II SA/Ke 928/21

WyrokWSA w Kielcach2022-02-22

Skład orzekający: Dorota Pędziwilk-Moskal, Jacek Kuza, Agnieszka Banach

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej niespokrewnionej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, jeśli nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny?
Ratio decidendi
Osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej niespokrewnionej, na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dziecka, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych wprost wykluczają taką możliwość, ograniczając uprawnienie do świadczenia do rodziny zastępczej spokrewnionej lub osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego A. G., która pełniła funkcję rodziny zastępczej niespokrewnionej wobec małoletniej J. G., osoby niepełnosprawnej od urodzenia. Organ uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia, ponieważ nie jest spokrewniona z dzieckiem i nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny, a także nie wystąpiła z wnioskiem o przysposobienie. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazując na naruszenie zasady równości wobec prawa i konieczność prokonstytucyjnej wykładni przepisów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę. Przyznano koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz R. G. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2021 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania A. G., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy S.-Z. z dnia [...] czerwca 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na J. G.. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt IV Nsm [...] orzeczono m.in. o umieszczeniu małoletniej J. S. (obecnie G. ) w rodzinie zastępczej, której funkcję powierzono A. G. i G. G.. Z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Busku-Zdroju z dnia [...] maja 2021 r. wynika, że J. G. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z oświadczenia A. G. wynika z kolei, że nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną J. G.. Kolegium podkreśliło, że spornym w sprawie jest, czy A. G. spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem, pełniąc funkcję rodziny zastępczej oraz jego opiekuna prawnego. Organ odwoławczy powołał się na art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 111) zwanej dalej "u.ś.r." i wyjaśnił, że z wykładni językowej tych przepisów jednoznacznie wynika, iż do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie wchodzą osoby, na których nie ciąży obowiązek alimentacyjny. Świadczenie nie może być przyznane jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej - innej niż rodzina spokrewniona. Rodzina zastępcza spokrewniona w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej jest jedną z form rodzinnej pieczy zastępczej, którą tworzą małżonkowie lub osoba niepozostająca w związku małżeńskim, u których umieszczono dziecko w celu sprawowania nad nim pieczy zastępczej, będący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka (art. 39 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 41 ust. 1 i 2 u.ś.r.). Taką rodziną skarżąca nie mogła być ustanowiona, ponieważ nie jest wstępnym ani rodzeństwem małoletniej. W odwołaniu skierowanym do Kolegium A. G. wskazała, że została ustanowiona opiekunem prawnym małoletniej J. G. w ramach rodziny zastępczej niespokrewnionej. Jedyny wyjątek od powyższej zasady, jak dalej wyjaśniło Kolegium, przewidziano w przypadku opiekuna faktycznego dziecka, którym zgodnie z art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka, z tym podkreśleniem, że przysposobienie powoduje powstanie obowiązku alimentacyjnego. Przypadek taki jednak w sprawie nie zachodzi, skoro nic w sprawie nie wiadomo, aby odwołująca wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie małoletniej J. G.. Zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej rodzinę zastępczą zawodową lub rodzinę zastępczą niezawodową tworzą małżonkowie lub osoba, o których mowa w ust. 1, niebędący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka. A. G., mimo sprawowania opieki, będąc rodziną zastępczą niezawodową, nie spełnia ustawowych przesłanek uprawniających do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Brak pokrewieństwa z dzieckiem, dla którego na mocy postanowienia sądowego została ustanowiona opiekunem prawnym, powoduje również wystąpienie przesłanki negatywnej. A. G. nie jest także opiekunem faktycznym w rozumieniu art. 3 pkt 14 u.ś.r. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Kolegium podniosło, że nie można zrównywać uprawnień rodziny zastępczej niespokrewnionej z rodziną zastępczą spokrewnioną, przy zastosowaniu konstytucyjnej zasady równości. Organ odwoławczy wyjaśnił dodatkowo, że art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. stanowiący podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był już przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. Zarówno w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt P 23/05, jak i w wyrokach z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 oraz z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/071 Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym. Wręcz przeciwnie, Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono, że celem tych regulacji jest, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w wykonaniu ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję organu odwoławczego wniosła A. G., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego, a okoliczności faktyczne sprawy uzasadniały przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego; 2) art. 7, art. 77 i art. 107 w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. poprzez brak ich zastosowania i działanie Kolegium, w związku z którym nie zastosowano zasady polegającej na rozstrzyganiu wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść skarżącej i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 7a § 1 k.p.a. Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 3) art. 17 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 14 u.ś.r poprzez ich wadliwą interpretację, przez co nie zostało przyznane prawidłowe stanowisko skarżącej w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na będącą pod opieką prawną J. G.; 4) art. 2, art. 32 i 72 Konstytucji RP w zw. z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka z dnia 20 listopada 1989 r. poprzez ich niezastosowanie do okoliczności stanu faktycznego. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając swe stanowisko, strona podniosła, że jej zdaniem nie ma żadnej różnicy pomiędzy sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem przez osobę, która wystąpiła do sądu z wnioskiem o przysposobienie a sprawowaniem opieki przez osobę, która faktycznie sprawuje opiekę na podstawie innego orzeczenia sądowego. Odmienna interpretacja stanowi naruszenie zasady równości wobec prawa. Skarżąca odwołała się do orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego wynika, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób nierówny i niedostateczny chronią prawa dzieci i ich rzeczywistych opiekunów, co nie powinno mieć miejsca w państwie prawa. Należy zatem dokonać prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka niepełnosprawnego, której Państwo powierzyło pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów opieki i utrzymania dziecka. Organy obu instancji podeszły w sposób literalny do interpretacji omawianych przepisów, w oderwaniu od okoliczności faktycznych sprawy, a także nie uwzględniając norm konstytucyjnych i Konwencji o Prawach Dziecka. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 22 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty nie zostały uiszczone w żadnej części. Dodał, że nie posiada wiedzy o złożeniu wniosku o przysposobienie małoletniej J. G. przez skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Zasadniczy spór w sprawie dotyczył oceny możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba wnioskująca o takie świadczenie sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, pełniąc funkcję rodziny zastępczej niespokrewnionej. Niekwestionowymi okolicznościami w sprawie były te, że prawomocnym postanowieniem sądowym J. G. została umieszczona w rodzinie zastępczej, której funkcję powierzono wnioskodawczyni A. G. i G. G., a także to, że J. G. jest osobą niepełnosprawną i wymaga ona konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organy nie kwestionowały również oświadczenia, że wnioskodawczyni nie podejmuje zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną J. G.. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), dalej zwanej "u.ś.r.", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ww. ustawy stanowi, że świadczenie pieniężne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że jeśli chodzi o rodzinę zastępczą świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane jedynie osobie, która stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną dla osoby wymagającej opieki. Do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie wchodzą osoby, na których nie ciąży obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. - w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji - Dz. U. z 2020 r. poz. 821 ze zm.) rodzinę zastępczą spokrewnioną tworzą małżonkowie lub osoba, o których mowa w ust. 1, będący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka. Na zasadzie art. 41 ust. 1 tej ustawy, rodzinę zastępczą lub rodzinny dom dziecka tworzą małżonkowie lub osoba niepozostająca w związku małżeńskim, u których umieszczono dziecko w celu sprawowania nad nim pieczy zastępczej, z zastrzeżeniem art. 55 i 58. Wykładnia powołanych przepisów prawa pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pochodzący od osoby pełniącej funkcję rodziny zastępczej niespokrewnionej nie zasługuje na uwzględnienie. Skoro więc skarżąca pełni wobec J. G. funkcję rodziny zastępczej niespokrewnionej i nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec J. G. w rozumieniu art. 128 i nast. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to powołane przepisy prawa wprost wykluczają możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego z tytułu opieki nad niepełnosprawną J. G.. Zarzuty skargi, które zmierzały do podważenia wyników powyższej wykładni przepisów prawa - leżącej u podstaw wydania zaskarżonej decyzji - okazały się nieskuteczne. W ocenie skarżącej, wykładnia ta nie uwzględnia norm Konstytucji RP (w szczególności art. 2, art. 32 i art. 72), a także przepisów Konwencji o Prawach Dziecka (art. 3 ust. 1, art. 20). Trzeba jednak zauważyć, że obecne brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r., przewidujące możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie stanowiącej rodzinę zastępczą spokrewnioną, zostało nadane ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012.1548), z dniem 1 stycznia 2013 r. Stało się to na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt P 41/07, w którym Trybunał orzekł, że obowiązujący wówczas art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. - nie zawierający zapisu, że do świadczenia pielęgnacyjnego są uprawnione rodziny zastępcze spokrewnione, w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie przy spełnieniu pozostałych warunków z tego przepisu członkom rodziny, dla którego stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest zgodny z art. 20 i art. 23 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz 2000 r. Nr 2, poz. 11). A zatem powyższa zmiana legislacyjna w takim kształcie nie była przypadkowa, orzeczenie Trybunału wyraźnie odnosiło się bowiem do rodziny zastępczej spokrewnionej (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 662/19). Sąd podziela pogląd wyrażony w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, z którego wynika, że istotnym elementem decydującym o przyznaniu prawa do świadczenia jest istnienie po stronie opiekuna obowiązku alimentacyjnego. Z tym obciążeniem prawodawca racjonalnie i zgodnie z zasadą równości i sprawiedliwości społecznej połączył uprawnienie do otrzymania świadczenia. Nie jest sprzeczne z zasadą ochrony i opieki nad rodziną ograniczenie kręgu osób zobowiązanych do alimentacji do niektórych tylko członków rodziny. Konsekwentnie więc trzeba było skorelować z tym obowiązkiem uprawnienie do uzyskania świadczenia (por. m.in. wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. II SA/Ke 173/18, wyroki WSA w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. IV SA/Gl 512/16, z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. IV SA/Gl 193/17). Jak podniósł NSA w wyroku z dnia 25 maja 2016 r., sygn. I OSK 2020/14, "(...) art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. Zarówno w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt P 23/05, jak i w wyrokach z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 oraz z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07, Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego, wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym. Wręcz przeciwnie, Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono, że celem tych regulacji jest, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w wykonaniu ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny". Sąd ten podkreślił, że przez zabiegi interpretacyjne przepisów ustawowych nie można nadawać im znaczenia sprzecznego z ich brzmieniem. Stosowanie prawa nie powinno bowiem wypełniać istniejących instytucji nowymi treściami wbrew jasno zadeklarowanej woli i intencji ustawodawcy. Z kolei NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. I OSK 1168/17, podkreślił, że wykładnia inna niż pozajęzykowa jest w tym przypadku nieuprawiona, gdyż prowadziłaby do poszerzenia kręgu osób uprawnionych, a to byłoby zastąpieniem przez Sąd ustawodawcy. Jeżeli przepis ustawy wymienia wprost osoby, które mogą otrzymać dane świadczenie to nawet, jeżeli wykluczenie z tego wykazu innych podmiotów może budzić wątpliwości, nie jest rzeczą Sądu, ale ustawodawcy uzupełnienie kręgu osób uprawnionych. Z kolei w przypadku opiekuna faktycznego dziecka to treść art. 3 pkt 14 u.ś.r. jest jednoznaczna i wynika z niej, że opiekunem faktycznym dziecka jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Przysposobienie powoduje bowiem powstanie obowiązku alimentacyjnego. Stąd nie można uznać w kontrolowanej sprawie, że skarżąca jest opiekunem faktycznym dziecka w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. Trudno zaprzeczyć stwierdzeniu, że skarżąca faktycznie sprawuje opiekę nad J. G., ale nie złożyła ona wniosku o przysposobienie niepełnosprawnej podopiecznej. To zaś ma decydujące znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego A. G. w okolicznościach tej sprawy. Przywołane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych nie mogły wpłynąć na inną ocenę prawną Sądu niż wyżej przedstawiona, albowiem zapadły one w odmiennych stanach faktycznych niż ten, z jakim mamy do czynienia w tej sprawie. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. O wynagrodzeniu radcy prawnego, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 68).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło