I FSK 584/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia NSA Marek Olejnik (spr.), Sędzia WSA del. Adam Nita, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Sz 859/21 w sprawie ze skarg G. P. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr [...], nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz chybienia terminowi do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3) nakazuje zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz G. P. kwotę 100 (sto) tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej. 1.Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. I SA/Sz 859/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargi G. P. (dalej jako "Skarżący") na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej jako "Organ") z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr. [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Szczecinie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Skarżący zaskarżając ten wyrok w całości. Sformułował także wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") naruszenie : A. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm., dalej "o.p."), przez niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, iż Skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, - art. 162 § 2 o.p., przez błędne zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, iż skarżący naruszył siedmiodniowy termin od ustania przyczyny do złożenia podania o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, pomimo że wiedzę o doręczeniu decyzji z dnia 4 grudnia 2020 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Skarżący uzyskał 24 czerwca 2021 r., a wniosek wraz z odwołaniem od tej decyzji złożony został 1 lipca 2021 r. 2.2. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. 3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, zważył co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. 3.2. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie występuje. Ponadto zaakcentowania wymaga, że kontrola instancyjna Naczelnego Sądu Administracyjnego zawężona jest do badania wskazanych w środku odwoławczym kwestii spornych i Sąd ten nie jest uprawniony do uzupełniania lub poprawiania podstaw skargi kasacyjnej, czy wreszcie samodzielnego formułowania jej zarzutów, ponieważ oznaczałoby to działanie z urzędu, co w świetle art. 183 § 1 ustawy procesowej nie jest dopuszczalne. 3.3. W rozpatrywanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na naruszeniu prawa procesowego. Skarżący sformułował szereg zastrzeżeń pod adresem postępowania dowodowego, które przeprowadzone zostało przez organy i ocenione przez Sąd pierwszej instancji za zgodne z obowiązującym prawem. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 149 o.p., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, a o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń. W rozpoznawanej sprawie nie jest spornym, że korespondencję skierowaną do Skarżącego kasacyjnie zawierającą decyzję organu I instancji odebrał dorosły domownik – ojciec Skarżącego dnia 7 grudnia 2020 r., podczas nieobecności Skarżącego. 3.4. Jednak jak podaje Skarżący, dowiedział się on o decyzji dopiero dnia 24 czerwca 2021 r., gdy została mu ona przekazana przez jego ojca. Podnosi on, że nie upoważnił on ojca do odbioru jego korespondencji, a ponadto jest on w sędziwym wieku. Z tych względów Skarżący jest zdania, że uprawdopodobnił on, iż złożenie odwołania po terminie nastąpiło bez jego winy. W ocenie Skarżącego, organ nie dokonał analizy okoliczności sprawy w sposób wystarczający do jednoznacznego stwierdzenia, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu, a Sąd I instancji nieprawidłowo uczynił akceptując stanowisko organu. 3.5. Powyższego poglądu Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela. W kontekście argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w odniesieniu do analizowanej kwestii wyjaśnić również należy, że określony w art. 149 o.p. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. Przy tym, z przepisu tego nie wynika, że norma prawna w nim zawarta wymaga, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę wyraźnego oświadczenia, z którego treści wynikać miałaby zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie do osobistego oddania go adresatowi. Dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, aby – tak jak w rozpoznawanej sprawie - na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 315/06; wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2070/10). 3.6. Należy również podkreślić doniosłą rolę domownika, która nie kończy się na odebraniu przesyłki od doręczyciela, bowiem ustawodawca wymaga od domownika podjęcia się oddania pisma adresatowi (podjęcia działań skutkujących oddaniem pisma adresatowi). Okoliczność, iż skutek doręczenia następuje w momencie pierwszej z wymienionych czynności, nie oznacza, że ustawodawca w ogóle nie jest zainteresowany podjęciem przez domownika drugiego działania. Przeciwnie, zakłada że pismo do adresata dotrze, co gwarantować mają dość sformalizowane elementy procedury doręczeniowe, w tym m. in. miejsce doręczenia (mieszkanie adresata) oraz osoba odbierająca pismo od doręczyciela (dorosły domownik). Jak już powiedziano, w tej sprawie korespondencję odebrał ojciec Skarżącego. Skarżący podaje, że jego ojciec nie poinformował Skarżącego o odebraniu ww. przesyłki poleconej. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że istotnym ogniwem domniemania skuteczności doręczenia dokonanego do rąk dorosłego domownika jest towarzysząca domownikowi intencja przekazania pisma adresatowi. Jej normatywnym wyrazem jest zawarte w art. 149 o.p. zastrzeżenie, iż doręczenie zastępcze może być dokonane, jeżeli domownik podejmie się oddania pisma adresatowi. Wnoszący skargę kasacyjną nie wskazuje na żadne okoliczności świadczące o tym, że jego ojciec takiej intencji nie miał, a nadto że nie zawiadomił skarżącego o odebraniu wzmiankowanej korespondencji z powodu niezawinionych przez siebie okoliczności. W takiej sytuacji, gdy domownik nie odda pisma adresatowi niezwłocznie po ustaniu przyczyny jego nieobecności w mieszkaniu, zawsze zachodzi sytuacja "zawinienia" dorosłego domownika bez względu na powody nie oddania pisma adresatowi we wskazanym terminie, zwłaszcza gdy – tak jak w niniejszej sprawie – powołuje się na roztargnienie, czy zapomnienie o sprawie. W orzecznictwie przyjmuje się natomiast, że niestaranność domownika, który zobowiązał się do przekazania pisma adresatowi, nie powinna w sposób automatyczny zwalniać adresata z odpowiedzialności za skutki doręczenia (v. przykładowo postanowienie NSA z dnia 10 marca 2009r. sygn. akt I OZ 174/09). Adresat będzie zmuszony ponieść konsekwencje zaniedbań domownika bowiem niedbalstwo domownika jest traktowane tak samo, jak adresata przesyłki, na co słusznie wskazał Sąd I instancji. To stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie, przykładowo w wyroku NSA z dnia 20 lutego 2009r., sygn. akt I OSK 480/08 (wyrok dostępny w bazie CBOiS). 3.7. Przy takim stanie faktycznym, należy podkreślić że możliwość skorzystania z instytucji przywrócenia terminu zawartej w art. 162 § 1 o.p. warunkowane jest uprawdopodobnieniem braku winy po stronie zainteresowanego. Jak słusznie wskazał WSA w Szczecinie, wina ta może również przyjmować postać niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 grudnia 2016 r., sygn.. akt II SA/Ol 1089/16). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący nie przedstawił dowodów uprawdopodobniających okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu. 3.8 Należy więc uznać za prawidłowe stanowisko Sądu I instancji, który w ślad za organem stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 20.08.2021 3.9. Na zakończeniu należy wskazać, że w związku z połączeniem przez WSA postanowień o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania do jednej sprawy prowadzonej pod jedną sygnaturą, należało pobrać tylko jeden wpis przy składaniu skargi kasacyjnej na wyrok WSA, w związku z tym że zaskarżała ona jeden wyrok. 4. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ustawy. A. Nita M. Niezgódka-Medek M. Olejnik