I SAB/Wa 138/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu 18 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. O. na bezczynność Prezydent [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z tytułu pełnienia funkcji kuratora 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku P. O. z [...] lutego 2018 r. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu administracyjnym z wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w rozpatrzeniu wniosku P. O. z [...] lutego 2018 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz P. O. sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz P. O. 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] kwietnia 2021 r. P. O. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej też jako organ/prezydent) w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lutego 2018 r. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z tytułu pełnienia funkcji kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu U. P. w postępowaniu o ustanowienie użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, że wniosek nie został rozpoznany, pomimo że wydanie aktu administracji w przedmiocie zgłoszonego żądania nie jest uwarunkowane uprzednim prowadzeniem skomplikowanego postępowania wyjaśniającego czy też czasochłonnego postępowania dowodowego, w związku z czym powinien być rozpoznany niezwłocznie, a nie dłużej niż w terminie 30 dni, tymczasem wniosek dotychczas nie został rozpoznany. Ponadto organ nie zawiadamiał skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozstrzygnięcia złożonego wniosku we wskazanym przez Sąd terminie, o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, o wymierzenie organowi grzywny w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty wnioskowanej grzywny oraz o zasądzenie kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżący do wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej nie załączył dokumentów wykazujących na jakiej podstawie została wyliczona kwota kosztów pomocy prawnej oraz jakie czynności w ramach pomocy prawnej rzeczywiście wykonał. Po dołączeniu wskazanych dokumentów wniosek zostanie niezwłocznie rozpoznany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w postępowaniu o przyznanie wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako kpa) nie stosuje się przepisów tej ustawy, w tym terminów określonych w art. 35 § 1 i 3 kpa. Nie oznacza to jednak, że organ do którego wniosek taki trafił może rozpoznawać go dowolnie długo, a tym bardziej, że w ogóle może go zbyć milczeniem. W każdym bowiem przypadku, gdy wpłynie do niego podanie jednostki, w sprawie w której jest władny i zobligowany do wydania aktu winien podjąć działanie zmierzające do jego wydania bez zbędnej zwłoki. Bez zbędnej zwłoki winien je również załatwić. W przeciwnym razie musi narazić się na zarzut bezczynności. Bezczynność zaś organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi jak wskazuje się w doktrynie specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Tak rozumiana bezczynność oznacza także naruszenie prawa obywatela UE do dobrej administracji. To z kolei wynika z treści art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE C2007.303.1), a jej jednym z fundamentalnych elementów jest w myśl ust. 1 tego artykułu, prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 5 czerwca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 59/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] lutego 2018 r. w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W piśmie z [...] września 2019 r. Prezydent [...] oświadczył, że nie widzi podstaw do przyznania kosztów. Wyrokiem z 18 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2261/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił powyższe pismo – uznając je za akt z zakresu administracji publicznej - podając przy tym w uzasadnieniu wyroku podstawy prawne do przyznania wynagrodzenia kuratorowi oraz wskazując organowi aby rozpatrzył wniosek skarżącego mając na względzie zawartą w niniejszej sprawie ocenę prawną. W wyrokach z 5 czerwca 2019 r. i 18 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesądził, że przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu w trybie art. 34 §1 kpa stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa), dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie, przedstawiciel taki musi mieć możliwość obrony swych praw w drodze skargi do sądu administracyjnego, w tym także sądowej obrony przed nieuzasadnioną zwłoką w załatwieniu jego podania o przyznanie wynagrodzenia. Tego rodzaju skarga objęta jest bowiem zakresem unormowania art. 3 § 2 pkt 8 ppsa. Sąd przesądził również, że Prezydent [...] jest zobowiązany do wypłaty skarżącemu wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora. W świetle powyższych okoliczności rozpoznając kolejną skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z [...] lutego 2018 r. Sąd ocenia wyłącznie okres po wyroku z 18 sierpnia 2020 r., gdyż okres do 5 czerwca 2019 r. objęty jest powagą rzeczy osądzonej, zaś prawidłowość aktu z [...] września 2019 r. nie podlega ocenie Sądu w ramach rozpoznania skargi na bezczynność. Odpis prawomocnego wyroku z 18 sierpnia 2020 r. wraz z aktami sprawy wpłynął do organu [...] grudnia 2020 r. Pismem z [...] lutego 2021 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] o przekazanie odpisów prawomocnych postanowień o ustanowieniu i uchyleniu kurateli dla U. P. [...] maja 2021 r. organ zwrócił się do skarżącego o złożenie oświadczenia czy jest podatnikiem podatku VAT. Pismem z [...] czerwca 2021 r. prezydent dodatkowo wezwał skarżącego do złożenia sprawozdania z przebiegu prowadzonych czynności w ramach sprawowanej kurateli, co jest ostatnią odnotowaną czynnością w sprawie. Od [...] grudnia 2020 r. upłynął niemal rok, przy czym w ocenie Sądu zakończenie niniejszego postępowania nie jest uwarunkowane koniecznością przeprowadzenia skomplikowanego postępowania wyjaśniającego czy czasochłonnego gromadzenia materiału dowodowego, gdyż w wyrokach z 5 czerwca 2019 r. i 18 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedstawił wyczerpującą ocenę prawną niniejszego zagadnienia oraz udzielił wskazań co do dalszego biegu postępowania. Uzasadnia to uznanie bezczynności organu za rażąco naruszającą prawo. Odnosząc się do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej Sąd zwraca uwagę na fakt, że instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W ocenie Sądu, mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności uzasadnione jest przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w kwocie 500 złotych, jako formy zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy, co dodatkowo zdyscyplinuje organ do zakończenia postępowania. Odnosząc się do wniosku o wymierzenie organowi grzywny, w ocenie Sądu na obecnym etapie postępowania przyznanie od organu sumy pieniężnej jest wystarczającą sankcją finansową dla organu, która wystarczająco zmobilizuje prezydenta do zakończenia sprawy, przez co nakładanie dodatkowych sankcji finansowych byłoby zbyt represyjne i w tym zakresie skargę oddalono. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 ppsa oraz art. 149 § 1a ppsa zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] lutego 2018 r. w terminie miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu tego wniosku, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 i 2 sentencji), na podstawie art. 149 § 2 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa przyznał skarżącemu od Prezydenta [...] sumę pieniężną w kwocie 500 złotych (pkt 3 sentencji) i na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny (pkt 4 sentencji), o kosztach w pkt 5 sentencji orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.