I SA/Po 777/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w [...] na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę Pismem z [...] kwietnia 2021 r. P. C. wystąpił z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych. Przedstawiając opis stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego wnioskodawca, wyjaśnił, że jest i był polskim rezydentem podatkowym. Wnioskodawca w okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] maja 2018 r. świadczył na rzecz firmy A (zwanej dalej Firmą z H. ) usługi informatyczne w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Firma z H. następnie odsprzedawała usługi do powiązanej spółki z siedzibą w S. , tj. firmy B (zwana dalej "firma B"). Powiązanie ma miejsce poprzez prezesa firmy B równocześnie większościowego udziałowca firmy z H. . Od [...] stycznia 2017 r. do [...] maja 2018 r. objęty był programem motywacyjnym, w ramach którego co miesiąc otrzymywał opcje na akcje B. Firma ta dotychczas nie jest notowana na giełdzie. Wnioskodawca wykupił opcje na akcje w 2018 r., gdy już nie współpracował z firmą z H. . Zasady przekazania opcji na akcje mówiły o ich wykupieniu w terminie 90 dni od dnia rozwiązania umowy. Firma B w 2020 r. zezwolił zewnętrznym inwestorom na wykupienie części opcji na akcje od byłych i obecnych pracowników. Odbyło się to na "[...] private market". Wnioskodawca sprzedał wtedy część z posiadanych (wcześniej wykupionych) opcji na akcje. Wnioskodawca [...] maja 2018 r. zakończył współpracę z firmą z H. i zaczął świadczyć usługi informatyczne w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na rzecz firmy E (firma ze S. ; zwana dalej "E. "), które świadczył w okresie od [...] maja 2018 r. do [...] lipca 2019 r. Natomiast od [...] sierpnia 2019 r. skarżący zawarł umowę o pracę z firmą z Polski - spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (zwana dalej "Firmą z Polski"). Wnioskodawca w ramach umowy o pracę zawartej z "Firmą z Polski" wykonuje czynności w zakresie informatyki, których ostatecznym odbiorcą jest E .. "Firma z Polski" odsprzedaje te usługi podmiotowi z siedzibą w H. (zwana dalej "Podmiotem A"). "Firma z Polski" jest powiązana przez osobę członka zarządu z "Podmiotem A". "Podmiot A" w okresie od [...] maja 2018 r. do [...] lipca 2020 r. odsprzedawał te usługi podmiotowi powiązanemu z siedzibą w D. w USA (zwany dalej "Podmiotem B"), a ta z kolei odsprzedawała je E.. Od [...] sierpnia 2020 r. "Podmiot A" odsprzedaje przedmiotowe usługi podmiotowi niepowiązanemu z N. w [...] (z główną siedzibą w [...]; zwanemu dalej "Podmiotem C"), a ta z kolei odsprzedaje je E.. Od [...] maja 2018 r. skarżący objęty jest programem motywacyjnym, w ramach którego co miesiąc otrzymuje opcje na akcje E., które może wykupić za kwotę poniżej ich ceny rynkowej. Następie nabyte akcje może sprzedać na giełdzie [...] (tzn. giełdzie papierów wartościowych w S. po cenie rynkowej. Wnioskodawca może realizować opcje i sprzedawać akcje od marca 2020 r. Część tych akcji zbył w 2020 r. firma E nie jest podmiotem powiązanym z "Firmą z Polski", ani z "Podmiotem A" ani z "Podmiotem B" ani z "Podmiotem C". W zakresie otrzymanych opcji na akcje B, skarżący wykupił w 2018 r. akcje w ramach tych opcji. Wyjaśniono, że dysponowanie akcjami firmy B jest mocno ograniczone, tzn. wnioskodawca nie może ich zbyć lub przekazać osobie trzeciej, poza sytuacjami na które pozwala firmie B (np. jednorazowa zgoda na sprzedaż na [...] Private Market do 10% posiadanego portfela - wówczas skarżący sprzedał część z posiadanych - wcześniej wykupionych - akcji). Natomiast w momencie otrzymania opcji na akcje B, czyli przed wykupem akcji wnioskodawca mógł je wymienić na akcje w dowolnym momencie. Po wykupie opcji na akcje E., skarżący może w dowolnej chwili zamienić posiadane opcje na akcje według przeliczenia: 1 opcja - 1 akcja. Natomiast po wykupieniu akcji E., wnioskodawca będzie mógł nimi dowolnie dysponować poza tzw. "Blackout periods", tj. okresami, w których - zgodnie z prawem amerykańskim - jest zakazany handel (sprzedaż i zakup) akcjami przez osoby mające dostęp do informacji niejawnych spółki w określonych okresach przed i po ogłoszeniu wyników finansowych spółki. Opcje na akcje, o których mowa we wniosku stanowią instrumenty finansowe, zdefiniowane w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 328 ze zm.). Opcje na akcje opisane we wniosku stanowią również papiery wartościowe, o których mowa art. 3 pkt 1 powołanego ostatnio aktu. Z uzupełnienia wniosku o wydanie interpretacji wynika, że skarżący od [...] maja 2018 r. (czyli także od [...] sierpnia 2019 r.) w ramach programu motywacyjnego otrzymuje opcje na akcje od firmy E., mimo że od [...] sierpnia 2019 r. skarżący zawarł umowę o pracę z "Firmą z Polski". Na tle tak przedstawionego opisu stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego zadano następujące pytania: 1) Jaki podatek dochodowy powinien zapłacić wnioskodawca w związku z otrzymaniem opcji na akcje B i sprzedażą akcji w 2020 r.? 2) Jaki podatek dochodowy powinien zapłacić wnioskodawca w związku z otrzymaniem opcji na akcje B i sprzedażą akcji firmy B 2021 r. i latach następnych? 3) Jaki podatek dochodowy powinien zapłacić wnioskodawca w związku z otrzymaniem opcji na akcje E., ich wykupem i sprzedażą akcji E. w 2020? 4) Jaki podatek dochodowy powinien zapłacić wnioskodawca w związku z otrzymaniem opcji na akcje E., ich wykupem i sprzedażą akcji E. w 2021 r. i latach następnych? 5) Czy z tytułu uzyskiwania dochodów ze sprzedaży akcji firmy B 2021 r. oraz w latach następnych wnioskodawca będzie zobowiązany do wpłacania zaliczek na podatek dochodowy w trakcie roku podatkowego? (pytanie wynika z uzupełnienia wniosku)? 6) Czy z tytułu uzyskiwania dochodów ze sprzedaży akcji E. w 2021 r. oraz w latach następnych wnioskodawca będzie zobowiązany do wpłacania zaliczek na podatek dochodowy w trakcie roku podatkowego? W kontekście pytań od 1 do 4 skarżący stwierdził, że winien on zapłacić podatek dochodowy z tytułu sprzedaży akcji w wysokości 19%, jako przychód z kapitałów pieniężnych. Natomiast otrzymanie opcji na akcje nie rodziło obowiązku podatkowego w podatku dochodowym. Zdaniem wnioskodawcy nie będzie on zobowiązany do wpłacania zaliczek na podatek dochodowy w trakcie roku podatkowego, tylko do wpłacenia podatku w terminie ustawowym do 30 dnia kwietnia następnego roku po roku podatkowym, w którym nastąpi sprzedaż akcji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z [...] lipca 2021 r., nr [...] uznał przedstawione przez skarżącego stanowisko za nieprawidłowe w zakresie wszystkich postawionych pytań. W ocenie Dyrektora z tytułu nieodpłatnego otrzymania przez skarżącego opcji na akcje nie dojdzie do powstania przychodu w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm. – dalej w skrócie: "ustawa o PDOF"). Tym samym w związku z otrzymaniem opcji na akcje B i E. nie wystąpi obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. W kontekście regulacji dotyczących programów motywacyjnych zawartych w art. 24 ust. 11, 11b i 12a powołanego ostatnio aktu zaznaczono, że skarżący nie uzyskuje od spółki z siedzibą w S. świadczeń lub innych należności z tytułu stosunku pracy lub działalności wykonywanej osobiście (art. 12 i art. 13 ustawy o PDOF). Wnioskodawca świadczy na rzecz spółki amerykańskiej będącej organizatorem programu motywacyjnego usługi w ramach prowadzonej jednoosobowo działalności gospodarczej. Z uwagi na powyższe w sprawie nie znajdą zastosowania zasady opodatkowania przewidziane w art. 24 ust. 11 i 11b ustawy o PDOF. W konsekwencji przychód z uczestnictwa w programie nie powstanie wyłącznie w momencie zbycia akcji spółki zagranicznej. Do powstania przychodu dojdzie również w momencie częściowo nieodpłatnego nabycia akcji spółki amerykańskiej. W wyniku realizacji przez skarżącego praw wynikających z opcji, tj. nabycia akcji spółki amerykańskiej w sytuacji, gdy cena realizacji opcji jest ceną niższą niż cena rynkowa akcji z dnia nabycia, po jego stronie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PDOF. Wskazano również, że zgodnie z art. 10 ust. 4 powołanego aktu, przychody z realizacji praw z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, lub z pochodnych instrumentów finansowych, uzyskane w następstwie objęcia lub nabycia tych praw jako świadczenie w naturze lub nieodpłatne świadczenie, są zaliczane do tego źródła przychodów, w ramach którego to świadczenie w naturze lub nieodpłatne świadczenie zostało uzyskane. Z uwagi na treść przytoczonego przepisu przychód wnioskodawcy związany z uczestnictwem w programie z tytułu częściowo nieodpłatnego nabycia akcji spółki amerykańskiej, w wyniku realizacji pochodnego instrumentu finansowego nie stanowi przychodu z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o PDOF. Przychód ten należy zakwalifikować do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 8 powołanego aktu. Z kolei wartość tego przychodu należy określić na podstawie art. 11 ust. 2a i 2b w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 8 analizowanej ustawy. W konsekwencji dochód skarżącego z tytułu częściowo nieodpłatnego nabycia akcji spółki amerykańskiej, stanowiący przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o PDOF, podlega opodatkowaniu tylko w Polsce, stosownie do wybranej formy opodatkowania. Jeśli chodzi o otrzymane opcje na akcje od E. od [...] sierpnia 2019 r., kiedy to nie świadczył już usług informatycznych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na rzecz wskazanego podmiotu, organ uznał, że przychód z tytułu częściowo nieodpłatnego nabycia przez skarżącego akcji spółki amerykańskiej należy zakwalifikować do przychodów z innych źródeł, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o PDOF. Wnioskodawcę ze spółką amerykańską, będącą organizatorem programu, nie łączy bowiem żadna inna relacja. Wskazano również, że przychód podlegający opodatkowaniu powstanie w momencie zbycia akcji spółki zagranicznej, tj. B. i E.. Z uwagi na fakt, że skarżący nie prowadzi działalności w zakresie obrotu papierami wartościowymi lub instrumentami, przychód z odpłatnego zbycia akcji należy rozpatrzeć w kontekście źródła przychodów wskazanego w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o PDOF. W konsekwencji dochód z tytułu odpłatnego zbycia akcji będzie musiał zostać rozliczony w zeznaniu rocznym składanym za rok podatkowy, w którym uzyskano przychód. Organ wskazał jednocześnie, że skarżący w związku ze sprzedażą akcji E. będzie uprawniony do zastosowania odpowiednich kosztów uzyskania przychodów. W tym kontekście powołano się m. in. na postanowienia art. 22 ust. 1d ustawy o PDOF. Przepis ten daje możliwość uwzględnienia w kosztach podatkowych (w przypadku odpłatnego zbycia rzeczy/prawa otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie – wartości przychodu określonego na moment otrzymania /nabycia tych rzeczy/praw z tytułu nieodpłatnych lub częściowo odplatnych świadczeń w naturze, określonego zgodnie z art. 11 ust. 2, ust. 2a i ust. 2b omawianej ustawy. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na interpretację indywidualną. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej interpretacji, w zakresie w jakim skarżący nie zgadza się z interpretacją. Ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej interpretacji zarzucono naruszenie: I) przepisów postępowania, tj. art. 14c § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U z 2020 r., poz. 1325 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p.") poprzez nieprawidłowe uzasadnienie prawne interpretacji dokonane przez organ, a to na skutek błędnej wykładni przepisów prawa materialnego; II) przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię lub błędną ocenę co do ich zastosowania: 1) art. 2, art. 32, art. 84 oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, ze zm.) w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 10 oraz w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o PDOF poprzez niewłaściwą ocenę ich łącznego zastosowania oraz błędu w wykładni polegającego na ograniczeniu wykładni do wykładni literalnej przepisów ustawy o PDOF, przy całkowitym pominięciu wykładni celowościowej, które to błędy łącznie prowadzą do uznania przez organ aksjologicznej dopuszczalności dwukrotnego opodatkowania faktycznie jedynie jednorazowo osiąganego przychodu - po raz pierwszy w momencie nabycia przez skarżącego akcji w wyniku realizacji opcji, a po raz drugi w momencie ich zbycia, co jest sprzeczne z podstawowymi standardami konstytucyjnymi; 2) art. 24 ust. 11 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o PDOF poprzez niewłaściwą ocenę co do potrzeby zastosowania, polegającą na niezastosowaniu do wykładni ww. przepisów art. 24 ust. 11 ustawy o PDOF, prowadzącą do uznania, że skoro w zakresie akcji uzyskanych w wyniku realizacji opcji nie ma zastosowania art. 24 ust. 11 ustawy o PDOF, to jest dostateczna i wystarczająca podstawa prawna dla wywiedzenia normy prawnej dla podwójnego opodatkowania przychodów z tego samego źródła, tj. źródła kapitałów pieniężnych, po raz pierwszy w momencie nabycia akcji oraz po raz drugi w momencie ich zbycia; 3) art. 11 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o PDOF poprzez niewłaściwą ocenę co do ich zastosowania, która doprowadziła do uznania, że w odniesieniu do nabycia akcji, już w momencie realizacji opcji (tj. w chwili zakupu akcji) powstaje dla skarżącego przychód podatkowy kwalifikowany do źródła "kapitały pieniężne", który podlega opodatkowaniu; 4) art. 10 ust. 4 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy o PDOF poprzez niewłaściwą ocenę co do ich zastosowania, prowadzącą do wniosku, że w odniesieniu do zakupu akcji (już w chwili zakupu akcji) powstaje dla skarżącego przychód podatkowy kwalifikowany jako inne źródła, który podlega opodatkowaniu. 5) art. 10 ust. 1 i ust. 4 ustawy o PDOF poprzez jego błędną wykładnię, w ten sposób, że Dyrektor KIS przyjął, że ta sama umowa opcyjna, na mocy której skarżący uzyskał możliwość nabycia akcji spółki amerykańskiej, w zależności od tego na jakiej podstawie prawnej skarżący wykonywał pracę lub usługi i na rzecz jakiego podmiotu, może być przypisana do różnych źródeł przychodu; do pozarolniczej działalności gospodarczej - gdy skarżący wykonywał usługi jako przedsiębiorca, bądź do innych źródeł przychodów - gdy skarżący wykonywał czynności jako pracownik. Taki pogląd jest niedopuszczalny w świetle koncepcji źródeł przychodów przyjętej w ustawy o PDOF i płynącej stąd zasady, że to samo zdarzenie przychodowe musi być w swoich elementach (przychód, koszt, dochód) przypisane do jednego źródła przychodów; 6) art. 17 ust. 1 pkt 6 i 10 ustawy o PDOF poprzez jego błędną wykładnię i błędną ocenę co do niezastosowania tych przepisów do nabycia opcji zakupu akcji, zakupu akcji w wyniku realizacji opcji i sprzedaży tych akcji oraz dopuszczenie się błędnej wykładni art. 14 ust. 1 i ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 11 ust. 2-2b ustawy o PDOF oraz błędnej wykładni art. 20 ust. 1 ustawy o PDOF, a w wyniku tego, błędnego wskazania co do zastosowania tych przepisów, a także naruszenie art. 10 ust. 4 ustawy o PDOF poprzez jego błędną wykładnię i w wyniku tego błędnego wskazania co do niestosowania tego przepisu do odpowiednich zdarzeń podatkowo doniosłych, opisanych w stanie faktycznym wniosku o interpretację; Dyrektor KIS przyjął bowiem, że umowa opcyjna zawarta w ramach programu motywacyjnego, która dotyczy możliwości nabycia akcji po zagwarantowanej cenie (ustalonej jako cena rynkowa na moment zawierania umowy opcyjnej) i zakup akcji po tej cenie, nie są związane ze źródłem przychodów "kapitały pieniężne", ale są związane z innymi źródłami przychodów, pomimo ewidentnego charakteru tej umowy; 7) art. 14 ustawy o PDOF, a w szczególności ust. 1 i ust. 2 pkt 8 poprzez błędną wykładnię, a w wyniku tego błędnie przyjęto, że te przepisy powinny znaleźć zastosowanie, oraz naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 6 i 10, a także art. 10 ust. 4 ustawy o PDOF poprzez ich błędną wykładnię oraz przyjęcie, że nie znajdują one zastosowania; Dyrektor KIS przyjął bowiem, że w sytuacji, gdy skarżący został objęty programem motywacyjnym spółek amerykańskich (umowami opcyjnymi) wykonując usługi informatyczne w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej, to przychód z nabycia akcji i ze zbycia akcji należy rozpatrywać w ramach źródła przychodów "pozarolnicza działalność gospodarcza", choć skarżący nie prowadził obrotu instrumentami finansowymi jako przedsiębiorca, usługi świadczył w ramach umów prawa cywilnego, a zakupione akcje nie były składniami przedsiębiorstwa skarżącego, podczas gdy w tej sytuacji zakup akcji, a następnie ich sprzedaż, powinny być powiązane ze źródłem przychodów "kapitały pieniężne"; 8) art. 17 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy o PDOF poprzez ich błędną wykładnię, z których to przepisów wynika, że przychody z realizacji pochodnych instrumentów finansowych są przypisane do źródła "kapitały pieniężne", oraz naruszenie art. 10 ust. 4 ustawy o PDOF poprzez błędną wykładnię, który to przepis nakazuje zakwalifikować przychody z realizacji pochodnych instrumentów finansowych nabytych częściowo odpłatnie do tego źródła przychodów, w ramach którego takie świadczenie zostało uzyskane, a w konsekwencji czego przychód tego rodzaju, który powinien być przypisany do źródła "kapitały pieniężne", został przypisany do źródła "inne przychody", a w wyniku tej błędnej wykładni przyjął niezastosownie tych przepisów oraz dopuścił się naruszenia art. 20 ust. 1 ustawy o PDOF; Dyrektor KIS przyjął bowiem, że w okresie gdy skarżący wykonywał swoje czynności jako pracownik (będąc nadal objętym programem motywacyjnym spółki amerykańskiej) i zakupił w ramach opcji akcje tej spółki, to zdarzenie to generowało przychód podatkowy z innych źródeł, z uwagi na to, że do skarżącego nie odnoszą się przepisy o programach motywacyjnych (art. 24 ust. 11-12b ustawy o PDOF); 9) art. 23 ust. 1 pkt 38 i art. 30b ust. 2 ustawy o PDOF poprzez ich błędną wykładnię i błędną ocenę co do niezastosowania w sprawie oraz naruszenie art. 22 ust. 1d ustawy o PDOF poprzez błędną jego wykładnię i błędną ocenę co do zastosowania w sprawie; Dyrektor KIS uznał bowiem, że skoro sprzedaż przez skarżącego akcji nabytych częściowo nieodpłatnie spowoduje przychód do opodatkowania, który należy zakwalifikować do przychodów z kapitałów pieniężnych (art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o PDOF), to uzyskany z tego tytułu przychód skarżący będzie mógł pomniejszyć o koszt uzyskania przychodu ustalony w oparciu o art. 22 ust. 1d ustawy o PDOF (w wysokości przychodu, jaki skarżący osiągnął z tytułu częściowo nieodpłatnego nabycia akcji, w wyniku realizacji opcji) – str. 19 interpretacji. Jak wynika z wyroku NSA z 25 lutego 2015 r. (II FSK 96/13), nie jest dopuszczalne ustalanie - w takiej sytuacji - kosztów uzyskania przychodu na podstawie art. 21 ust. 1d pkt 2 ustawy o PDOF, ze względu na art. 30b ustawy o PDOF. W przepisie tym zdefiniowano dochód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych jako różnicę między sumą przychodów uzyskanych z odpłatnego zbycia a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PDOF. Tym samym nie jest możliwe uwzględnienie jako kosztu uzyskania przychodów wartości przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 22 ust. 1d powołanego aktu, do którego to przepisu ani art. 30b ust. 2, ani art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PDOF nie odsyłają. Tym samym, skarżący uznaje, iż literalna wykładnia tych przepisów prowadzi do podwójnego opodatkowania, a jak zostało wskazane jest to wniosek w demokratycznym państwie prawnym nieakceptowalny. W konsekwencji, skarżący uznaje, że niezbędne jest zastosowanie innych rodzajów wykładni, które pozwolą uzyskać konstytucyjnie aprobowaną treść normy, mającej zastosowanie do stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Rozstrzygnięcie sporu wymaga dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w zakresie postawionych w skardze zarzutów. Skarżący kwestionuje pogląd organu głoszący, że w związku z realizacją opcji i wykupem akcji E. w 2020 r., 2021 r. i latach następnych powstał i powstanie przychód. Kwestionuje się również zaliczenie wskazanego przychodu do źródła działalność gospodarcza oraz do przychodów z innych źródeł jak i pogląd organu w kwestii kosztów uzyskania przychodów związanych ze zbyciem nabytych częściowo odpłatnie akcji. Rację w sporze należało przyznać organom podatkowym. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PDOF, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 2 powołanego aktu, wartość pieniężną świadczeń w naturze, z zastrzeżeniem ust. 2c oraz art. 12 ust. 2-2c, określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania. Ustawa o PDOF nie definiuje pojęcia nieodpłatnych oraz częściowo odpłatnych świadczeń, precyzując jedynie w art. 11 ust. 2, 2a, 2b i 2c sposób ich ustalania. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że pojęcie nieodpłatnego świadczenia ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku osobie, mające konkretny wymiar finansowy [tak: uchwała NSA z 24 października 2011 r., II FPS 7/10]. Również w wyroku TK z 08 lipca 2014 r., K 7/13 wskazano, że za przychód pracownika mogą być uznane świadczenia, które: po pierwsze, zostały spełnione za zgodą pracownika (skorzystał z nich w pełni dobrowolnie), po drugie, zostały spełnione w jego interesie (a nie w interesie pracodawcy) i przyniosły mu korzyść w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatku, który musiałby ponieść, po trzecie, korzyść ta jest wymierna i przypisana indywidualnemu pracownikowi (nie jest dostępna w sposób ogólny dla wszystkich podmiotów). Rozstrzygnięcie zawisłego przed sądem sporu wymaga ustalenia, czy wnioskodawca wykupując, w wyniku realizacji opcji (nabytych w ramach programu, określanego przez niego mianem programu motywacyjnego) akcje, osiągnie przychód z tytułu częściowo odpłatnych świadczeń. W ocenie sądu kluczowe dla udzielenia odpowiedzi na tak postawione pytanie w stanie prawnym obowiązującym po 1 stycznia 2018 r. jest dokonanie wykładni art. 24 ust. 11, 11a oraz 11b ustawy o PDOF. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, jeżeli w wyniku realizacji programu motywacyjnego utworzonego przez: 1) spółkę akcyjną, od której podatnik uzyskuje świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13, 2) spółkę akcyjną będącą jednostką dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy o rachunkowości w stosunku do spółki, od której podatnik uzyskuje świadczenia oraz inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13 - podatnik faktycznie obejmuje lub nabywa akcje tej spółki lub akcje spółki w stosunku do niej dominującej, przychód z tego tytułu powstaje w momencie odpłatnego zbycia tych akcji. W świetle art. 24 ust. 11a powołanego aktu, dochodem z odpłatnego zbycia akcji, o których mowa w ust. 11, jest różnica między przychodem uzyskanym z odpłatnego zbycia akcji a kosztami uzyskania przychodu określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38. Pojęcie programu motywacyjnego zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 24 ust. 11b ustawy o PDOF. Zgodnie z tym przepisem przez program motywacyjny, o którym mowa w ust. 11, rozumie się system wynagradzania utworzony na podstawie uchwały walnego zgromadzenia przez: 1) spółkę akcyjną, dla osób uzyskujących od niej świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13, albo 2) spółkę akcyjną będącą jednostką dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy o rachunkowości w stosunku do spółki, od której osoby uprawnione do otrzymania świadczeń w ramach tego systemu wynagradzania uzyskują świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13 - w wyniku którego osoby uprawnione do otrzymania świadczeń w ramach tego systemu wynagradzania bezpośrednio lub w wyniku realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych lub realizacji praw z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, lub realizacji innych praw majątkowych, nabywają prawo do faktycznego objęcia lub nabycia akcji spółki określonej w pkt 1 lub 2. W art. 24 ust. 12a ustawy o PDOF przewidziano zaś, że przepisy ust. 11-11b mają zastosowanie do dochodu uzyskanego przez osoby uprawnione z tytułu objęcia lub nabycia akcji spółek akcyjnych, których siedziba lub zarząd znajdują się na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa należącego do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub państwa, z którym Rzeczpospolita Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. W ocenie Sądu analiza przytoczonych przepisów prowadzi do wniosku, że co do zasady w aktualnym stanie prawnym objęcie akcji pod tytułem darmym stanowi przysporzenie majątkowe odpowiadające definicji przychodu z nieodpłatnych świadczeń. Analogicznie objęcie akcji poniżej ceny rynkowej, czyli częściowo odpłatnym stanowi przysporzenie majątkowe odpowiadające pojęciu przychodu z tytułu częściowo odpłatnych świadczeń. Przepis art. 24 ust. 11 ustawy o PDOF odraczający powstanie przychodu z tytułu objęcia lub nabycia akcji do momentu odpłatnego ich zbycia oparty jest na założeniu w świetle, którego objęciu lub nabyciu akcji co do zasady towarzyszy powstanie przychodu. W przeciwnym wypadku, w razie przyjęcia, że samo w sobie objęcie lub nabycie akcji nie skutkuje powstaniem przychodu przepis art. 24 ust. 11 ustawy o PDOF odraczałby rozpoznanie w czasie nieistniejącego przychodu. Taką wykładnię należy odrzucić, jako prowadzący do absurdalnych wniosków sprzecznych z założeniem o racjonalności ustawodawcy. Normatywność wskazanego przepisu przejawia się tym, że na jego mocy i co istotne na zasadzie wyjątku od reguły rozpoznanie przychodu z tytułu objęcia lub nabycia akcji zostaje odroczone do czasu powstania przychodu z odpłatnego zbycia objętych lub nabytych akcji. Przepis ten niesie w sobie nową treść normatywną jedynie w razie przyjęcia, że co do zasady objęcie lub nabycie akcji wiąże się z powstaniem przychodu. Mając powyższe na uwadze za nieaktualne w obecnie obowiązującym stanie prawnym należy uznać stanowisko głoszące, że nabycie akcji samo przez się nie daje żadnego przychodu wyrażone m. in. w wyroku NSA z 02 lutego 2018 r., II FSK 163/16, wyroku NSA z 02 lutego 2018 r., II FSK 258/16, wyroku NSA z 02 lutego 2018 r., II FSK 142/16, wyroku NSA z 21 lipca 2017 r., II FSK 1716/15, wyroku NSA z 29 maja 2018 r., II FSK 1144/16, wyroku NSA z 26 kwietnia 2018 r., II FSK 267/17. W realiach niniejszej sprawy istotne znaczenia mają również postanowienia art. 10 ust. 4 ustawy o PDOF. Zgodnie z tym przepisem, przychody z realizacji praw z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, lub z pochodnych instrumentów finansowych, uzyskane w następstwie objęcia lub nabycia tych praw jako świadczenie w naturze lub nieodpłatne świadczenie, są zaliczane do tego źródła przychodów, w ramach którego to świadczenie w naturze lub nieodpłatne świadczenie zostało uzyskane. Przytoczony przepis opiera się na założeniu, że realizacja praw m. in. z pochodnych instrumentów finansowych (zdefiniowanych w art. 5a pkt 13 ustawy o PDOF) obejmujących m. in. opcje (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi) skutkuje powstaniem przychodu. W przeciwnym bowiem przypadku bezprzedmiotowe należało by uznać określanie źródła nieistniejącego przychodu. Powyższe utwierdza w przekonaniu, że na gruncie aktualnie obowiązującego stanu prawnego objęciu lub nabyciu akcji co do zasady towarzyszy powstanie przychodu. W realiach niniejszej sprawy organ trafnie wywiódł, że opisany przez skarżącego program motywacyjny nie spełnia przesłanek programu motywacyjnego, o których mowa w art. 24 ust. 11 i 11b ustawy o PDOF. W okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] maja 2018 r. skarżący otrzymywał opcje na akcje firmy B. Spółka ta w ocenie skarżącego jest spółką dominującą względem firmy A, tj. względem spółki na rzecz której świadczył usług informatyczne w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreślić jednak należy, że z uwagi na wykonywanie przez skarżącego na rzecz wskazanego ostatnio podmiotu usług informatycznych w ramach działalności gospodarczej, nie sposób za spełniony uznać wymogu, o którym mowa w art. 24 ust. 11 ustawy o PDOF otrzymywania świadczeń z tytułu stosunku pracy (art. 12 ustawy o PDOF) lub działalności wykonywanej osobiście (art. 13 ustawy o PDOF). W okresie od [...] maja 2018 r. do [...] lipca 2019 r. skarżący świadczył usługi informatyczne w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na rzecz E., otrzymując opcje na akcje uprawniające do wkupu akcji tej spółki poniżej ich wartości rynkowej. Analogiczne jak w przypadku współpracy z firmą A nie sposób za spełniony uznać wymogu, o którym mowa w art. 24 ust. 11 ustawy o PDOF otrzymywania świadczeń z tytułu stosunku pracy (art. 12 ustawy o PDOF) lub działalności wykonywanej osobiście (art. 13 ustawy o PDOF). Z kolei w okresie od [...] sierpnia 2019 r. świadczył pracę na rzecz "Firmy z Polski", będącej spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, jednak jak wskazał sam skarżący, przedstawiając własne stanowisko w sprawie E.., podmiot ten nie jest spółką dominującą w rozumieniu art. 24 ust. 11 pkt 2 ustawy o PDOF względem "Firmy z Polski" będącej spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. W tego rodzaju sytuacji brak jest możliwości zastosowania postanowień art. 24 ust. 11 in fine ustawy o PDOF przewidujących odroczenie momentu powstania przychodu z tytułu objęcia lub nabycia akcji do momentu ich zbycia. Zastosowanie muszą zatem znaleźć zasady ogólne rozpoznawania przychodu. Jak wskazano zaś wcześniej w aktualnym stanie prawnym przyjąć należy, że co do zasady objęcie lub nabycie akcji wiąże się z powstaniem przychodu. Sąd podziela pogląd organu głoszący, że w razie nabycia akcji po cenie niższej od ich ceny rynkowej z dnia nabycia, po stronie skarżącego dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego z tytułu częściowo odpłatnych świadczeń. Sąd nie podziela również zarzutów i argumentów skargi ukierunkowanych na podważenie prawidłowości źródła, do którego przyporządkowano przychód z tytułu wykupienia przez skarżącego akcji w ramach opisanych przez niego programów motywacyjnych. Kluczowe znaczenie w tym zakresie mają postanowienia art. 10 ust. 4 ustawy o PDOF. W kontekście wskazanego przepisu należy dostrzec, że został on (analogicznie jak postanowienia art. 24 ust. 11 – 12a ustawy o PDOF) przyjęty na mocy ustawy z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. poz. 2175). W uzasadnieniu projektu powołanej ustawy nowelizującej wskazano, że częstą praktyką jest tworzenie mechanizmu wynagradzania pracowników lub innych osób powiązanych ze świadczeniodawcą poprzez realizację praw z pochodnych instrumentów finansowych, lub innych praw pochodnych, które obejmują te osoby od spółki jako nieodpłatne świadczenie. W związku z tym przychody takie kwalifikowane są do źródła z kapitałów pieniężnych i dochód z nich uzyskany podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym. Faktycznie jednak przychody takie stanowią wynagrodzenie tych osób od podmiotu i powinny stanowić przychód ze stosunku pracy albo przychód z działalności wykonywanej osobiście, albo przychód z innych źródeł i dochody te powinny być opodatkowane wg skali podatkowej 18% i 32%. Uzasadniając wprowadzenie regulacji zawartej w art. 10 ust. 4 ustawy o PDOF, wskazano, że regulacja ta wyłącza w takich przypadkach przychody z realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych lub z innych praw pochodnych ze źródła z kapitałów pieniężnych i wiąże zaliczenie źródła przychodów z realizacji takich praw ze źródłem przychodów, w ramach którego zostały uzyskane te pochodne instrumenty finansowe lub prawa pochodne, jako nieodpłatne świadczenie [tak: Sejm VIII kadencji, druk nr 1878, dostęp pod adresem: sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=1878]. W ocenie Sądu analiza uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej świadczy o tym, że intencją ustawodawcy było zaliczenie przychodów uzyskiwanych w wyniku realizacji praw, o których mowa w art. 10 ust. 4 ustawy o PDOF do źródła, do którego kwalifikowane są pozostałe przychody uzyskiwane w związku z wynagrodzeniem od podmiotów zaangażowanych w program motywacyjny. W ocenie Sądu zaskarżona interpretacja stanowi wynik prawidłowego zastosowania postanowień art. 10 ust. 4 ustawy o PDOF. Prawidłowo wywiedziono, że przychód związany z wykupem akcji E. w 2020 r., 2021 r. i latach następnych będący następstwem realizacji opcji na akcje otrzymanych w okresie, kiedy skarżący świadczył usługi informatyczne w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na rzecz wskazanego podmiotu winien zostać zaliczony do przychodów z działalności gospodarczej. Trafnie wywiedziono również, że przychód związany z wykupem akcji wskazanej ostatnio spółki będący następstwem realizacji opcji na akcje otrzymanych w okresie od [...] sierpnia 2019 r. winien zostać zaliczony do przychodów z innych źródeł. Sąd nie podziela również zarzutów skargi w kwestii ustalenia kosztów uzyskania przychodów rozpoznawanych na potrzeby obliczania dochodu z tytułu zbycia nabytych częściowo odpłatnie akcji na skutek realizacji otrzymanych wcześniej opcji. Formułując swoje stanowisko w powyższym zakresie, organ prawidłowo stwierdził, że wnioskodawca będzie mógł jako koszt uzyskania przychodu uznać wartość przychodu rozpoznanego w związku z częściowo odpłatnym nabyciem akcji powiększoną o wydatki poniesione na nabycie akcji. Brak jest podstaw do podzielenia zarzutu naruszenia art. 22 ust. 1d pkt 2 ustawy o PDOF. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku odpłatnego zbycia rzeczy lub praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, w związku z którymi, zgodnie z art. 11 ust. 2-2b, został określony przychód, a także w przypadku odpłatnego zbycia rzeczy, praw lub innych świadczeń będących przedmiotem wykonania świadczenia niepieniężnego, o którym mowa w art. 14 ust. 2e i 2f, kosztem uzyskania przychodów z ich odpłatnego zbycia, z uwzględnieniem aktualizacji dokonanej zgodnie z odrębnymi przepisami, jest odpowiednio: wartość przychodu określonego na podstawie art. 11 ust. 2b powiększona o wydatki na nabycie częściowo odpłatnych rzeczy lub praw albo innych świadczeń. W ocenie Sądu postanowienia przytoczonego przepisu stanowią lex specialis względem postanowień m. in. art. 30b ust. 2 ustawy o PDOF. Wskazany ostatnio przepis nie normuje bowiem kwestii obliczania dochodu w przypadku odpłatnego zbycia papierów wartościowych nabytych w częściowo odpłatny sposób. Kwestia ta normowana jest postanowieniami art. 22 ust. 1d pkt 2 ustawy o PDOF. Zamierzonego rezultatu nie może przy tym wywrzeć argumentacja skargi odwołująca się do rozważań zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA z 22 lutego 2015 r., II FSK 96/13. Wskazany wyrok zapadł bowiem na tle stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2018 r. Tymczasem jak wskazano to już wcześniej, co do zasady w aktualnym stanie sprawnym objęcie akcji pod tytułem częściowo odpłatnym może stanowić przysporzenie majątkowe odpowiadające definicji przychodu z tytułu częściowo odpłatnych świadczeń. W tego rodzaju sytuacji brak jest przeszkód do stosowania przepisów nakazujących potraktowanie za koszt uzyskania przychodu równowartości wcześniej osiągniętego przychodu z tytułu częściowo odpłatnego nabycia akcji. Zamierzonego rezultatu nie mogą wywrzeć twierdzenia skargi zarzucające organowi ograniczenie się do wykładni literalnej ustawy o PDOF. W orzecznictwie NSA wypracowano bowiem kryteria stosowania różnych dyrektyw wykładni, przyznając pierwszeństwo wykładni językowej i traktując pozostałe rodzaje wykładni, w tym wykładnię systemową i funkcjonalną, a także historyczną, jako subsydiarne. Myśl tę wyrażono w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2000 r. (sygn. akt FPS 14/99, ONSA 2000, z. 3, poz. 92) stwierdzającej, że wykładnia językowa jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa i zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym [tak: uchwała NSA z 17 stycznia 2011 r., II FPS 2/10]. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że dokonana przez organ wykładnia przepisów ustawy o PDOF jest zgodna z regułami wykładni logicznej. Jak wywiedziono powyżej przyjęcie, że co do zasady objęcie lub nabycie akcji w aktualnym stanie wiąże się z powstaniem przychodu jest konieczne z uwagi na założenie o racjonalności prawodawcy. Aprobata innego wariantu wykładni skutkowałaby bowiem przyjęciem, że art. 24 ust. 11 ustawy o PDOF odracza rozpoznanie w czasie nieistniejącego przychodu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.