II SA/Lu 560/21
WyrokWSA w Lublinie2022-01-13
Skład orzekający: Grzegorz Grymuza, Brygida Myszyńska-Guziur, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy utworzenie rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości wywłaszczonej pod przemysł uciążliwy i nieuciążliwy stanowi realizację celu wywłaszczenia, uzasadniającą odmowę zwrotu nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że utworzenie rodzinnego ogrodu działkowego nie stanowiło realizacji celu wywłaszczenia, którym była budowa obiektów przemysłowych. W związku z tym, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, co uzasadnia zwrot nieruchomości na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów administracji za zgodne z prawem.Stan faktyczny
Gmina wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości spadkobiercom pierwotnego właściciela. Nieruchomość ta, wywłaszczona w 1957 r. pod przemysł, była następnie użytkowana jako rodzinny ogród działkowy. Gmina argumentowała, że utworzenie ogrodu działkowego stanowiło realizację celu wywłaszczenia i kwestionowała wysokość odszkodowań oraz obowiązek odtworzenia ogrodu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
G. L., reprezentowana przez Prezydenta Miasta L. (dalej jako "strona", "skarżąca", "Gmina"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w L. skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] r.
w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że orzeczeniem z dnia [...] r., znak: [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. wywłaszczyło na rzecz [...] w L. nieruchomość położoną w L., obecnie przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,5107 ha, stanowiącą własność A. M.. Wywłaszczenie nastąpiło na podstawie art. 1, art. 10 i art. 21 dekretu z dnia [...] r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31).
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2019 r. (data wpływu [...].12.2019 r.) spadkobiercy A. M. - W. D., H. S., B. A., T. B., R. B., P. B., K. K. wystąpili do Prezydenta Miasta L. o zwrot części nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] ([...]), stanowiącej w dacie wywłaszczenia działkę nr [...] o pow. 5.107 m2, obecnie wchodzącej w skład działki o nr ewid. [...], stanowiącej grunt o pow. 499 m2.
Do wniosku o zwrot załączono: poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. o wywłaszczeniu
i odszkodowaniu z dnia [...] r. znak: [...] [...], rozliczenie powierzchni gruntów wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem PWRN znak: [...] z dnia [...] r., wraz z mapą gruntów projektowanego zwrotu nieruchomości w skali 1:2000, zaewidencjonowana w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym pod nr [...], z którego wynika, że teren objęty wnioskiem o zwrot otrzymał w rozliczeniu numer [...] i powierzchnię 0,0499 ha, odpowiadającą części dawnej działki nr [...] o pow. 0,5107 ha, mapę podstawowego zagospodarowania terenu w rejonie dawnej działki nr [...], rozliczenie powierzchni dawnej działki nr [...] w granicach działek ogrodu działkowego "[...]", odpis księgi wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy L. - W. w L. z siedzibą w Ś..
Załączonymi do wniosku postanowieniami: Sądu Rejonowego L.- W.
w L. z siedzibą w Ś. z dnia [...] r. sygn. akt I Ns [...], Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt II Ns [...], Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt II Ns [...], Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt II Ns [...], Sądu Rejonowego we W. z dnia [...] r. sygn. akt I Ns [...], Sądu Rejonowego L. W. w L. z siedzibą w Ś. z dnia [...] r. sygn.. akt I Ns [...] potwierdzono legitymację wnioskodawców - jako spadkobierców A. M. - do żądania zwrotu dawnej działki nr [...].
Postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia niniejszej sprawy i wyznaczył do jej prowadzenia Starostę L..
W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że grunt zawnioskowany do zwrotu użytkowany jest przez Polski Związek Działkowców w ramach prowadzonego na nim Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]". Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" ma charakter ogrodu stałego i został wpisany do rejestru pracowniczych ogrodów działkowych Krajowej Rady P. Z. D. w W. pod nr [...] W związku z powyższym ROD "[...]" posiada tytuł prawny do terenu objętego wnioskiem o zwrot.
Polski Związek Działkowców - Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" poinformował, że teren obejmujący działkę o nr ewid. [...] obejmuje swoim zasięgiem 4 parcele ogrodowe. Parcela nr [...] użytkowana jest przez W. G., parcela nr [...] przez M. T.- Ś., parcela nr [...] przez A. T., natomiast parcela nr [...] przez W. B..
W toku prowadzonego postępowania do akt sprawy został włączony "[...] Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego" z roku 19[...] (rysunek w skali 1:5000 wraz z oznaczeniami), z którego wynika, że nieruchomość zawnioskowana do zwrotu przeznaczona była pod przemysł uciążliwy i nieuciążliwy.
W dniu [...] czerwca 2020 r. organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako działka nr [...], wchodzącej w granice działki ewidencyjnej nr [...].
W trakcie wizji lokalnej ustalono, że teren zawnioskowany do zwrotu stanowi część ogrodzonego gruntu zajętego pod urządzone parcele ROD "[...]". W obszar projektowanej do zwrotu działki nr [...] wchodzą parcele ogrodowe nr [...] i 15. Na działkach ogrodowych nr [...] posadowiono drewniane altany, część altany z działki nr [...] znajduje się poza obszarem projektowanej działki nr [...]. Parcela nr [...] jest zaniedbana, porośnięta wysokim chwastem i krzewami samosiejkami, bez widocznej pielęgnacji. Na działce ogrodowej nr [...] posadowiony jest słup elektroenergetyczny wysokiego napięcia. Pozostałe parcele nr [...] i 14 są zadbane i pielęgnowane, zagospodarowane licznymi roślinami ozdobnymi, owocowymi i warzywnymi. W granicy projektowanej działki nr [...] z działką nr [...] biegnie ogrodzenie z siatki metalowej, które stanowi własność ogrodu, zaś w granicy z działką nr [...] istnieje ogrodzenie
z przęseł metalowych będące własnością sąsiadującego przedsiębiorstwa.
Powołany w sprawie, postanowieniem Starosty L. z dnia [...] r., rzeczoznawca majątkowy złożył do akt operat szacunkowy, datowany na [...] sierpnia 2020 r., określający wartość znajdujących się na nieruchomości składników majątkowych, stanowiących własność działkowców, wartość prawa do działki w ROD oraz wartość składników majątkowych będących własnością stowarzyszenia ogrodowego. Po zapoznaniu się ze sporządzonym operatem szacunkowym żadna ze stron nie wniosła uwag do sporządzonej wyceny.
W wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia [...] r., Starosta L. orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0499 ha
w granicach działki ewidencyjnej nr [...] ([...] - N. [...]), stanowiącej własność G. L. na rzecz: W. D. w udziale [...] części, H. S. w udziale [...] części, B. A. w udziale [...] części, P. B. w udziale [...] części, R. B. w udziale [...] części, T. B. w udziale [...] części, K. K. w udziale [...] części.
Jednocześnie na mocy tej decyzji Starosta L. zobowiązał wnioskodawców do zwrotu na rzecz Gminy [...] kwoty ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczony grunt, zwaloryzowanej według wskaźników wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego ustalonej (proporcjonalnie do zwracanej powierzchni) na dzień wydania niniejszej decyzji na kwotę 113,36 zł, stosownie do udziałów w zwracanej nieruchomości. Na mocy tej decyzji Starosta L. ustalił również odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na działkach ogrodowych objętych niniejszym postępowaniem, stanowiące własność poszczególnych, wymienionych w decyzji działkowców oraz odszkodowanie na rzecz P. Z. D. za składniki majątkowe stanowiące własność stowarzyszenia w kwocie [...]zł, zobowiązując do zapłaty odszkodowania Gminę L. w ciągu 1 roku od dnia,
w którym decyzja stanie się ostateczna.
Starosta L. na mocy tej decyzji zobowiązał również Gminę [...] do odtworzenia i założenia ogrodu w ciągu 3 lat od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, poprzez zawarcie z Polskim Związkiem Działkowców umowy dającej tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni ogrodu objętej decyzją
o zwrocie nieruchomości w miejscu odpowiednim dla potrzeb i funkcjonowania nowego Rodzinnego Ogrodu Działkowego, odpowiadający tytułowi prawnemu do nieruchomości zajmowanej przez likwidowany Rodzinny Ogród Działkowy "[...]".
W wyniku rozpatrzenia odwołania Gminy [...] reprezentowanej przez Prezydenta Miasta L., Wojewoda decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczył treść art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 2, art. 140 ust. 1 i 4, art. 141 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm., dalej zwanej: "u.g.n."), stanowiących materialnoprawną podstawę decyzji oraz treść przepisów ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (DZ.U. z 2017 r. poz. 2176 ze zm. – dalej jako "ustawa o ROD"), w tym na treść art. 21 oraz art. 22 ust. 1 pkt 2 oraz art. 26 ust. 1, 3 i 4, dotyczące likwidacji ROD lub jego części w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
W ocenie organu drugiej instancji, Starosta L. w sposób szczegółowy i nie budzący wątpliwości ustalił stan faktyczny oraz prawidłowo zastosował zarówno przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, zwłaszcza art. 26, przewidujący ochronę w postaci przysługującego rodzinnym ogrodom działkowym roszczenia w zakresie odszkodowania i odtworzenia ogrodu.
Organ odwoławczy podkreślił, że w dacie wywłaszczenia obowiązywała ustawa
z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, której przepisy ściśle określały, w jakim trybie wyznacza się obszary ogrodów działkowych a zasadą było, że obszary te wyznaczane są w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 4), natomiast w razie braku "prawomocnego" planu - obszary te wyznaczano uchwałą miejskiej rady narodowej bądź uchwałą powiatowej rady narodowej (art. 7 ust. 1). Obowiązek założenia ogrodu spoczywał natomiast na gminach (art. 5 ust. 1) i na zakładach pracy, zgodnie z przytoczonym art. 5 ust. 2. Gmina miała prawo nabywać odpowiednie tereny na ten cel w drodze wywłaszczenia, co wynikało wprost z art. 7 ust. 3 tej ustawy, uprawnienia takiego ustawa nie przewidywała natomiast dla zakładów pracy, które miały "zakładać i utrzymywać ogrody działkowe (...) w warunkach określonych w art. 6, tzn. miały zamieszczać na ten cel odpowiednie sumy w swoich budżetach" (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 marca 2017 r., II SA/Lu 1022/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej zwanej: "CBOSA"). Co do zasady zatem, plan miejscowy określał, jakie obszary przeznacza pod ogrody działkowe, zaś gmina dokonywała wywłaszczenia na ten cel.
Wojewoda w rozpoznawanej sprawie uznał, że w dacie wywłaszczenia obowiązywał na spornym terenie Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego
z roku 19[...], z którego wynika, że nieruchomość zawnioskowana do zwrotu przeznaczona była pod przemysł uciążliwy i nieuciążliwy, a więc nie pod ogrody działkowe, czy choćby tereny zielone lub rekreacyjne. Z zebranego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego nie wynika, aby dawna działka, oznaczona
w dacie wywłaszczenia nr [...], oznaczona obecnie jako projektowana do zwrotu działka nr [...] o pow. 0,0499 ha była, stosownie do art. 7 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, przeznaczona przez zarząd miejski na podstawie uchwały miejskiej rady narodowej lub przez zarząd gminy na podstawie uchwały powiatowej rady narodowej pod ogrody działkowe.
Wojewoda wskazał, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu księgi wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez V Wydział Ksiąg wieczystych Sądu Rejonowego L. - W. w L. z siedzibą w Ś. - jedyna decyzja Prezydenta Miasta L. dotycząca ogrodów działkowych "[...]" - znak: [...] została wydana [...] r.
i dotyczy nabycia przez Polski Związek Działkowców - Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" prawa użytkowania m.in. działki nr [...] stanowiącej własność Miasta L..
W świetle powyższego, Wojewoda nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, że utworzenie ogrodu działkowego "[...]" stanowi realizację celu wywłaszczenia i w związku z tym nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 136 i art. 137 u.g.n.
Wojewoda podkreślił, że celem wywłaszczenia była budowa [...]. Od wywłaszczenia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, tj. od [...] r. (odjęcie prawa własności następowało z dniem zgłoszenia wniosku tj.
z dniem [...] r.) upłynęło ponad 10 lat, a cel ten nie został zrealizowany, a zatem zachodzi przesłanka do zwrotu nieruchomości, określona w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. Zdaniem Wojewody, organ pierwszej instancji prawidłowo zatem orzekł o zwrocie działki nr [...] o pow. 0,0499 ha, wchodzącej w skład działki [...], powołując się na art. 21, 22 ust. 1 i 2, art. 26 i art. 78 ustawy o ROD.
Organ odwoławczy wskazał, że Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" ma charakter ogrodu stałego, wpisanego do rejestru KR PZD, a więc spełnia wymagania, o których mowa w art. 26 ust. 6 ustawy o ROD, w konsekwencji czego organ pierwszej instancji miał obowiązek orzec o odtworzeniu likwidowanego ogrodu (jego części) oraz
o odszkodowaniu na rzecz P. Z. D. oraz działkowców.
Zdaniem organu odwoławczego, operat szacunkowy w przedmiotowej sprawie został sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę i nie budzi on wątpliwości co do rzetelności. Strony miały prawo wnosić do operatu uwagi, mogły również przedstawić własne operaty, czego nie uczyniły. Zdaniem Wojewody, skoro skarżąca twierdzi, że stan faktyczny na wycenianej działce uległ zmianie od czasu dokonania oględzin, powinna wskazać, jakie to zmiany i uprawdopodobnić, że wpływają one na wysokość dokonanej w operacie wyceny, a następnie odszkodowania. Okoliczności takich skarżąca nie przedstawiła, a zatem organ zasadnie uwzględnił operat jako wiarygodny dowód w sprawie. Przedłożone przez biegłą operaty sporządzone w dniu [...] sierpnia 2020 r., określające wartość znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości składników majątkowych stanowiących własność działkowców oraz wartość składników majątkowych będących własnością stowarzyszenia ogrodowego, został sporządzony
w myśl obowiązujących przepisów. Znajdują się w nim wszystkie elementy wymagane przez prawo, co świadczy o kompletności dokumentu. Wnioski przedstawione
w przedłożonych operatach szacunkowych są spójne i logiczne. Operaty zostały wykonane przez osobę posiadającą uprawnienia rzeczoznawcy majątkowego. Poprawnie określono przedmiot, zakres i cel wyceny. Wszelkie podjęte przez rzeczoznawcę czynności znajdują wyczerpujące uzasadnienie, dlatego też sporządzone dla celów prowadzonego postępowania operaty szacunkowe, zdaniem Wojewody należy uznać za prawidłowe, mogące stanowić dowody w niniejszym postępowaniu.
Za niezasadny uznał również Wojewoda zawarty w odwołaniu zarzut, dotyczący nałożenia na Gminę [...] przez Starostę L. obowiązku odtworzenia
i założenia ROD, związany z brakiem wniosku PZD o utworzenie nowego ogrodu.
W ocenie organu odwoławczego, brak takiego wniosku nie stanowi przeszkody do orzeczenia o odtworzeniu ogrodu. Odtworzenie likwidowanego ogrodu wiąże się bowiem z zawarciem umowy ze stowarzyszeniem ogrodowym (art. 26 ust. 5 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o ROD), a więc uzależnione jest ono od woli tego stowarzyszenia. Orzeczenie o obowiązku odtworzenia ogrodu działkowego przez podmiot likwidujący w decyzji orzekającej zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie zobowiązuje natomiast stowarzyszenia ogrodowego do zawarcia umowy, o której mowa w art. 21 ustawy
o ROD. Brak formalnego wniosku stowarzyszenia o odtworzeniu likwidowanego ogrodu, nie stanowi więc przeszkody do nałożenia takiego obowiązku na podmiot likwidujący.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu, strona wnosząc o uchylenie zaskarżanej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez nienależytą, powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że na nieruchomości, której zwrot orzeczono, nie zrealizowano celu wywłaszczenia w sytuacji, gdy sposób zagospodarowania nieruchomości polegający na urządzeniu pracowniczych ogrodów działkowych jest zgodny z celem wywłaszczenia,
- art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nieokreślenie w decyzji danych (adres zamieszkania, imiona rodziców i nr PESEL), pozwalających na jednoznaczne określenie stron postępowania,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 u.g.n. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że cel wywłaszczenia na projektowanej działce nr [...] ([...]) nie został zrealizowany,
- art. 140 ust. 4 u.g.n. poprzez nieuwzględnienie wzrostu wartości zwracanej nieruchomości i znaczne zaniżenie należnego Gminie [...] odszkodowania,
w sytuacji, gdy wartość składników znajdujących się na gruncie winna być doliczona
i uwzględniona w zobowiązaniu wnioskodawców względem Gminy [...]
- art. 8 ust. 1, art. 21, art. 22 ust. 1 i 2, art. 26 ustawy o ROD poprzez zobowiązanie Gminy [...] do odtworzenia rodzinnego ogrodu działkowego, mimo braku w tym zakresie wniosku stowarzyszenia ogrodowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy obu instancji błędnie określiły cel wywłaszczenia, co w konsekwencji skutkowało błędnym uznaniem, że teren objęty wnioskiem o zwrot nie został do dnia dzisiejszego wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia. Wywłaszczenie nastąpiło na rzecz [...], zaś jego zagospodarowanie zgodne jest z powyższym celem. Wskazano, że przedsiębiorstwa, na potrzeby których dokonywano wywłaszczeń, zobowiązane były do utworzenia ogrodu działkowego. Zakłady pracy otrzymywały bowiem tereny na cele ogólnie określone w decyzji wywłaszczeniowej, natomiast przepisy obowiązujące
w dacie wywłaszczenia zobowiązywały je do utworzenia ogrodów działkowych.
Wskazano, że zgodnie z przepisami obowiązującej w dacie wywłaszczenia ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (art. 5 ust. 2) zakłady pracy, zatrudniające więcej niż 200 osób, obowiązane były zakładać i utrzymywać ogrody działkowe stałe dla swych pracowników i ich rodzin. Stosownie do art. 1 ust. 2 powołanej ustawy, celem pracowniczego ogrodu działkowego było stworzenie ludziom pracy i ich rodzinom możliwości wykorzystania wolnego czasu
z pożytkiem dla zdrowia oraz poprawa ich sytuacji gospodarczej drogą uzyskania ziemiopłodów na potrzeby własnego gospodarstwa domowego, zaś ust. 4 stanowi, że pracowniczy ogród działkowy jest urządzeniem użyteczności publicznej.
Podkreślono, że z archiwalnych dokumentów - pisma P. Z. D. Okręg w L. wraz załącznikami z dnia [...] r., [...] wynika, że na terenach przy Fabryce Samochodów Ciężarowych
w L. powstał po wywłaszczeniu w 1957 r. i działał Pracowniczy Ogród Działkowy im[...]. w L., którego członkami byli pracownicy Fabryki. Potwierdzają to zwłaszcza wnioski o przydział działki i przyjęcie na członka Pracowniczego Ogrodu Działkowego, złożone przez pracowników [...]. w L..
Dalej wskazano, że tworzenie ogrodów działkowych było jednym z wielu świadczeń socjalnych, które zakłady pracy musiały realizować. Wywłaszczanie gruntów i przekazywanie ich w zarząd zakładom pracy nie było dokonywane na rzecz konkretnych ogrodów działkowych, lecz na rzecz zakładów pracy, które poza gruntami przewidzianymi pod inwestycje przemysłowe musiały posiadać także grunty przeznaczone na świadczenia socjalne, w tym ogrody działkowe pracowników tych zakładów. Te pracownicze ogrody działkowe stanowiły cześć [...] w L., służyły jej pracownikom, a ich założenie i utrzymanie było realizacją obowiązków wynikających z ustawy z dnia 9 marca 1949 o pracowniczych ogrodach działkowych.
Niezależnie od powyższego strona stwierdziła, że zarówno organ pierwszej, jak
i drugiej instancji, nie zastosowały dyspozycji art. 140 ust. 4 u.g.n., gdyż nie wzięły pod uwagę wzrostu wartości zwracanej nieruchomości i nie uwzględniły powyższego
w kwocie należnego do zwrotu na rzecz Gminy [...] odszkodowania. Jak bowiem wynika z decyzji Starosty Gmina [...] zobowiązana została do zapłaty na rzecz działkowców oraz P. Z. D. odszkodowania za składniki majątkowe stanowiące ich własność w łącznej kwocie 23.604 zł. Jednocześnie na wnioskodawców nałożono obowiązek zwrotu na rzecz Gminy [...] jedynie kwoty 113,36 zł ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczony grunt, jednak bez uwzględnienia, że po wywłaszczeniu doszło do wzrostu wartości nieruchomości
o wartość składników majątkowych znajdujących się na tym terenie. Wartość tych składników określona została na łączną kwotę 23.604 zł.
Zdaniem strony organy błędnie przyjęły, że wartość gruntu nie zmieniła się od czasu wywłaszczenia, co jest niezrozumiałe ze względu na jednoczesne wyliczenia w decyzji należnego na rzecz działkowców i P. Z. D. odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na zwracanej nieruchomości, do powstania których doszło po dniu wywłaszczenia.
Ponadto, w ocenie strony, wykonanie zobowiązania nałożonego na Gminę [...] przez Starostę, polegającego na odtworzeniu i założeniu ROD jest niemożliwe z uwagi na fakt, że stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy o ROD, rada gminy może w drodze uchwały utworzyć ROD jedynie na wniosek stowarzyszenia ogrodowego. Sama decyzja Starosty nie stanowi więc wystarczającej podstawy do podjęcia uchwały tworzącej ROD, a bez wniosku stowarzyszenia ogrodowego Gmina nie jest władna utworzyć rodzinnego ogrodu działkowego. Jak wynika zarówno z sentencji, jak i uzasadnienia decyzji Starosty, Gmina została zobowiązana do odtworzenia i założenia ogrodu działkowego poprzez zawarcie z P. Z. D. umowy dającej tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni objętej niniejszą decyzją
o zwrocie nieruchomości.
Zdaniem strony, Starosta w zakończonym postępowaniu nie ustalił istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. nie ustalił precyzyjnie zajmowanej przez Rodzinny Ogród Działkowy "[...]", powierzchni, która wchodzi w obszar zawnioskowanej do zwrotu działki.
Dodatkowo, zarzucono decyzji organu pierwszej instancji, że ostatnie oględziny nieruchomości zawnioskowanej do zwrotu miały miejsce w miesiącu lipcu 2020 r. Ponowne oględziny nie zostały przeprowadzone. Tym samym nie została zweryfikowana ilość i stan składników roślinnych i budowlanych na nieruchomości, co ma istotny wpływ na wysokość odszkodowań należnych użytkownikom parceli ogrodowych. Pomimo upływu ponad czterech miesięcy od ostatnich oględzin Starosta ustalił na ich podstawie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Powyższe uniemożliwiło przeprowadzenie dowodu przeciwnego i doprowadziło do niemożności zweryfikowania wysokości odszkodowań przyznanych na rzecz użytkowników parceli i PZD ze stanem faktycznym istniejącym na gruncie w dacie zbliżonej do dnia wydawania decyzji w sprawie. Ponadto w oględzinach przeprowadzonych przez rzeczoznawcę majątkowego nie uczestniczył uprawniony geodeta, w związku z czym nie było możliwe precyzyjne określenie składników roślinnych i budowlanych znajdujących się na parcelach ogrodowych, wchodzących w obszar nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. W trakcie oględzin przeprowadzonych z udziałem uprawnionego geodety organ nie ustalił dokładnie, jakie składniki roślinne i budowlane znajdują się na parcelach ogrodowych. Wskazał jedynie, że na przedmiotowej nieruchomości znajdują się urządzone parcele z nasadzeniami roślin ogrodowych i ozdobnych, natomiast nie określił, w jakiej części usytuowane są na nieruchomości zawnioskowanej do zwrotu.
Podniesiono również, że organ pierwszej instancji naruszył także przepis art. 107 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzja powinna zawierać oznaczenie strony lub stron.
W sprawie Starosta, określając w decyzji użytkowników parceli ogrodowych, na rzecz których ustalono odszkodowanie za składniki majątkowe znajdujące się na działkach, wskazał jedynie imiona i nazwiska tych osób. W rejestrze PESEL w zależności od osoby widnieje kilka lub kilkadziesiąt osób o imionach i nazwiskach takich, jak osoby wskazane w decyzji Starosty L. z dnia [...] r. będące użytkownikami parceli ogrodowych. Z uwagi na brak danych tych osób, takich jak adres zamieszkania, imiona rodziców, czy nr PESEL, niemożliwe jest jednoznaczne określenie stron decyzji, co czyni ją w tej części niewykonalną.
W odpowiedzi na skargi, Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, także wtedy gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Zakres kontroli sądowej wyznaczony jest przez przepis art. 134 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów, zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem kontrolowane rozstrzygnięcie nie jest dotknięte wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest obowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy
o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem
o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.
Nieruchomość, stosownie do treści art. 137 ust. 1 u.g.n., uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Powołane wyżej przepisy, w myśl art. 216 ust. 2 pkt 2 u.g.n., mają również odpowiednie zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie dekretu
z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31).
Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest kwestia czy wywłaszczona, objęta wnioskiem o zwrot, nieruchomość obecnie użytkowana jako rodzinny ogród działkowy o charakterze stałym, była w istocie zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n.
Bezsporne w sprawie jest, że wywłaszczenie nieruchomości obejmującej m. in. przedmiotową działkę, oznaczoną jako projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha, nastąpiło na rzecz [...] w L..
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego L. z [...] r. obowiązującego w dacie wywłaszczenia, teren obejmujący m. in. zawnioskowaną do zwrotu działkę przeznaczono pod "przemysł uciążliwy i nieuciążliwy". W decyzji wywłaszczeniowej wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz [...] w L.. Nie ulega zatem wątpliwości, że celem wywłaszczenia była budowa obiektów i urządzeń związanych
z organizacją i funkcjonowaniem fabryki, a nie zakładanie i utrzymywanie ogródków działkowych.
Wskazać należy, że obowiązujące w dacie wywłaszczenia przepisy ustawy
z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych przewidywały tworzenie ogrodów działkowych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 4), a w razie braku "prawomocnego" planu - uchwałą miejskiej rady narodowej bądź uchwałą powiatowej rady narodowej (art. 7 ust. 1). Plan miejscowy powinien więc wprost określać, jakie obszary przeznacza pod ogrody działkowe. Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego Miasta L. z [...] r. nie przewidywał na przedmiotowej działce ogrodów działkowych, lecz "przemysł uciążliwy i nieuciążliwy".
O niewykorzystaniu tej działki na cel wywłaszczenia świadczy nawet treść dokumentów dołączonych do skargi, które Sąd ocenił z urzędu. Ze wskazanych dokumentów wynika, że zagospodarowywanie terenów jako ogródków działkowych dla pracowników fabryki rozpoczęło się dopiero w 19[...] r, na skutek oddolnej inicjatywy pracowników fabryki. Powyższe nie uzasadnia jednak uznania, że celem wywłaszczenia było założenie ogródków działkowych. W związku z powyższym stwierdzić należy, że cel wywłaszczenia na spornej działce nie został zrealizowany. Ogrodów działkowych nie można uznać za część przedsięwzięcia stanowiącego realizację obiektów i urządzeń [...] w L.. Nie można również uznać ich za element przemysłu uciążliwego i nieuciążliwego.
Zdaniem Sądu w światle powyższych rozważań nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że utworzenie ogrodu działkowego "[...]" stanowi realizację celu wywłaszczenia. W związku z tym nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 136 ust.3 w zw. z art. 137 ust.1 pkt 1 i 2 u.g.n.
Odnosząc się natomiast do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących obowiązków Gminy, związanych ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości, mającej status rodzinnego ogrodu działkowego wskazać należy, że zgodnie z art. 21 ustawy
o ROD podmiot likwidujący rodzinny ogród działkowy obowiązany jest do odtworzenia ogrodu, polegającego na:
1) zawarciu ze stowarzyszeniem ogrodowym umowy dającej stowarzyszeniu ogrodowemu tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni likwidowanego ROD, w miejscu odpowiednim do potrzeb i funkcjonowania nowego ROD, odpowiadający tytułowi prawnemu, który posiadało ono do nieruchomości zajmowanej przez likwidowany ROD.
2) założeniu nowego ROD i odtworzeniu urządzeń i budynków odpowiadających rodzajem urządzeniom i budynkom likwidowanego ROD.
Z kolei, zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o ROD, podmiot likwidujący obowiązany jest wypłacić:
1) działkowcom - odszkodowanie za składniki majątkowe znajdujące się na działkach, a stanowiące ich własność oraz za prawa do działki w ROD, pomniejszone
o wartość prawa do działki przyznanego w nowo powstałym ROD;
2) stowarzyszeniu ogrodowemu - odszkodowanie, według kosztów odtworzenia, za składniki majątkowe stanowiące jego własność, a niepodlegające odtworzeniu.
Ustalenie wysokości odszkodowań następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu szacunkowego. Koszty sporządzenia opinii ponosi podmiot likwidujący (ust. 2). Podmiot likwidujący obowiązany jest zrekompensować koszty i straty poniesione przez stowarzyszenie ogrodowe w związku z likwidacją (ust. 3). W przypadku likwidacji ROD, poza okresem, o którym mowa w art. 20 ust. 1, działkowcom przysługuje od podmiotu likwidującego dodatkowe odszkodowanie
w wysokości wartości przewidywanych plonów (ust. 4).
Natomiast, w świetle art. 26 ust. 1 ww. ustawy, w przypadku likwidacji ROD lub jego części w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, obowiązanym do odtworzenia ogrodu i wypłaty odszkodowania jest podmiot będący właścicielem nieruchomości w dniu orzekania o zwrocie. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu, o likwidacji ROD lub jego części, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 21 oraz art. 22 ust. 1 i 2. Uprawnienie do odtworzenia oraz do odszkodowania nie przysługuje za nasadzenia, urządzenia i obiekty wykonane niezgodnie z prawem. W myśl zaś ust. 3, podmiot, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowań i osoby uprawnione do ich otrzymania oraz zakres i termin realizacji obowiązków, o których mowa w art. 21, określa się w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.
Przepisy ust. 1-5 stosuje się w przypadku, gdy do nieruchomości zajmowanej przez ROD lub jego część objętą likwidacją stowarzyszeniu ogrodowemu przysługuje tytuł prawny lub jest ona zajmowana przez ROD, który stał się ogrodem stałym
w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (art. 26 ust. 6 ustawy o ROD).
Wskazać należy, że organy prawidłowo stwierdziły, że Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" ma charakter ogrodu stałego (wpisanego do rejestru pracowniczych ogrodów działkowych Krajowej Rady P. Z. D.), a więc spełnia wymagania, o których mowa w art. 21 ust. 6 ustawy o ROD. W konsekwencji organ miał obowiązek orzec o odtworzeniu likwidowanego ogrodu (jego części) oraz
o odszkodowaniu na rzecz PZD i działkowców.
Odnosząc się do zarzutów obejmujących nieuwzględnienie wzrostu wartości zwracanej nieruchomości i znaczne zaniżenie należnego Gminie [...] odszkodowania należy podkreślić, że wysokość tych odszkodowań została ustalona na podstawie operatów szacunkowych sporządzonych przez rzeczoznawcę do spraw wyceny nieruchomości w dniu [...] sierpnia 2020 r. Zdaniem Sądu kwestionowane przez skarżącą operaty szacunkowe są logiczne, jasne i spójne. Rzeczoznawca wyjaśnił sposób szacowania wartości nieruchomości (podstawy prawne, przyjętą metodykę wyceny), opisał nieruchomości, uwzględniając i oceniając wartość wszystkich ich składników. Treść operatów nie budzi żadnych zastrzeżeń co do ich poprawności
i zawartości, co pozwalało organom uznać je za wiarygodne, dające podstawę do ustalenia odszkodowań. W związku z powyższym organy nie miały obowiązku prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w szczególności nie miały podstaw do powoływania kolejnych opinii biegłych, tym bardziej, że w toku postępowania przed organami administracji, żadna ze stron nie zgłosiła uwag co do treści operatów. Czynności wyjaśniające w niniejszej sprawie były wyczerpujące
i wbrew stanowisku skarżącej Gminy, nie wymagały podjęcia dodatkowych działań.
Ponadto, jeżeli strona skarżąca uważała, że sporządzone na zlecenie organu operaty szacunkowe budzą jej wątpliwości, mogła zakwestionować prawidłowość ich wykonania przed organizacją zawodową rzeczoznawców majątkowych, która jest właściwa do wyrażania opinii w sprawie prawidłowości wykonania operatu szacunkowego.
W odniesieniu do zarzucanej przez skarżącą Gminę dysproporcji pomiędzy wysokością należnego jej odszkodowania za zwracaną nieruchomość a wysokością odszkodowań, jakie musi wypłacić na rzecz PZD oraz poszczególnych działkowców, należy w pierwszej kolejności podnieść, że, zgodnie z art. 140 ust. 1 - 4 u.g.n., w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego,
w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone
w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana
w ramach odszkodowania (ust. 1). Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji,
z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa (ust. 2). Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości (ust. 3). W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości.
Przepis art. 140 u.g.n. przewiduje więc podstawę prawną orzekania i ustalania wartości wypłaconego poprzedniemu właścicielowi odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa/jednostki samorządu terytorialnego (w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu). Wysokość odszkodowania za składniki majątkowe P. Z. D. oraz działkowców regulują przytoczone wyżej przepisy art. 21- 26 ustawy o ROD. W świetle tych przepisów, organ administracji, orzekając o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, zajętej pod rodzinne ogrody działkowe, ma obowiązek orzec zarówno o zwrocie przez poprzedniego właściciela bądź jego spadkobierców na rzecz Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego, wypłaconego im odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (zgodnie z art. 140 u.g.n.), jak też o obowiązku wypłacenia przez Skarb Państwa/jednostkę samorządu terytorialnego odszkodowania na rzecz działkowców
i stowarzyszenia za składniki majątkowe na zwracanej nieruchomości należące do nich (art. 21- 26 ustawy o ROD). Podkreślić należy, że odszkodowania, o których mowa wyżej, są to dwa różne odszkodowania, przysługujące różnym podmiotom, na różnych podstawach prawnych i ustalane w innych trybach. Odszkodowanie ustalane w trybie art. 140 u.g.n. dotyczy wyłącznie rozliczeń pomiędzy Skarbem Państwa/jednostką samorządu terytorialnego a poprzednim właścicielem wywłaszczonej nieruchomości, natomiast celem odszkodowań na rzecz działkowców i PZD jest ochrona interesów tych podmiotów. Prowadzi to do wniosku, że ustalone na podstawie przepisów ustawy
o gospodarce nieruchomościami i ustawy o ROD odszkodowania nie podlegają swoistemu "potrąceniu", którego w istocie domaga się skarżąca Gmina. Kwestia nakładów poczynionych na zwracaną działkę nie może być zatem traktowana jako "działanie zwiększające wartość nieruchomości", o którym mowa w art. 140 ust. 4 u.g.n.
Zdaniem Sądu zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami niezwiązanymi z realizacją celu wywłaszczenia nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości zwracanego odszkodowania (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., I OSK 1323/13, wyrok WSA
w Lublinie z 24 kwietnia 2018 r., II SA/Lu 156/18, wyrok WSA w Lublinie z 19 grudnia 2018 r., II SA/Lu 702/18 oraz wyrok WSA w Gdańsku z 25 lipca 2018 r., II SA/GD 274/18, CBOSA).
W świetle powyższego stwierdzić należy, że pomimo dysproporcji pomiędzy świadczeniami należnymi skarżącej Gminie oraz jej zobowiązaniami na rzecz ROD
i działkowców, rozstrzygnięcia organów administracji w tym zakresie są prawidłowe.
Sąd nie podziela również zarzutu skarżącej, że nie jest możliwe wykonanie obowiązku odtworzenia ogrodu lub jego części wobec braku wniosku stowarzyszenia ogrodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o ROD. Takiego wymogu nie przewiduje bowiem żaden przepis ustawy o ROD. Powołany przez skarżącą art. 8 ust. 1 dotyczy wyłącznie sytuacji, w której inicjatywa utworzenia ogrodu działkowego pochodzi od stowarzyszenia, a taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Odtworzenie likwidowanego ogrodu wiąże się z zawarciem umowy ze stowarzyszeniem ogrodowym (art. 26 ust. 5 w zw. z at. 21 ust. 1 ustawy o ROD) i na jego korzyść, a więc uzależnione jest ono wyłącznie od woli tego stowarzyszenia. Oznacza to, że organ, orzekając
w decyzji orzekającej zwrot wywłaszczonej nieruchomości o obowiązku odtworzenia ogrodu działkowego przez podmiot likwidujący, nie zobowiązuje jednocześnie stowarzyszenia ogrodowego do zawarcia umowy, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o ROD. Brak formalnego wniosku stowarzyszenia o odtworzenie likwidowanego ogrodu nie stanowi więc przeszkody do nałożenia takiego obowiązku na podmiot likwidujący.
Zdaniem Sądu niezasadny jest zarzut nieprecyzyjnego określenia obszaru, który ma być odtworzony, gdyż również ten obowiązek nie wynika z ustawy o ROD. Jak bowiem wyżej wskazano, odtworzenie likwidowanego ogrodu następuje w wykonaniu umowy pomiędzy podmiotem likwidującym a stowarzyszeniem ogrodowym. Wynika to
z cytowanego już wyżej art. 21 ustawy o ROD. Odtworzenie ogrodu działkowego jest uprawnieniem stowarzyszenia ogrodowego, a nie jego obowiązkiem i w świetle przytoczonego przepisu stowarzyszenie może z tego uprawnienia skorzystać, zawierając umowę z podmiotem likwidującym istniejący ogród. Odtworzenie ogrodu działkowego dokonuje się zatem w trybie czynności cywilno-prawnej, w której strony same określają wzajemne obowiązki. Treść umowy powinna uwzględniać jedynie minimalne wymagania, określone w cyt. przepis art. 21 pkt 1 ustawy o ROD, m.in. to, że powierzchnia nowego ogrodu nie może być mniejsza (choć może być większa), niż powierzchnia likwidowanego ROD. W związku z tym, orzeczenie organu w decyzji
o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zajętej pod ogród działkowy, o którym mowa
w przepisie art. 26 ustawy o ROD, o obowiązku odtworzenia likwidowanego ogrodu, należy rozumieć wyłącznie jako zastępujące oświadczenie takiego podmiotu wyrażające wolę zawarcia ze stowarzyszeniem ogrodowym umowy, o której mowa
w art. 21 pkt 1 ustawy o ROD. (por. wyrok WSA w Lublinie z 7 listopada 2019 r., sygn.akt II SA/Lu 306/19).
W ocenie Sądu bezpodstawny jest również zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak odpowiednio precyzyjnego wskazania stron postępowania (adresy zamieszkania, PESEL, imiona rodziców). Powołany przepis kodeksu postępowania administracyjnego nakazuje oznaczenie stron w decyzji, co sprowadza się w praktyce do podania ich imion i nazwisk oraz adresów zamieszkania. Jeżeli adresy zamieszkania są znane z akt sprawy, nie ma potrzeby podawania ich w samej decyzji, zwłaszcza w rozstrzygnięciu. Nie ma żadnych podstaw do tego, aby formułować obowiązek podawania numerów PESEL adresatów decyzji, nie jest to konieczne dla prawidłowego ich oznaczenia.
Mając powyższe rozważania na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło