I GSK 815/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości A. Sp. z o.o. w upadłości w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 513/21 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości A. Sp. z o.o. w upadłości w B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia uznania organizacji producentów owoców i warzyw 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Syndyka Masy Upadłości A. Sp. z o.o. w upadłości w B. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 17 listopada 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 513/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyniku rozpoznania skargi Syndyka Masy Upadłości A. Sp. z o.o. w upadłości w B (dalej powoływany także jako "Syndyk", "skarżący"), oddalił jego skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej powoływany także jako "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") z dnia 7 grudnia 2020 r. w przedmiocie zawieszenia uznania organizacji producentów owoców i warzyw. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik skarżącego, zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, obecnie Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. zwana dalej "p.p.s.a.") zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 3 § 1 p.p.s.a., art 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a., w zw. z art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwana dalej "k.p.a.") w związku z art. 169 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm., zwana dalej "u.p.u."), poprzez nieprawidłowe skontrolowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny procesu wydawania decyzji przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie, co skutkowało oddaleniem skargi, podczas gdy organ drugiej instancji nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do jej załatwienia, a ponadto organ drugiej instancji nie rozpatrzył wszechstronnie i wyczerpująco materiału dowodowego, w tym szczególności uznał, że organ drugiej instancji zasadnie odmówił przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącego dowodu z zeznań świadka p. P.P. działającego jako prezes zarządu A. sp. z o.o. w upadłości, tj. prezes zarządu upadłego, na okoliczność pozyskania informacji o zakresie działalności spółki pod firmą A. sp. z o.o. za rok 2019, w tym w zakresie wszelkich kwestii objętych formularzem "Informacje o zakresie działalności" za rok 2019 (S-1/482), i to w sytuacji, gdy skarżący wskazywał organom w piśmie z dnia 17 lipca 2020 roku na okoliczności przemawiające za tym, jak ważny (istotny) jest dowód z zeznań tego świadka dla przedmiotu tego postępowania, tj. skarżący wskazywał, że w toku prowadzonego postępowania upadłościowego upadły dotychczas wydał jedynie część dokumentacji upadłego - dokumentacja ta jest niekompletna i niepełna oraz że upadły przekazał jedynie część informacji, o które występował Syndyk, a nadto Syndyk poinformował również, iż nie ma wiedzy o zakresie działalności spółki jako organizacji producentów za rok 2019, co innymi słowami oznacza, że Syndyk nie ma wiedzy o zakresie działalności spółki jako organizacji producentów za rok 2019 z uwagi na brak informacji oraz dokumentacji w tym zakresie, zaś pomimo wystąpienia Syndyka na piśmie do upadłego o udzielenie informacji niezbędnych do przygotowania i złożenia formularza upadły nie udzielił odpowiedzi; nadto istotność tego dowodu nie powinna budzić wątpliwości organu pierwszej i drugiej instancji już chociażby tylko wobec tego, że K.G. objął funkcję Syndyka Masy Upadłości A. Sp. z o.o. dopiero w dniu 16 stycznia 2020 roku, a zatem wobec faktu, że okoliczności których dotyczy przedmiotowe postępowanie miały miejsce jeszcze przed dniem ogłoszenia upadłości, kiedy to spółkę reprezentował prezes zarządu upadłego pan P.P., a Syndykowi nie są znane okoliczności dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej w 2019 roku przez A. Sp. z o.o., to koniecznym było przesłuchanie reprezentanta upadłego w osobie pana P.P. jako osoby posiadającej wiedzę w żądanym przez organ zakresie oraz osoby, która najprawdopodobniej dysponuje dokumentami, które pozwoliłyby na wypełnienie formularza "Informacje o zakresie działalności" za rok 2019 (S-1/482). Wskazując na powyższy zarzut, pełnomocnik Syndyka wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie od organu na rzecz Syndyka kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Autor skargi kasacyjnej zrzekł się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ również zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ skarżący kasacyjnie jak również organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w sprawie. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA z: 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16, 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; orzeczenia dostępne w bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała. Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Istota postawionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które były także podnoszone na etapie postępowania administracyjnego jak i przed Sądem pierwszej instancji, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy ARiMR w okolicznościach faktycznych sprawy, powinny przeprowadzić dowód z zeznań świadka – p. P.P. - prezesa zarządu A. sp. z o.o. w upadłości, na okoliczność zakresu informacji jakie upadła spółka była zobowiązana przekazać Dyrektorowi oddziału regionalnego ARiMR na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz.U. z 2019 r., poz. 935 ze zm., zwana dalej "ustawą o rynkach") w terminie wskazanym w § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 września 2017 r. w sprawie terminów przekazywania informacji przez grupy producentów owoców i warzyw oraz organizacje producentów owoców i warzyw albo zrzeszenia organizacji producentów owoców i warzyw (Dz.U. z 2020 r., poz. 1499 ze zm.). Z bezspornego stanu faktycznego sprawy wynika, że została ogłoszona upadłość A. sp. z o.o. w B., zaś zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z 16 stycznia 2020 r., na Syndyka masy upadłości został wyznaczony p. K.G. Z pism procesowych składanych przez Syndyka masy upadłości wynika, że zarząd upadłej spółki nie przekazał wszystkich niezbędnych dokumentów, w związku z czym Syndyk nie był w stanie sprostać obowiązkowi sprawozdawczemu wynikającemu z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o rynkach, dlatego też na powyższą okoliczność powinien zostać przesłuchany prezes zarządu upadłej spółki. Ze stanowiskiem strony skarżącej kasacyjnie nie sposób się zgodzić. W myśl art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o rynkach organizacja producentów albo zrzeszenie organizacji producentów przekazuje dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji informacje o zakresie swojej działalności, na formularzu opracowanym przez Agencję, udostępnionym na stronie internetowej Agencji. Informacja ta powinna być przekazana organowi w terminie do dnia 1 sierpnia. Przedmiotowy przepis stanowi źródło obowiązku złożenia informacji spoczywający na producencie owoców i warzyw i ma charakter materialnoprawny. Obowiązek informacyjny wskazany w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o rynkach ma charakter sprawozdawczy, co oznacza, że upływ tego terminu nie skutkuje wygaśnięciem obowiązku jego złożenia. Złożenie informacji, również po terminie jest nie tylko dopuszczalne ale wręcz wskazane, bowiem jest równoznaczne z zaprzestaniem naruszenia prawa. W realiach niniejszej sprawy, informacja o działalności organizacji producentów owoców i warzyw (A. sp. z o.o. w B.) za 2019 r. powinna zostać przekazana do dnia 1 sierpnia 2020 r. Nie budzi również wątpliwości, że w sytuacji ogłoszenia upadłości organizacji producentów owoców i warzyw (spółki prawa handlowego), obowiązki sprawozdawcze ciążące na upadłym wykonuje syndyk – art. 169 ust. 1 zd. 1 u.p.u. Powyższe przepisy w sposób jednoznaczny wskazują, że informacja o działalności organizacji producentów owoców i warzyw musi być złożona na formularzu opracowanym przez Agencję, udostępnionym na stronie internetowej Agencji. Skoro względem A. sp. z o.o. w B. ogłoszona została upadłość, obowiązek złożenia w terminie informacji ciążył na Syndyku masy upadłości. Zgodzić się należało z organami jak i Sądem pierwszej instancji, że obowiązku złożenia informacji na udostępnionym formularzu nie można zastąpić innym środkiem dowodowym, w tym dowodem z zeznań świadków. Czym innym bowiem jest wywiązanie się z obowiązku materialnego – złożenia informacji w określonym terminie, a czym innym dowodzenie treści, jakie taka informacja (formularz) miała zawierać. Skoro ustawodawca nałożył na producentów owoców i warzyw obowiązek przekazywania określonych danych, w opracowanym przez Agencję formularzu, zasadnie jest twierdzenie, że nie można tych danych przedłożyć organom Agencji w inny sposób, chociażby w formie dokumentów, zestawień czy tak jak w niniejszej sprawie oczekiwałaby tego Syndyk, w formie zeznań świadka. Obowiązek informacyjny wskazany w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o rynkach ma charakter materialny, sprawozdawczy, bowiem producenci warzyw i owoców są zobowiązani składać je rokrocznie w terminie do 1 sierpnia. Obowiązku tego nie można zastąpić innymi środkami dowodowymi, jak chociażby zeznaniami osoby piastującej funkcję prezesa zarządu upadłej spółki. Autor skargi kasacyjnej zarzucił organom jak i Sądowi pierwszej instancji naruszenie art 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., wskazując że organy nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do jej załatwienia, a ponadto organ drugiej instancji nie rozpatrzył wszechstronnie i wyczerpująco materiału dowodowego. W tym miejscu wypada zauważyć, że obowiązek złożenia informacji o jakiej mowa w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o rynkach nie jest powiązany z żadnym toczącym się postępowaniem administracyjnym. Przeciwnie, to dopiero bezskuteczny upływ terminu do złożenia informacji otwiera drogę do wszczęcia przez organ postępowania w sprawie ewentualnego zawieszenia uznania organizacji producentów owoców i warzyw, w ramach którego czynione są ustalenia, z jakich przyczyn ciążący na producencie obowiązek nie został wykonany. W trakcie trwającego postępowania Syndyk masy upadłości nie przedłożył wymaganej informacji o zakresie działalności za 2019 r., a zatem zachodziły przesłanki do wydania decyzji o zawieszeniu upadłej spółki jako uznanej organizacji producentów owoców i warzyw. Przedmiotem tegoż postępowania nie jest zatem zgromadzenie danych czy dokumentów, obrazujących rozmiar prowadzonej przez dany podmiot działalności na rynku owoców i warzyw w określonym roku sprawozdawczym, ale ustalenie przyczyn niezłożenia wymaganej przepisami informacji o zakresie działalności takiego podmiotu. Dlatego też, nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez Syndyka masy upadłości dowodu z zeznań świadka – p. P.P. - prezesa zarządu A. sp. z o.o. w upadłości, na okoliczność pozyskania informacji o zakresie działalności spółki w 2019 r., w żadnym zakresie nie może stanowić o naruszeniu wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej przepisów k.p.a., bowiem okoliczności na które miał być przeprowadzony powyższy dowód nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Powyższej oceny nie może zmienić podnoszona przez Syndyka okoliczność nie przekazania wszystkich dokumentów przez upadłą spółkę, co uniemożliwiło wywiązanie się z ciążącego na upadłej spółce obowiązku złożenia informacji o zakresie jej działalności za 2019 r. Zgodnie z art. 169 ust. 1 u.p.u. syndyk wykonuje obowiązki sprawozdawcze ciążące na upadłym. Syndyk nie odpowiada za opóźnienia w realizacji tych obowiązków spowodowane nieprzekazaniem mu dokumentacji lub przekazaniem dokumentacji nierzetelnej lub niekompletnej. Przepis ten dotyczy obowiązków sprawozdawczych syndyka jako podmiotu zarządzającego majątkiem podmiotu, wobec którego ogłoszono upadłość, a nie obowiązków ciążących na upadłym. Jak słusznie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2989/18, celem tego przepisu jest ochrona syndyka przed odpowiedzialnością administracyjną, karną oraz cywilną, jaką w normalnych warunkach obrotu mogą ponieść osoby reprezentujące przedsiębiorcę za zaniechanie obowiązków sprawozdawczych obciążających przedsiębiorców, a których niewykonanie jest niezawinione przez syndyka. Norma ta nie uchyla natomiast obowiązków sprawozdawczych ciążących na upadłym oraz odpowiedzialności upadłego za niewykonanie tych obowiązków. Sam fakt ogłoszenia upadłości nie zwalania przedsiębiorcy będącego uznanym producentem owoców i warzyw od obowiązku przestrzegania przepisów prawa, w tym obowiązku rokrocznego przedkładania informacji o zakresie swojej działalności. Przyjąć zatem należy, że okoliczność przekazania niekompletnej dokumentacji przez upadłą spółkę Syndykowi masy upadłości nie mogła stanowić przesłanki do zwolnienia upadłego od odpowiedzialności za niewywiązanie się z obowiązku sprawozdawczego wynikającego z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o rynkach a w konsekwencji przesłanki do odstąpienia od wydania przez organy ARiMR decyzji o zawieszeniu upadłej spółki jako uznanej organizacji producentów owoców i warzyw. Reasumując, orzekające w sprawie organy jak również Sąd pierwszej instancji nie naruszyły powołanego w skardze kasacyjnej art. 169 ust. 1 zd. 2 u.p.u. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając w granicach skargi kasacyjnej, uznał przedstawione w niej zarzuty za nieusprawiedliwione i z tego względu, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm.). Zasądzona kwota 240 zł stanowi zwrot wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną przez radcę prawnego, który prowadził sprawę również przed Sądem pierwszej instancji.