II SA/Po 254/21

Dnia 14 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2021 roku sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium) decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art.1, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 570), art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 poz. 256 dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania W. G. (dalej jako strona lub skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] maja 2020 r. W. G. zwróciła się do Prezydenta Miasta O. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią D. W.. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2020 roku odmówiono przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad babcią Panią D. W.. Od decyzji skarżąca złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Kolegium decyzją nr [...] z dnia [...] września 2020r. uchyliło w/w decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia wskazując, że organ I instancji w ponownym postępowaniu powinien wyjaśnić wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi, czy sytuacja zdrowotna, życiowa, materialna i dochodowa córki i syna Pani D. W. pozwala im na realizację obowiązku alimentacyjnego w tym na ewentualne opłacenie opiekuna dla niepełnosprawnej matki. Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta O. ponownie odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji ustalił, że orzeczeniem Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia [...] października 2018r. Pani D. W. została zaliczona do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (tj. w wieku 71 lat). Orzeczenie wydano na stałe. Pismem z dnia [...] października 2020r. nr [...] oraz nr [...] wezwano skarżącą do przedłożenia dokumentów potwierdzających sytuację życiową, materialną i dochodową córki i syna Pani D. W. oraz do osobistego stawienia się w charakterze strony celem wyjaśnienia sytuacji rodzinnej. Skarżąca na wezwanie organu przedłożyła: zaświadczenie z firmy M. S.A. z dnia [...] października 2020r. Pani M. G. o zatrudnieniu i zarobkach, z którego wynika, że średnie miesięczne wynagrodzenie z 3 ostatnich miesięcy wynosi netto [...] zł, decyzję z dnia [...] stycznia 2020r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2020 rok w wysokości [...] zł, potwierdzenie wpłaty tytułem opieka D. W. w wysokości [...] zł dokonanej [...] września 2020 r. , potwierdzenie wpłaty tytułem [...] w wysokości [...] zł dokonanej [...] października 2020r. , potwierdzenie wpłaty tytułem doładowanie telefonu pre —paid w wysokości [...] zł, [...] zł i [...] zł dokonanej [...] października 2020 r., potwierdzenie opłaty tytułem opłata za śmieci w wysokości [...] zł dokonanej [...] października 2020 r. potwierdzenie wpłaty tytułem opłata za media w wysokości [...] zł dokonanej [...] października 2020 r. potwierdzenie wpłaty tytułem ofiara [...] w wysokości [...] zł dokonanej [...] października 2020r. potwierdzenie wpłaty tytułem [...] w wysokości [...] zł dokonanej [...].09.2020r. W wyniku przesłuchania skarżącej w charakterze strony w dniu [...] listopada 2020 r. ustalono, że jej matka Pani M. G. pracuje, jej ojciec L. G. przebywa w [...], nie utrzymuje kontaktu z ojcem. Skarżąca nie ma również kontaktu z wujem Panem R. W. (synem D. W.) ponieważ nie wiadomo gdzie przebywa, nie znane jest miejsce pobytu oraz sytuacja finansowa. Oświadczenie tej samej treści skarżąca przedłożyła w dniu [...] listopada 2020r. Skarżąca uczęszcza do szkoły [...] w której uczy się w sobotę i niedzielę. Z zaświadczenia z dnia [...] listopada 2020r. wystawionego przez Dział Usług Opiekuńczych tut. Ośrodka wynika, że D. W. korzysta z usług opiekuńczych w wymiarze 10 godzin tygodniowo w dni robocze od poniedziałku do piątku w okresie od [...].04.2020r. do [...].03.2021 r., za które ponosi odpłatność tj. jedna godzina świadczonej usługi wynosi [...] zł. Zakres usług obejmuje następujące czynności: mycie, kąpanie, czesanie, ubieranie, wspieranie psychologiczno - pedagogiczne i edukacyjno- terapeutyczne, zapewnianie posiłków w tym co najmniej raz dziennie posiłku gorącego, wychodzenie na spacery, dokonywanie bieżących porządków, utrzymanie w czystości naczyń stołowych i kuchennych oraz sprzętu gospodarczego, pranie bielizny osobistej (dziennej i nocnej) oraz lekkiej odzieży chorego, a także zamawianiu wizyt lekarskich. Skarżąca jest wnuczką D. W. nie jest więc spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Organ I instancji wskazał, że żyją dzieci Pani D. W. tj. Pani M. G. i Pan R. W.. Dzieci Pani D. W. nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem organu I instancji sytuacja życiowa, materialna i dochodowa dzieci nie stanowi przesłanek, od których uzależnione jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taką przesłanką jest sytuacja zdrowotna dzieci. Jednak dzieci Pani W. a przede wszystkim z pewnością Pani M. G., nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. niespełniona jest przesłanka z art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 poz. 111 dalej u.ś.r.). Ponadto niepełnosprawność podopiecznej powstała po ukończeniu przez nią 18 roku życia, co również nie pozwala na przyznanie wnioskowanego świadczenia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Od ww. decyzji odwołała się W. G. reprezentowana przez adwokata M. Ż.. W odwołaniu zarzucono naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1b i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem skarżącej wnuczce przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na babcię. Opisaną we wstępie decyzją SKO w K. orzekło o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Kolegium wskazało, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., którego niezgodność z konstytucyjną zasadą równości została stwierdzona zakresowym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. SKO zgodziło się jednak z drugą z przesłanek odmowy przyznania skarżącej świadczenia. W ocenie Kolegium to dzieci niewątpliwie zobowiązane są do alimentacji przed wnuczką W. G.. Powyższe oznacza, że zaistniałyby przesłanki do przyznania wnuczce świadczenia pielęgnacyjnego, gdyby dzieci D. W. nie byłyby w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu. Nie chodzi tu tylko o brak możliwości sprawowania przez nie opieki nad niepełnosprawną matką w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., ale także o brak możliwości dostarczania przez nie środków pieniężnych potrzebnych do zapewnienia odpowiedniej opieki przez inne osoby. Jeżeli bowiem obowiązek alimentacyjny nie może przybrać postaci świadczenia pomocy w formie starań osobistych, może polegać np. na opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Może nią być również inny członek rodziny, który nie jest zobowiązany w danym momencie do alimentacji, choć mieści się w kręgu osób zobowiązanych do niej w dalszej kolejności. W przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny W. G. względem jej babci przed obowiązkiem alimentacyjnym jej dzieci. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. G. reprezentowana przez adwokata M. Ż., zaskarżyła decyzję Kolegium w całości, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji, a także zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucono rażącą obrazę przepisów prawa materialnego art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się wnuczki, będącej jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez dzieci niepełnosprawnej, które nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.- dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten odpowiada prawu. W rozpoznawanej sprawie W. G. ubiega się o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią, która na mocy orzeczenia Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia [...] października 2018 r. została zaliczona do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Odmawiając skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią organ I instancji, powołując się na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Tymczasem z dokumentacji wynika, że orzeczenie zostało wydane kiedy D. W. miała 71 lat. Odmawiając przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ I instancji wskazał również, że posiada dwoje dzieci, które nie legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności. Słusznie organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji zgodził się ze skarżącą co do kwestii daty powstania niepełnosprawności, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, wedle którego moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki po 18 roku życia nie może stanowić przesłanki do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Niemniej jednak Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie ziściła się przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., tj. zasadna była odmowa przyznania świadczenia z tego powodu, że D. W. posiada córkę i syna, które jako osoby spokrewnione w pierwszym stopniu mogą sprawować nad nią opiekę. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3), a także innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W stosunku do osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4, ustawa przewiduje katalog przesłanek pozytywnych, których dopiero łączne spełnienie umożliwia przyznanie im świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że skarżąca jest bezspornie osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., albowiem zgodnie z art. 128 K.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Skarżąca, jako wnuczka niepełnosprawnej, jest jej krewną w linii prostej w stopniu drugim. Dalej wyjaśnienia wymaga, że Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ustalając kolejność zobowiązanych, w art. 129 § 1 stanowi, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. W art. 132 wskazano przy tym, ze obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Przepis ten koresponduje z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r., albowiem przepisy te jednoznacznie wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji - według kolejności tego zobowiązania (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3804/18 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., jednym z warunków przyznania świadczenia osobie spokrewnionej w stopniu dalszym niż pierwszy z osobą niepełnosprawną, jest okoliczność, iż nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie, bądź też legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że co do zasady, przepis ten należy odczytywać ściśle. Tylko więc wystąpienie którejś z tych dwóch przesłanek – niepełnoletność lub legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu uprawnia do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie spokrewnionej w stopniu dalszym. Zestawienie treści art. 17 ust. 1 z treścią art. 17 ust. 1a ustawy jednoznacznie bowiem wskazuje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w pierwszej kolejności osobom najbliższym, tj. matce, ojcu, dzieciom, czyli osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu. Natomiast dalszym krewnym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko w przypadku, gdy nie ma osób najbliższych (spokrewnionych w pierwszym stopniu), albo gdy osoby te nie mogą wypełnić swojego obowiązku (zob. też wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 lipca 2012r. sygn. akt II SA/Bk 334/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki – w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej w tym przepisie kategorii osób. To nie rodzina decyduje więc, komu spośród jej członków powinno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym przepis prawa [por. R. Kopania (red.), Świadczenia rodzinne. Świadczenia dla opiekunów. Komentarz. Warszawa 2017; dostęp el./Legalis]. Przykładowo, wystąpienie okoliczności, że osoba spokrewniona w pierwszym stopniu pracuje, wobec czego nie może sprawować opieki, nie uprawnia do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru i nie zwalnia tej osoby z obowiązku alimentacyjnego wobec uprawnionego. W takim przypadku obowiązek ten nie przybierze wprawdzie świadczenia pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Może to być również inny członek rodziny, który nie jest zobowiązany w danym momencie do alimentacji, choć mieści się w kręgu osób zobowiązanych do niej w dalszej kolejności. Niemniej, z racji występowania różnych sytuacji i stanów faktycznych, orzecznictwo sądowoadministracyjne na gruncie wykładni funkcjonalnej i systemowej komentowanego przepisu wypracowało pogląd, że mając także na uwadze uregulowanie art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz zasady konstytucyjne z art. 2, art. 18, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, ograniczenia wynikające z ust. 1a mogą doznać odstępstwa, gdy osoba uznawana przez ustawodawcę w ujęciu ust. 1a za posiadającego legitymację materialną do prawa do przedmiotowego świadczenia nie jest w stanie sprawować opieki (por. wyroki NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16 oraz z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 328/16, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 307/17). W takim jednak wypadku muszą zaistnieć szczególne okoliczności i to natury obiektywnej, czyli pozostające poza sferą dowolnego kształtowania stosunków rodzinnych, i przez to opiekuńczych, wśród osób zobowiązanych (w różnym stopniu) do alimentacji, takie jak starczy wiek, ewidentne, ciężkie kalectwo, bezdomność, ubezwłasnowolnienie, przebywanie w domu pomocy społecznej, czy w zakładzie karnym. Sama zatem tylko deklarowana wola, nawet urzeczywistniona w sprawowaniu opieki nad daną osobą, czy własny, swobodny wybór (zgoda tudzież brak chęci) członków rodziny w tej mierze, które są przejawem subiektywnego nastawienia i decyzji, nie są wystarczające dla naruszenia ustawowych reguł przyznawania świadczenia (tak WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 25 czerwca 2021 r. sygn. II SA/Po 573/20, CBOSA). Jak wynika z ustaleń organów D. W. ma dwójkę dorosłych dzieci syna R. W. i córkę M. G. (matka skarżącej). R. W. wprawdzie nie utrzymuje kontaktu z matką ani rodziną, jednak M. G. pracuje i nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że zasadne było odmowne załatwienie wniosku. Jak już wyżej wskazano, sama okoliczność wykonywania pracy przez córkę podopiecznej oraz wykonywanie opieki przez wnuczkę, nie może stanowić podstaw do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Inaczej mówiąc matka skarżącej nie może jej "ustąpić miejsca" w kolejce osób zobowiązanych do alimentacji. W sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, które przemawiałyby za odejściem od literalnej wykładni art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. Sąd nie neguje trudnej sytuacji skarżącej, jak i wsparcia, jakiego udziela ona swojej babci. Niewątpliwie pani D. W. wymaga szeregu czynności i pomocy w codziennych sprawach. Jednakże, jak już wyżej wskazano, przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują przyznania zastępczego świadczenia pielęgnacyjnego wnuczce, z pominięciem osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności jakimi są dzieci osoby niepełnosprawnej. Przy tym obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na świadczeniu pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni lub sprawowanie tej opieki przez innego członka rodziny i ewentualnie opłacenie usług opiekuńczych tej osoby. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 p.p.s.a.