu, w zakresie dotyczącym działki nr ewid. [...], obr. [...]; II. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej V. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia 8 maja 2019 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków poinformował Dyrektora Biura [...] Konserwatora Zabytków o włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zespołu budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu, położonego w W. przy ul. R. [...], [...], [...], [...]. Organ wojewódzki zwrócił się jednocześnie z prośbą o włączenie powyższych obiektów do gminnej ewidencji zabytków [...].
Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent") zarządzeniem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] r., na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 i art. 31 w zw. z art. 11a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 506) oraz art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2067 ze zm.) zarządził w § 1 włączenie do gminnej ewidencji zabytków Miasta [...] kart adresowych zabytków nieruchomych wymienionych w części A załącznika do zarządzenia. Jak wynika z części A załącznika do powyższego zarządzenia, pod nr [...] w gminnej ewidencji zabytków [...] został ujęty teren zespołu budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu, położonego przy ul. R. [...], [...], [...] i[...].
Pismem z dnia 11 czerwca 2019 r. Prezydent poinformował V. sp. z o. o., że w dniu 8 maja 2019 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zawiadomił pisemnie Prezydenta – [...] Konserwatora Zabytków o włączeniu do wojewódzkiej ewidencji karty ewidencyjnej ww. zespołu budowlanego. Prezydent poinformował, powołując się na art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, że teren zespołu budowlanego, obejmujący działki ewid. nr [...], [...] i [...] z obrębu [...], został ujęty w Gminnej Ewidencji Zabytków [...] pod nr [...]. Prezydent wyjaśnił również spółce, że aktualizacje wprowadzone w ewidencji zostały obwieszczone zarządzeniem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...].
Pismem z dnia 12 lipca 2019 r. V. sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność Prezydenta Miasta [...] polegającą na włączeniu do gminnej ewidencji zabytków pod numerem [...] działki nr [...] jako elementu Zespołu budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu, położonego przy ul. R. [...], [...], [...] i [...], w części dotyczącej włączenia do gminnej ewidencji zabytków działki nr [...]. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że ewentualnie zaskarża zarządzenie Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w sprawie zmian w ewidencji zabytków Miasta [...], w części dotyczącej włączenia do gminnej ewidencji zabytków działki nr [...].
Zaskarżonej czynności skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80, 107 § 3, art. 8 oraz art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niezastosowanie i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności przyczyn uzasadniających uznanie działki [...] za zabytek i włączenie jej do gminnej ewidencji zabytków, zaniechanie udzielenia informacji Spółce na temat przesłanek włączenia działki [...] do gminnej ewidencji zabytków;
2. art. 22 ust. 2 w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt lit. b), c), g), h) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że działka nr [...] stanowi zabytek i włączenie jej do gminnej ewidencji zabytków, podczas gdy brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania działki [...] za zabytek i włączenia do gminnej ewidencji zabytków;
3. § 18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że działka [...] jest zabytkiem i włączenie jej do gminnej ewidencji zabytków, w sytuacji gdy dane wskazujące przesłanki uznania za zabytek i włączenia do gminnej ewidencji zabytków nie są wyczerpujące ani zgodne ze stanem faktycznym;
4. art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 20 marca 1952 r., polegające na:
(I) nieuwzględnieniu zasady proporcjonalności pomiędzy ochroną interesu społecznego, a uzasadnioną ochroną interesu skarżącej, wyrażającą się w konstytucyjnym zakazie naruszania przez organy administracyjne istoty prawa własności oraz zakazie wywłaszczenia bez słusznego odszkodowania, poprzez włączenie działki nr [...] do gminnej ewidencji zabytków, który to środek prowadzi do faktycznego wywłaszczenia nieruchomości – działki ewidencyjnej nr [...], będącej własnością skarżącej;
(II) ograniczeniu prawa własności skarżącej bez wnikliwej analizy i uzasadnienia ustalenia, iż działka [...] posiada wartości zabytkowe, podczas gdy prawo własności może być ograniczone tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza istoty własności, a tym samym ograniczenie tego prawa może nastąpić jedynie na podstawie decyzji zgodnej z prawem, wydanej na mocy obowiązujących przepisów interpretowanych w sposób ścisły oraz uzasadnionej w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności materialnoprawnej Prezydenta Miasta [...] polegającej na włączeniu do gminnej ewidencji zabytków zespołu budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu, położonego przy ul. R. [...], [...] , [...] i [...], w konsekwencji której teren obejmujący działki nr [...], [...] i [...] z obrębu [...] został ujęty w gminnej ewidencji zabytków pod numerem [...], - w części dotyczącej włączenia do gminnej ewidencji zabytków działki nr [...], ewentualnie o stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezydenta z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], w części dotyczącej włączenia do gminnej ewidencji zabytków działki nr [...].
W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie.
Odnosząc się do wniosku o odrzucenie skargi Prezydent wyjaśnił, że jest ona bezprzedmiotowa. Podkreślił, że zarządzeniem z dnia [...] maja 2019 r. włączył do gminnej ewidencji zabytków kartę adresową zabytku nieruchomego określonego jako Zespół budowlany Szkoły [...] ([...]) wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu. Zaznaczył, że działka nr [...] nie stanowi w sposób samoistny zabytku, a tym samym przedmiotu ujęcia w gminnej ewidencji zabytku, łącznie ujętego wraz z innymi działkami jednorazową czynnością Prezydenta. Istota zabytku ujmowanego w gminnej ewidencji zabytków odrywa się od indywidualnego rozpatrywania zabytkowego charakteru pojedynczej działki rozumianej tak jak stosuje to skarżąca, a zatem jako działki ewidencyjnej. Skoro organ nie dokonywał czynności ujmującej w gminnej ewidencji zabytków działkę, nie istnieje przedmiot skargi określony w petitum skargi. Możliwą do zaskarżenia czynnością organu jest ujęcie w gminnej ewidencji zabytków określonego przez organ ewidencyjny obiektu zabytkowego, choćby powodem i podstawą zaskarżenia była niezgoda zainteresowanego podmiotu na określenie zasięgu tego obiektu. Organ wskazał, że bezprzedmiotowość skargi wynikająca z powyższych uwag dotyczy obu form ujęcia przedmiotu skargi, tj. głównego i ewentualnego.
Uzasadniając wniosek o ewentualne oddalenie skargi, Prezydent wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: (...) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków.
Z przepisu tego wynika, że organ ewidencyjny jest zobligowany ująć w gminnej ewidencji zabytków zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Prezydent podniósł, że w dniu [...] maja 2019 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w formie pisemnej powiadomił go o włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków ww. zabytku tj. "zespołu budowalnego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu, położonego w W. przy. ul. R. [...], [...], [...], [...]", w określonych granicach, obejmujących m.in. działkę ewidencyjną nr [...]. Do pisma MWKZ załączył sporządzoną przez organ kartę ewidencyjną zabytku, która stanowi dokumentację konserwatorską obiektu. Karta określa zasięg terytorialny zabytku ujętego w wojewódzkiej ewidencji zabytków i zawiera ocenę jego wartości zabytkowych.
Pismem z dnia 8 października 2019 r. skarżąca podtrzymała zarzuty i wnioski skargi oraz wskazała, że z daleko posuniętej ostrożności, w razie uznania przez Sąd, że zakres zaskarżenia winien być szerszy - zaskarża czynność Prezydenta polegającą na włączeniu do gminnej ewidencji zabytków pod numerem [...] Zespołu budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu, położonego przy ul. R. [...], [...], [...] i [...] oraz zarządzenie Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w części dotyczącej włączenia do gminnej ewidencji zabytków pod numerem [...] Zespołu budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu, położonego przy ul. R. [...], [...], [...] i [...]. Ponadto skarżąca zwróciła uwagę na możliwość zawieszenia postepowania sądowego do czasu rozpoznania sprawy ze skargi skarżącej na czynność [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie wpisu nieruchomości obejmującej działkę nr [...] przy ul. R. [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków, toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt VII SA/Wa 1827/19.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1766/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi na zarządzenie Prezydenta w przedmiocie włączenia do gminnej ewidencji zabytków działki nr [...].
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zawieszenie postępowania jest konieczne do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, toczącego się pod sygn. [...], co do zgodności art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z art. 64 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 20 marca 1952 r. Drugą przyczyną zawieszenia postępowania, na którą wskazał Sąd, była konieczność uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1827/19, którym w pkt I stwierdzono bezskuteczność czynności materialno-technicznej [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 2019 r. w przedmiocie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków Zespołu Budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. sygn. akt II OZ 101/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie WSA z dnia 27 listopada 2019 r. o zawieszeniu postępowania sądowego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd II instancji wskazał, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zależy od wyniku postępowania w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 1827/19. Podkreślono jednocześnie, że wynik postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie [...] pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, gdyż pytanie prawne skierowane przez Naczelny Sad Administracyjny dotyczy zgodności z Konstytucją RP przepisu art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, czyli innej podstawy prawnej, niż włączenie do gminnej ewidencji zabytków w sprawie niniejszej.
Wyrokiem z dnia 9 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 931/20 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił punkt I wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1827/19 i stwierdził bezskuteczność czynności materialno-technicznej [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 2019 r. w przedmiocie włączenia do wojewódzkiego ewidencji zabytków Zespołu budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu w zakresie dotyczącym działki nr [...].
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1766/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie sądowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, stosownie do § 2 powołanego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na względzie powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów, niż w niej przedstawione.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, w odniesieniu do wniosków i żądań zawartych w skardze oraz w pismach uzupełniających skargę, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była dokonana przez Prezydenta [...] czynność włączenia do Gminnej Ewidencji Zabytków [...] karty ewidencyjnej Zespołu Budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu, w zakresie dotyczącym działki nr ewid. [...], obr. [...]. Włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece na zabytkami w zw. z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę (Dz. U. z 2011 r., nr 113, poz. 661) jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. O takiej kwalifikacji świadczy to, że czynność ta ma charakter zewnętrzny, podejmowana jest przez podmiot wykonujący administrację publiczną i działanie to jest jednostronne, będące elementem władczych działań administracji publicznej. Choć w niniejszej sprawie zostało wydane przez Prezydenta zarządzenie z dnia [...] maja 2019 r., to w przypadku włączenia katy adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków nie zawsze dochodzi do wydania przez organ jakiegokolwiek zarządzenia. Włączenie karty adresowej zabytku następuje w oparciu o czynność materialno-techniczną organu, a wydanie zarządzenia potwierdza jedynie dokonanie takiej czynności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 753/20). Ponadto zakres zaskarżenia obejmuje jedynie działkę nr [...], co jest zgodne z interesem prawnym skarżącej, która powołuje się na własność tej działki.
Podstawą prawną czynności Prezydenta, kontrolowanej przez Sąd, jest art. 22 ust. 4 i ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zgodnie z tym pierwszym przepisem wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków. Natomiast art. 22 ust. 5 przywołanej ustawy stanowi, że w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
Ponadto § 15 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. nakazuje, by o włączeniu zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków wojewódzki konserwator zabytków zawiadomił właściwą gminę, w celu ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytku.
Kierując się przytoczonymi przepisami, w niniejszej sprawie [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem z dnia [...] maja 2019 r. poinformował Prezydenta [...] o włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zespołu budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu, położonego w Warszawie przy ul. R. [...], [...], [...] i [...], wskazując jednocześnie na obowiązek, przewidziany w art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy. W konsekwencji teren, obejmujący działki ewid. nr [...], [...] i [...] z obrębu [...], został przez Prezydenta ujęty w Gminnej Ewidencji Zabytków [...] pod nr [...], a aktualizacje dokonane w ewidencji zostały obwieszczone przez organ zarządzeniem z dnia [...] maja 2019 r.
Podkreślenia wymaga, że treść art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i właściwych przepisów wykonawczych, rozumiana jest w judykaturze w dwojaki sposób. Z jednej strony, dominujący pogląd głosi, że na organie gminy spoczywa automatyczny obowiązek ujęcia w gminnej ewidencji zabytków obiektu ujętego w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Tym samym organ szczebla gminnego nie ma kompetencji do badania prawidłowości procedury włączenia karty ewidencyjnej zabytków do ewidencji wojewódzkiej i nie ma prawa uzależniać dokonania wpisu od tego typu ocen (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 377/19; wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1122/19; wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 762/20). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 2745/19 stwierdził, że przyjęcie praktyki "automatycznego" włączania treści kart ewidencyjnych do gminnej ewidencji zabytków w formie kart adresowych na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków nie wyłącza obowiązku sprawdzenia, czy dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym i w związku z tym kompetencji organu gminy do oceny charakteru zabytkowego nieruchomości.
Nie przesądzając o zasadności jednego z powyżej przedstawionych, stojących względem siebie w opozycji, stanowisk sądów administracyjnych Sąd zauważa, że dokonywanie wyboru, co do kierunku interpretacji omawianych przepisów było w niniejszej sprawy zbędne. Jak bowiem wynika z odpowiedzi organu na skargę oraz z pisma Prezydenta z dnia 11 czerwca 2019 r. adresowanego do skarżącej spółki, organ w niniejszej sprawie dokonał zaskarżonej czynności kierując się wyłącznie okolicznością, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków włączył do wojewódzkiej ewidencji zabytków kartę ewidencyjną spornego zespołu budowlanego.
Za kluczowe w niniejszej sprawie Sąd uznaje, że wyrokiem z dnia 9 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 931/20 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził bezskuteczność czynności materialno-technicznej [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 2019 r. w przedmiocie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków Zespołu budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu w zakresie dotyczącym działki nr [...]. Jak już bowiem podkreślono, powyższa czynność organu wojewódzkiego stanowiła w niniejszej sprawie podstawę dla Prezydenta do dokonania zaskarżonej czynności.
Wyeliminowanie z obrotu prawnego czynności materialno-technicznej [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków spowodowało tym samym wyeliminowanie jedynej przesłanki, na podstawie której działał Prezydent. Stwierdzenie bezskuteczności czynności materialnoprawnej przez sąd administracyjny na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. wywiera skutki ex tunc, a więc od momentu dokonania tej czynności. Bezskuteczna czynność materialnoprawna jest bezskuteczna od momentu jej dokonania, w związku z czym nie wywołuje ona żadnych skutków prawnych, a te, które powstały, muszą zostać unieważnione.
W konsekwencji należy uznać, że objęta niniejszą skargą czynność Prezydenta [...], polegająca na włączeniu do Gminnej Ewidencji Zabytków [...] karty ewidencyjnej Zespołu Budowlanego Szkoły [...] wraz z parkiem i pozostałościami historycznego terenu, w zakresie dotyczącym działki nr ewid. [...] obr. [...], jest bezskuteczna.
W świetle okoliczności sprawy zbędne było badanie zarzutów skargi, odnoszących się do uznania spornego terenu za zabytkowy.
O bezskuteczności zaskarżonej czynności Sąd orzekł na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajduje oparcie w art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. na które złożył się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł).
Sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (...) (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło