IV SA/Wa 1245/20
WyrokWSA w Warszawie2020-09-18
Skład orzekający: Jarosław Łuczaj, Alina Balicka, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, w zakresie w jakim wprowadza obowiązki i zakazy wykraczające poza delegację ustawową zawartą w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, może zostać uznana za nieważną?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w zakresie, w jakim wprowadza obowiązki i zakazy wykraczające poza delegację ustawową zawartą w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stanowi istotne naruszenie prawa i podlega stwierdzeniu nieważności. Sąd administracyjny jest właściwy do kontroli aktów prawa miejscowego pod kątem ich zgodności z prawem powszechnie obowiązującym, w tym z przepisami ustaw.Stan faktyczny
Prokurator Okręgowy wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy dotyczącą regulaminu utrzymania czystości i porządku, zarzucając jej istotne naruszenie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w szczególności poprzez przekroczenie delegacji ustawowej. Rada Gminy w odpowiedzi na skargę podjęła polemikę z zarzutami, wskazując na utratę mocy obowiązującej części przepisów oraz broniąc legalności pozostałych postanowień.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność części przepisów Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy, stanowiącego załącznik do uchwały Rady Gminy, a w pozostałej części skargę oddalił.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Łuczaj Sędziowie: Sędzia WSA Alina Balicka Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego [...] na uchwałę Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] września 2017 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...] I. Stwierdza nieważność § 3, § 4 pkt 8, § 7 ust. 4, § 9 ust. 1 lit. a w zakresie przyjętego maksimum "do 70 l", § 9 ust. 1 lit. c w zakresie przyjętego maksimum "do 120 l", § 10 pkt 1 w zakresie przyjętego maksimum "do 120 l", a także § 15, § 16, § 18 ust. 1 w zakresie zwrotu "ponoszą odpowiedzialność za zachowanie swoich zwierząt", § 18 ust. 2 w zakresie zwrotu "i wykluczający swobodny dostęp osób trzecich", § 18 ust. 3 lit. a, § 18 ust. 3 lit. b oraz § 20 ust. 1 Regulaminu, stanowiącego załącznik do uchwały z [...] września 2017 r. nr [...] w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...]. II. W pozostałej części skargę oddala.
Rada Gminy [...] działając na podstawie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2017 r. poz. 1289), art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.) w dniu [...] września 2017 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...] (dalej Regulaminu). Prokurator Okręgowy [...] w [...] (dalej Prokurator, skarżący) pismem z dnia 8 kwietnia 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niniejszą uchwałę. Zaskarżonej uchwale zarzucił istotne naruszenie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej: u.c.p.g.), poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i nałożenie wskazanych dalej obowiązków i zakazów, do których określenia Rada nie była upoważniona. W § 2 pkt 5 lit. b Regulaminu wprowadzono ograniczenia dotyczące rodzaju podłoża, na którym można myć pojazdy samochodowe poza myjniami, wskazując, iż czynności tych można dokonywać "na wydzielonych, utwardzonych częściach nieruchomości". Zdaniem Prokuratora niniejsza regulacja wykracza poza ramy ustawowego upoważnienia, gdyż organ gminy został upoważniony wyłącznie do wskazania wymogów dopuszczalności mycia i naprawy pojazdów poza myjniami i warsztatami. W § 2 pkt 6 lit. b Regulaminu ograniczono naprawy pojazdów samochodowych poza warsztatem jedynie do drobnych napraw, wskazując jako przykłady: wymianę kół, świec zapłonowych, żarówek, uzupełnianie płynów. Skarżący podkreślił, że takie kazuistyczne wyliczenie i posłużenie się pojęciami nieostrymi narusza zasadę określoności regulacji prawnych. Regulamin wprowadzając zaś w § 2 pkt 6 lit. c ograniczenia naprawy pojazdów mechanicznych poza warsztatami samochodowymi pod warunkiem niestwarzania uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości, normuje zagadnienia uregulowane w ustawach. W § 2 pkt 7 Regulaminu określono czas, w jakim należy dokonywać sprzątania błota, śniegu i lodu. Prokurator podkreślił jednak, że u.c.p.g. nie zawiera upoważnienia do określenia terminu do usunięcia tych zanieczyszczeń, ogranicza ten obowiązek do uprzątania nieruchomości służących do użytku publicznego. Jednocześnie powielenie ustawowej definicji "chodnika" w Regulaminie było bezzasadne. Zdaniem Prokuratora, istotne naruszenie prawa polegające na przekroczeniu ustawowego upoważnienia stanowi również dopuszczenie w § 3 Regulaminu zagospodarowania drobnego gruzu budowlanego do utwardzania lub naprawy zniszczonych dróg o nawierzchni gruntowej. W niniejszym przepisie zawarto przy tym nieostre pojęcie "drobnego gruzu", co stanowi naruszenie zasad techniki prawodawczej. Prokurator zarzucił zaskarżonej uchwale także nieprawidłowe ograniczenie w § 4 pkt 5 Regulaminu ilości odpadów budowlanych i rozbiórkowych, które można przekazywać w ciągu roku do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (dalej PSZOK). Organ określił bowiem objętość 2m3 odpadów budowlanych i rozbiórkowych nie wskazując równocześnie, że jest to maksymalnie dozwolona ich ilość. Prokurator podkreślił, że mimo ustawowego upoważnienia w tym zakresie, Organ nie przywołał w podstawie prawnej art. 6r ust. 3 u.c.p.g., który zawiera delegację ustawową do wprowadzenia takiego ograniczenia. Jako sprzeczne z ustawą ocenił też ograniczenie w § 4 pkt 8 Regulaminu odpadów komunalnych w postaci odpadów budowlanych i rozbiórkowych przyjmowanych w PSZOK-u wyłącznie do tych pochodzących z "drobnych robót budowlanych". Gmina ma bowiem obowiązek zapewnić odbiór tego rodzaju odpadów bez względu na okoliczności ich powstania. Skarżący wskazał jednocześnie na rozbieżność między niniejszym paragrafem Regulaminu a § 4 pkt 5, który określa konkretną ilość odpadów budowlanych i rozbiórkowych z jednego gospodarstwa domowego. Ilość tych odpadów pochodzących z drobnych prac budowlanych może być bowiem większa niż zakładane 2m3. W § 4 pkt 1 Regulaminu określono dodatkowe ustalenia co do miejsca zbierania i odbierania odpadów. Organ wskazał, że miejsca te mają odpowiadać § 22 i 23 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zdaniem Prokuratora, niedopuszczalne jest wprowadzenie dodatkowych nakazów w tym zakresie, skoro kwestia ta została już kompleksowo uregulowana w akcie prawnym wyższego rzędu. Wykroczenie poza ramy ustawowego upoważnienia zawartego w art. 4 ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. stanowi wprowadzenie w § 4 pkt 4 Regulaminu nakazu trwałego zgniecenia opakowania przed włożeniem go do pojemnika, jeżeli rodzaj materiału na to pozwala. Nałożenie natomiast w § 7 ust. 4 Regulaminu obowiązku niezwłocznego usunięcia odpadów po zakończeniu imprezy masowej nastąpiło bez jakiegokolwiek upoważnienia w tym zakresie. Określenie w § 9 ust. 1, § 10 pkt 1 i pkt 2 lit. e i § 11 pkt 1 lit. a Regulaminu maksymalnych pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych nie znajduje swej podstawy w art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g., który upoważnia organ jedynie do określenia minimalnej pojemności pojemników i worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości. Zgodnie ze stanowiskiem Skarżącego, wskazanie w Regulaminie maksymalnych pojemności oraz wyznaczenie co do części pojemników jedynie dopuszczalnych pojemności - w sposób oczywisty wykracza poza delegację ustawową. Prokurator podkreślił zarazem, iż wprowadzenie w § 15 Regulaminu obowiązku dla właścicieli nieruchomości minimalizowania używania jednorazowych toreb (opakowań) nastąpiło bez upoważnienia ustawowego. Wbrew stanowisku wyrażonym w Regulaminie regulacja ta nie stanowi realizacji wojewódzkiego planu gospodarki odpadami. Trudności interpretacyjne powoduje ponadto nieostre pojęcie "minimalizowania" użyte w niniejszym przepisie. W § 16 Regulaminu nałożono na podmioty prowadzące działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych, obowiązek rejestrowania w miarę możliwości masy odbieranych poszczególnych rodzajów segregowanych odpadów komunalnych, odbieranych od poszczególnych właścicieli nieruchomości zbierających te odpady w sposób selektywny. W u.c.p.g. brak jest jednak upoważnienia do nakładania obowiązków statystycznych na przedsiębiorcę prowadzącego działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych, a ewentualne obowiązki w tym zakresie winny być kształtowane w oparciu o przepisy prawa cywilnego w umowie na realizację tego zadania. Zastosowanie określenia "w miarę możliwości" po raz kolejny pozbawia akt prawa miejscowego precyzyjności i określoności. Prokurator dostrzegł jednocześnie, że w § 18 ust. 1 Regulaminu użyte zostało nieznane u.c.p.g. pojęcie "osób będących właścicielami lub opiekunami psów i innych zwierząt domowych", gdy zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. regulacje mają w tym zakresie mają dotyczyć osób utrzymujących zwierzęta domowe. W niniejszym przepisie Regulaminu wprowadzono jednocześnie normy dotyczące odpowiedzialności za zwierzęta. Materia ta jest jednak uregulowana w aktach prawnych rangi ustawowej. Podobnie wprowadzenie do § 18 ust. 2 Regulaminu obowiązku wobec utrzymujących zwierzęta domowe trzymania zwierząt na terenie nieruchomości ogrodzonej w sposób uniemożliwiający jej opuszczenie i wykluczający swobodny dostęp osób trzecich nie znajduje uzasadnienia wobec uregulowania tej kwestii w art. 10a ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997 r. Z treści art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. nie wynika też, aby ustawodawca wyposażył lokalnego prawodawcę w uprawnienie do nałożenia na osoby utrzymujące zwierzęta domowe, w szczególności psy, na terenie swojej nieruchomości obowiązku wykluczenia samowolnego dostępu osób trzecich na taką nieruchomość. W § 18 ust. 3 lit. a Regulaminu określono generalną zasadę prowadzenia wszystkich zwierząt domowych na uwięzi, a w dalszej części tego przepisu wprowadzono nakaz, aby w miejscach przeznaczonych do użytku wspólnego zwierzęta były zaopatrzone w kaganiec. Zdaniem Prokuratora należy uznać, że kwestia prowadzenia zwierząt na uwięzi dotyczy także wyprowadzenia ich na posesji należącej do osoby utrzymującej zwierzę, bez wkraczania na tereny wspólne. Przepisy te, jako wykraczające poza ustawowe upoważnienie, a zarazem nieuwzględniające cech zwierząt i innych uwarunkowań, nie są zgodne z przywołaną ustawą o ochronie zwierząt. Wprowadzenie do § 18 ust. 3 lit. b Regulaminu postulatu "stałego i skutecznego nadzoru nad zwierzętami", wobec osób utrzymujących zwierzęta domowe stanowi normę o charakterze ogólnym, niesprecyzowanym i niedookreślonym, co należy zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa. Wyjście poza zakres ustawowej delegacji stanowi również wprowadzenie w § 19 ust. 1 Regulaminu zakazu chowu zwierząt gospodarskich na terenach intensywnej zabudowy mieszkaniowej i letniskowej (osiedle domków jednorodzinnych i letniskowych). Skarżący podkreślił brak tożsamości między pojęciem "chowu" a ustawowym określeniem "utrzymywania" zwierzęcia. Jednocześnie, skoro Organ nie ustalił, jak wymaga tego u.c.p.g, zakazu utrzymywania zwierząt gospodarskich na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach, to tym samym nie wyczerpał upoważnienia z art. 4 ust. 2 pkt 7 u.c.p.g. Zdaniem Prokuratora, określenie w § 19 ust. 2 Regulaminu warunków prowadzenia chowu zwierząt gospodarskich przekracza upoważnienie ustawowe, gdyż dotyczy jedynie określenia wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej.
Zgodnie ze stanowiskiem Prokuratora, istotne naruszenie prawa stanowi zobowiązanie w § 19 ust. 3 i 4 Regulaminu osób utrzymujących zwierzęta gospodarskie do ustawiania pasiek i uli z dala od przejść dla pieszych i ulic celem uniknięcia uciążliwości dla otoczenia, a nadto do trzymania pszczół w ulach, ustawionych w taki sposób, aby wylatujące i przylatujące pszczoły nie stanowiły uciążliwości dla właścicieli nieruchomości sąsiednich. Kwestia stosunków sąsiedzkich została uregulowana w ustawie Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r., a zatem rada nie posiadała uprawnienia do doprecyzowania regulacji kodeksowych dotyczących prawa sąsiedzkiego w akcie prawa miejscowego. Ustanowienie w § 20 ust. 1 Regulaminu obowiązku deratyzacji na obszarze całej gminy w przypadku wystąpienia populacji gryzoni jest niezgodne z art. 4 ust. 2 pkt 8 u.c.p.g, który zobowiązuje do wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzenia. Celem wskazanej regulacji jest zobligowanie rad gmin do wskazania konkretnych obszarów w obrębie właściwości gminy, które ze względu na realizowane tam funkcje, usytuowanie, otoczenie bądź inne okoliczności wymagają poddania ich obowiązkowi deratyzacji, a nie jak uczyniono to w § 20 ust. 1 Regulaminu, do objęcia tym obowiązkiem obszaru całej gminy. Wskazując na to istotne uchybienia Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych przepisów uchwały Rady Gminy [...] oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Rada Gminny [...] (dalej Rada, Organ), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podjęła polemikę z zarzutami skarżącego. Tytułem wstępu Rada wskazała, iż zaskarżona uchwała z dnia [...] września 2017 r. Nr [...] utraciła moc zgodnie z § 3 uchwały [...] grudnia 2019 r. Nr [...] w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...]. Następnie w dniu [...] lutego 2020 r. Rada Gminy podjęła kolejną uchwałę - Nr [...] w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...] , a w § 3 tejże uchwały, postanowiono o utracie mocy uchwały z dnia [...] grudnia 2019. Organ podkreślił, że w wyniku tych zmian z Regulaminu usunięto przepisy dotyczące zagospodarowania drobnego gruzu budowlanego do utwardzenia lub naprawy zniszczonych dróg o nawierzchni gruntowej, a także obowiązek dla podmiotów prowadzących działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych, rejestrowania w miarę możliwości masy odbieranych poszczególnych rodzajów segregowanych odpadów komunalnych, odbieranych od poszczególnych właścicieli nieruchomości zbierających te odpady w sposób selektywny. Organ dodał, iż w pozostałej części zaskarżone przepisy Regulaminu zostały wydane na podstawie i w graniach upoważnień ustawowych, a przez to nie stanowią naruszeń prawa prowadzących do stwierdzenia ich nieważności. Rada przedstawiła pogłębioną argumentację, co do części zarzutów. W zakresie zarzutów dotyczących § 2 pkt. 5 lit. b oraz pkt. 6 lit. b i c Regulaminu organ podkreślił, że do kompetencji gminy należy określenie warunków, aby normowane w niniejszych przepisach czynności były dopuszczalne, nie stwarzały uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości, a powstałe w ich następstwie nieczystości były usuwane. Zdaniem Organu, nie ma również przeszkód, aby zakwalifikować odpady powstające na imprezie masowej jako odpady komunalne. Charakter odpadów odnosi się bowiem do jego cech np. właściwości fizycznych bądź chemicznych, a nie do warunków w jakich odpad jest wytwarzany. Obowiązki związane z prawidłowym odbiorem odpadów z imprez masowych skierowane są do właściciela nieruchomości, zatem ich uregulowanie na gruncie przedmiotowej uchwały było konieczne. Organ wskazał również, że art. 4 ust 2 pkt 6 u.c.p.g upoważnia gminę do ustalenia postępowania ze zwierzętami domowymi w taki sposób, by ich pobyt na terenie przeznaczonym do wspólnego użytku nie był uciążliwy nie tylko pod względem zanieczyszczenia terenów przeznaczonych do użytku, lecz także by nie zagrażał przebywającym tam osobom. Obowiązki osób utrzymujących zwierzęta domowe zakreślono w Regulaminie granicami celów wymienionych w przepisie, a zatem ochroną przed zagrożeniem i uciążliwością dla ludzi oraz ochroną przed zanieczyszczeniem. Rada podkreśliła również, że pojęcia "właściciele lub opiekuni psów" oraz "osoby utrzymujące zwierzęta domowe" są pojęciami tożsamymi i obejmują swoim zakresem ten sam krąg osób. Może o tym świadczyć chociażby fakt, iż w rozdziale 9 Regulaminu pojęcia te używane są zamiennie. Podobnie pojęcia "chów" oraz "utrzymywanie" zwierząt są pojęciami tożsamymi i obejmują swoim zakresem tę samą czynność, potwierdzeniem czego jest zatytułowanie Rozdziału 10 zaskarżonej uchwały. Rada wniosła o oddalenie skargi w zakresie § 2 pkt 5 lit. b; § 2 pkt 6 lit. b; § 2 pkt 6 lit. c; § 2 pkt 7; § 4 pkt 1;§ 4 pkt 4;§ 4 pkt 5;§ 4 pkt 8;§ 7 ust. 4;§ 9 ust. 1; § 10 pkt 1 i pkt 2 lit. e; §11 pkt Hit. a; §15; §18 ust. 1; § 18 ust. 2; § 18 ust. 3 lit. a; § 18 ust. 3 lit. b; § 19 ust. 1; § 19 ust. 2; § 19 ust. 3 i 4; § 20 ust. 1 Regulaminu, w pozostałym zakresie (§ 3 oraz § 16 Regulaminu) pozostawiając skargę do uznania Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga w części zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w myśl art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie żąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Sąd ustalił, że zachodzi możliwość rozpoznania jej w trybie uproszczonym. Z tego względu w myśl art. 120 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w tym trybie na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 sędziów. Stosownie do postanowień art. 3 § 1, sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego, na mocy art. 3 § 2 pkt 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poddane zostały także akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Aktem prawa miejscowego organu jednostki samorządu terytorialnego (tj. aktem prawa miejscowego gminy) jest m. in. regulamin utrzymania czystości i porządku, obowiązujący na terenie danej gminy. Skoro jako akt prawa miejscowego przyjmuje formę uchwały właściwej rady gminy, to podlega kognicji Sądu Administracyjnego. Należy mieć na względzie, że ustawodawca nowelizacją z dnia 1 lipca 2011 r., o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011, nr 152, poz.897), która weszła w życie z dniem 1 lipca 2013 r. wprowadził administracyjnoprawną regulację w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi. Ustanawiając monopol gminy w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, została ona jednocześnie zobowiązana do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Tym samym powstał systemem gospodarowania odpadami komunalnymi, obejmujący wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy (art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Na mocy art. 4 u.c.p.g. ustawodawca przyznał radzie gminy uprawnienie do uchwalania regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Ów regulamin stanowi uszczegółowienie obowiązków ciążących na gminie m. in. w zakresie odbioru odpadów komunalnych, a zarazem obowiązków i uprawnień właścicieli nieruchomości. Rada gminy może zatem w pewnym zakresie – także związanym z odbiorem, segregacją i pozbywaniem się odpadów komunalnych - ingerować w sferę uprawnień i obowiązków właścicieli nieruchomości. Z jednej strony właściciele nieruchomości mają obowiązek pozbycia się odpadów komunalnych i prawo żądania ich odbioru przez gminę, a z drugiej strony na gminach ciąży obowiązek odebrania wytworzonych przez mieszkańców odpadów komunalnych. Trzeba jednocześnie nadmienić, że wprowadzając sankcję nieważności - jako następstwo naruszenia przepisu prawa - ustawodawca nie określił rodzaju tego naruszenia. Przyjmuje się jednak, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią te naruszenia prawa, które mogą być uznane za istotne (rażące). Wskazuje na to art. 91 ust. 1 zd. pierwsze w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (zwanej dalej u.s.g.). stanowi on, że uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Pojęcie "sprzeczności z prawem" w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. obejmuje sprzeczność postanowień uchwały z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego, w tym także z rozporządzeniem. W konsekwencji będzie chodziło więc również o sprzeczność z "Zasadami techniki prawodawczej", które stanowią załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. (Dz. U. Nr 100, poz. 908 - zwanego dalej z.t.p.). Niejednokrotnie więc konkretne uchybienie zasadom techniki prawodawczej, należało będzie zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa. W orzecznictwie sądowym, do naruszeń prawa dających podstawę do zastosowania sankcji nieważności zalicza się: naruszenie właściwości organu, brak podstawy do podjęcia danego rodzaju uchwały, przekroczenie granic wyznaczonej przepisami prawa regulacji, błędną wykładnię przepisu prawa, dającą podstawę do podjęcia uchwały w zakresie merytorycznej treści regulacji, naruszenie procedury podjęcia uchwały. Co istotne, w akcie prawa miejscowego nie powinno się powtarzać - a tym bardziej modyfikować - przepisów ustawy upoważniającej oraz przepisów innych aktów normatywnych (por. § 118 w zw. z § 143 z.t.p.). Takie powtórzenie jest uznawane za zabieg niedopuszczalny, traktowany w dominującym nurcie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych jako istotne naruszenie prawa. Zasadniczo więc unormowania aktu prawa miejscowego, zawierające powtórzenie regulacji ustawowych oraz ich modyfikację – naruszają art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, stanowiąc uregulowanie danej materii bez wymaganego upoważnienia bądź z przekroczeniem jego granic. Podkreślenia wymaga, że sformułowane w art. 4 ust. 2 u.c.p.g. wyliczenie, stanowiące element normy kompetencyjnej, ma charakter wyczerpujący (zamknięty) i powinno być interpretowane ściśle. Co ma zatem zasadnicze znaczenie, artykuł 4 ust. 2 u.c.p.g. nie daje prawa radzie gminy, ani do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w tym przepisie, ani do podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany został przez ustawodawcę. W każdym wypadku oznaczałoby to bowiem wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Należy także zaznaczyć, że fakt utraty mocy obowiązującej Regulaminu stanowiącego załącznik do uchwały Rady Gminy [...] nr [...] z [...] września 2017, po uchyleniu jej uchwałą tej Rady z [...] grudnia 2019 r. nr [...] (§ 3), nie stał na przeszkodzie kontroli jego legalności w brzmieniu mu wówczas nadanym, uwzględniając, że do czasu utraty tej mocy postanowienia owego Regulaminu wywoływały skutki prawne, których konwalidowanie nie byłoby możliwe bez uprzedniego stwierdzenia przez Sąd, że w sposób istotny naruszyły prawo. W tym kontekście przypomnieć należy, że zgodnie z art. 4 ust. 2 u.c.p.g. w wersji obowiązującej w dacie podjęcia przedmiotowej uchwały z 2017 r., regulamin miał określać szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące: 1) wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących: a) prowadzenie selektywnego zbierania i odbierania lub przyjmowania przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych lub zapewnienie przyjmowania w inny sposób co najmniej takich odpadów komunalnych jak: przeterminowane leki i chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyte opony, odpady zielone oraz odpady budowlane i rozbiórkowe stanowiące odpady komunalne, a także odpadów komunalnych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 4a, b) uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, c) mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi; 2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu: a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach, b) liczby osób korzystających z tych pojemników; 3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego; 4) (uchylony); 5) innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami; 6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku; 7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach; 8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania. 2a. Regulamin może wprowadzić obowiązek selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych innych niż wymienione w ust. 2 pkt 1 lit. a. 3. Rada gminy jest obowiązana dostosować regulamin do wojewódzkiego planu gospodarki odpadami w terminie 6 miesięcy od dnia uchwalenia tego planu. Wobec przytoczonej regulacji art. 4 u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym na datę wejścia w życie uchwały Rada Gminy [...] z [...] września 2017 r. nr [...] oraz mając na względzie zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwa, nie można jednak podzielić zarzutu Prokuratora, że wszystkie wskazane w skardze przepisy zaskarżonego Regulaminu, ustanowione zostały z istotnym naruszeniem prawa i musiały prowadzić do stwierdzenia ich nieważności. Spośród postawionych zarzutów, Sąd dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w postaci istotnego przekroczenia delegacji ustawowej w zapisach: § 3, § 4 pkt 8, § 7 ust. 4, § 9 ust. 1 lit. a w zakresie przyjętego maksimum "do 70 l", § 9 ust. 1 lit. c w zakresie przyjętego maksimum "do 120 l", § 10 pkt 1 w zakresie przyjętego maksimum "do 120 l", a także § 15, § 16, § 18 ust. 1 w zakresie zwrotu "ponoszą odpowiedzialność za zachowanie swoich zwierząt", § 18 ust. 2 w zakresie zwrotu "i wykluczający swobodny dostęp osób trzecich", § 18 ust. 3 lit. a, § 18 ust. 3 lit. b oraz § 20 ust. 1 Regulaminu, stanowiącego załącznik do uchwały z [...] września 2017 r. nr [...] w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...] . Przechodząc do argumentacji przemawiającej za koniecznością stwierdzenia nieważności wskazanych uregulowań Regulaminu Sąd stwierdził co następuje. Zapis § 3 Regulaminu stanowi przekroczenie ustawowego upoważnienia. Dopuszczenie zaś zagospodarowania "drobnego gruzu budowlanego" do utwardzania lub naprawy zniszczonych dróg o nawierzchni gruntowej, a więc posłużenie się pojęciem nieostrym, świadczy w tym wypadku o istotnym naruszeniu zasad techniki prawodawczej. Prawidłowa realizacja tej normy dodatkowo wiązałaby się z poważnymi trudnościami. Należy się zgodzić z Prokuratorem, że ograniczenie w § 4 pkt 8 Regulaminu odpadów komunalnych w postaci odpadów budowlanych i rozbiórkowych przyjmowanych w PSZOK-u wyłącznie do pochodzących z "drobnych robót budowlanych" również istotnie narusza prawo, zważywszy, że Gmina ma obowiązek zapewnienia odbioru tego rodzaju odpadów bez względu na okoliczności ich powstania. Zaistniały także podstawy do stwierdzenia nieważności § 7 ust. 4 Regulaminu, wprowadzającego obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów po zakończeniu imprezy masowej. Trafne jest stwierdzenie Prokuratora, że brak jest jakiegokolwiek upoważnienia w tym zakresie, a powstające podczas takiej imprezy odpady, mogą nie mieć wyłącznie charakteru odpadów komunalnych. Poza tym z przekroczeniem delegacji ustawowej w § 7 ust. 2 pkt 2, ust. 4 pkt 1 i 2 Regulaminu Rada Gminy [...] określiła maksymalne rozmiary i koszy, worków i pojemników przeznaczonych na odpady, podczas gdy ustawa w art. 4 ust. 2 pkt 2 upoważnia jedynie do określenia ich minimalnej pojemności. Z tego względu zachodziły podstawy do stwierdzenia nieważności także § 9 ust. 1 lit. a, § 9 ust. 1 lit. c, § 10 pkt 1 Regulaminu w zakresie przyjętego maksimum – zwrot "do ...". Ustawodawca nie upoważnił do wskazania przedziału możliwych pojemności. W tym więc zakresie przepisy Regulaminu wykraczały poza zakres upoważnienia ustawowego. Za niewadliwe Sąd uznał natomiast wskazanie w § 9 ust. 1 lit. b, w § 9 ust. 1 lit. d, § 10 pkt 2 lit. e - stałych wielkości odnoszących się odpowiednio do pojemników, kontenerów oraz worków, ponieważ mieści się w nich zarazem owo minimum, będące jednocześnie maksimum. Nie stanowiło więc istotnego naruszenia prawa. Podobnie Sąd podzielił stanowisko Prokuratora i stwierdził nieważność § 15, Regulaminu. Wprowadził on dla właścicieli nieruchomości obowiązek minimalizowania używania jednorazowych toreb (opakowań). Taki zapis nie miał jednak upoważnienia ustawowego. Nie stanowił też realizacji wojewódzkiego planu gospodarki odpadami dla [...] na lata 2016 – 2021, z uwzględnieniem lat 2022 - 2027. Poza tym użyte w tym przepisie nieostre pojęcie "minimalizowania" stwarzało dodatkowo trudności interpretacyjne. § 16 Regulaminu nałożono z kolei na podmioty prowadzące działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych, obowiązek rejestrowania w miarę możliwości masy odbieranych poszczególnych rodzajów segregowanych odpadów komunalnych, odbieranych od poszczególnych właścicieli nieruchomości zbierających te odpady w sposób selektywny. Trafnie dostrzegł Prokurator, że w u.c.p.g. brak jest upoważnienia dla Rady Gminy do nakładania obowiązków statystycznych na przedsiębiorcę prowadzącego działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych. Należy zgodzić się, że ewentualne obowiązki w tym zakresie winny być kształtowane w oparciu o przepisy prawa cywilnego w umowie na realizację tego zadania. Tu też po raz kolejny użycie nieostrego zwrotu "w miarę możliwości" pozbawia akt prawa miejscowego precyzyjności i określoności. § 18 ust. 2 Regulaminu w zakresie zwrotu "i wykluczający swobodny dostęp osób trzecich" również w sposób istotny narusza prawo. Jakkolwiek pozostała część tego przepisu nie budzi zastrzeżeń Sądu i nie przekracza delegacji ustawowej wpisując się w dbałość o porządek w gminie, to przytoczony zapis wykracza poza delegację art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. Nie wynika z niego, aby ustawodawca wyposażył lokalnego prawodawcę w uprawnienie do nałożenia na osoby utrzymujące zwierzęta domowe, w szczególności psy, na terenie swojej nieruchomości obowiązku wykluczenia samowolnego dostępu osób trzecich na taką nieruchomość. Sam fakt zaś uregulowania zbieżnych zagadnień w art. 10a ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997 r. nie czyni takiego zapisu Regulaminu istotnie naruszającym prawo. Troska o zapewnienie właściwego ogrodzenia nieruchomości, na której znajduje się pies wpisuje się w powinność gminy zapewnienia porządku, a więc i bezpieczeństwa w miejscach publicznych na swym terenie. § 18 ust. 1 Regulaminu w zakresie zwrotu "ponoszą odpowiedzialność za zachowanie swoich zwierząt" również istotnie narusza prawo. W tym przepisie wprowadzono normy dotyczące odpowiedzialności za zwierzęta. Materia ta jest jednak uregulowana w aktach prawnych rangi ustawowej. W art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. ustawodawca upoważnił radę gminy do określenia obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku, a nie do określenia zasad ich odpowiedzialności za utrzymywane zwierzęta. Określenie zatem w regulaminie, że osoby utrzymujące zwierzęta domowe ponoszą odpowiedzialność za zachowanie tych zwierząt, nie znajduje umocowania we wskazanym przepisie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 października 2019 r., sygn. VIII SA/Wa 424/19, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 marca 2019 r., sygn. II SA/Gd 29/19). Należy się też zgodzić ze stanowiskiem Prokuratora odnośnie rażącego naruszenia prawa, a więc istotnego regulacją § 18 ust. 3 lit. a Regulaminu, w którym generalnie przyjęto zasadę prowadzenia wszystkich zwierząt domowych na uwięzi, a w dalszej części tego przepisu wprowadzono nakaz, aby w miejscach przeznaczonych do użytku wspólnego zwierzęta były zaopatrzone w kaganiec. Zdaniem Prokuratora, z czym należy się zgodzić, kwestia prowadzenia zwierząt na uwięzi w świetle zapisów Regulaminu, dotyczy także wyprowadzenia ich na posesji należącej do osoby utrzymującej zwierzę, bez wkraczania na tereny wspólne. Poza tym Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym wprowadzenie generalnego nakazu wyprowadzania psów na uwięzi i w kagańcu, niezależnie od jego cech osobniczych i uwarunkowań indywidualnych (np. choroba) może w określonych sytuacjach prowadzić do działań sprzecznych z wymogami u.o.z., w tym działań określanych jako niehumanitarne. Prawidłową redakcją przepisu realizującego upoważnienie z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. byłaby treść przewidująca wyjątki uzasadniające odstąpienie od obowiązku wyprowadzania psów w obroży i w kagańcu, wynikające z rasy, uwarunkowań behawioralnych, wieku, stanu zdrowia i cech anatomicznych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 13 września 2012 r., sygn. II OSK 1492/12, wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. II OSK 2678/15, wyrok WSA w Kielcach z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. II SA/Ke 703/17, wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 października 2019 r., sygn. II SA/Kr 808/19). Ustawodawca nie upoważnił ponadto rady gminy do sformułowania zakazów zwolnienia zwierząt domowych z uwięzi poza terenami publicznymi czy na terenie prywatnym, lecz do ustalenia sposobu postępowania ze zwierzętami domowymi w taki sposób, by ich pobyt na terenie przeznaczonym do wspólnego użytku nie był uciążliwy oraz nie zagrażał przebywającym tam osobom. Upoważnienie ustawowe nie obejmuje więc kompetencji organu do określania zakazu zwolnienia zwierząt z uwięzi na terenach zielonych czy na prywatnej nieruchomości. Jego realizacja ma polegać na określeniu obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe w taki sposób, by zapewniona została ochrona przed zagrożeniem i uciążliwościami dla ludzi (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. II SA/Gd 43/19). Przepisy te, jako wykraczające poza ustawowe upoważnienie, a zarazem nieuwzględniające cech zwierząt i innych uwarunkowań, nie są zgodne z ustawą o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997 r. Nałożenie w § 18 ust. 3 lit. b Regulaminu obowiązku stałego i skutecznego nadzoru w odniesieniu do wszystkich zwierząt domowych nie stanowi realizacji ustawowego upoważnienia. Przepis ten pozbawiony jest doniosłości normatywnej i stanowi w rzeczywistości postulat, gdyż określa w sposób ogólny, niesprecyzowany i niedookreślony wymagania względem osób utrzymujących zwierzęta domowe, a zawarte w nim niedookreślone sformułowanie: "skuteczny nadzór" może budzić wątpliwości co do zakresu jego zastosowania. Podobnie odnośnie § 20 ust. 1 Regulaminu nie można stwierdzić, aby wypełniał on delegację z art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy przez określenie, że terenem objętym deratyzacją będzie cała Gmina, bez wskazania jakich konkretnie dotyczy to jej terenów. Pozostałe zarzuty skargi Sąd oddalił. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że w ocenie Sądu za wadliwy a priori - jak sugeruje Prokurator – nie można uznać zapisu Regulaminu wkraczającego w domenę regulacji prawa cywilnego. Regulacje zawarte w Regulaminie mają bowiem zupełnie inny charakter niż regulacje art. 144 k.c., które dają podstawę dochodzenia roszczeń w procesie odszkodowawczym i służą ustaleniu bezprawności czynu. Zdaniem Sądu, w art. 144 k.c. określono granicę służącą do oceny dopuszczalności immisji - jako przeciętną miarę, ustalaną przy pomocy dwóch kryteriów: społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości oraz stosunków miejscowych. Zakładając więc racjonalność ustawodawcy należy przyjąć, że uwzględniając treść art. 144 k.c., świadomie dał organowi stanowiącemu gminy prawo i obowiązek do określenia szczegółowych zasad, wynikających z art. 4 ust. 2 pkt 6 i 7 u.c.p.g. Gdyby racjonalny ustawodawca uznał, że regulacje art. 144 k.c. są wystarczające dla określenia stosunków sąsiedzkich, nie wprowadzałby przepisów ustanawiających delegacje takie, jak w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz d, pkt 6 i pkt 7 u.c.p.g. Nadto, uchwała w tym zakresie nie wprowadziła zakazu, a jedynie wskazała, że warunkiem podejmowania danych prac jest respektowanie woli właściciela nieruchomości i brak uciążliwości dla innych osób, bądź nieruchomości. Cel regulacji, do których uprawniony i zobowiązany jest organ stanowiący gminy – tj. ochrona przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku – wyraźnie wskazuje na uzupełniający, wobec art. 144 k.c., charakter regulacji ustanowionych na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 6 i 7 u.c.p.g. W tym kontekście § 2 pkt 5 lit. b oraz § 2 pkt 6 lit. b nie naruszają w sposób istotny obowiązującego prawa. Dopuszczenie w Regulaminie możliwości mycia pojazdów samochodowych poza myjniami, przy wskazaniu, że czynności tych można dokonywać "na wydzielonych, utwardzonych częściach nieruchomości", odpowiada prawu. Posłużenie się zaś pojęciem "drobnych napraw" nie będzie u odbiorców wywoływało trudności interpretacyjnych, skoro zostały podane najczęściej spotykane przykłady takich napraw. Zapis ten jest więc dostatecznie komunikatywny. Z kolei zapis § 2 pkt 6 lit. c, jak uprzednio wskazano stanowi regulację, która wbrew zarzutom skargi, uzupełnia regulacje art. 144 k.c., niewystarczające dla określenia stosunków sąsiedzkich. Użycie z kolei w § 2 pkt 7 Regulaminu powtórzonej wiernie ustawowej definicji "chodnika" nie narusza prawa w sposób istotny. Podobnie jak i odwołanie się w § 4 pkt 1 Regulaminu do przepisów § 22 i 23 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, kompleksowo regulujących kwestie nie naruszył w sposób istotny prawa. Wskazanie więc w Regulaminie, że miejsca gromadzenia odpadów winny być trwale wyznaczone, łatwo dostępne tak dla użytkowników, jaki pracowników firmy wywozowej również w sposób istotny nie narusza prawa. Określając natomiast w § 2 pkt 7 Regulaminu czas, w jakim należy dokonywać sprzątania błota, śniegu i lodu jako dokonywanie tego "niezwłocznie", a więc bez zbędnej zwłoki, Rada – w ocenie Sądu - realizowała uprawnienie do nakładania obowiązku uprzątania nieruchomości służących do użytku publicznego. Również zarzucone uregulowaniu w § 4 pkt 4 Regulaminu wykroczenie poza ramy ustawowego upoważnienia zawartego w art. 4 ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. przez nakaz trwałego zgniecenia opakowania przed włożeniem go do pojemnika lub worka, jeżeli rodzaj materiału na to pozwala - nie narusza rażąco, a więc istotnie obowiązującego prawa. Jest racjonalne i przyczynia się do zachowania porządku i ekonomii przy gospodarowaniu odpadami komunalnymi, a określa wymagania dotyczące selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Podane w § 4 pkt 5 Regulaminu ilości odpadów budowlanych i rozbiórkowych, które można przekazywać w ciągu roku do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (dalej PSZOK) Organ określił na 2m³. Wprawdzie nie wskazał przy tym, że jest to maksymalnie dozwolona ich ilość. Nie odwołał się też do upoważnienia ustawowego w tym zakresie, wynikającego z art. 6r ust. 3 u.c.p.g. Jednak nie może budzić wątpliwości, że podana wartość 2m³ jest wartością maksymalną, a nie jedyną możliwą, jak wskazuje Prokurator. Kwestią osobną jest natomiast, czy jest to wartość wystarczająca. Przyjęta została jednak w oparciu o dotychczasowy odbiór tego rodzaju odpadów w kontekście ich ilości. Nie narusza też w sposób istotny obowiązującego prawa zapis § 18 ust. 1 Regulaminu, gdzie użyte zostało pojęcie "osób będących właścicielami lub opiekunami psów i innych zwierząt domowych", gdy w myśl art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. regulacje mają w tym zakresie dotyczyć osób utrzymujących zwierzęta domowe. W ocenie Sądu, są to pojęcia bliskoznaczne i nie budzą zasadniczych wątpliwości interpretacyjnych. Mogą być stosowane wymiennie.
Nie narusza także w sposób istotny prawa § 19 ust. 1 Regulaminu. Wbrew zarzutom skargi wprowadzenie w zakazu chowu zwierząt gospodarskich na terenach intensywnej zabudowy mieszkaniowej i letniskowej (osiedle domków jednorodzinnych i letniskowych) nie stanowi przekroczenia ustawowej delegacji. Pozwalał na to art. 4 ust. 2 pkt 7 u.c.p.g. Organ zrealizował w ten sposób zakaz utrzymywania zwierząt gospodarskich na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach, jak wymagała u.c.p.g. Gmina postanowiła bowiem, że będzie on dotyczył jedynie określenia wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej. Podobnie zakwestionowany brak tożsamości między pojęciem "chowu" a ustawowym określeniem "utrzymywania" zwierzęcia nie mógł prowadzić do stwierdzenia nieważności § 19 ust. 1 oraz § 19 ust. 2 Regulaminu. Zdaniem Prokuratora, określenie w § 19 ust. 2 Regulaminu warunków prowadzenia chowu zwierząt gospodarskich przekracza upoważnienie ustawowe, gdyż dotyczy jedynie określenia wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej. Ze wskazanych uprzednio przyczyn § 19 ust. 3 i ust. 4 Regulaminu nie naruszają w sposób istotny prawa. Zobowiązanie osób utrzymujących zwierzęta gospodarskie do ustawiania pasiek i uli z dala od przejść dla pieszych i ulic celem uniknięcia uciążliwości dla otoczenia oraz do trzymania pszczół w ulach ustawionych w taki sposób, aby wylatujące i przylatujące pszczoły nie stanowiły uciążliwości dla właścicieli nieruchomości sąsiednich mogło mieć miejsce w Regulaminie. Chybione jest stanowisko Prokuratora, że kwestia stosunków sąsiedzkich została wyczerpująco i jedynie uregulowana w Kodeksie cywilnym, przez co Rada nie posiadała uprawnienia do doprecyzowania regulacji kodeksowych dotyczących prawa sąsiedzkiego w akcie prawa miejscowego. Jak już wskazano są to unormowania, które wbrew zarzutom skargi, uzupełniają regulacje art. 144 k.c., niewystarczające dla określenia stosunków sąsiedzkich na potrzeby owego Regulaminu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w punkcie 1. sentencji wyroku - stwierdził nieważność w części Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...] , stanowiącego załącznik do uchwały Rady Gminy [...] z [...]września 2017 r. nr [...]. W punkcie 2. sentencji wyroku – w pozostałej części skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło