VI SA/Wa 1777/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. O. na czynność Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie wpisania w dokumencie prawa jazdy terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami 1. stwierdza bezskuteczność czynności Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii [...] oraz [...] w dokumencie prawa jazdy M. O. nr [...], kolumna nr [...]; 2. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego M. O. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 30 kwietnia 2021 r., M. O. (dalej: "Strona", "Skarżący"), wniósł skargę na czynność materialno-techniczną Prezydenta [...] w postaci wpisania do nowego dokumentu prawa jazdy z 26 kwietnia 2021 określonych terminów ważności uprawnień uzyskanych przed 2011 r. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności czynności wpisu daty ważności uprawnienia kategorii B, AM, A1, uznanie ich bezterminowości, wydanie nowego dokumentu z usuniętym terminem ważności kategorii B, AM oraz A1 w pozycji 11 na koszt Prezydenta [...] oraz pokrycie przez organ kosztów postępowania. Skarżący wyjaśnił, że 18 czerwca 1993 r. otrzymałem Prawo Jazdy kategorii B bez ograniczeń czasowych. Na podstawie przepisów ustawowych, otrzymał również bezterminowe prawo do kierowania na pojazdami kategorii AM oraz A1. W 2021 r., Skarżący złożył wniosek o rozszerzenie posiadanego prawa jazdy o kategorię A. W związku z czym wykonał [...] stycznia 2021 r., badania lekarskie, których ważność w wyniku obecnie obowiązującego prawa ograniczono do 15 lat, tj. do 11 stycznia 2036 r. Skarżący odebrał 30 kwietnia 2021 r. w Urzędzie [...] dokument prawa jazdy z ograniczonymi terminami ważności uprawnień B, AM i A1, o które to ograniczenie nie wnioskował. Zdaniem Skarżącego, zmiany w nowym dokumencie nie mogą dotyczyć w żadnym przypadku posiadanych wcześniej uprawnień do kierowania pojazdami. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi w całości. Organ wyjaśnił, że Skarżący, 13 stycznia 2021 r. złożył wniosek o wydanie prawa jazdy kategorii A. Do wniosku załączył między innymi orzeczenie lekarskie nr [...] wydane [...] stycznia 2021 r., przez lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami i kierowców. W orzeczeniu tym stwierdzono brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. Organ wyjaśnił, że w zgodzie z orzeczeniem lekarskim w dokumencie odebranym przez Stronę 30 kwietnia 2021 r., określono termin ważności prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T do 13 stycznia 2035 r. Nie zgadzając się z zarzutami skargi i argumentacją podniesioną w jej treści organ stwierdził, iż na organie wydającym dokumenty praw jazdy ciąży obowiązek ścisłego przestrzegania przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016r.w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U2016,poz.231 ze. zm.). Załatwiając sprawę Skarżącego kierowano się brzmieniem § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a tego rozporządzenia, w ten sposób, że w przypadku wydawania prawa jazdy dla kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, za datę stosowaną do określenia daty ważności wymienionych w prawie jazdy kategorii uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. Jest to logiczne bowiem najpóźniej wydane orzeczenie uwzględnia najbardziej aktualny stan zdrowia badanego. Organ podniósł, iż wskazana w rubryce 11 data ważności prawa jazdy nie powoduje wygaśnięcia po jej upływie uprawnienia o określonej kategorii, o ile stan zdrowia Skarżącego będzie umożliwiał prowadzenie tej kategorii pojazdów co zostanie potwierdzone odpowiednim orzeczeniem lekarskim. Uprawnienia bezterminowe zachowają swoją doniosłość a ważność straci dokument potwierdzający te uprawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie Skarżący 13 stycznia 2021 r. wniósł o wydanie przez organ prawa jazdy kategorii A. Prezydent [...] zgodnie z wnioskiem Skarżącego wydał dokument prawa jazdy z wpisanym uprawnieniem kategorii A, który Skarżący odebrał 30 kwietnia 2021 r., w dokumencie tym jednak organ dodatkowo zawarł ograniczenie termin ważności uprawnień B, AM i A1, do 13 stycznia 2035 r. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że nie budzi w orzecznictwie wątpliwości, że wymiana dokumentu prawa jazdy, realizowana przez wydanie nowego dokumentu w oparciu o art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 z późn. zm., dalej: "ustawa o kierujących pojazdami"), stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, która na mocy art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), objęta jest kognicją sądów administracyjnych. Wynika to z charakteru tej czynności - skoro wydanie nowego dokumentu następuje z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych, to skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień, czy też czasowe ich ograniczenie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt. I OSK 585/16). Zgodnie z art. 146 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Sąd stwierdza, że Prezydent [...] winien rozpatrzyć wniosek Skarżącego z 13 stycznia 2021 r., w drodze czynności materialno-technicznej i dokonać wymiany dokumentu prawa jazdy w trybie art. 18 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez wydanie (w miejsce dotychczas posiadanego) nowego dokumentu w związku z uzyskaniem przez Skarżącego dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A. Skarżący wnosząc o wydanie nowego dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A (motocykle), do wniosku dołączył wymagane przez art. 13 ustawy o kierujących pojazdami orzeczenie lekarskie nr [...] wydane [...] stycznia 2021 r., przez lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami i kierowców, w którym stwierdzono brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. Podkreślenia wymaga, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Skarżący otrzymał dokument prawa jazdy kategorii B, 18 czerwca 1993 r., na podstawie orzeczenia lekarskiego, które nie zawierało ograniczeń czasowych. Powyższe orzeczenie lekarskie nie straciło mocy, ponieważ Skarżący nie był skierowany w zakresie posiadanych już uprawnień do przeprowadzenia ponownych badań lekarskich. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest wydane w kraju prawo jazdy. Przepis ten określa zatem, że prawo jazdy jest dokumentem, który zaświadcza i potwierdza uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii. Co do zasady uprawnienie do kierowania pojazdem jest prawem podmiotowym przyznanym konkretnej osobie, upoważniającym do kierowania danego rodzaju pojazdem. Wnioskiem o wydanie dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień Skarżący nie domagał się zmian posiadanego już uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B - ważnego bezterminowo. Stosownie do treści art. 18 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. W myśl natomiast art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy, na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1 oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Zgodnie z powyższą procedurą organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument prawa jazdy z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Zdaniem Sądu, nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami. (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 3 grudnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 718/20 https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/D618313D51). Sąd podziela na gruncie niniejszej sprawy stanowisko, że organ administracji nie dokonuje w przypadku uprawnień kat. B weryfikacji już nadanych uprawnień ani w szczególności nie może z uwagi na zaświadczenie lekarskie, które dotyczyło badań lekarskich w zakresie nabycia nowych uprawnień do kierowania innym rodzajem pojazdu zmieniać wcześniejszych decyzji w tym zakresie. (vide: Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 września 2019 r., sygn. III SA/Kr 572/19, LEX nr 2721393). Powołanie się przez organ na nowe orzeczenie lekarskie, uzyskane do celów nowego uprawnienia i złożonego wniosku nie powoduje ograniczenie terminu ważności dotychczas uzyskanych uprawnień bezterminowych. Stanowisko zaprezentowane przez organ pozostaje w sprzeczności z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów"). Przepis ten rozróżnia bowiem pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Zgodnie z § 29 ust. 1 tego rozporządzenia, w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Tymczasem o ważności prawa jazdy stanowi ust. 2, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepis ten wyraźnie odnosi się do uregulowań zawartych w ustawie o kierujących pojazdami rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe – uprawnienie do kierowania danego rodzajami pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy – blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia. Zdaniem Sądu, zgodnie z powołanym w skardze orzecznictwem wojewódzkich sądów administracyjnych w powołanych prawomocnych wyrokach - na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów, w tym również z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, dokumenty praw jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabytego przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., sygn. K 5/13, OTK-A 2013/9/137; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 897/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 14 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 270/15 – cytowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 3 grudnia 2020 r. III SA/Gd 718/20 https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/D618313D51). Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz. 702) określa wzór prawa jazdy wydawanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z punktów 2.1.4. i 2.2.4. części II pt. "Opis wzoru" Załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia wynika, że na pierwszej stronie dokumentu prawa jazdy umieszcza się cyfry i dane, które oznaczają m.in. w pozycji 4b datę ważności prawa jazdy, a na drugiej stronie dokumentu, w pozycji pod cyfrą 11 umieszcza się datę ważności uprawnienia. Z kolei § 10 ust. 3 pkt 4 i 10 lit. a rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stanowi, że wniosek oraz prawo jazdy lub pozwolenie wypełnia się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 5, w następujący sposób: data ważności prawa jazdy - najpóźniejsza z dat określonych w rubryce data ważności uprawnienia dla poszczególnych kategorii prawa jazdy (pkt 4), data ważności uprawnienia – najpóźniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, przy czym: a) w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, В1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim; stosuje się również w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, z zastrzeżeniem lit. b-f (pkt 10). Zgodnie zaś z § 10 ust. 5 dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego. Z kolei podstawą wydania orzeczenia lekarskiego nr [...] był art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. Stanowi on, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem. Organ wadliwie uznał więc, że skoro z przedstawionego orzeczenia lekarskiego nr [...] z [...] stycznia 2021r., które Skarżący - z uwagi na rozszerzenie uprawnień o kategorię A zobowiązany był złożyć - wynikało, że termin następnych badań określony został na 13 stycznia 2035 r., to mając na względzie przywołany wyżej § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a, jako datę ważności uprawnień również w zakresie kat. B, AM i A1, należało wpisać datę z tego orzeczenia. Tymczasem to nowe orzeczenie złożone wyłącznie w związku z ubieganiem się o uzyskanie nowego uprawnienia nie mogło – w okolicznościach tej sprawy znieść ważności bezterminowo wydanego orzeczenia lekarskiego na podstawie którego Skarżący uzyskał 18 czerwca 1993 r. uprawnienia kategorii B. Okoliczności te należało uwzględnić przy ocenie materiału dowodowego, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 80 K.p.a., mając na uwadze treść wniosku Skarżącego, regulację wynikającą z art. 18 ustawy o kierujących pojazdami oraz brzmienie przepisów rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów. Bezterminowo wydane orzeczenie lekarskie na podstawie którego Skarżący uzyskał 18 czerwca 1993 r. uprawnienia kategorii B, nie utraciło swojej ważności w zakresie uprawnienia kategorii B, skoro Skarżący nie był w zakresie posiadanego już uprawnienia skierowany do przeprowadzenia badań lekarskich, jak i nie ubiegał się o dokonanie wpisu potwierdzającego już posiadane uprawnienie. Innymi słowy, organ nie dokonuje więc w przypadku uprawnień kategorii B weryfikacji już nadanych uprawnień, ani w szczególności nie może z uwagi na zaświadczenie lekarskie, które dotyczyło badań lekarskich w zakresie nabycia nowych uprawnień do kierowania innym rodzajem pojazdu zmieniać wcześniejszych decyzji w tym zakresie. Zdaniem Sądu, w ramach złożonego wniosku organ mógł orzekać tylko co do nowo nabytych uprawnień, w których data kolejnego badania mogła ograniczyć okres ważności tylko tego uprawnienia. Organ był związany wnioskiem o wydanie dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień. Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych, o którym mowa w art. 18 ustawy o kierujących pojazdami, stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji wszystkich posiadanych przez kierowcę uprawnień, w tym uprawnień nabytych bezterminowo. Co więcej, podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy, co z kolei pozostaje w sprzeczności z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 zdanie 2 K.p.a. Powyższe oznacza, że Prezydent [...], dokonując w nowym dokumencie prawa jazdy Skarżącego wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B zamiast dotychczasowego symbolu oznaczającego bezterminową ważność tego uprawnienia, umieścił bezprawnie datę 11 stycznia 2035r., bowiem uczynił to bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Stanowiska podobne do zaprezentowanego powyżej zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 29 stycznia 2019 r. , sygn. akt III SA/Lu 535/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 13 września 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 572/19 , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z 26 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 193/20, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku z 3 grudnia 2020 r. III SA/Gd 718/20 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W konsekwencji, organ ograniczył prawo Skarżącego do bezterminowego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, chociaż nie miał żadnych podstaw faktycznych i prawnych. Oznacza to, że doszło także do naruszenia prawa materialnego art. 18 w związku z art. 13 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami oraz § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów. Ponownie rozpatrując wniosek Skarżącego organ winien w zakresie uprawnień kategorii B, AM i A1, uwzględnić powyższa ocenę Sądu na mocy art. 153 P.p.s.a. oraz przyjętą przez Sąd wykładnię przepisów. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. O kosztach postępowania, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy.