II SA/Rz 1611/21
WyrokWSA w Rzeszowie2022-02-15
Skład orzekający: Jerzy Solarski, Paweł Zaborniak, Maria Mikolik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która już pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, jeśli osoba ta złożyła oświadczenie o rezygnacji z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Sąd stwierdził, że osoba uprawniona ma prawo wyboru korzystniejszego świadczenia, a złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne wraz z oświadczeniem o rezygnacji z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego od momentu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest wystarczające do wszczęcia procedury przyznania nowego świadczenia i wygaśnięcia poprzedniego. Organy powinny umożliwić realizację tego prawa wyboru, a kwestie techniczne związane z rozliczeniem świadczeń powinny zostać rozwiązane poprzez kompensatę.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, jednocześnie oświadczając rezygnację ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, który pobierał. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na negatywną przesłankę wynikającą z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej specjalny zasiłek opiekuńczy, wskazując na brak możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności oraz konieczność bezwarunkowej rezygnacji z zasiłku przed przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy i zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. M. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2021 r. [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A.M. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi A. M. (dalej zwany: Skarżącym) reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej zwany: Kolegium, SKO, Organem II instancji, Organem odwoławczym) z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką Z. M.
Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że 28 kwietnia 2021 r. A. M., reprezentowany przez pełnomocnika adwokata M. Ż. złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką Z. M., a także złożył oświadczenie o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego na okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 października 2021 r. decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] z dniem przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Z zalegającego w aktach sprawy orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2021 r. nr akt [...] wynika, że Z. M. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, natomiast daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji nie da się ustalić, jednak istniała ona w dniu 1 grudnia 2020 r.
Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] odmówił A. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką Z. M., powołując się na wystąpienie negatywnej przesłanki, uniemożliwiającej przyznanie wnioskowanego świadczenia, wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 111; dalej: u.ś.r.), tj. momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
Od powyższej decyzji A. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie mu wnioskowanego świadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Wykonując zalecenia zawarte w decyzji SKO z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], Organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, z którego wynika, że A. M. sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, pomaga matce we wszystkich czynnościach życiowych, przygotowuje posiłki, robi zakupy oraz pomaga w utrzymaniu higieny osobistej. Z. M. ma problemy z poruszaniem się, wymaga stałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W wywiadzie wskazano, że przyczyną niepełnosprawności Z. M. jest choroba neurologiczna.
Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] odmówił A. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ I instancji wskazał, że w związku z pobieranym przez A. M. specjalnym zasiłkiem opiekuńczym posiada w aktach sprawy orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] listopada 2016 r., wydanym na stałe, w którym uznano Z. M. za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. W orzeczeniu tym wskazano, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lipca 2016 r., natomiast daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić.
Wójt powołał się na stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zawarte w decyzji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], w którym wskazano, że nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy.
Końcowo Organ I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie, do chwili bezwarunkowej rezygnacji strony z uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego istnieje negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W sytuacji, gdy strona jest beneficjentem specjalnego zasiłku opiekuńczego i nie zrezygnowała z niego, stanowi to przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż oba te świadczenia są świadczeniami alternatywnymi.
Od powyższej decyzji A. M., reprezentowany przez pełnomocnika złożył odwołanie, wnioskując o uwzględnienie odwołania oraz uchylenie w całości decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie mu prawa do wnioskowanego świadczenia. Pełnomocnik skarżącego zarzucił, że Organ I instancji pominął regułę wynikającą z art. 27 ust. 5 u.ś.r., z której wynika, że przy zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, Skarżącemu przysługuje prawo wyboru korzystniejszego świadczenia.
Decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania A. M., działając na podstawie art. 17 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5, art. 27 ust. 5 i art. 32 ust. 2 u.ś.r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Na wstępie Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę wydanej decyzji stanowi ustawa o świadczeniach rodzinnych.
Organ odwoławczy po przytoczeniu treści art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 u.ś.r. wskazał, że nie podziela stanowiska dotyczącego takiej interpretacji art. 27 ust. 5 u.ś.r. z której wynika, że możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero potem uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Zdaniem Kolegium przeciwko takiemu działaniu przemawia nie tylko treść art. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., ale również brak możliwości określenia początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnego z art. 24 ust. 2 u.ś.r. Kolegium wskazało, że przy założeniu, że orzecznictwo sądowe dopuszcza niekiedy możliwość wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, zawierającej zastrzeżenie warunku zrzeczenia się ustalonego wcześniej zasiłku, niemożliwym byłoby wskazanie początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
SKO uznało, że uzależnianie decyzji strony o rezygnacji z jednego świadczenia pod warunkiem przyznania innego świadczenia jest niedopuszczalne. Jedynie bezwarunkowe oświadczenie o rezygnacji z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego umożliwiłoby organowi stwierdzenie wygaśnięcia decyzji przyznającej prawo do tego zasiłku i to już od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.
A. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na w/w decyzję Kolegium z dnia [...] września 2021 r. nr [...], w której zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] lipca 2021 r. nr [...] i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie A. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpoznania; o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Pełnomocnik Skarżącego zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 5 u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, gdyż Wnioskodawca wskazał, iż w przypadku przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje on z zasiłku opiekuńczego.
W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik Skarżącego podkreślił, że Organ II instancji poprzestał na literalnym brzmieniu treści art. 17 ust 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i przyjął, że skoro Skarżący ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, to nie przysługuje mu świadczenie pielęgnacyjne. Do takiego wniosku może doprowadzić jedynie poprzestanie na wykładni językowej normy zawartej w dyspozycji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Zdaniem Skarżącego dopiero zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do rozumienia tego przepisu w taki sposób, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do zasiłku dla opiekuna.
W ocenie Skarżącego należy wskazać, że wykładnia językowa art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. dokonana przez Organy obu instancji prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z zamiarem ustawodawcy stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą jej wymagającą, ze względu na jej stan zdrowia. Pełnomocnik wskazał, że oczywistym jest fakt, że Skarżący korzysta ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły mu skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zatem nie jest to kwestia jego wyboru, a jedynie sytuacja wymuszona okolicznościami.
Pełnomocnik wskazał, że Skarżący we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wniósł o uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku w sytuacji, gdy ustalone zostanie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto prezentowany w orzecznictwie pogląd, wskazuje na to, że w demokratycznym państwie prawa nie jest możliwe zaakceptowanie "przymuszenia" obywatela do wystąpienia o świadczenie mniej korzystne, którego negatywne skutki, godzące w stabilność sytuacji prawnej zagwarantowanej ostateczną decyzją administracyjną nie zostały przez prawodawcę należycie wyeliminowane.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jako w pełni zasadna została przez Sąd uwzględniona w całości.
Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329; zwana dalej P.p.s.a.).
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
WSA uwzględnił skargę w określonych w jej treści granicach z uwagi na stwierdzone w toku sądowej kontroli uchybienia w zakresie wykładni i stosowania przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Sąd zgodnie ze stanowiskiem skargi uznał, że zaskarżona decyzja SKO oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa procesowego i materialnego, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, iż przedmiotem zaskarżenia jest decyzja o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej stronie w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – Z. M. Zagadnieniem spornym pomiędzy Stronami jest zaś prawo do tego świadczenia z uwagi na zbieg ze specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, który został Skarżącemu uprzednio przyznany. SKO podobnie jak Organ I instancji uznały bowiem, że przeciwko przyznaniu wnioskowanego świadczenia przemawia art. 24 ust. 2 u.ś.r. Ich zdaniem, nie jest bowiem wiadomo, jak w takiej sytuacji wskazać początkową datę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle treści decyzji SKO tylko złożenie bezwarunkowego oświadczenia o rezygnacji z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego umożliwiłoby organowi stwierdzenie wygaśnięcia decyzji przyznającej prawo do tego zasiłku i to już od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zdaniem WSA, zasadnie Kolegium uznało w swej poprzedniej decyzji z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], że art. 17 ust. 1b u.ś.r należy odczytywać łącznie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, zgodnie z którym w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Kolegium słusznie w tej decyzji stwierdza więc, iż strona może skutecznie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne bez względu na wiek w jakim u jej podopiecznego powstała niepełnosprawność.
Natomiast odnosząc się do twierdzeń Organu I i II instancji wypowiedzianych na temat przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wynikającej z art. 24 ust. 2 u.ś.r. i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., to Sąd uznał że nie mają one oparcia w obowiązujących regulacjach oraz zgodnym w tej mierze stanowisku orzecznictwa sądowego.
Otóż NSA w wyroku z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1175/18, (LEX) słusznie wyjaśnia, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., winien być wykładany w ten sposób, że wprawdzie wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Jednakże, aby wybór ustawowo zagwarantowany stronie, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., mógł zostać skutecznie dokonany, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Oczekiwanie i wymaganie organu, by strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem czy spełnia ona pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawiałoby ją w trudnej sytuacji, wprowadzało stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. NSA trafnie stwierdza, że skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, winien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. W tym celu organy obowiązane są poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. ustawowe prawo wyboru świadczenia, bowiem organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). W grę może wchodzić przykładowo jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy czy nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji. Wprawdzie na gruncie prawa administracyjnego obowiązuje, wyprowadzana z art. 1 pkt 1 w zw. z art. 104 k.p.a. zasada "jedna sprawa (uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisu prawa) - jedna decyzja", tym niemniej z uwagi na to, że z przepisu prawa wynika, że strona może otrzymywać w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych tylko jedno ze świadczeń wybrane przez nią, to kwestia tego wyboru, a tym samym i rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wskazuje na możliwość uchylenia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 155 K.p.a.) w odrębnym punkcie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego" (tak słusznie NSA również w wyroku dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18, LEX).
W kwestii błędnej interpretacji powyższych przepisów u.ś.r., która doprowadziła Organy do wniosku o braku prawnej możliwości określenia początkowej daty przyznania wnioskowanego świadczenia, to WSA w całości podziela i akceptuje pogląd WSA we Wrocławiu wyrażony w prawomocnym wyroku z dnia 1 grudnia 2020 r., o sygn. IV SA/Wr 406/20, LEX. Otóż w orzeczeniu tym słusznie stwierdzono, iż zgodnie z art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. To na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który gwarantowałby stronie realizację jej żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na taki okres, jaki wynikał z momentu złożenia stosownego wniosku. Sąd stwierdza dalej, że w tym zakresie istnieje możliwość takiego ukształtowania sytuacji prawnej strony, która pozwalałaby na uzyskanie przez nią uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego już od momentu złożenia przez nią wniosku. Wprawdzie zamiana zasiłków niosłaby za sobą konieczność rozliczenia obu świadczeń ustalonych za ten sam okres, z których jedno już zostało wypłacone, lecz organ pomocy społecznej mógłby tego dokonać poprzez wzajemną kompensatę świadczeń i wypłacenie różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powołano się na wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w Opolu z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Op 302/18, w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 158/19, we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 360/19).
Dodać wypada, że przytoczone stanowisku Sądu pierwszej instancji zostało zaakceptowane przez NSA w wyroku z dnia 6 października 2021 o sygn. I OSK 559/21, LEX. Otóż Sąd odwoławczy w motywach tego orzeczenia zaznacza, iż kompensacje świadczeń w tych okolicznościach, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz świadczenia pielęgnacyjnego, należy odnieść wyłącznie do kwestii technicznych związanych z samą wypłatą na rzecz strony różnicy pomiędzy świadczeniami już wypłaconymi (z tytułu specjalnego zasiłku opiekuńczego), a należnymi, prawidłowo ukształtowanymi decyzją (z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego).
Odnosząc powyższe uwagi natury prawnej do realiów niniejszej sprawy dostrzec tu należało, iż oświadczenie skarżącego, wyrażone we piśmie z dnia 28 kwietnia 2021 r., jasno wyraża intencje Strony rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego już od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem nie może budzić wątpliwości to, że skarżący jednoznacznie dokonał wyboru świadczenia dla siebie korzystniejszego. Jednocześnie wniósł w swym podaniu o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w przypadku przyznania świadczenia korzystniejszego. Nie można więc przypuszczać, że A. M. zakładał, że będzie pobierać jednocześnie dwa świadczenia za ten sam okres czasu.
W konsekwencji dokonana przez Organy w niniejszej sprawie wykładnia przepisów prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 24 ust. 2 u.ś.r., która doprowadziła do nieuwzględnienia okoliczności dokonania przez Skarżącego wyboru korzystniejszego świadczenia w momencie złożenia wniosku z jednoznacznym zrzeczeniem się prawa do dalszego pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, stanowiła o naruszeniu przez organy powyższych przepisów w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Zatem ponownie rozpoznając wniosek Skarżącego Organy powinny uznać, że już w momencie złożenia wniosku w dniu 28 kwietnia 2021 r., zrzekł się On specjalnego zasiłku opiekuńczego i następnie wydać rozstrzygnięcie o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia tego wniosku. Organ winien jednocześnie uwzględnić konieczną w niniejszej sprawie kompensatę świadczeń za okres od momentu złożenia wniosku do momentu faktycznej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego.
Z przedstawionych powodów należało uchylić decyzje Organów o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.
Natomiast na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w punkcie II wyroku zasądzono na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w postaci kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł (wynagrodzenie fachowego pełnomocnika – adwokata).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło