III OSK 6523/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Po 61/21 odrzucające skargę R. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w przedmiocie rozpoznania ponaglenia postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z 30 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Po 61/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." odrzucił skargę R. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w przedmiocie rozpoznania ponaglenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarga podlegała odrzuceniu z uwagi na niewyczerpanie środka zaskarżenia stosownie do treści art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Skarżący R. S. winien był poprzedzić skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez SKO w P. w przedmiocie rozpoznania ponaglenia wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (ponagleniem). Z tego względu w ocenie WSA w Poznaniu skargę należało uznać za niedopuszczalną. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył R. S., zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. przez niewłaściwe jego zastosowanie, tj. uznanie, że wniesienie skargi było niedopuszczalne, w sytuacji, gdy skarżący – przed wniesieniem skargi wyczerpał środki zaskarżenia - wezwał właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa (wniósł ponaglenie), 2. art. 52 § 1 p.p.s.a. przez niewłaściwe jego zastosowanie, tj. odrzucenie skargi na bezczynność organu z powołaniem się na brak wyczerpania - przed złożeniem skargi - środków zaskarżenia, w sytuacji, gdy skarżący - przed wniesieniem skargi - wezwał właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa (wniósł ponaglenie), 3. art. 37 § 3 pkt 2 k.p.a. - przez jego niezastosowanie, tj. uznanie, że samorządowe kolegium odwoławcze nie jest organem właściwym do rozpoznania ponaglenia na przewlekłe prowadzenie sprawy przez tenże organ, Ponadto R. S. zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: 4. art. 45 Konstytucji RP przez pozbawienie skarżącego prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, tj. nieuprawnione odrzucenie skargi i zakończenie postępowania sądowego na etapie wstępnym (przedsądu). W oparciu o tak sformułowane zarzuty R. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Pełnomocnik skarżącego z urzędu wniósł także o przyznanie kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie w całości. W ocenie organu zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Jedną z przesłanek nieważności postępowania jest niedopuszczalność drogi sądowej, rozumiana jako brak właściwości (kognicji) sądu administracyjnego do rozpoznania danej sprawy (por. wyrok NSA z 18 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 1385/12, LEX nr 1559392 i postanowienie NSA z 9 lutego 2012 r. sygn.akt II GSK 1473/11, LEX nr 1137868). W rozpoznawanej sprawie w ocenie NSA zachodzi okoliczność skutkująca nieważnością postępowania, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a., z uwagi na poniższe ustalenia. Skarga w niniejszej sprawie podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazując na dopuszczalność skargi na bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wskazał, że skarga na podstawie tego przepisu przysługuje w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Sąd ten pominął jednak okoliczność, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia uczyniono przewlekłe prowadzenie postępowania przez SKO w P. "w przedmiocie rozpoznania ponaglenia". Rozpatrzenie ponaglenia następuje w drodze postanowienia niekończącego postępowania, na które nie służy zażalenie (art. 37 § 6 w zw. z art. 141 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.). W orzecznictwie podkreśla się, że dopuszczalność skargi na bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. jest pochodną dopuszczalności skargi na decyzję, postanowienie albo inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej (tak NSA w postanowieniu z 11 maja 2021 r. sygn. akt III OSK 3265/21, LEX nr 3174692). R. S. przedmiotem skargi uczynił nie przewlekłość organu zmierzającą do wydania decyzji albo innego aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 2-4a p.p.s.a. (do czego bezspornie byłby uprawniony i to bez konieczności oczekiwania na rozpatrzenie ponaglenia – art. 53 § 2b p.p.s.a.), a przewlekłość SKO w P. w przedmiocie rozpoznania ponaglenia. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela stanowisko NSA przedstawione w postanowieniu z 25 listopada 2010 r. sygn. akt II GSK 1350/10 (pub. ONSAiWSA 2011/6/122), że postanowienie wydane w związku z rozpoznaniem wniesionego przez stronę ponaglenia nie należy do postanowień kończących postępowanie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest kognicji na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. (zob. wyroki NSA: z 27 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 244/20, LEX nr 3097831 i z 29 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2011/19, LEX nr 2765031). W takim stanie rzeczy należało uznać, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego Powyższe ustalenie przesądza o prawidłowości odrzucenia skargi, albowiem zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny za bezprzedmiotowe uznał odnoszenie się do zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w postanowieniu o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.