II SA/Gl 1280/21
WyrokWSA w Gliwicach2022-02-24
Skład orzekający: Renata Siudyka, Aneta Majowska, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, która nie podejmuje zatrudnienia, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i czy zakres opieki uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko wtedy, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym uniemożliwia podjęcie zatrudnienia lub wymaga rezygnacji z pracy. W sytuacji, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i jest w stanie sprawować opiekę, a opiekun faktyczny nie wykazał, że zakres sprawowanej opieki uniemożliwia mu podjęcie pracy, świadczenie nie przysługuje. Organ nie naruszył prawa, odmawiając świadczenia w takich okolicznościach.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z pracy w celu opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżący nie wykazuje rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki, a ojciec mieszka z żoną posiadającą orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. SKO utrzymało decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc m.in. niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego i błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska,, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] – działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 – dalej "u.s.r.") orzekł o odmowie przyznania E. J. (strona, skarżący) świadczenia pielęgnacyjnego. Z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem S. J. w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 29 lutego 2024 r.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2021 r. skarżący zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem –S. J.
Organ I instancji decyzją z dnia [...] r., odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia uznając, wystąpiły przesłanki negatywne określone w art. 17 ust. 1 u.s.r., art. 17 ust. 1b u.s.r. oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a. u.s.r. W uzasadnieniu przywołał treść art. 17 ust. 1 u.s.r, art. 17 ust. 1b u.s.r., art. 24 u,s,r oraz art. 27 u.s.r. Ustalił, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, a także nie zamieszkuje wspólnie z ojcem. Ponadto organ I instancji stwierdził, że ojciec skarżącego pozostaje w związku małżeńskim z T. J., która legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia [...] r. wydanym przez Miejski Zespól. do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S., ważnym do dnia [...] r. Rodzice S. J. nie żyją. Z dokumentacji wynika, że opieka sprawowana jest codziennie w zakresie odpowiadającym potrzebom ojca skarżącego.
W pismach z dnia 23 kwietnia 2021 r. oraz dnia 7 czerwca.2021 r. skarżący oświadczył, iż nie jest w stanie podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Organ I instancji ustalił, że ostatnie zatrudnienie skarżącego zakończyło się w 2016 r. Po utracie zatrudnienia od października 2017 r. do chwili obecnej skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. Odnosząc się do treści pism z dnia [...] r., organ I instancji wyjaśnił, iż bezspornym jest fakt legitymowania się przez S. J. orzeczeniem o znacznym stopniem niepełnosprawności. W opinii organu I instancji nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Podkreślił, że skarżący ma wypracowane około 9 lat, a ostatnie zatrudnienie zakończyło się w 2016 r. Z treści przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący przebywa u rodziców codziennie w godzinach od 16.00 do 21.00. Organ I instancji ustalił, że T. J. przygotowuje śniadania oraz drobne posiłki. Obiady kupowane są w pobliskiej organizacji charytatywnej. Ojciec skarżącego samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie korzysta z toalety, w sposób samodzielny porusza się po mieszkaniu. W opinii organu I instancji ojciec skarżącego posiada możliwość uzyskania wsparcia zarówno za strony swojej małżonki jak również syna. W ocenie organu I instancji fakt zamieszkiwania skarżącego na terenie C. oraz brak własnego środka transportu ogranicza dostępność skarżącego, przez co w określonych sytuacjach S. J. może liczyć wyłącznie na pomoc/wsparcie ze strony swojej małżonki.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji. Zaakcentował, że od 4 lat opiekuje się rodzicami co uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Stwierdził, że sprawuje opiekę nad rodzicami w zależności od ich potrzeb. Opisał zakres opieki wskazując dalej na zły stan zdrowia matki. Podkreślił, że mimo złej sytuacji finansowej stać go na dojazd do rodziców. Dalej wskazał, że oboje z małżonką korzystają z pomocy społecznej. Wniósł o pozytywne rozpatrzenie wniosku Do odwołania załączył oświadczenie ojca dotyczące decyzji organu I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO), decyzją z dnia [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń. Wskazało na brzmienie art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 u.s.r. Stwierdziło, że dokonana przez organ I instancji literalna wykładnia art. 17 ust. 1b u.s.r jest wadliwa, a to ze względu na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13.
Zdaniem SKO zachodzi konieczność utrzymania decyzji organu I instancji ze względu na to, że S. J. jest żonaty, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a z akt sprawy wynika, że legitymuje się ona orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym do dnia [...] r. W związku z powyższym odnowa przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego znajduje umocowanie w obowiązujących przepisach prawa , a to zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.s.r. SKO podzieliło również stanowisko organu I instancji , że w analizowanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odnosząc się do ustaleń organu I instancji SKO uznało, że w analizowanym przypadku , w opisanym stanie faktycznym sprawy skarżący posiada możliwość zatrudnienia co najmniej w części etatu, co powoduje, że wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podtrzymał stanowisko prezentowane w odwołaniu. Dodatkowo dołączył do skargi pisemne oświadczenia z dnia 13 września 2021 r. (skarżącego i jego ojca) oraz pismo odwoławcze ojca z tej samej daty.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną
W piśmie uzupełniającym skargę z dnia 17 stycznia 2022 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zakres zaskarżenia a także wniosek odwoławczy ponadto zaskarżonej decyzji zarzucił: naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a .i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy stan zdrowia T. J. umożliwia jej osobiste sprawowanie opieki nad mężem S. J., w sytuacji, gdy jest ona osobą niepełnosprawną, niedowidzącą, w grupie ryzyka w związku z pandemią Covid-19, a z aktualnego orzeczenia o stopniu jej niepełnosprawności wynika, że ona również wymaga czasowej pomocy innych osób, a co za tym idzie nie jest w stanie obiektywnie tego obowiązku wypełnić;
- naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.s.r. poprzez błędną jego wykładnię opierającą się wyłącznie na literalnej wykładni, podczas gdy w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego także w sytuacji, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem sam nie legitymuje się wprawdzie orzeczeniem o znacznym stopniu niepelnosprawności, ale obiektywnie nie jest zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie — niejako w zastępstwie ww. małżonka — osoba zobowiązana w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby wymagającej opieki. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji; zasądzenie od SKO na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych; zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczył, że koszty te nie zostały pokryte zarówno w całości jak i w części. Nadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów dotyczących stanu zdrowia T. J. i możliwości finansowych małżonków J. W uzasadnieniu stwierdził, że organy bezrefleksyjnie przyjęły że T. J. będzie w stanie zapewnić bieżącą opiekę swojemu mężowi Zdaniem pełnomocnika skarżącego zarówno wiek, stan zdrowia, a także trwająca pandemia, uniemożliwia T. J. sprawowanie opieki nad mężem. Zaś sytuacja finansowa, materialna państwa J. nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową, pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Wskazał dalej, że niemożność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną może być wykazana również innymi dowodami dopuszczonymi k.p.a. Do pisma dołączył kserokopie: orzeczenia o stopniu niepełnosprawności T. J. (bez daty, z którego wynika, że została ona zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do [...] r.), decyzji ZUS z dnia [...] r. w kwestii waloryzacji emerytury T. J. oraz jej kart z leczenia szpitalnego z dnia [...] r.; legitymacji członkowskiej PZN oraz orzeczenia o stopniu niepełnosprawności S. J.; wynik jego badania tomograficznego [...] z dnia [...] r. oraz decyzji ZUS z dnia [...] r. w kwestii waloryzacji emerytury S. J.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko dotychczas prezentowane i przedłożył dokumentację medyczną z leczenia T. J. z [...] r. oraz karty informacyjnej leczenia S. J. z dnia [...] r. Skarżący dodatkowo stwierdził, że znajdujące się w wywiadzie środowiskowym twierdzenie, że przyjeżdża do rodziców i jest u nich od 16.00 do 21.00 nie jest prawdziwe albowiem w rzeczywistości przyjeżdża do nich nawet w nocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.
Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując w zakreślonych wyżej granicach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji SKO uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że odmowa uwzględnienia wniosków dowodowych złożonych w postępowaniu sądowoadministracyjnym miała swe źródło w art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych, bowiem sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje prawidłowość postępowania przeprowadzonego przez organy administracyjne. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia wątpliwości. Również posłużenie się w analizowanym przepisie stwierdzeniem "sąd może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie sądu, a nie jego obowiązek. Zauważyć należy też, że skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z załączonych do pisma z dnia 17 stycznia 2022 r. kserokopii różnych dokumentów, jak i kart informacyjnych przedłożonych na rozprawie. Należy wyjaśnić jednak, że niektóre z tych pism były znane organom i znajdują się w aktach administracyjnych (tak np. karta leczenia szpitalnego matki skarżącego z dnia [...] r .- k. 87 akt adm,- czy też wyniki badań tomograficznych ojca z dnia [...] r. -k. 89 akt adm) Natomiast pisma z leczenia szpitalnego przedłożone na rozprawie zostały wystawione już po wydaniu zaskarżonych decyzji i nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.- dalej "u.s.r."), zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Nie ulega wątpliwości, że ojciec skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] r., z którego wynika, że stopień niepełnosprawności istnieje od [...] r. , a ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r.
Wskazaną przez SKO przyczyną odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego było to, że ojciec skarżącego pozostaje w związku małżeńskim, a małżonka nie została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz brak związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieką a niemożnością podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Nie jest kwestionowane w sprawie, że ojciec skarżącego pozostaje w związku małżeńskim, a jego małżonka legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Sąd zauważa, że "orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności wydane w trybie ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj.: Dz.U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721) (dalej: ustawa o rehabilitacji osób niepełnosprawnych) jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie podlega ono weryfikacji przez organ administracji publicznej w prowadzonym przez niego postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dokument urzędowy, który spełnia wymogi określone w przepisach, ma szczególną moc dowodową w postępowaniu. Polega ona na przyjęciu dwóch domniemań, tzn. prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych. W konsekwencji organ nie może odrzucić - bez przeprowadzenia przeciwdowodu - istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, to dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywające (por. wyrok NSA z 3 marca 2011 r., II OSK 389/10; wyrok WSA we Wrocławiu, z 14 maja 2013 r., IV SA/Wr 178/13, a także B. Godlewska-Bujok, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz - LexisNexis 2014, komentarz do art. 17). W świetle powyższego twierdzenia skarżącego o złym stanie zdrowia matki, który uniemożliwia jej sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu mężem w ocenie Sądu przekonywujące nie są. Z ustaleń organu wynika, że ojciec skarżącego porusza się samodzielnie, samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie korzysta z toalety. Żona skarżącego przygotowuje śniadania i drobne posiłki. Natomiast skarżący twierdzi, że sprawuje opiekę nad obojgiem rodziców i zgodnie z ich potrzebami.
W myśl art. 17 ust. 1 b u.s.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Należy przy tym dodać, że powyższa regulacja stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, wynikająca z art. 17 ust. 1b u.s.r. przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia.
Nadto świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.s.r., należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki. Jednak z treści art. 17 ust. 1 u.s.r. wynika, że opieka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Zaznaczyć jednak przy tym należy, że warunku "stałej" opieki, nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 grudnia 2019 r., III SA/Kr 1164/19). W opiece takiej chodzi o zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (zob. także wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r., II SA/Rz 535/19).
W ocenie Sądu stanowisko SKO jest zasadne, a skarżący jakkolwiek regularnie sprawuje opiekę nad ojcem to nie jest to opieka na tyle absorbująca, by nie mógł podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej choćby w niewielkim zakresie. Nie jest również kwestionowane, że skarżący (49 lat) ma około 9 letni staż pracy, ostatnio był zatrudniony w 2016 r., a opiekuje się rodzicami , jak sam twierdzi od października 2017 r. Ponadto z ustaleń organów wynika, iż skarżący mieszka w C. wraz ze swoją rodziną (żoną i dwójką dzieci), a do S., gdzie mieszkają rodzice, dojeżdża regularnie i to mimo, złej, własnej sytuacji finansowej. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. ( karta 60- 61 akt administracyjnych), wynika, że skarżący bywa codziennie u rodziców w godzinach od 16.00 do 21.00, a jego wsparcie polega na robieniu zakupów , sprzątaniu mieszkania, wykonywaniu drobnych prac remontowych oraz załatwianiu spraw urzędowych. Z oświadczeń skarżącego wynika natomiast, że u swoich rodziców bywa częściej zależności od ich potrzeb, co bywa uciążliwe ponieważ nie ma własnego środka lokomocji.
Wobec powyższego Sąd podkreśla, że omawiane świadczenie nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, w którym uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Musi on wykazać, że rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z tym, że sprawuje stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną oraz, że zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Nadto zakres opieki wchodzą zarówno czynności opiekuńcze związane z obsługą chorego, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie może - co do zasady - sama wykonywać tych czynności, a są one niezbędne do codziennego funkcjonowania w środowisku. Taki zakres opieki wynika nie tylko z zasad doświadczenia życiowego ale także normy § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tj.: Dz.U. z 2021 r. poz. 857). W okolicznościach sprawy skarżący nie wykazał, że spełnia warunki do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i wyprowadziły trafne wnioski. W decyzjach organy wskazały prawidłowe podstawy prawne i w sposób klarowny wyjaśniły ich zastosowanie. Prowadzi to do konkluzji, że organ administracyjny w żaden sposób nie naruszył prawa materialnego, ani przepisów postępowania.
Wobec powyższego Sąd , na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło