IV SA/Wa 1035/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Sędziowie Sędzia del. SO Aleksandra Westra Sędzia WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. G. na decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda", "organ II instancji") decyzją nr [...] z [...] maja 2021 r., wydaną na podstawie art. 35 ustawy z 24 września 2012 r. o ewidencji ludności (Dz. U. 2021 poz. 510; dalej: "ustawa o ewidencji ludności") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 poz. 735; dalej: "k.p.a"), po rozpatrzeniu odwołania B. G. (dalej: "Strona", "Skarżący") od decyzji Prezydenta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") nr [...] z [...] marca 2021 r., orzekającej o wymeldowaniu Skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Została ona wydana w następującym stanie sprawy. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...] pismem z 19 października 2020 r. zwrócił się do Prezydenta o wymeldowanie Skarżącego z pobytu stałego ze wskazanego lokalu. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Strona była najemcą lokalu od 1979 r. Po przyłączeniu kolejnych lokali, na podstawie umowy z 7 grudnia 1999 r. Skarżący był współnajemcą razem z E.G.. WW. wskazała, że od 2004 r. Strona nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Umowa najmu została wypowiedziana w 2008 r. w związku z zaległościami w czynszu, a w 2013 r. zapadł wyrok eksmisyjny wobec E. G. oraz jej córki. Prezydent zawiadomieniem z 26 października 2020 r. wszczął postępowanie w sprawie wymeldowania Strony. W dniu 18 lutego 2021 r. przeprowadzono przesłuchanie Skarżącego. Zeznał on, że faktycznie opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] ok [...] lat temu, albowiem żona go nie wpuściła do niego. Obecnie zamieszkuje na klatce schodowej w budynku i nie widzi możliwości powrotu do przedmiotowego lokalu. Następnego dnia Strona złożyła do akt sprawy wyrok Sądu Rejonowego dla [...], I Wydział Cywilny z [...] maja 2005 r., sygn. akt [...] z klauzulą wykonalności z [...] września 2006 r., którym przywrócono mu posiadanie ww. lokalu. Wyroku nie wyegzekwowano. Skarżący miał zwrócić się do ZGN w celu podpisania nowej umowy najmu ww. lokalu, jednak ostatecznie nie zrobił tego. Prezydent wskazaną na wstępie decyzją z [...] marca 2021 r. orzekł o wymeldowaniu Strony z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Prezydent podkreślił, że główną badaną w tym postępowaniu przesłanką jest fakt opuszczenia lokalu przez zameldowanego, przy czym musi mieć ono charakter trwały i wynikać z jego woli . W ocenie organu I instancji, taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem Strona opuściła przedmiotowy lokal i już w nim nie zamieszkuje. Ponadto zaznaczono, że w postępowaniu dotyczącym realizacji obowiązku meldunkowego głównym celem jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu. W przypadku, w którym zapisy w ewidencji są niezgodne ze stanem faktycznym, dany nieaktualny zapis należy usunąć. B. G. złożył od powyższej decyzji odwołanie, które zostało rozpatrzone przez Wojewodę wskazaną na wstępie decyzją z [...] maja 2021 r. W jej uzasadnieniu wskazał, że trwałość opuszczenia miejsca pobytu stałego polega nie tylko na fizycznym nieprzebywaniu w tym miejscu, ale i jednoczesnym zerwaniu z nim związków. Z kolei przez dobrowolność rozumie się nie tylko opuszczenie lokalu z własnej woli, tj. bez przymusu, ale także sytuację, w której, niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, opuszczający lokal nie podejmuje żadnych przysługujących mu działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w nim. Przenosząc powyższe na ustalony stan faktyczny sprawy Wojewoda zaznaczył, że Strona nie przebywa w przedmiotowym lokalu od 18 lat i nie widzi możliwości powrotu do niego. Jednocześnie pomimo składanych deklaracji nie podejmuje działań zmierzających do ponownego w nim zamieszkania. Nie podejmuje on również kroków w celu wykonania posiadanego wyroku sądowego, przywracającego mu posiadanie lokalu, pomimo, iż od wydania tego orzeczenia minęło 15 lat. Zdaniem Wojewody, ogół powyższych okoliczności jednoznacznie wskazuje na zaistnienie przesłanek umożliwiających orzeczenie o wymeldowaniu Strony z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Jako główną przyczynę wskazano fakt braku wyegzekwowania orzeczenia sądu przywracającego posiadanie lokalu, przez co opuszczenie przez Stronę miejsca pobytu stałego nabrało cechy trwałości i dobrowolności. Strona złożyła na decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości. W skardze zarzucono Wojewodzie bezprawne działanie i nieuzasadnioną zmianę swoich decyzji w oparciu o te same przepisy, na podstawie których wcześniej odmówiono wymeldowania go. Jednocześnie wskazano, że ani Wojewoda, ani prezydent nie mają możliwości podważania wyroku sądowego. Wskazał także na okoliczności związane ze zmiana umowy najmu przedmiotowego lokalu, a także, że nikt nie pomógł mu w egzekucji wspomnianego wyroku sądowego. Podniósł także, że w latach 2004, 2006, 2013 i 2014 pomagał córce podczas pobytów jego zony w szpitalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z 31 stycznia 2022 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu podtrzymał skargę i podniósł zarzut naruszenia przez Wojewodę art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez przyjęcie, że Skarżący dobrowolnie opuścił lokal i nie podejmował prób odzyskania jego posiadania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137).), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga była niezasadna. Podstawą prawną podjętej w sprawie decyzji był art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej, oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności, wedle którego organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Istotę rozpoznawanej sprawy stanowiło rozstrzygnięcie, czy zaistniały w sprawie przesłanki uzasadniające wymeldowanie Skarżącego z pobytu stałego z dotychczasowego Adresu zameldowania. Warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest bowiem zaistnienie przesłanek zawartych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wskazać przy tym trzeba, że pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przyjmuje się, że zamieszkiwanie w danym lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały świadczy o tym, że dany lokal stanowi centrum życiowe danej osoby i jednocześnie stanowi podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05). Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca stałego pobytu stanowi materialną przesłankę wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu. Mimo, że w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej, jednakże – w pewnych przypadkach – wola osoby zameldowanej nie ma wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Brak dobrowolności nie zawsze zatem stanowi przeszkodę do wymeldowania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, podziela wypracowane w orzecznictwie stanowisko, iż jako równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać nie tylko sytuację gdy z własnej woli osoba opuszcza lokal, ale także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 346/14, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11). Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że Strona nie przebywa w przedmiotowym lokalu od 2004r. i pomimo składanych deklaracji nie podejmuje działań zmierzających do ponownego w nim zamieszkania. Co prawda wyrokiem z [...] maja 2005 r. Sąd Rejonowy dla [...] przywrócił Skarżącemu posiadanie przedmiotowego lokalu, a w dniu [...] września 2006 r. została temu orzeczeniu nadana klauzula wykonalności, lecz Skarżący tego wyroku nigdy nie wyegzekwował. Jego była żona nadal nie pozwalała mu wejść do mieszkania i do tej pory do niego nie powrócił. Dodatkowo E. G. i B. G. została skutecznie wypowiedziana umowa najmu ww. lokalu, a wobec E. G. i jej córki M. G. została orzeczona eksmisję. Obecnie była żona i córka Skarżącego zajmują bez tytułu prawnego. Trafnie organ administracji wskazał, że powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują na zaistnienie przesłanek umożliwiających orzeczenie o wymeldowaniu Strony z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Jako główną przyczynę wskazano fakt braku wyegzekwowania orzeczenia sądu przywracającego posiadanie lokalu, przez co opuszczenie przez Stronę miejsca pobytu stałego nabrało cechy trwałości i dobrowolności. Sąd w pełni podziela argumentację organów administracji. Warto jednak dodać dwa istotne argumenty potwierdzające słuszność stanowiska organów administracyjnych. Po pierwsze, o niezamieszkiwaniu Skarżącego w przedmiotowym lokalu świadczy sama treść wyroku eksmisyjnego. Zgodnie z art. 15 ust. 1 Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 172) przy powództwie o eksmisję obowiązuje współuczestnictwo konieczne w stosunku do wszystkich osób zamieszkujących w lokalu (por. uchwałę SN z 8.12.2017 r., III CZP 79/17, OSNC 2018, nr 9, poz. 88.). Natomiast Skarżący nie został objęty wyrokiem eksmisyjnym i to mimo że był byłym najemcą. Oznacza to, że Sąd Rejonowy dla [...] ustalił, że skarżący w chwili wyrokowania nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu. Tylko wówczas wolno było nie objąć go wyrokiem eksmisyjnym Po drugie obecnie wyrok o przywrócenie posiadania– na skutek zaniechania Skarżącego, który nie skierował go do egzekucji – nie może już być podstaw skutecznej egzekucji. W myśl art. 125 1 k.c. roszczenie o przywrócenie posiadania stwierdzone prawomocnym wyrokiem przedawniało się z upływem lat dziesięciu (a obecnie sześciu) - por. uchwałę SN z 31.05.1990 r., III CZP 25/90, LEX nr 156468. Wyrok o naruszenie posiadania zapadł natomiast w 2005 , a w 2006 r. została mu nadana klauzula wykonalności. Podnoszone przez Skarżącego zarzuty są niezasadne. Organy obu instancji nie podważały faktu wydania wyroku o przywrócenie posiadania, a jedynie ustaliły, że skarżący nie wszczął na jego podstawie postępowania egzekucyjnego. Nie skorzystał zatem we właściwym czasie z przysługujących mu środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Rolą obu organów administracji nie była pomoc Skarżącemu we wszczynaniu postępowania egzekucyjnego. Postępowania egzekucyjne o przywrócenie posiadania wszczynane jest na wniosek, a legitymowanym do jego złożenia był wierzyciel wskazany w tytule wykonawczym – w przedmiotowej sprawie Skarżący (art. 796 k.p.a.). Natomiast argument, że pomagał córce podczas pobytów żony w szpitalu, nie ma żadnego prawnego znaczenia. Kwestia motywacji, dla której Skarżący nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych – jest bez znaczenia przy ustaleniu, czy Skarżący nadal mieszka w przedmiotowym lokalu czy też dobrowolnie je opuścił. Organy w toku postępowania wyjaśniającego dotyczącego zameldowania na pobyt stały mają za zadanie zbadać, czy strona opuściła miejsce dotychczasowego pobytu. Jak wyżej wskazano, kwestia dobrowolności tego opuszczenia jest kwestią poboczną, tym bardziej, jeśli nie zostały podjęte stosowne środki mające na celu przywrócenie możliwości powrotu do miejsca zameldowania. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie. Należy przyjąć, że – obiektywnie rzecz ujmując – Skarżący pogodził się ze stanem opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania i braku możliwości powrotu do niego. To zaś sprawia, że ocena co do wypełnienia przesłanek wskazanych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności poczyniona przez organy była trafna. Sąd takie stanowisko w niniejszej sprawie podziela. Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.