II GSK 1827/22

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-10-13

Skład orzekający: Dorota Dąbek, Marcin Kamiński, Marek Krawczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o skierowaniu na badania lekarskie, na mocy której strona nabyła prawo do wykonania obowiązku, może zostać zmieniona w trybie art. 154 § 1 k.p.a. na wniosek strony w celu przedłużenia terminu wykonania tego obowiązku?
Ratio decidendi
Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie, nawet jeśli nakłada obowiązek, jest decyzją, na mocy której strona nabywa prawo do wykonania tego obowiązku w określonym zakresie. Z tego względu nie może być zmieniona w trybie art. 154 § 1 k.p.a., ponieważ nie jest spełniony warunek, aby decyzja, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. Nawet jeśli decyzja jest związana, a nie uznaniowa, nie wyklucza to zastosowania art. 154 § 1 k.p.a., jednakże w tym konkretnym przypadku strona nabyła prawo do wykonania obowiązku.
Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się o zmianę decyzji Starosty z 2018 r. skierowującej go na badania lekarskie w celu stwierdzenia braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, poprzez przedłużenie terminu wykonania badań. Skarżący wykonał badania i uzyskał orzeczenie lekarskie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło zmiany decyzji, wskazując, że decyzja nakładająca obowiązek jest decyzją, na mocy której strona nabyła prawo. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO co do charakteru decyzji. NSA rozpoznał skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 951/21 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K. z dnia 6 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 9 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 951/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę A.B. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 6 października 2021 r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie skierowania na badania lekarskie. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy. Pismem z 2 sierpnia 2021 r. skarżący zwrócił się o zmianę decyzji Starosty [...] z 14 września 2018 r. orzekającej o skierowaniu go na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wg kat. B, potwierdzonych prawem jazdy wydanym w dniu 29 kwietnia 2013 r., poprzez przedłużenie terminu na wykonanie badań. Skarżący wyjaśnił, że obowiązek nałożony ww. decyzją wykonał i przedłożył w dniu 20 listopada 2020 r. orzeczenie lekarskie z 19 listopada 2020 r. o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Dodał, że za zmianą decyzji przemawia jego słuszny interes, ponieważ dzięki temu będzie możliwe odzyskanie możliwości kierowania pojazdami i uchylenie obowiązku zwrotu dokumentu prawa jazdy. Podkreślił, że nie sprzeciwia się tej zmianie interes społeczny, bowiem poddał się nałożonemu obowiązkowi, a orzeczenie lekarskie potwierdza, że nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Decyzją z 6 października 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej powoływana jako: "k.p.a.") odmówiło zmiany decyzji Starosty [...] z 14 września 2018 r. orzekającej o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wg kat. B, potwierdzonych prawem jazdy wydanym w dniu 29 kwietnia 2013 r., poprzez przedłużenie terminu na wykonanie badań. W uzasadnieniu ww. decyzji SKO wskazało, że decyzją z 14 września 2018 r. Starosta [...] skierował stronę na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W pouczeniu wskazał, że na badania w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy należy się stawić w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Orzeczenie lekarskie należy zaś przedłożyć organowi kierującemu na badania w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu na badania. W wyniku rozpatrzenia odwołania, SKO w K. decyzją z 17 października 2018 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z 14 września 2018 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 20 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 751/18, oddalił skargę A.B. na ww. decyzję Kolegium. Następnie, wobec nieprzełożenia w wymaganym terminie badań lekarskich, decyzją z 8 kwietnia 2019 r. Starosta [...] zatrzymał skarżącemu prawo jazdy kat. B, do czasu dostarczenia badań lekarskich. Jednocześnie pouczył stronę, że zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1212 z późn. zm.; dalej zwana w skrócie: "u.k.p."), sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba, która miała zatrzymane prawo jazdy na okres powyżej roku. W dniu 20 listopada 2020 r. A.B. przedłożył organowi I instancji orzeczenie lekarskie z 19 listopada 2020 r. stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami z terminem następnych badań w dniu 19 listopada 2021 r. Kolegium wskazało na art. 154 k.p.a. i podniosło, że w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja Starosty [...] z 14 września 2018 r. orzekająca o skierowaniu na badania lekarskie A.B. jest decyzją, na mocy której strona nabyła określone w niej prawo (obowiązek). Niedopuszczalna jest zatem zmiana decyzji w trybie tego przepisu wnioskowana przez stronę. Nie jest spełniona jedna z przesłanek wymaganych dla uruchomienia trybu zmiany decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. Do decyzji ostatecznych, o których mowa w tym przepisie, nie należą decyzje nakładające na stronę obowiązek, bowiem nawet te są decyzjami, na których mocy osoby nabywają prawo do wykonania tylko obowiązków wskazanych w decyzji, a nie innych. A zatem są to decyzje, na mocy których strona nabyła prawo. W niniejszej sprawie A.B. miał obowiązek wykonania badań lekarskich, a zatem bezsprzecznie nabył prawa i obowiązki. Skoro w wyniku stwierdzenia określonych okoliczności - w rozpatrywanej sprawie braku poddania się badaniom lekarskim - mogło zapaść jedynie rozstrzygnięcie o zatrzymaniu prawa jazdy, uchylenie decyzji z uwagi na "słuszny interes strony" byłoby sprzeczne z ww. przepisem ustawy. W opinii organu, słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. W ocenie Kolegium nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącego, że za uchyleniem decyzji przemawia słuszny interes strony w postaci odzyskania prawa jazdy. Bez znaczenia jest również podnoszona przez skarżącego okoliczność, że brak wykonania badań nie wynikał z jego winy, gdyż pracował na wyjazdach. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze skarżący wniósł o uchylenie decyzji z 6 października 2021 r. zarzucając jej rażące naruszenie art. 154 k.p.a. poprzez odmowę jego zastosowania i bezzasadne uznanie, że decyzja Starosty [...] z 14 września 2018 r. spowodowała nabycie przez skarżącego prawa oraz uznanie, że nie istnieje jego słuszny interes w uzyskaniu zmiany ww. decyzji. Wskazanym na wstępie wyrokiem, WSA w Kielcach oddalił skargę skarżącego. Sąd I instancji podzielił co do zasady stanowisko Kolegium, że również decyzja nakładająca na stronę obowiązki może zostać uznana za decyzję, na podstawie której strona nabywa prawo. Zmiana takiej decyzji może bowiem powodować nałożenie obowiązku w większym wymiarze bądź na mniej korzystnych warunkach (np. zmiana terminu wykonania obowiązku), a tym samym pogorszyć sytuację prawną strony. Decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jest natomiast przykładowo: decyzja odmowna dla wszystkich stron, decyzja umarzająca postępowanie z przyczyn formalnych, decyzja cofająca w całości przyznane wcześniej uprawnienie lub stwierdzająca wygaśnięcie tego uprawnienia, czy też decyzja nakładająca obowiązek w najwyższym dopuszczalnym zakresie. Zdaniem WSA, ocena prawidłowości zakwestionowanego w skardze poglądu SKO, że w stanie faktycznym tej konkretnej sprawy nie mamy do czynienia z decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jest o tyle niekonieczna, że bez względu na to, czy podzieli się w tym zakresie pogląd organu bądź skarżącego, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zdaniem WSA, art. 154 § 1 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko w stosunku do decyzji uznaniowych, w których organ ma jakąkolwiek możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu i w ramach których może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego, przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania decyzji o konkretnej treści. Sąd I instancji zauważył, iż w niniejszej sprawie decyzja z 14 września 2018 r. kierująca skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami została wydana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a) u.k.p. Zgodnie z tymi przepisami, starosta wydaje z urzędu decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. O obowiązku poddania się badaniom stanowi art. 75 ust. 1 pkt 5, wskazujący, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Tym samym, w razie ustalenia, że zachodzą przesłanki określone w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ww. ustawy, tj. wystąpią uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, starosta nie ma możliwości wydania innej decyzji, aniżeli skierowania tego kierowcy na badania lekarskie. Decyzja Starosty [...] z 14 września 2018 r. nie miała więc charakteru uznaniowego, gdyż jej rozstrzygnięcie nie zależało w żadnej mierze od woli organu, który orzekł w sposób nakazany mu ustawą. Również termin poddania się badaniu nie został wyznaczony przez organ, lecz określony ustawą. WSA podkreślił, iż decyzja wydawana w trybie art. 154 § 1 k.p.a. jest decyzją konstytutywną, a nie decyzją deklaratoryjną, co oznacza, że wywiera skutek na przyszłość, a nie wstecz. Przepis ten może mieć więc zastosowanie do takich decyzji, które nie zostały jeszcze "skonsumowane" przez wystąpienie określonych okoliczności faktycznych lub prawnych powodujących, że decyzja przestała wywierać określone skutki prawne. W rozpatrywanej sprawie sytuacja skarżącego, wskutek niezłożenia przez niego orzeczenia lekarskiego w terminie wynikającym z ustawy, ukształtowana została ponownie decyzją o zatrzymaniu prawa jazdy. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie z 14 września 2018 r. odniosła określony w niej skutek prawny i jej oddziaływanie w sferze praw i obowiązków skarżącego zakończyło się wraz z wydaniem przez Starostę [...] decyzji z 8 kwietnia 2019 r. Sięganie do decyzji z 14 września 2018 r. nie zmieni więc na przyszłość sytuacji prawnej strony, a taki jest cel regulacji zawartej w art. 154 § 1 k.p.a. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiodła pełnomocnik skarżącego, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 154 § 1 k.p.a. - poprzez wadliwą wykładnię przepisu procesowego, polegającą na błędnym przyjęciu, że art. 154 § 1 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko w stosunku do decyzji uznaniowych, a nie może być stosowany do decyzji związanych (tj. gdy bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał organ, przy ustaleniu określonych w nim przesłanek, do wydania decyzji o konkretnej treści), w sytuacji gdy art. 154 § 1 k.p.a. może mieć zastosowanie również do decyzji związanych, a w tym decyzji nakładających obowiązek na stronę; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 154 § 1 k.p.a. - poprzez wadliwą wykładnię przepisu procesowego, polegającą na błędnym przyjęciu, że każda "decyzja związana" (a więc również decyzja Starosty [...] z dnia 14.09.2018 r., znak: [...]) jest decyzją, na mocy której choćby jedna ze stron nabyła prawa i tym samym, że art. 154 § 1 k.p.a. nie może mieć zastosowania do takiej decyzji, w sytuacji gdy nie wszystkie "decyzje związane", w tym decyzje nakładające obowiązek, są decyzjami, na mocy których choćby jedna ze stron nabyła prawa i w związku z tym można do nich stosować nadzwyczajny tryb zmiany decyzji z art. 154 k.p.a.; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. w związku z art. 154 k.p.a. - polegające na braku uwzględnienia skargi, pomimo że w sprawie doszło do naruszenia wskazanych przepisów k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie uzyskania przez skarżącego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, co doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia, że za zmianą zaskarżonej decyzji nie przemawia słuszny interes strony i że taka zmieniona decyzja byłaby decyzją naruszającą prawo, w sytuacji gdy skarżący uzyskał stosowne orzeczenie lekarskie; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 154 § 1 k.p.a. - poprzez wadliwą wykładnię przepisu procesowego, polegającą na błędnym przyjęciu, że o słusznym interesie strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. nie może być mowy w przypadku decyzji, których rozstrzygnięcie zostało narzucone organowi przez ustawę, w sytuacji gdy nadzwyczajny tryb zmiany decyzji z art. 154 k.p.a. można stosować również do decyzji związanych, o ile nie powoduje to stanu niezgodnego z prawem. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Organ nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał jej przeprowadzenia. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że mimo częściowo usprawiedliwionych zarzutów w niej zawartych, nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż wyrok Sądu I instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Przede wszystkim, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwalają na zakwestionowanie stanu faktycznego niniejszej sprawy, który został wystarczająco ustalony dla podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania wskazanych w zarzucie z pkt. 3 petitum skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie uznał, że brak jest przesłanek do zmiany decyzji Starosty [...] z 14 września 2018 r. orzekającej o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wg kat. B, potwierdzonych prawem jazdy wydanym w dniu 29 kwietnia 2013 r., poprzez przedłużenie terminu na wykonanie badań, na podstawie art. 154 k.p.a. Przepis art. 154 k.p.a. stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony (§ 1). W przypadkach, określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji (§ 2). Z powołanego przepisu wynika, że zastosowanie jego dyspozycji wymaga spełnienia łącznie następujących przesłanek: decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania; za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji, który wskazał, że tryb z art. 154 k.p.a. ma zastosowanie jedynie do decyzji o charakterze uznaniowym. Zastosowanie art. 154 k.p.a. jest bowiem możliwe niezależnie od tego czy przedmiotem wniosku jest decyzja związana czy uznaniowa. Z samego charakteru decyzji administracyjnej nie można więc czynić przeszkody do uwzględnienia wniosku złożonego w trybie art. 154 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 1457/17). Nie ma znaczenia, czy decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, ma charakter decyzji związanej, czy uznaniowej. W postępowaniu w trybie komentowanego przepisu właściwy organ nie dokonuje bowiem kontroli decyzji ostatecznej pod kątem jej zgodności z prawem a zatem nie orzeka czy organ który ją wydał rozstrzygnął sprawę zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa albo nie przekroczył granic przyznanego mu ustawą uznania administracyjnego a zatem nie bada, czy decyzja jest wadliwa. Ocenia jedynie, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, co w równym stopniu dotyczy decyzji związanych jak i uznaniowych (zob. A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt - Gotowicz, Komentarz aktualizowany Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2018). Z treści przepisu art. 154 k.p.a. nie wynika bowiem ograniczenie zastosowania tego przepisu tylko do decyzji uznaniowych (por. wyrok NSA z 19 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1153/11). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 127/06), wyjaśnił, że z przepisu tego wynika, iż we wskazanym trybie nadzwyczajnym mogą być uchylane lub zmieniane wszelkie decyzje ostateczne (o ile spełnione zostaną pozostałe przesłanki ustawowe), niezależnie od tego, czy wydane zostały w sprawach wszczętych z urzędu, czy w sprawach wszczętych na wniosek strony, czy wydane zostały w sprawach załatwianych decyzją uznaniową, czy związaną. Art. 154 nie zawiera żadnych ograniczeń ani włączeń w tych kwestiach. Co do zasady, w orzecznictwie nie wyklucza się znaczenia charakteru decyzji administracyjnej, jednak nie są pozbawione usprawiedliwionych podstaw poglądy, zgodnie z którymi nie jest to jedyna przesłanka warunkująca "automatyczną" odmowę uwzględnienia wniosku. Wszystko zależy bowiem od okoliczności konkretnej sprawy (zob. wyrok NSA z 13 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1895/13). Możliwość zastosowania art. 154 k.p.a. w odniesieniu do decyzji tzw. związanych jest obarczona konkretnymi ograniczeniami, które powinny wynikać bezpośrednio z okoliczności danej sprawy, a ewentualne podjęcie rozstrzygnięcia, w tym pozytywnego dla wnioskodawcy i tak nie może prowadzić do stanu naruszenia prawa (zob. wyrok NSA z 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 1457/17). Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym stanowisko Sądu I instancji, który wskazał, że decyzja nakładająca na stronę obowiązki może zostać uznana za decyzję, na podstawie której strona nabywa prawo. Ocena odnośnie do tego, czy strona nabyła prawa lub nie nabyła praw z decyzji ostatecznej, powinna być dokonywana na podstawie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej, mającej stanowić przedmiot postępowania w sprawie jej zmiany lub uchylenia, co powoduje, że decyzją taką jest, w rozumieniu art. 154, a także i art. 155 k.p.a., ostateczna decyzja merytoryczna, to jest decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty. Za uzasadniony należy więc uznać wniosek, że strona nie nabywa prawa z decyzji ostatecznej, jeżeli decyzja ta odmawia przyznania stronie żądanych uprawnień w całkowitym zakresie, albo określa obowiązek w wymiarze maksymalnym, w tym pozbawia stronę posiadanych przez nią uprawnień w zakresie całkowitym. Co więcej - jak się podkreśla, a podejście to jest ugruntowane w doktrynie prawa i orzecznictwie sądowym - do decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., nie należą decyzje nakładające na stronę obowiązek w wymiarze innym niż maksymalny, albowiem nawet te decyzje są decyzjami, na mocy których pewne osoby nabywają prawo do wykonania tylko obowiązków wskazanych w decyzji, a nie innych, a więc innymi słowy, są to decyzje, na mocy których strona nabyła prawo, albowiem "nabycie praw" może nastąpić także w decyzji nakładającej obowiązek. Tym samym, "nabycie praw", którym ustawodawca operuje na gruncie art. 154 i 155 k.p.a. rozumiane jest szeroko i w tym sensie, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawa" (zob. A. Wróbel, art. 154 k.p.a., t. 3, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. oraz przywołana tam literatura przedmiotu i orzecznictwo). Skoro do decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a. nie będą należały decyzje nakładające na stronę obowiązki w wymiarze innym niż maksymalny, bowiem nawet one są rozstrzygnięciami, na podstawie których ich adresaci nabywają prawo, którego istota sprowadza się do wykonania obowiązków wyłącznie w takim rozmiarze, jaki wynika z wydanej decyzji, nie zaś w większym, to tym samym wobec braku spełnienia jednej z trzech równoważnych przesłanej uzasadniających zastosowanie art. 154 § 1 k.p.a., które muszą być spełnione łącznie Kolegium zasadnie odmówiło zmiany decyzji o skierowaniu na badania lekarskie z 14 września 2018 r. Prawa nabyte z decyzji administracyjnych można bowiem utożsamiać z każdą korzyścią, jaką strona zyskuje pod względem prawnym z załatwienia jej sprawy. W związku z tym, decyzje zobowiązujące należy traktować jako rozstrzygnięcia, na mocy których strony nabywają prawo do wykonania tylko obowiązków wskazanych w decyzji, a nie innych. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne. Niezasadny jest podstawowy zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 154 § 1 k.p.a. z przyczyn wskazanych wyżej. Mając na uwadze że zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło