II OSK 1457/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-10-20

Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Paweł Miładowski, Małgorzata Jarecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest uchylenie lub zmiana decyzji administracyjnej tzw. związanej w trybie art. 154 § 1 K.p.a., w szczególności w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, a interes strony przemawia za jej zmianą lub uchyleniem?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dopuszczalne jest uchylenie lub zmiana decyzji administracyjnej tzw. związanej w trybie art. 154 § 1 K.p.a., nawet jeśli decyzja ta została wydana prawidłowo, pod warunkiem, że ujawnią się wady decyzji, które nie uzasadniają trybu nieważnościowego lub wznowieniowego, a interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za jej uchyleniem lub zmianą, o ile nie prowadzi to do naruszenia prawa. Sam charakter decyzji związanej nie stanowi przeszkody do zastosowania tego trybu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku K. K. o uchylenie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmawiającej jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, argumentując, że jej związek małżeński z obywatelem polskim, uznany wcześniej za fikcyjny, w rzeczywistości funkcjonuje. Organ odmówił uchylenia decyzji, uznając ją za decyzję związaną, której nie można zmienić w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu i poprzedzającą ją decyzję, uznając, że art. 154 § 1 K.p.a. może mieć zastosowanie również do decyzji związanych, a organ nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 20 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka po rozpoznaniu w dniu 20 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2142/16 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2142/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawa, uwzględniając skargę K. K. uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Ostateczną decyzją z dnia [...] października 2013 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. o odmowie cudzoziemce – K. K. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, ponieważ związek małżeński cudzoziemki z obywatelem polski został zawarty w celu obejścia przepisów prawa. K. K. składała kolejne wnioski o udzielenie ww. zezwolenia. Postępowania wywołane tymi wnioskami kończyły się ostatecznymi decyzjami o umorzeniu postępowania administracyjnego. Następnie K. K. złożyła wniosek o uchylenie w trybie art. 154 § 1 K.p.a. decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2013 r. We wniosku cudzoziemka podniosła, że od czasu wydania ostatecznej decyzji, w której stwierdzono, że jej małżeństwo z obywatelem polski było fikcyjne, upłynęły trzy lata. W tym czasie małżonkowie mieszkali razem i prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił uchylenia ostatecznej własnej decyzji z [...] października 2013 r. Cudzoziemka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżoną decyzją Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy własną ww. decyzję o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie pozwala stwierdzić, że zarówno Wojewoda [...], jak i Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wydając decyzje w sprawie (tj. odpowiednio decyzje z [...] lutego 2013 r. i [...] października 2013 r.), nie naruszyli przepisów postępowania i prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie organu, w sprawie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe w stopniu wystarczającym do uznania, że zainteresowana nie spełnia przesłanek określonych w art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 ze zm.). Uprawnione zatem było wydanie decyzji orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemce wnioskowanego zezwolenia. Zdaniem organu, wydanie innego rozstrzygnięcia w istniejącym wówczas stanie faktycznym stanowiłoby rażące naruszenie przepisów prawa materialnego. Dalej organ wywiódł, że ostateczna decyzja z dnia [...] października 2013 r. jest tzw. decyzją związaną, co oznacza, że organ administracji publicznej jest ściśle związany przepisami prawa do podjęcia określonego rozstrzygnięcia sprawy. Kierując się linią orzeczniczą, organ stwierdził, że nie jest prawnie dopuszczalne uchylenie ww. decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Organ dodał, że w niniejszej sprawie interes społeczny lub słuszny interes strony nie może przemawiać za uchyleniem ostatecznej decyzji, gdyż przy jej wydaniu organy były ściśle związany przepisami prawa. Nieuzasadnione w ocenie organu były również argumenty strony zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. K., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej od organu. Skarżąca sformułowała zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 53 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 55 ust. 1 w zw. z art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 154 § 1 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2142/16, uwzględniając skargę, wskazał na czym polega istota zastosowania nadzwyczajnego trybu postępowania wynikającego z art. 154 K.p.a. Sąd podkreślił, że rozstrzygnięcie wydawane na podstawie tego przepisu oparte jest na uznaniu administracyjnym. W ocenie Sądu, trafny jest zarzut strony skarżącej, że błąd w ustaleniu stanu faktycznego lub błąd w ocenie prawnej stanu faktycznego stanowi podstawę rozważenia możliwości zmiany decyzji ostatecznej w trybie ww. przepisu. W szczególności przepis ten może mieć zastosowanie gdy ujawnią się wady decyzji, lecz nie uzasadniają one wdrożenia trybu nieważnościowego bądź wznowieniowego (por. wyrok NSA z 24 listopada 2008 r., II OSK 1439/07; B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006 r., str. 696). Za niewzruszalnością takiej decyzji nie może przemawiać zasada trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 K.p.a.), ponieważ wadliwa decyzja powinna być eliminowana z obrotu prawnego we właściwym trybie, w tym organ powinien rozstrzygnąć, czy z uwagi na stwierdzone wadliwości (naruszenia prawa) interes społeczny i słuszny interes strony przemawia za tym, że decyzja ostateczna podlega uchyleniu lub zmianie. Ponadto w tym trybie mogą być uchylane także decyzje prawidłowe (por. wyrok NSA z 15 sierpnia 1985 r., III SA 80/85, ONSA 1985, nr 2, poz. 16). Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są dwa poglądy co do możliwości zastosowania trybu z art. 154 K.p.a. do decyzji związanych. Zgodnie z pierwszym – decyzje związane nie mogą być uchylane ani zmienianie; zaś z drugim – mogą, ale należy rozważyć okoliczności sprawy tak aby rzeczywiście doszło do rozważenia czy zmiana lub uchylenie decyzji związanej doprowadzi faktycznie do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r., II GSK 2127/11; wyrok WSA w Warszawie z 10 grudnia 2012 r., I SA/Wa 908/12; wyrok NSA z 19 października 2012 r., II OSK 1153/11; wyrok WSA w Warszawie z 7 października 2009 r., VIII SA/Wa 494/09; wyrok WSA w Gliwicach z 22 marca 2012 r., II SA/Gl 45/12). Taka też rozbieżność stanowisk jest widoczna w doktrynie, na co wskazuje Tadeusz Kiełkowski w komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego. A zatem istnieją poglądy wskazujące możliwość zastosowania art. 154 K.p.a. zarówno do decyzji uznaniowych, jak i związanych, w szczególności gdy postępowanie w tym trybie miałoby dotyczyć decyzji wadliwych (A. Wróbel, M. Jaśkowska: Kodeksu Postępowania Administracyjnego, Komentarz, wydanie 6, Warszawa 2016, str. 849). W tym trybie rozważenia wymaga nie tylko interes publiczny, lecz także interes strony. Bez art. 154 K.p.a. prawidłowo wydana odmowna decyzja administracyjna pozbawiałaby stronę możliwości ubiegania się o określone prawa "po wsze czasy", co dalekie byłoby od racjonalnego pojmowania administracji publicznej (por. wyrok NSA z 9 listopada 2007 r., I OSK 1531/06; J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, 3. wydanie, Warszawa 2000, str. 621-622). Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, w ocenie Sądu, nieprawidłowe jest stanowisko organu, zgodnie z którym nie jest prawnie dopuszczalne uchylenie w trybie art. 154 § 1 K.p.a. ostatecznej decyzji z [...] października 2013 r. będącej tzw. decyzją związaną. Jak wyżej wykazano, zarówno doktryna, jak i orzecznictwo, dopuszczają możliwość zmiany lub uchylenia decyzji o charakterze związanym w trybie art. 154 K.p.a. Sąd nie podzielił również stanowiska organu, że analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie pozwala stwierdzić, że organy administracyjne nie naruszyły przepisów postępowania i prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organu, w sprawie nie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe w sposób wystarczający do uznania, że skarżąca nie spełniała przesłanek określonych w art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, i że uprawnione było wydanie decyzji orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemce wnioskowanego zezwolenia. Prawidłowa ocena materiału dowodowego nie wskazuje, że związek małżeński skarżącej i L. K. został zawarty w celu obejścia przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP. Brak jest podstaw do uznania, że skarżąca i L. K., zawierając związek małżeński, składali przysięgę małżeńską dla pozoru. Fakt, że zawarcie związku małżeńskiego miał umożliwić skarżącej legalizację pobytu na terytorium RP, nie świadczy jednocześnie w okolicznościach przedmiotowej sprawy, że małżonkowie, zawierając związek małżeński, nie mieli woli pozostawania w faktycznym i funkcjonującym związku małżeńskim. Organy, wydając swoje decyzje, nie dokonały prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego. W konsekwencji Sąd uznał, że uzasadniony jest wniosek skarżącej o uchylenie w trybie art. 154 § 1 K.p.a. decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2013 r. orzekającej o odmowie udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP. Przemawia za tym interes skarżącej, gdyż nie ulega bowiem wątpliwości, że decyzja, której zmiany w trybie art. 154 K.p.a. domaga się skarżąca, dotknięta jest wadą niekwalifikowaną w postaci naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Wbrew stanowisku prezentowanemu przez organ ewentualna zmiana przedmiotowej decyzji nie skutkowałaby podjęciem rozstrzygnięcia, które w sposób rażący naruszałoby prawo. Przeciwnie rozstrzygnięcie to należałoby ocenić jako prawidłowe. Dlatego zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem prawa i należało wyeliminować je z obrotu prawnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie; oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 1 oraz art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na błędnym stwierdzeniu że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem art. 154 § 1 K.p.a. do czego doszło skutkiem: - błędnego uznania przez Sąd I instancji, że konieczne było uchylenie na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. decyzji o odmowie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP, podczas gdy ww. decyzja, której uchylenia domagała się skarżąca była prawidłowa i wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami, a zatem nie było podstaw do jej uchylenia; - błędnego uznania, że decyzja o odmowie zezwolenia została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.; - błędnego przyjęcia, że dopuszczalne jest uchylenie na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. decyzji o charakterze związanym, wydanej prawidłowo, bez naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego. W wyniku powyższego doszło do nieprawidłowego zastosowania przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Ponadto zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niemal całkowity brak uzasadnienia dla przyjętego w wyroku arbitralnego poglądu, że: - w sprawie zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej o odmowie zezwolenia nie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe w wystarczającym stopniu; - prawidłowa ocena materiału dowodowego nie wskazywała, że związek małżeński skarżącej został zawarty w celu obejścia przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony oraz że - ww. ostateczna decyzja o odmowie zezwolenia dotknięta jest wadą w postaci naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Także ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zostały sformułowane w uzasadnieniu w sposób niejasny. Żadna z pozostałych stron postępowania nie zażądała w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że zaistniała konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji. Stanowisko takie jest związane z istotą zastosowania art. 154 § 1 K.p.a. w odniesieniu do decyzji tzw. związanych. W zależności bowiem od okoliczności sprawy, tj. w sytuacji ujawnienia się wad decyzji objętych wnioskiem o uchylenie lub zmianę, złożonym w trybie art. 154 § 1 K.p.a., niezależnie czy przedmiotem wniosku jest decyzja "związana", czy "uznaniowa" – możliwym jest zastosowanie art. 154 § 1 K.p.a. i uchylenie decyzji objętej wnioskiem złożonym w ww. nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego. Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, także w sprawach dotyczących cudzoziemców, jak i w doktrynie wyrażono taki pogląd prawny. Jednak możliwość zastosowania art. 154 § 1 K.p.a. w odniesieniu do decyzji tzw. związanych jest obarczona konkretnymi ograniczeniami, które powinny wynikać bezpośrednio z okoliczności danej sprawy, a ewentualne podjęcie rozstrzygnięcia, w tym pozytywnego dla wnioskodawcy i tak nie może prowadzić do stanu naruszenia prawa. Przy czym Sąd I instancji nie wykluczył, że w tej sprawie mamy do czynienia z decyzją związaną, a nie uznaniową, jednak trafnie wskazał, że z samego charakteru decyzji administracyjnej nie można czynić przeszkody do uwzględnienia wniosku złożonego w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Co prawda, w skardze kasacyjnej wskazano na "ugruntowaną" linię orzeczniczą, zgodnie z którą charakter związany decyzji determinuje sposób załatwienia wniosku złożonego w ww. trybie postępowania przez jego odmowę; jednak jednocześnie w skardze kasacyjnej nie wykazano w jakich konkretnie okolicznościach taka ocena prawna została wypowiedziana. Co do zasady bowiem w orzecznictwie nie wyklucza się znaczenia charakteru decyzji administracyjnej, jednak nie są pozbawione usprawiedliwionych podstaw poglądy, zgodnie z którymi nie jest to jedyna przesłanka warunkująca "automatyczną" odmowę uwzględnienia wniosku. Wszystko zatem zależy od okoliczności konkretnej sprawy (por. wyroki NSA: z 13 marca 2015 r., II OSK 1895/13; z 30 listopada 2011 r., II OSK 2404/10; z 18 września 2008 r., II OSK 1789/07). Wynika z tego, że we wskazanym powyżej zakresie od prawie dekady istnieje także ugruntowana linia orzecznicza, co też powinien uwzględnić organ administracji publicznej przy wydaniu decyzji administracyjnej. Pośrednio potwierdza to także przywołany w skardze kasacyjnej wyrok o sygn. akt II OSK 2663/15, w którym akcentowano nie tylko to jaki charakter ma decyzja ostateczna, ale i kwestię tego czy zmiana i uchylenie decyzji mogłoby prowadzić do naruszenia prawa. W tym zakresie oparto się na wyroku o sygn. akt II GSK 2127/11, który i tak wspiera tezę o możliwości uwzględnienia wniosku w trybie art. 154 § 1 K.p.a. także w odniesieniu do decyzji związanych, a nawet więcej – że w tym trybie można uwzględnić istniejący obecnie stan faktyczny w stosunku do pierwotnego, pod warunkiem, że nie prowadzi to do stany sprzecznego z prawem. Na uwagę zasługuje, że w skardze kasacyjnej przedstawiona argumentacja nie wyklucza możliwości uchylenia decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a. o ile zostaną wykazane wady takiej decyzji. A zatem jeżeli istnieją wady decyzji kontrolowanej w trybie art. 154 § 1 K.p.a. to nie można uznać, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania i uwzględnienia wniosku złożonego w trybie art. 154 § 1 K.p.a., jak niewadliwie ocenił to Sąd I instancji. Tym samym wykazanie zaistnienia wad postępowania wynikłych w związku z zastosowaniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnia uwzględnienie wniosku złożonego w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Z reguły nie są to bowiem wady wznowieniowe i nieważnościowe, ponieważ dopiero ich brak umożliwia uwzględnienie wniosku o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, na co trafnie wskazał Sąd I instancji, wyjaśniając istotę zastosowania art. 154 § 1 K.p.a. A zatem jeżeli istnieją wady decyzji, której dotyczy wniosek złożony w trybie art. 154 § 1 K.p.a. i jednocześnie brak jest możliwości wzruszenia wadliwej decyzji w innych nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego oraz za zmianą bądź uchyleniem wadliwej decyzji przemawia słuszny interes strony i nie prowadzi to do stanu niezgodnego z prawem – to brak jest przeszkód do zastosowania art. 154 § 1 K.p.a. (patrz przywołany wyżej wyrok NSA o sygn. akt II OSK 1895/13). Omawiana w tej części problematyka związana z zarzutem skargi kasacyjnej dotyczącym naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 1 oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. łączy się z kolejnym zarzutem skargi kasacyjnej dotyczącym naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w odniesieniu do przyczyn wskazanych przez Sąd I instancji uzasadniających uznanie, że decyzja o odmowie cudzoziemce – K. K. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej została wydana z naruszeniem prawa w sposób mający wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał z jakich względów należało stwierdzić, że decyzja zawiera wady, a mianowicie, że z materiału dowodowego nie wynika aby małżeństwo K. K. i L. K. zostało zawarte dla pozoru (w celu obejścia prawa), ponieważ chęć legalizacji pobytu nie świadczy jednocześnie, że nie mieli oni woli pozostawania w związku małżeńskim. To były w ocenie Sądu I instancji powody oceny, zgodnie z którą organy nie dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Musiały bowiem w sposób obiektywny zaistnieć przesłanki wynikające z art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach z 2003 r. Zgodnie z tym przepisem organ ustalał, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na określone przesłanki. W skardze kasacyjnej motywuje się, że w tym zakresie Sąd I instancji pominął ustalania organu, z których zdaniem organu wynika, że skarżąca zawarła związek małżeński w celu legalizacji swojego pobytu w Polsce. W tym miejscu należy zwrócić uwagę nie tylko na to co ustaliły organy, ale także jaki był kierunek tych ustaleń, ponieważ jeżeli organ miał podejrzenia, że małżeństwo zostało zawarte dla pozoru, to taka okoliczność nie mogła być jedynym kierunkiem ustaleń organu. Aby organ mógł wyważyć w tym zakresie ocenę w ramach przesłanek z art. 55 ust. 1 ww. ustawy, powinien także ustalić jakie istnieją okoliczności, które ewentualnie wskazują na brak nadużycia prawa. Brak postępowania w tym zakresie czyni je wadliwym, tym bardziej jeżeli, tak jak w tej sprawie, w ramach ustawowych przesłanek ustalono, że małżonkowie znali się przed zawarciem małżeństwa, zaczęli się porozumiewać ze sobą, a wywiadem środowiskowym jednoznacznie nie potwierdzono, że małżonkowie nie zamieszkiwali razem, tylko pośrednio z informacji uzyskanych od sąsiadów, nie dając tym samym wiary deklaracjom małżonków. Nie wykazano także aby zasadniczo nic nie wiedzieli o sobie, ponieważ wskazane w skardze kasacyjnej kwestie związane z hospitalizacją męża i sposobem jego leczenia nie mogą stanowić jedynej przyczyny stwierdzenia braku zgodności małżonków co do istotnych okoliczności, które ich dotyczą. Mamy bowiem do czynienia z bardzo delikatną sferą życia ludzkiego, co na gruncie prawa unijnego, które realizowała ustawa o cudzoziemcach z 2003 r., jak i realizuje aktualna ustawa z 2013 r., znalazło swoje odzwierciedlenie w późniejszym opracowaniu, tj. w Podręczniku dotyczącym działań w związku z domniemanymi małżeństwami dla pozoru zawieranymi przez obywateli UE i obywateli spoza UE w kontekście unijnych przepisów dotyczących prawa do swobodnego przemieszczania się obywateli UE (Komunikat: Bruksela, 26.09.2014 r., COM (2014) 604 final, s. 7-8). Zasadniczo w skardze kasacyjnej wskazano na taki kierunek postępowania, skoro powołano się na orzecznictwo, zgodnie z którym zaistnienie okoliczności wskazanych w przepisie art. 55 ust. 1 pkt 1-7 ustawy o cudzoziemcach obliguje organy administracji do zbadania sprawy w zakresie ewentualnego stwierdzenia zawarcia małżeństwa w celu obejścia ustawy, natomiast nie świadczą automatycznie o fikcyjności małżeństwa, ani nawet nie stwarzają podstaw do stosowania domniemań niekorzystnych dla wnioskodawcy. Jednocześnie należy wskazać, że Sąd I instancji nie zakwestionował, że organy dokonały określonych ustaleń w sprawie, tylko ocenił, że postępowanie w tym zakresie nie było wystarczające. Przy czym Sąd nie oceniał w tym zakresie to jakie okoliczności zaistniały po zawarciu związku małżeńskiego w kontekście wystąpienia przesłanek z art. 154 § 1 K.p.a. i nie wskazał aby w sprawie takie okoliczności jakie wystąpiły po zawarciu małżeństwa należało uwzględnić. Jeżeli w skardze kasacyjnej zarzuca się naruszenia prawa procesowego to wymagane jest wykazanie, że naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. A więc samo gołosłowne przywołanie w skardze kasacyjnej ustalonych okoliczności nie mogło przesądzać o wadliwości wyroku, ponieważ z uwagi na charakter przedmiotowej sprawy należało wykazać moc dowodową tych ustaleń organu z postępowania administracyjnego. W tych warunkach Sąd sformułował wyraźne wskazania co do dalszego postępowania w sprawie, uznając, że uzasadniony jest wniosek skarżącej o uchylenie w trybie art. 154 § 1 K.p.a. decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkiwanie na czas oznaczony na terytorium RP. Z argumentacji Sądu niewątpliwie bowiem wynika, że przemawia za tym interes skarżącej, skoro decyzja dotknięta jest wadą niekwalifikowaną w postaci naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. W okolicznościach tej sprawy jako niewadliwe należy uznać stwierdzenie Sądu I instancji, zgodnie z którym wbrew stanowisku prezentowanemu przez organ ewentualna zmiana przedmiotowej decyzji nie skutkowałaby podjęciem rozstrzygnięcia, które w sposób rażący naruszałoby prawo. Przeciwnie rozstrzygnięcie to należałoby ocenić jako prawidłowe. Mając powyższe na względzie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 1 oraz art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., a także art. 141 § 4 p.p.s.a. należało uznać za pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło