I OSK 324/21

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-11-17

Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Mariola Kowalska, Ewa Kręcichwost-Durchowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba pobierająca emeryturę, która ze względu na wiek nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Sama opieka nad osobą niepełnosprawną oraz niemożność podjęcia pracy z powodu wieku nie są wystarczającymi przesłankami do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli nie towarzyszy im rezygnacja z zatrudnienia. Pobieranie emerytury stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia, ale kluczowa jest niezrealizowana pozytywna przesłanka rezygnacji z pracy.
Stan faktyczny
Skarżąca I. M. ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na posiadanie przez skarżącą prawa do emerytury oraz na fakt, że skarżąca w wieku 79 lat nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, co nie jest równoznaczne z rezygnacją z pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną skarżącej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka ( spr.) Sędziowie sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 września 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 464/20 w sprawie ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 4 września 2020 r. oddalił skargę I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W motywach wyroku Sąd I Instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania skarżącej I. M. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] lutego 2020 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem T. M. Organ odwoławczy przytoczył art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazał, że nie mogło zostać przyznane skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem, gdyż ustalone prawo do emerytury wyklucza przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła zarzut naruszenia przez organ art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 32 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą tego świadczenia a emeryturą uzyskiwaną przez stronę. Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zastosowanie wykładni art. 17 ust. 5 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób powodujący, że tak rozumiany przepis jest niezgodny z Konstytucją, gdyż narusza zasady sprawiedliwości społecznej, bowiem pozbawia świadczenia pielęgnacyjnego, rzeczywistego beneficjenta – osobę niepełnosprawną. Zarzuciła również naruszenie przez organ art. 67 i art. 69 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zastosowanie wykładni przepisu art. 17 ust. 5 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób powodujący, że tak rozumiany przepis jest niezgodny z Konstytucją, co skutkuje pozbawieniem osoby niepełnosprawnej zabezpieczenia społecznego i pomocy w zabezpieczeniu egzystencji. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o "ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o emeryturę" w kwocie netto, czyli pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie skarżąca podtrzymała skargę. Podkreśliła, że jej syn pozostaje pod jej całkowitą opieką i otrzymuje rentę po zmarłym ojcu ok. 2000 zł., a skarżąca mając 79 lat otrzymuje tylko 1000 zł. emerytury i nie jest w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, wskazując, że w rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, że skarżąca sprawuje opiekę nad synem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, istniejącej od urodzenia, oraz że skarżąca pobiera świadczenie emerytalne w kwocie znacznie niższej niż aktualna wysokość wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd podał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, regulujące podstawy przyznawania świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w tym przepisie, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W związku z tym, koniecznym warunkiem przyznania przedmiotowego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W przedmiotowej zaś sprawie podkreślenia wymagało, że skarżąca miała 78 lat w dacie złożenia wniosku inicjującego postępowanie, a więc z powodu wieku nie może być zaliczona do kręgu osób, które rezygnują lub nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przesłanka ta musi być spełniona w dacie ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Na rozprawie skarżąca oświadczyła, że mając 79 lat nie jest w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia. Nie może być więc kwestionowane, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ze wskazanych wyżej powodów, do ocen prawnych w niniejszej sprawie nie mogą być odnoszone wnioski zawarte w orzeczeniach przywołanych w skardze. Sąd podkreślił, że przyczyną stwierdzenia, iż skarżącej nie może być przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest przede wszystkim brak zrealizowania przesłanki w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W powyższym zakresie Sąd I instancji w pełni podzielił pogląd zawarty w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 13 lipca 2020 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 442/20, według którego - dokonując wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, nie sposób pominąć przesłanek pozytywnych z art. 17 ust. 1. Przywołane w skardze orzecznictwo, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, nie dotyczą zatem okoliczności niniejszej sprawy. Nie chodzi bowiem o negatywną przesłankę w postaci ustalenia prawa do emerytury, lecz brak podstaw do przyjęcia, aby wystąpiła przesłanka pozytywna, warunkująca możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie wchodzi więc w rachubę różne traktowanie podmiotów, lecz tylko i wyłącznie różnicę pomiędzy świadczeniami, która nie może być wyrównana z braku przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nawet gdyby nie konieczność opieki nad niepełnosprawnym synem, skarżąca z racji wieku nie miałaby realnej możliwości zatrudnienia lub podjęcia innej pracy zarobkowej. Sąd Wojewódzki podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane z racji samej opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia pracy. Nie może być zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 848/19, LEX nr 2771612). W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd I instancji stwierdził, że decyzja ta, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych i przy rozpoznaniu wniosku strony skarżącej nie doszło również do naruszenia wymienionych w skardze zasad wyrażonych w Konstytucji RP. Rozstrzygnięcia organów obydwu instancji zostały wydane w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, w szczególności zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Zarzuty skargi w tym zakresie były zatem bezpodstawne. W powyższych okolicznościach, brak więc było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie właściwej oceny zgromadzonych dowodów oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła I. M., reprezentowana przez radcę prawnego, która zaskarżając wyrok w całości, zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art.1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( dalej:p.u.s.a.) w zw. z art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art.151 p.p.s.a. w zw. z art.7 i 77 § 1, art.80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji obu instancji, pomimo że decyzja została wydana bez rozważenia całego materiału dowodowego, w tym z całkowitym pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, że aktualnie emerytura skarżącej jest dużo niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie prawa skarżącej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; - art.1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art.141 § 4 w zw. z art.151 p.p.s.a., polegające na nie dokonaniu przez Sąd I instancji prawidłowej kontroli decyzji organów administracji publicznej i zaakceptowaniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organy obu instancji art. 7,77§1, 80 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń tj. emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości świadczeń, tj. emerytura skarżącej w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadnia przyznanie tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę oraz naruszenie tego przepisu poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu, w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego; 2. naruszenie prawa materialnego: - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a i ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ( dalej, jako u.ś.r.) w zw. z art. 32 Konstytucji przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie z ustalonym prawem do emerytury jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podczas gdy bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób mających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego tych, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art.17 ust.5 pkt 1 lit. a u.ś.r. narusza konstytucyjną zasadę równości; - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a i ust.1 u.ś.r. w zw. z art. 32 Konstytucji polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przez pominięcie iż osobie z ustalonym prawem do emerytury świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje choćby w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną emeryturą a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a co za tym idzie całkowitym pominięciu celów ustawy i norm konstytucyjnych, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej; - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i pominięcie, że zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że nie wyłącza on prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury w całości, ale wyłącznie do wysokości tej emerytury; - art. 32, art.69, art.71 ust.1 w zw. z art.2 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie przez co decyzja odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a za nią zaskarżony wyrok, została wydana z naruszeniem podstawowych zasad konstytucyjnych, zasad równości i sprawiedliwości społecznej oraz postulatów udzielania przez państwo zabezpieczenia społecznego dla osób niepełnosprawnych oraz kierowania się dobrem rodziny. Wskazując na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie i uwzględnienie skargi, ewentualnie - na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a. - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych. Złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach określonych w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W tej sytuacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Wskazać należy, że podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może się przejawiać w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego. Przepisy postępowania mogą być bowiem naruszone zarówno przez ich błędną wykładnię, jak i niewłaściwe zastosowanie. Dodatkowo jednak w przypadku zarzutów skierowanych wobec tego rodzaju przepisów strona wnosząca skargę kasacyjną oprócz wskazania, w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnych (wyartykułowanych) przepisów postępowania, ma obowiązek wykazać istotny wpływ tego rodzaju uchybienia na wynik sprawy. Podniesione w skardze kasacyjnej, w ramach podstawy określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a., zarzuty naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. c i art.151 p.p.s.a. wzajemnie się wykluczają. Oba te przepisy, będące przepisami wynikowymi, stanowią podstawę prawną rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Pierwszy z nich stanowi o uchyleniu zaskarżonej decyzji, drugi o oddaleniu skargi. Nie jest zatem trafne z punktu widzenia poprawności skargi kasacyjnej wskazywanie tych przepisów w związku, gdyż żaden związek między tymi przepisami nie zachodzi. Ponadto Sąd I instancji nie stosował art.145 §1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., a więc nie mógł też tego przepisu naruszyć. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu I instancji stanowił art.151 p.p.s.a. Wskazany, jako naruszony art.1 § 1 i § 2 p.u.s.a. jest przepisem ustrojowym, normującym zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, który mógłby stanowić podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, np. gdy sąd odmówił rozpoznania skargi, mimo prawidłowości jej wniesienia, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne albo rozpoznając prawidłowo wniesioną skargę, dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium niż kryterium legalności. Art. 1§ 1 i § 2 p.u.s.a. jako przepis ustrojowy co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Może być on skutecznie wskazany jako naruszenie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej w powiązaniu z konkretnie oznaczonymi przepisami p.p.s.a. W skardze kasacyjnej powiązano naruszenie tego przepisu z art.134 § 1 p.p.s.a. Ten z kolei przepis stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zatem o naruszeniu normy wynikającej z art. 134 § 1 p.p.s.a. można byłoby mówić, gdyby sąd administracyjny wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącą, a które sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Naruszenie art.1 §1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art.134 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej powiązał z naruszeniem art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, która została wydana bez rozważenia całego materiału dowodowego, czyli z pominięciem, że aktualnie emerytura skarżącej jest dużo niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej Sąd Wojewódzki okoliczności tej nie pominął, gdyż zostało to ujęte na str.1, 3 i 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Z tych samych względów nie można również podzielić zarzutu naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art.17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.), 1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z powyższego przepisu wynika, że istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych polega na tym, że jest ono adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z którego muszą zrezygnować z uwagi na konieczność sprawowania opieki lub niepodejmowanie zatrudnienia z tego powodu. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Zatem, aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne określony podmiot musi przede wszystkim spełnić warunek, o których mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, czyli musi zrezygnować z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki lub nie może podjąć zatrudnienia z tego powodu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca I. M. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 4 września 2020 r. oświadczyła, że: "Mając 79 lat nie jest w stanie podjąć już dodatkowego zatrudnienia" (k.15 akt sądowych). W tych okolicznościach sprawy Sąd I instancji, mając na względzie oświadczenie skarżącej, uznał, że nie spełnia ona podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, czyli rezygnacji albo niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. W tej sytuacji trudno zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wskazanego przepisu. Natomiast podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 17 ust.5 pkt 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mogły być uwzględnione, gdyż przepis ten określa sytuacje, kiedy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, a to m.in., gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Jednakże w niniejszej sprawie podstawą oddalenia skargi przez Sąd I instancji było to, że skarżąca z racji wieku nie może już podjąć zatrudnienia, nie zaś to, że pobiera emeryturę (tak jak przyjęły to orzekające w sprawie organy administracji). Dlatego też nie doszło również do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Konstytucji RP. Przytoczone przez autora skargi kasacyjnej orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyło wykładni art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było wyłącznie to, że osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, nie zaś to, że nie została spełniona podstawowa przesłanka warunkująca przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art.17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tych okolicznościach sprawy, z uwagi na oświadczenie skarżącej, że ze względu na wiek ( 79 lat) nie może podjąć zatrudnienia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie można zarzucić Sądowi I instancji naruszenia prawa. A to wobec wymaganej przez ustawodawcę w art.17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanki rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia przez osobę sprawującą opiekę. W niniejszej zaś sprawie przesłanka ta nie została spełniona. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 w zw. z art.182 §2 i 3 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło