II SA/Wa 381/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A.J. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia 3 grudnia 2019 r. nr 391/2019 w przedmiocie uchylenia uchwały w sprawie rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu oddala skargę Wyrokiem z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 54/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. J. (dalej: "skarżąca") na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy (dalej: "Zarząd Dzielnicy", "organ") z [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku właściwości miejscowej do rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego, stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa oraz zasądził od Zarządu Dzielnicy na rzecz skarżącej kwotę 497 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu ww. orzeczenia Sąd stwierdził, że skarżąca jest objęta dyspozycją § 5 ust. 2 pkt 4 uchwały nr [...] Rady m.st. Warszawy z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.; dalej: "uchwała z [...] lipca 2009 r."). Zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 4 uchwały z [...] lipca 2009 r., postanowień § 4 (ogólnych kryteriów) nie stosuje się do osób, które uzyskały pełnoletniość w placówce opiekuńczo-wychowawczej, zawodowej rodzinie zastępczej, niezawodowej rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka pod warunkiem, że opuściły placówkę znajdującą się na terenie m.st. Warszawy lub przed umieszczeniem w pieczy zastępczej zamieszkiwały na terenie m.st. Warszawy i z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu wystąpią w ciągu 3 lat od uzyskania pełnoletniości. Sąd podkreślił, iż centrum życiowe skarżącej (od urodzenia w 1995 r. do 2008 r.) toczyło się na terenie m.st. Warszawy i - jak podano w skardze - aktualnie też koncentruje się na terenie m.st. Warszawy, dlatego należałoby przyjąć, że do niej należy wybór miejsca zamieszkania, a więc i właściwości urzędu władnego rozparzyć jej wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. W konsekwencji tut. Sąd uznał zaskarżoną uchwałę za prawnie wadliwą, a mianowicie wydaną z naruszeniem § 22 ust. 1 w związku z § 5 ust. 2 pkt 4 uchwały z 9 lipca 2009 r. Jednakże, uwzględniając skargę, Sąd nie stwierdził nieważności zaskarżonej uchwały, bowiem od dnia jej podjęcia upłynął rok. Z tej przyczyny Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Powyższy wyrok Sądu uprawomocnił się wobec niezaskarżenia go skargą kasacyjną przez żadną ze stron postępowania. Natomiast uchwałą z [...] grudnia 2019 r. nr [...], mając za podstawę § 6 ust. 1 pkt 2, § 8, § 45 pkt 5 i § 50 Statutu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy, stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały nr [...] Rady m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2018 r., poz. 8814) w związku z § 6 pkt 8 uchwały nr [...] Rady m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 6725), Zarząd Dzielnicy uchylił swoją uchwałę z [...] października 2014 r. nr [...]. W uzasadnieniu uchwały z [...] grudnia 2019 r. nr [...] organ podał, że wobec stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 54/19, iż uchwała z [...] października 2014 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, zasadnym jest jej uchylenie. Wcześniej, bo [...] października 2019 r. Zarząd Dzielnicy podjął uchwałę nr [...] o niewyrażeniu zgody na zakwalifikowanie i umieszczenie skarżącej na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony. Skarżąca zaskarżyła ww. uchwałę do tut. Sądu, a jej skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wa 2727/19. Wyrokiem z 29 września 2020 r. skarga ta została oddalona (aktualnie orzeczenie to nie jest prawomocne). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest uchwała Zarządu Dzielnicy z [...] grudnia 2019 r. nr [...]. Zaskarżonej uchwale skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w związku z art. 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie zakazu określonego w art. 54 § 3 p.p.s.a. i "dokonanie samokontroli poprzez uchylenie uchwały po upływie 30 dni od dnia złożenia skargi na uchwałę nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy, co do której WSA stwierdził, że została wydana z naruszeniem prawa" i w konsekwencji wydanie uchwały nr [...] odmawiającej skarżącej wpisu na listę osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na podstawie zupełnie nowych przesłanek i w zupełnie innym stanie faktycznym na jej niekorzyść. W ocenie skarżącej, podważa to zaufanie do organu i do stabilności prawnej wydawanych orzeczeń, a także ma na celu ominięcie prawa oraz uniemożliwienie dochodzenia jej praw na podstawie wyroku z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 54/19. Według skarżącej, w takim wypadku organ w każdym czasie mógłby podjąć negatywne rozstrzygnięcie dla obywatela i uchylić jakąkolwiek uchwałę w sprawie jego indywidualnych interesów, licząc, że obywatel się o niej nie dowie i ewentualnie jej nie zaskarży; 2) art. 170 p.p.s.a., tj. powagi rzeczy osądzonej, bowiem podejmując uchwałę nr 391/2019 o uchyleniu uchwały nr [...], Zarząd Dzielnicy podważył prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 54/19, którym jest związany, a wydanie nowej uchwały może naruszać sentencję tego wyroku. Zdaniem skarżącej, w takim stanie faktycznym i prawnym organ nie powinien w ogóle podejmować żadnej uchwały. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca domagała się: stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały; rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz łącznie ze sprawą o sygn. akt II SA/Wa 2727/19, gdyż niniejsza sprawa jest "pierwotna w stosunku do skargi w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2727/19"; zobowiązania organu do doręczenia jej odpisu uchwały nr [...]; a także dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy o sygn. II SA/Wa 2727/19 na okoliczność braku wiedzy o zaskarżonej uchwale do czasu doręczenia skarżącej odpowiedzi na skargę w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2727/19. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, przyłączając się do wniosków skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i razem ze sprawą o sygn. akt II SA/Wa 2727/19. Zarząd Dzielnicy wyjaśnił, że zaskarżona w przedmiotowej sprawie uchwała nr [...] została podjęta z uwagi na treść zarzutu skarżącej zawartego w skardze na uchwałę organu nr [...]. Zarzut ten dotyczył istnienia w obrocie prawnym dwóch uchwał w tym samym przedmiocie, tj. uchwały nr [...] i uchwały nr [...] (o odmowie wyrażenia zgody na zakwalifikowanie i umieszczenie skarżącej na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ww. ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.). W tym miejscu przypomnieć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") w uchwale z 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, wskazał, że uchwała zarządu dzielnicy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA w ww. uchwale stwierdził również, iż jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Takimi przepisami szczególnymi są art. 94 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz. U. z 2020 r., poz. 773; dalej: "u.s.g." (vide wyrok NSA z 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 182/06). Zgodnie z art. 94 ust. 1 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Z kolei w myśl art. 94 ust. 2 u.s.g., jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio. Obecne brzmienie art. 94 ust. 2 zdanie drugie u.s.g. wskazuje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy, w stosunku do którego sąd administracyjny orzekł o ich niezgodności z prawem, tracą moc prawną z dniem orzeczenia - chodzi to o datę uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Zatem rozstrzygnięcie sądu administracyjnego wywołuje skutek prawny ex nunc. Zarząd Dzielnicy błędnie przyjął, że uchwały o nr [...] i [...] mają ten sam przedmiot. Pierwsze rozstrzygnięcie miało charakter formalny, organ nie wnikał w meritum sprawy, bowiem uznał się miejscowo niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. Natomiast druga z ww. uchwał stanowi rozstrzygnięcie merytoryczne, którym odmówiono skarżącej wyrażenia zgody na zakwalifikowanie i umieszczenie jej na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony. U podstaw tego rozstrzygnięcia legło ustalenie, iż skarżąca posiada inny tytuł prawny do lokalu (w postaci umowy najmu na czas oznaczony) oraz przekracza kryterium minimum dochodowego w gospodarstwie jednoosobowym. Ponadto w dacie wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały nr [...] (tj. [...] grudnia 2019 r.), uchwała nr [...] nie funkcjonowała już w obrocie prawnym z uwagi na prawomocny wyrok tut. Sądu z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 54/19. To na gruncie poprzedniego brzmienia przepisu art. 94 ust. 2 u.s.g. (sprzed 30 maja 2001 r.) orzeczenie sądu stwierdzające niezgodność z prawem uchwały miało charakter tylko informacyjno-porządkowy; nie wywoływało żadnych skutków prawnych. Zatem uchwała organu gminy, co do której sąd orzekł w oparciu o art. 94 ust. 2 u.s.g., pozostawała nadal w obrocie prawnym i wywierała swe skutki, a co za tym idzie - wykluczała możliwość podjęcia przez organ gminy uchwały w tej samej materii. Zaznaczyć jednak należy, iż podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią tylko takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii naruszeń "istotnych" w szczególności polegające na podjęciu uchwały przez organ niewłaściwy, braku lub przekroczeniu podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, tudzież naruszeniu procedury jej uchwalania. W ocenie Sądu, zaskarżona uchwała nie narusza w sposób rażący prawa. Samo uchylenie uchwały niewywołującej już skutków prawnych, aczkolwiek nieprawidłowe, można rozpatrywać w kontekście technicznym, porządkowym. W szczególności nie ma to żadnego znaczenia dla skarżącej – w przeciwieństwie do uchwały nr [...] merytorycznie rozpoznającej jej wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy o sygn. II SA/Wa 2727/19, Sąd wskazuje, że z urzędu ma wiedzę o zapadłym w tej sprawie wyroku, a także o dokumentach składających się tak na akta sądowe, jak i administracyjne ww. sprawy. W konsekwencji w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. (stanowiącego, iż Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie) wniosek dowodowy skarżącej należy uznać za bezprzedmiotowy. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.