I SA/Wa 1566/19
WyrokWSA w Warszawie2020-07-24
Skład orzekający: Monika Sawa, WSA Gabriela Nowak, WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego własności nieruchomości, wydana na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli w dniu 1 stycznia 1999 r. nieruchomość ta nie stanowiła własności Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego własności nieruchomości, wydana na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r., jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa i podlega stwierdzeniu nieważności, jeśli w dniu 1 stycznia 1999 r. nieruchomość ta nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Niespełnienie tej przesłanki materialnoprawnej stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Województwa na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody z 2004 r. o nabyciu przez Województwo z mocy prawa własności nieruchomości. Wojewoda nabył własność nieruchomości na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody złożył następca prawny J. K., wskazując, że sporne działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa w dniu 1 stycznia 1999 r. Po wieloletnim postępowaniu sądowym i administracyjnym, Minister stwierdził nieważność decyzji Wojewody w części dotyczącej dwóch działek, uznając, że nie spełniono przesłanki własności Skarbu Państwa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Województwa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Decyzją z [...] maja 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister/organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku Województwa [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2019 r., znak [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Spraw wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2019 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2004 r. znak [...] stwierdzającej nabycie przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie własności nieruchomości zabudowanej o łącznej powierzchni [...] m2 położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym nr [...] jako działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości wg. stanu na dzień 1 stycznia 1999 r. Samodzielnego Wojewódzkiego Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej [...] w [...] – w zakresie działek nr [...] i [...]
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., działając na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 w związku z art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), stwierdził nabycie przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie własności nieruchomości zabudowanej o łącznej powierzchni [...] m2, położonej w [...] przy ul. [...], w obrębie ewidencyjnym nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], opisanej w karcie inwentaryzacji nieruchomości wg. stanu na dzień 1 stycznia 1999 r. Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej [...] w [...].
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wystąpił A. R. następca prawny J. K. (co zostało potwierdzone postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku)
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] lutego 2013 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. Z kolei w wyniku wniosku Województwa [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] uchylił własną decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. stwierdzającej nabycie przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie własności nieruchomości zabudowanej o łącznej powierzchni [...] m2, położonej w [...] przy ul. [...], w obrębie ewidencyjnym nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...] i [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2105/13 uchylił ww. decyzję Ministra Skarbu Państwa.
Ponownie rozpoznając sprawę Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. w części stwierdzającej nabycie przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie własności nieruchomości zabudowanej o łącznej powierzchni [...] m2 , położonej w [...] przy ul. [...], w obrębie ewidencyjnym nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, opisanej w księdze wieczystej KW/ [...]. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2015 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 911/15 oddalił skargę Województwa [...] na ww. decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2015 r. znak [...]. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 344/16 uchylił wyrok WSA w Warszawie z 25 marca 2015 r. oraz obie poprzedzające go decyzje Ministra Skarbu Państwa.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po uzupełnieniu i zbadaniu zebranego materiału dowodowego oraz mając na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2017 r. – stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2004 r. znak: [...] stwierdzającej nabycie przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie własności nieruchomości zabudowanej o łącznej powierzchni [...] m2 położonej w [...] przy ul. [...], w obrębie ewidencyjnym nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...] i [...], opisanej w karcie inwentaryzacji nieruchomości wg. stanu na dzień 1 stycznia 1999 r. Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów [...] w [...] - w zakresie dotyczącym działek [...] i [...].
Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy wystąpiło Województwo [...].
Po rozpatrzeniu wniosku Województwa [...] oraz analizy akt przedmiotowej sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że wniosek nie zawiera żadnych nowych, istotnych dla sprawy argumentów ani nowych okoliczności.
Minister wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Ministra SWiA z [...] stycznia 2019 r. prawidłowo wskazano, że w badanej sprawie nie została spełniona przesłanka zawarta w art. 60 ust 1 ustawy z 13 października 1998 r. tj. przekazywane mienie nie było własnością Skarbu Państwa w dniu 1 stycznia 1999 r.
Organ podniósł, że stosownie do przepisu art. 60 ustawy z 23 października 1998 r. stanowiącego materialnoprawną podstawę kontrolowanej decyzji Wojewody [...], mienie aby mogło zostać skomunalizowane w oparciu o ten przepis musiało być w dacie 31 grudnia 1998 r. mieniem ogólnonarodowym oraz pozostawać we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów tejże ustawy.
Organ podał, że zebrana w sprawie dokumentacja wskazuje, że dawna działka hipoteczna nr [...] objęta KW "Miasto Park [...] została oznaczona numerem ewidencyjnym [...] obręb [...], a dawna działka hipoteczna nr [...] objęta KW Miasto Park [...] została oznaczona numerem ewidencyjnym [...], obręb [...]. Dawnym właścicielem ww. nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży z [...] czerwca 1936 r. Rep. A nr [...] był J. K.. Własność Skarbu Państwa do działek nr [...] i [...] wynika z postanowienia Sądu Powiatowego w [...] Wydział Cywilny z [...] marca 1963 r., sygn. akt Ns [...], który po rozpatrzeniu wniosku Skarbu Państwa (Wydział Finansowy Prezydium Rady Narodowej w [...]) stwierdził, że Skarb Państwa nabył na własność nieruchomość stanowiącą m.in. działki nr [...] i nr [...] położone w [...] przy ul. [...] obręb [...] pochodzącą z nieruchomości hipotecznej Miasto Park [...]. Ustalono również, że Sąd Rejonowy w [...] Wydział [...] Cywilny postanowieniem z [...] czerwca 1994 r., sygn. akt [...] Ns [...] na wniosek W. R. wznowił postępowanie w sprawie o sygn. akt [...] m.in. w zakresie dawnych działek hipotecznych nr [...] i nr [...] i w tym zakresie wniosek oddalił.
Jednocześnie Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział Cywilny po rozpatrzeniu wniosku A. R. o wykładnie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994 r. sygn. akt [...] Ns [...] w dniu [...] sierpnia 2018 r. wydał postanowienie w którym w pkt 1 oddalił wniosek o wykładnie wyroku, a w pkt 2 sprostował oczywiste omyłki pisarskie zawarte w postanowieniu z [...] czerwca 1994 r. sygn. akt [...] Ns [...] w ten sposób, że:
a. "w komparycji postanowienia po wyrazach "na rozprawie w miejsce "sprawy z wniosku tut. Sądu:" nakazał wpisać poprawnie "sprawy na skutek skargi W. R., A. R. i T. K. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z [...] marca 1963 r. , sygn. akt Ns [...] w sprawie z wniosku Skarbu Państwa o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości opuszczonej
b. w formule sentencji w miejsce sygn. [...] Ns [...] nakazał wpisać poprawną sygnaturę "Ns [...]."
Postanowienie to jest prawomocne.
Organ wskazał, że wobec powyższych ustaleń słusznie stwierdził Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że prawomocne oddalenie wniosku Skarbu Państwa o zasiedzenie m.in. w zakresie dawnych działek [...] i [...] odpowiadającym działkom aktualnie oznaczonym odpowiednio numerami [...] i [...] spowodowało, że w dniu 1 stycznia 1999 r. sporne nieruchomości nie stanowiły własności Skarbu Państwa. Nie podlegały zatem komunalizacji na podstawie art. 60 ust 1 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. , bowiem nie zostały spełnione przesłanki określone tym przepisem. Organ przypomniał także, że przepis ten wymaga spełnienia dwóch przesłanek tj. nieruchomość musi stanowić w dniu 1 stycznia 1999 r. własność Skarbu Państwa i pozostawać we władaniu właściwej jednostki samorządu terytorialnego na rzecz której następuje przekazanie mienia. Powyższe okoliczności obligują organ nadzoru do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji komunalizującej mienie nie podlegające tej komunalizacji poprzez stwierdzenie w części jej nieważności w myśl przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa z uwagi na rażące naruszenie art. 60 ww. ustawy komunalizacyjnej z 13 października 1998 r. Organ wyjaśnił jednocześnie, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji wskutek naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego o znacznym ciężarze gatunkowym. Zachodzi więc w przypadku gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny tzn. gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzecza z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa.
Organ wskazał jednocześnie, że przeprowadzone postępowanie nadzorcze nie wykazało istnienia nieodwracanych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, które uniemożliwiłyby wyeliminowanie z obrotu prawnego badanej części decyzji.
Odnosząc się do formułowanych przez stronę skarżącą we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarzutów, organ zaznaczył, że okoliczność funkcjonowania w obrocie prawnym postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994 r. powoduje, że decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z [...] sierpnia 2004 r. była wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc ma ona znamiona decyzji obarczonej ciężką wadą materialnoprawną stanowiącą podstawę stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa Postępowanie nieważnościowe wyprzedza postępowanie wznowieniowe w tym znaczeniu, że w przypadku wystąpienia określonej przesłanki, która może jednoznacznie być uznana za okoliczność uzasadniającą zastosowanie jednego i drugiego nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych, pierwszeństwo ma tryb nieważnościowy. Stwierdzenie nieważności nosi bowiem znamiona aktu deklaratoryjnego, który w sposób prawnie wiążący uznaje nieważność decyzji od momentu jej podjęcia (działa wstecz), podczas gdy uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania działa jedynie na przyszłość.
Organ odwołał się także do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 2018 r. w sprawie o sygn. I OSK 2751/17, w którym Sąd ten wskazał "(..)decyzja komunlizacyjna jest aktem deklaratoryjnym. Ten deklaratoryjny charakter decyzji komunalizacyjnej powoduje, że z punktu widzenia rodzaju wady decyzji komunalizacyjnej nie należy przywiązywać zbyt dużej wagi do świadomości organu orzekającego, odnośnie do stanu prawnego nieruchomości, w oparciu o który orzeka on o komunalizacji mienia. Istotniejszy jest bowiem rzeczywisty stan prawny nieruchomości, a więc to, czy w dniu komunalizacji z mocy prawa stanowiła ona własność ogólnonarodową (państwową).
Ewentualny błąd co do tej przesłanki komunalizacji wiązać należy bowiem z teorią wadliwości decyzji administracyjnej (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., I OPS 2/12). W uchwale tej wyjaśniono między innymi, że "teoria wadliwości decyzji administracyjnej ma swoje źródło w dwóch podstawowych wartościach: po pierwsze - w zasadzie praworządności; po drugie - w zasadzie ochrony praw nabytych. Z zasady praworządności (obowiązku działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa) wynika, że nie mogą ostać się w obrocie prawnym decyzje wydane z naruszeniem przepisów prawa. Z zasady ochrony praw nabytych wyprowadza się ich trwałość, co oznacza, że na stronę nie mogą być przerzucone skutki prawne naruszenia prawa przez organy administracji publicznej. Uwzględnienie tych dwóch wartości jest podstawą do wypracowania w doktrynie kompromisu pomiędzy nimi, który uzasadnia przyjęcie gradacji wadliwości, a w następstwie zróżnicowania konsekwencji prawnych wadliwości, przez stosowanie, w zależności od ciężaru naruszenia prawa, dwóch sankcji: sankcji wzruszalności oraz sankcji nieważności. (...) Sankcja nieważności zastosowana wobec decyzji oznacza pozbawienie mocy skutków prawnych wywołanych przez decyzję wadliwą od samego początku (ex tunc). Restrykcyjność sankcji nieważności powoduje, że w doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, iż tylko kardynalne naruszenie przepisów prawa należy obwarować tego rodzaju sankcją."
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku potwierdzenia, w drodze decyzji, komunalizacji mienia nie będącego mieniem państwowym, mamy do czynienia z oczywistym naruszeniem art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., co zważywszy na skutki decyzji dla dotychczasowego właściciela nieruchomości należy uznać za rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przyjmując ogólnie, że rażące naruszenie prawa prowadzi do wydania decyzji stanowiącej kontratyp decyzji, jaka powinna w istocie zostać wydana, to wojewoda powinien był wydać decyzję negatywną, odmawiającą przejścia z mocy prawa na rzecz gminy prawa własności nieruchomości. Skarb Państwa w dacie komunalizacji nie był bowiem właścicielem nieruchomości. Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że wiedza organów w tym zakresie w dacie wydawania decyzji komunalizacyjnej była oparta na wpisie zawartym w księdze wieczystej odnoszącym się do kwestii własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Wszak w istocie okazało się, że nie odzwierciedlał on rzeczywistego stanu prawnego".
Dodatkowo organ zauważył, że w przypadku podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, przepis art. 146 § 1 kpa ustala pięcioletni okres przedawnienia, po upływie którego w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia postępowania organ administracji publicznej traci uprawnienie do uchylenia decyzji. Treść art. 146 § 1 kpa wskazuje, że upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji jest bezwarunkowy tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Termin pięcioletni chociaż zamieszczony w akcie prawnym proceduralnym, ma charakter materialny co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa.
Organ wskazał, że niezrozumiałe są również zarzuty naruszenia przez Ministra art. 7 kpa i art. 77 kpa albowiem organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w celu rozważenia całokształtu okoliczności i szczegółowego uzasadnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Podkreślił, że obowiązek wnikliwego zbadania stanu faktycznego sprawy, który ciąży na organach administracji publicznej w każdym prowadzonym przez nie postępowaniu szczególnej wagi nabiera przy rozpatrywaniu sprawy w postępowaniu nadzorczym.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Województwo [...] (dalej: skarżący) zaskarżając ją w całości.
Strona skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła: naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a., 145§ 1 pkt 5 kpa, 156 § 1 pkt 2 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj: art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) poprzez błędne uznanie, że skarżący nie spełnił wymogów określonych tym przepisem i w konsekwencji błędne ustalenie, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. była obarczona wadą w postaci rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 3 ust 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece poprzez błędną wykładnię i pominięcie domniemania, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2019 r. oraz zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała argumenty na jej zasadność. Podkreśliła, że Województwo Mazowieckie, składając wniosek do Wojewody [...] o wydanie decyzji w trybie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. zbadało czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Skarżący wskazał, że z wypisu z rejestru gruntów i budynków oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej wynikało, że w 2004 r. właścicielem spornych działek był Skarb Państwa a nieruchomość pozostawała w użytkowaniu [...] Centrum Leczenia [...] w [...]. Skarb Państwa został wpisany jako właściciel na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] marca 1963 r., sygn. akt Ns [...]. Podkreślono, że w dniu 31 grudnia 1998 r. działki nr [...] i [...] stanowiły własność Skarbu Państwa, tym samym wobec tych działek działało domniemanie art. 3 ust 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Wskazano także, że Województwo [...] nabywając sporne nieruchomości działało w dobrej wierze i zarządzało przedmiotową nieruchomością jako właściciel ponosząc przy tym koszty utrzymania nieruchomości. Skarżący podniósł, że przez cały okres od wydania przez Wojewodę [...] decyzji przenoszącej nieodpłatnie własność nieruchomości przez Województwo [...] A. i W. R. nie zgłaszali w żaden sposób praw do przedmiotowej nieruchomości, nie składali wniosków o ujawnienie swych praw w księdze wieczystej, nie wnioskowali o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów, nie płacili podatków od nieruchomości. Skarżący wskazując na przepis art. 153 ppsa podali, że NSA zalecił aby ponownie rozpoznając sprawę mieć na względzie poczynione w uzasadnieniu rozważania i stosownie do zawartych w nim wskazówek uzupełnić materiał dowodowy, rozwiązania prawne powinny natomiast odnosić się do wszelkich poruszonych przez Sąd I instancji zagadnień. Organ zobowiązany był w pierwszej kolejności odpowiedzieć na pytanie czy okoliczności powoływane w badanym wniosku o stwierdzenie nieważności stanowią przesłanki postępowania nieważnościowego czy też podstawę do wszczęcia innego postępowania nadzwyczajnego jakim jest wznowienia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a., stąd też ustalenie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Przesłanki stwierdzenia nieważności zostały w powyższym przepisie wyliczone wyczerpująco, zatem nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Organ rozpatrując sprawę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie rozstrzyga jej ponownie merytorycznie, lecz orzeka tylko w kwestii wadliwości kontrolowanego aktu administracyjnego. Działa więc jako organ kasacyjny i w oparciu o zamknięty materiał dowodowy (tj. ten materiał, który posłużył do wydania badanego orzeczenia), weryfikuje kwestionowany akt administracyjny.
Przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie art. 156 § 1 i n.k.p.a. przez Ministra Skarbu Państwa była deklaratoryjna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] (dalej:decyzja wojewody) stwierdzająca nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), przez Województwo [...] nieodpłatnie prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działki ew. nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] - wszystkie z obrębu nr [...]. Postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem A. R., który podniósł, że część z powyższych nieruchomości obejmująca dawne działki nr [...] i [...] a obecnie [...] i [...] z obrębu [...] pochodzące z nieruchomości hipotecznej "Miasto Park [...] ", co do których wniosek o zasiedzenie przez Skarb Państwa, po wznowieniu postępowania sądowego, został oddalony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1994 r., sygn. akt [...] Ns [...], nie stanowiła własności Skarbu Państwa 1 stycznia 1999 r..
Należy przypomnieć, że Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] grudnia 2014 r. znak [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2004 r. w części stwierdzającej nabycie przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie własności nieruchomości zabudowanej, położonej w [...] przy ul [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym nr [...] jako działki nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2, opisanej w księdze wieczystej nr KW [...]. Decyzję z [...] marca 2015 r. znak: [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2014 znak: [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę Województwa [...] na ww. decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2015 r wyrokiem z 20 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 911/15 oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 344/16 uchylił wyrok WSA w Warszawie z 25 marca 2015 r. oraz obie poprzedzające go decyzje Ministra Skarbu Państwa.
W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawie tak sąd jak i organy pominęły, że dokumenty z akt [...] Ns [...] (za wyjątkiem jednego) przedłożono w formie niepotwierdzonych za zgodność z oryginałami kserokopii. Z kolei treść wynikająca z kserokopii postanowienia Sądu Rejowego z dnia [...] czerwca 1994 r., na której widnieje pieczątka adwokata P. R. za zgodność z oryginałem, pozostaje w sprzeczności z treścią innych kopii z akt, których zgodności z oryginałem wprawdzie nie potwierdzono, a które zdają się odwzorowywać to samo postanowienie, wydane w sprawie o sygnaturze [...] Ns [...] dnia [...] czerwca 1994 r. Różnice dotyczą oznaczenia sygnatury wznowionego postępowania o zasiedzenie. Wprawdzie nie można wykluczyć, że rozbieżność w oznaczeniach sygnatur jest wynikiem omyłki pisarskiej, jednak wątpliwość tę należało wyjaśnić, w sytuacji gdy przyjmowano, że dokumenty te wykazują bezsprzecznie, że na skutek wznowienia postępowania o zasiedzenie Skarb Państwa nie nabył prawa własności spornych działek w tym trybie, co stanowiło okoliczność relewantną dla sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wątpliwości budzi również treść sentencji postanowienia wydanego w przedmiocie wznowienia postępowania, w sprawie o sygnaturze akt [...]. Zdaniem NSA sformułowano ją w taki sposób, że nie wynika z niej czyj wniosek o stwierdzenie zasiedzenia oddalono, sąd rejonowy nie zawarł w sentencji żadnego odniesienia do poprzedniego orzeczenia o stwierdzeniu zasiedzenia, które należało wyeliminować z obrotu przed ponownym rozpoznaniem żądania zasiedzenia. (..) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że zdaniem sądu II instancji tak organy jak i kontrolowany sąd nie poczyniły koniecznych w tej sytuacji ustaleń przez pryzmat wynikającego ze sprawy [...] Ns [...] materiału dowodowego. Uniemożliwia to w aktualnym stanie sprawy przeprowadzenie badania w zakresie koniecznym do ustalenia rzeczywistego przedmiotu sprawy [...] Ns [...] i jego końcowego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że na etapie postępowania administracyjnego akta sądu powszechnego zostały wprawdzie dołączone do niniejszego postępowania, jednakże nie odniesiono się do nich w uzasadnieniu decyzji, przed zakończeniem postępowania administracyjnego akta zostały zwrócone.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w tym stanie sprawy nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że dla prawidłowego załatwienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej konieczne było wyjaśnienie wskazywanych powyżej wątpliwości co do skutków prawnych postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994 r., wydanego w sprawie o sygnaturze [...] ns [...].(..) Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że " (..)w niniejszej sprawie przesłankę rażącego naruszenia prawa upatruje się w funkcjonowaniu w obrocie w dacie decyzji komunalizacyjnej dowodu podważającego własność Skarbu Państwa w dniu 1 stycznia 1999 r., nieznanego temu organowi, a zatem w wadliwości postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że zanim organ przystąpi do ponownego rozpoznania sprawy, zobowiązany jest w pierwszej kolejności odpowiedzieć sobie na pytanie, czy okoliczności powoływane w badanym wniosku o stwierdzenie nieważności stanowią przesłanki postępowania nieważnościowego, w tym wskazywaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłankę rażącego naruszenia prawa, czy też podstawę do wszczęcia innego postępowania nadzwyczajnego, jakim jest wznowienie postępowania. Regulacje obydwu postępowań wykluczają się nawzajem. Nie jest możliwe bowiem prowadzenie postępowania nieważnościowego na podstawie okoliczności stanowiących przesłanki wznowienia. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie wznawia się jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję"
Wobec powyższych rozstrzygnięć należy wskazać, ze zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Odpowiadając zatem w pierwszej kolejności na postawione w powyższym orzeczeniu pytanie czy okoliczności powoływane we wniosku stanowią przesłanki wznowienia postępowania (wady formalne) czy stwierdzenia jej nieważności (wady materialne) Sąd wskazuje, że organ prawidłowo przyjął pierwszeństwo postępowania o stwierdzenie nieważności przed postępowaniem o wznowienie. Należy zauważyć, że w Kodeksie postępowania administracyjnego nie ma przepisów, które regulowałyby skutki prawne zbiegu tych dwóch trybów weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej. Nie ma także przepisu, który zabraniałby wszcząć postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy wcześniej zostało wznowione postępowanie zakończone tą decyzją. W orzecznictwie i doktrynie prezentowany jest zgodny pogląd o niekonkurencyjności tych trybów. Zauważyć jednak należy, że wady powodujące wznowienie to w zasadzie wady proceduralne, a te powodujące stwierdzenie nieważności – z reguły, w większości materialne. Wśród naruszeń przepisów prawa procesowego można bowiem wyróżnić naruszenia ciężkie, kwalifikowane przepisów prawa procesowego, objęte sankcją nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 (por. B. Adamiak, Gradacja naruszenia procesowego prawa administracyjnego, PiP 2012/3, s. 54). Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Strona może równocześnie żądać wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania i postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W związku z tym jednak, że zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania, należy dać priorytet pierwszemu z nich.
Podkreślić należy także, że uruchomienie trybu wznowieniowego i trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje odmienne następstwa dla weryfikowanej decyzji i sprawy administracyjnej. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc). (por. J. Borkowski , B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 1996, s. 699). W przypadku zbiegu przesłanek dwóch trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji administracyjnej pierwszeństwo jednego z nich można określać mając na względzie pierwszeństwo elementów materialnych przed formalnymi. W związku z tym, że wskazywane przez skarżącego w niniejszej sprawie wady postępowania komunalizacyjnego to przede wszystkim wady materialne, to organ prawidłowo dał prym postępowaniu nieważnościowemu przed postępowaniem wznowieniowym.
Przechodząc następnie do oceny decyzji wskazać należy, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie rozpoznając sprawę po uzupełnieniu i zbadaniu materiału dowodowego oraz kierując się powyższymi wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2004 r. Sąd podziela stanowisko Ministra wyrażone w uzasadnieniu decyzji, że prawomocne oddalenie wniosku Skarbu Państwa o zasiedzenie m.in. w zakresie dawnych działek [...] i [...] odpowiadającym działkom aktualnie oznaczonym odpowiednio numerami [...] i [...] spowodowało, że w dniu 1 stycznia 1999 r. sporne nieruchomości nie stanowiły własności Skarbu Państwa. Nie podlegały zatem komunalizacji na podstawie art. 60 ust 1 i 3 ustawy z 13 października 1998 r., bowiem nie zostały spełnione przesłanki określone tym przepisem. Zgodnie mianowicie z treścią art. 60 ust. 1 tej ustawy, mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych, przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r., z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, co wojewoda stwierdza w drodze decyzji.
Przepis ten wymaga zatem spełnienia dwóch przesłanek tj. nieruchomość musi stanowić w dniu 1 stycznia 1999 r. własność Skarbu Państwa i pozostawać we władaniu właściwej jednostki samorządu terytorialnego na rzecz której następuje przekazanie mienia.
Jak wynika z akt sprawy, co prawidłowo ustalił organ załączając akta sprawy [...] Ns [...], że postanowieniem z dnia [...] czerwca 1994 r., sygn. akt [...] Ns [...] Sąd Rejonowy w [...] na wniosek W. R.(następcy prawnego J. K.) wznowił postępowanie zakończone postanowieniem Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] marca 1963 r., sygn. akt Ns [...] w części dotyczącej działek nr [...] i [...] (dawnych działek hipotecznych nr [...] i nr [...] położonych w [...] przy ul. [...], obręb [...] pochodzących z nieruchomości hipotecznej Miasto Park [...]") i w tej części wniosek Skarbu Państwa w przedmiocie zasiedzenia spornych nieruchomości oddalił. Wobec wątpliwości wyrażonych przez Naczelny Sąd Administracyjny co do treści tego postanowienia skarżący złożył wniosek do Sądu Rejonowego w [...] o wykładnie tegoż postanowienia. Rozpoznając ten wniosek Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział Cywilny postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. w sprawie o sygn. [...] Ns [...] oddalił wniosek o wykładnie oraz sprostował oczywiste omyłki pisarskie zawarte w postanowieniu z [...] czerwca 1994 r. sygn. akt [...] Ns [...] w ten sposób, że "w komparycji postanowienia po wyrazach "na rozprawie w miejsce "sprawy z wniosku tut. Sądu:" nakazał wpisać poprawnie "sprawy na skutek skargi W. R., A.R. i T.K. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z [...] marca 1963 r., sygn. akt Ns [...] w sprawie z wniosku Skarbu Państwa o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości opuszczonej a w formule sentencji w miejsce sygn. [...] Ns [...] nakazał wpisać poprawną sygnaturę "Ns [...]." Sąd Rejonowy zatem prawomocnie usunął wady postanowienia , które budziły wątpliwości. To rozstrzygniecie jest dla organów i sądu administracyjnego wiążące.
Sąd zwraca także uwagę, że analiza akt postępowania w sprawie [...] Ns [...] wskazuje, że Skarb Państwa reprezentowany przez Urząd Rejonowy w [...] był uczestnikiem tego postępowania i brał czynny w nim udział.
Powyższe okoliczności, w szczególności fakt, że Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości w dniu 1 stycznia 1999 r. obligowały organ nadzoru do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji komunalizującej mienie nie podlegające tej komunalizacji poprzez stwierdzenie w części jej nieważności w myśl przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa z uwagi na rażące naruszenie art. 60 ww. ustawy komunalizacyjnej z 13 października 1998 r. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość decyzji wskutek naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o znacznym ciężarze gatunkowym. Zachodzi więc w przypadku gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny tzn. gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzecza z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa.
W niniejszej sprawie zgodnie z treścią powołanego przepisu art. 60 ust. 1 ustawy aby Województwo [...] mogło uzyskać prawo własności nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] i [...] z dniem 1 stycznia 1999 r., nieruchomość ta musiała stanowić własność Skarbu Państwa na tę datę. Tymczasem w niniejszej sprawie przedmiotowa nieruchomość na dzień 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa nie była - co potwierdza wyżej powołane postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1994 r., sygn. akt [...] Ns [...], którym to na skutek wznowienia postępowania oddalono wniosek Skarbu Państwa o zasiedzenie w części dotyczącej działek [...],[...],[...],[...] obrębu [...] czyli m.in. [...] i [...] (z pisma Powiatu [...] z [...] czerwca 2014 r. wynika, że dawna działka hipoteczna nr [...] objęta Kw "Miasto Park [...]" została oznaczona numerem ewidencyjnym [...] obręb [...], a dawna działka hipoteczna nr [...] objęta KW Miasto Park [...] została oznaczona numerem ewidencyjnym [...] obręb [...]). Treść tego postanowienia nie budzi wątpliwości. Z sentencji postanowienia wynika w jakiej sprawie postępowanie zostało wznowione, których nieruchomości dotyczy gdyż zostały one opisane oraz zawarto rozstrzygnięcie wskazujące, w jakiej części oraz czyj wniosek o zasiedzenie został oddalony. Zwrócić należy także uwagę, że postanowienie to było przedmiotem rewizji Skarbu Państwa – Urzędu Rejonowego w [...], która została odrzucona. Tym samym, zdaniem Sądu, okoliczności przywoływane przez stronę skarżącą a dotyczące jej wiedzy co do stanu prawnego nieruchomości na dzień wydawania decyzji komunalizacyjnej oraz nakładów poniesionych na sporną nieruchomość w 2005 r. nie zasługują na uwzględnienie. Kwestia poczynionych nakładów i ich rozliczenie nie są przedmiotem postępowania administracyjnego. Okoliczności te nie stanowią również dowodu na to, że Skarb Państwa był właścicielem nieruchomości w dniu 1 stycznia 1999 r. W tej dacie postanowienie Sądu Rejonowego w [...], którym na skutek wznowienia oddalono wniosek Skarbu Państwa o zasiedzenie co do działek [...] i [...] było już prawomocne. Zwrócić należy przy tym także uwagę, że postępowanie komunalizacyjne zostało wszczęte po uprawomocnieniu się tegoż postanowienia. Ponadto w dacie wszczęcia postępowania komunalizacyjnego organ nie dysponował księgą wieczystą dla tej nieruchomości lecz oparł się na protokole oględzin księgi wieczystej, która to treść została podważona postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 1994 r., w którym to postępowaniu Skarb Państwa (reprezentowany przez Urząd Rejonowy w [...]) był uczestnikiem. Księga wieczysta dla tej nieruchomości została założona po uprawomocnieniu się decyzji komunalizacyjnej. Natomiast dane z wypisu z ewidencji gruntów i budynków czy wyrys z mapy ewidencyjnej nie korzysta z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 3 ust 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Tym samym decyzja stwierdzająca nabycie przez Województwo [...] nieruchomości w zakresie działek [...] i [...] obręb [...], przy ul [...] w [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 60 ust 1 ustawy.
Sąd podziela także stanowisko organu, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Decyzja wywoła bowiem skutek prawny nieodwracalny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Tak samo skutek prawny decyzji, który może być odwrócony na podstawie norm prawa prywatnego przez sąd, dla organu administracji publicznej - tylko ze względu na zakres jego kompetencji - będzie nieodwracalny. W tym zakresie orzecznictwo sądowe jest ugruntowane. Podkreślić należy, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2004 r. nie spowodowała innych skutków materialnoprawnych, jak tylko wykreowanie prawa rzeczowego w postaci prawa własności gruntu opisanego wyżej, przysługującego Województwu [...], zaś wpis w nowo założonej księdze wieczystej nr KW [...] nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego tej decyzji lecz wyłącznie jest jej skutkiem. Decyzja nie wywołała innych skutków w sferze cywilnoprawnej, ponieważ w wyniku jej wydania nie doszło do żadnej czynności cywilnoprawnej, na przykład umowy przenoszącej własność. Nie można więc twierdzić (jak czyni to strona skarżąca), że w tej sprawie mają zastosowanie zasady ochrony dobrej wiary, a zwłaszcza zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, gdyż ta będzie chronić ewentualnych nabywców nieruchomości w dobrej wierze i to nabywających ją odpłatnie. Wpis prawa własności do księgi wieczystej ma charakter deklaratoryjny, stwierdzający przysługiwanie prawa konkretnym podmiotom względem oznaczonej nieruchomości. W orzecznictwie zwraca się uwagę na to, że decyzja komunalizacyjna, która stanowiła podstawę wpisu prawa własności do księgi wieczystej, może - na skutek stwierdzenia jej nieważności - odwrócić ów skutek, czyli spowodować wykreślenie deklaratoryjnego wpisu prawa własności nieruchomości, jeżeli okazałby się on wadliwy, bo dokonany na mocy nieważnej decyzji. Zniweczenie skutków decyzji tworzącej prawo może więc zostać dokonane na drodze administracyjnoprawnej, niezależnie od tego, czy potrzebne są dalsze czynności zmierzające do uzewnętrznienia tego stanu rzeczy. Wobec tego skutek prawny, o jakim mówi organ w zaskarżonej decyzji, nadaje się do zniesienia w drodze czynności organu administracji, dokonanej w ramach jego kompetencji i nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., wywołanego kontrolowaną decyzją.
W konsekwencji, w ocenie Sądu, zasadnie organ nadzorczy przyjął, że decyzja Wojewody [...] z [...] sierpnia 2004 r. była w części obarczona wadą w postaci rażącego naruszenia prawa, tj. art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. i prawidłowo stwierdził jej nieważność.
W tym stanie sprawy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło