II SA/Lu 881/21

WyrokWSA w Lublinie2022-03-08

Skład orzekający: Grzegorz Grymuza, Marcin Małek, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, dotyczące parametrów obiektu budowlanego (wysokość, powierzchnia zabudowy, liczba kondygnacji) oraz jego usytuowania względem granicy działki, mogą być legalizowane w trybie uproszczonym, czy też wymagają zastosowania art. 51 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, takie jak zmiana usytuowania budynku, jego wysokości, wymiarów oraz wykonanie dodatkowej kondygnacji, nie mogą być legalizowane w trybie uproszczonym (art. 49f Prawa budowlanego), lecz wymagają zastosowania procedury naprawczej określonej w art. 51 Prawa budowlanego. Brak jest podstaw do uznania budowy za samowolę budowlaną, jeśli została ona zrealizowana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, nawet jeśli później stwierdzono istotne odstępstwa od projektu.
Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w sprawie samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego, który znacząco odbiegał od zatwierdzonego projektu budowlanego i pozwolenia na budowę z 1985 r. Stwierdzono istotne odstępstwa dotyczące usytuowania budynku, jego wymiarów, wysokości oraz liczby kondygnacji, a także wykonanie okna w ścianie w odległości mniejszej niż dopuszczalna od granicy działki. Po utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji przez Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, skarżąca J. S. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA i Prawa budowlanego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Asesor sądowy Marcin Małek, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] marca 2022 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie sporządzenia projektu budowlanego zamiennego i nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. W dniu 24 lutego 2021r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] położonej w miejscowości R., stanowiącą własność J. S.. W trakcie przeprowadzonych w dniu 22 kwietnia 2021 r. oględzin stwierdzono, iż na działce znajduje się dwukondygnacyjny murowany budynek mieszkalny z poddaszem i całkowicie podpiwniczony z dachem dwuspadowym o wymiarach 15,03 mx 11,71 m oraz wysokości - 9,57 m mierzoną od poziomu ±0.00. Budynek jest zlokalizowany w odległości 5,3 m od granicy działki nr ewid. [...] oraz w odległości 2,53 m od granicy działki nr ewid. [...], gdzie w ścianie budynku znajduje się otwór okienny na poziomie kondygnacji parteru, jest wyposażony w rynny i rury spustowe. Organ ustalił, że budynek został zrealizowany na podstawie decyzji Naczelnika Gminy J. nad W. z dnia [...] stycznia 1985 r. w przedmiocie udzielenia J. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego (który należało usytuować w odległości 22,0 m od krawędzi drogi, 5,00 m od granicy działki H. K. i 5,0 m od granicy działki p. R. S.) według projektu typowego [...] i karty przystosowania projektu typowego [...] ze stycznia 1984 r. Ustalono również, że budynek został zrealizowany z odstępstwem od warunków udzielonego pozwolenia na budowę i projektu budowlanego poprzez zmianę usytuowania budynku (poprzez zmniejszenie określonej w decyzji o pozwoleniu na budowę odległości z 5,0 m na 2,53 m względem granicy działki sąsiedniej nr ewid. [...]), co powoduje zwiększenie obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany i wybudowany zmianę wysokości budynku (z 4,71 m na 9,57 m) oraz długości i szerokości budynku (z 10,68 m x 9,50 m na 15,03 mx 11,71 m) - w zakresie przekraczającym 2% oraz zmianę liczby kondygnacji (wykonana dodatkowa kondygnacja), co powoduje zmianę charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego i zmianę konstrukcji dachu z kopertowego na dwuspadowy. Dodatkowo naruszenie § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62) - poprzez wykonanie okna w ścianie usytuowanej w odległości 2,53 m od granicy działki sąsiedniej nr ewid. [...]. Tymczasem ściana taka powinna być zlokalizowana w odległości minimum 4 m od granicy działki. Według inwestora budynek w obecnym kształcie został wybudowany w latach 1983-1985 na podstawie pozwolenia na budowę z 1985 r. Oświadczył także, że roboty budowlane zostały rozpoczęte jeszcze przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, nie mając zatwierdzonego projektu budowlanego, stąd rozbieżności między projektem, a stanem obecnym budynku. Budowę prowadził na działkach należących wówczas do J. K. oraz E. J.. Właścicielem nieruchomości stał się w 2004 r. W budynku nie są prowadzone żadne prace budowlane i według oświadczenia został zamieszkały w 1986 r. Organ potraktował stwierdzone odstępstwa od projektu budowalnego jako odstępstwa istotne w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 i pkt 2 lit. b i lit. c ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane i na podstawie jej art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust. 7 decyzja z dnia 15 lipca 2021 r. nałożył na właścicielkę nieruchomości obowiązek sporządzenia i przedstawienia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego, przy czym wskazano , ze przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian, sam zaś należy dostosować do wymagań przepisów Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r. poz. 1935). Zobowiązano ponadto właścicielkę nieruchomości do wykonania robót budowlanych polegających na demontażu stolarki okiennej i zamurowanie otworu okiennego w ścianie wschodniej (od strony działki nr ewid. [...]) z dopuszczeniem wypełnienie otworu materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie o odporności ogniowej E30 w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych przy budowie ww. budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem - w terminie do dnia [...] stycznia 2022 r. Po rozpoznaniu odwołania J. S. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Stwierdził przede wszystkim, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) z uwzględnieniem art. 27 i 28 tej ustawy. Zgodnie z ww. art. 27 - do zamierzeń budowlanych realizowanych w oparciu o projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów dotychczasowych w przypadkach, o których mowa w art. 25 i art. 26, dla których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę albo dokonano skutecznego zgłoszenia przepisy ustaw zmienianych w art. 1-4, art. 6 oraz art. 8-24 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Jednocześnie w myśl art. 28 - do spraw, o których mowa w art. 25-27: stosuje się przepisy art. 36a ust. 5 i art. 40 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą i przepisy art. 36a ust. 5b ustawy zmienianej w art. 1; nie stosuje się przepisów art. 36a ust. 5a ustawy zmienianej w art. 1. W tej sprawie w dniu 7 stycznia 1985 r. została wydana decyzja w przedmiocie udzielenia J. K. pozwolenia na budowę, która nie była później zmieniana. Organ wyjaśnił, że według art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego - istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie: projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany; charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących powierzchni zabudowy w zakresie przekraczającym 5%, wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%, liczby kondygnacji; warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 zakres normowania ustawy Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze; zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części; ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; wymagającym uzyskania łub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub do dokonania zgłoszenia: budowy, o której mowa w art. 29 wyłączenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę ust. 1 pkt 1-4, lub przebudowy, o której mowa w art. 29 wyłączenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę ust. 3 pkt 1 lit. a, oraz instalowania, o którym mowa w art. 29 wyłączenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę ust. 3 pkt 3 lit. d; zmiany źródła ciepła do ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej, ze źródła zasilanego paliwem ciekłym, gazowym, odnawialnym źródłem energii lub z sieci ciepłowniczej, na źródło opalane paliwem stałym. Zgodnie z art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego istotne odstąpienie, o którym mowa w ww. art. 36a ust. 5 jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że ujawnione na podstawie przeprowadzanych oględzin przez upoważnionych pracowników PINB w Opolu Lubelskim oraz decyzji z dnia 7 stycznia 1985 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę i stanowiącego jej załącznik projektu budowlanego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego mają charakter istotny w rozumieniu art. 36 ustawy. Zwrócił uwagę, że aktualnie obowiązujące przepisy § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity w Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.) także stawiają wymóg zachowania odległości minimum 4 m w stosunku do takiej ściany. Za prawidłowe uznał zatem stanowisko dotyczące możliwości doprowadzenia przedmiotowego budynku do zgodności z prawem poprzez likwidację okna w ścianie przedmiotowego budynku od strony działki nr ewid. [...]. Organ nadzoru budowlanego powinien, przed zatwierdzeniem zamiennego projektu budowlanego, nałożyć na inwestorów obowiązek wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Niedopuszczalne jest bowiem zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego przewidującego rozwiązania, które naruszają prawo. Odnosząc się do zarzutu odwołania w którym wskazywano, że budynek został zrealizowany jeszcze przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, co miałoby oznaczać samowolę budowlaną, organ wskazał, iż tezy tej nie można podzielić. Zaznaczył, że akta sprawy organu I instancji (k. 1) zawierają potwierdzony za zgodność z oryginałem plan zagospodarowania działki H. K. (działka nr ewid. [...]), stanowiący załącznik do pozwolenia na budowę budynku gospodarczego z dnia 2 lipca 1985 r. Nr [...], na którym uwidoczniona jest istniejąca zabudowa także na sąsiedniej działce, określonej jako stanowiącej własność J. K. (działka nr ewid.[...]). Z planu zagospodarowania opracowanego przez Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych Zespół Usług Projektowych w O. L. wynika, iż na ww. działce nr ewid.[...] w chwili opracowywania planu zagospodarowania tj. w dniu 27 maja 1985 r. rozpatrywany w przedmiotowej sprawie budynek mieszkalny (oznaczony numerem [...]) był w stanie zerowym (jest to pierwszy etap budowy tzn. początek budowy domu, na którym to etapie powstaje część podziemna budynku, czyli fundamenty). Oznacza to, iż inwestor po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 7 stycznia 1985 r. rozpoczął proces inwestycyjny. W związku z powyższym twierdzenia dotyczące wybudowania budynku jeszcze przed [...] stycznia 1985 r. nie są prawdziwe. Organ podkreślił, że pozwolenie na budowę nie mogłoby być wydane po fakcie samowolnego zrealizowania budynku mieszkalnego, natomiast decyzja z dnia [...] stycznia 1985 r. nadal pozostaje w obiegu prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. S. zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 KPA w zw. z art. 76 § 1 i § 3 kpa poprzez ustalenie stanu faktycznego niezgodnie ze stanem rzeczywistym, ocenę zgormadzonych w sprawie dowodów w oderwaniu od zasad doświadczenia życiowego, oraz wyciągnięcie zbyt daleko idących wniosków z treści dokumentu urzędowego w postaci decyzji Naczelnika Gminy J. nad W. z dnia 7 stycznia 1985 r. Zdaniem skarżącej bezpodstawnie odmówiono uznania wiarygodności oświadczenia inwestora zawartego w piśmie z dnia 12 lipca 2021 r. i przyjęto, iż przedmiotowy budynek zrealizowany został na podstawie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego w sytuacji, gdy dokument w postaci decyzji o pozwoleniu na budowę nie zawiera w urzędowego stwierdzenia daty rozpoczęcia robót budowlanych czy stanu faktycznego zagospodarowania nieruchomości w dacie wydania decyzji. Sama zaś budowa zerowego przedmiotowego budynku w okresie 21 stycznia 1985 r. (data uzyskania przez decyzję o pozwoleniu na budowę przymiotu ostateczności) - 2 lipca 1985 r. była niemożliwa z uwagi na powszechną niedostępność materiałów budowlanych związaną z panującym w tym okresie ustrojem polityczno-gospodarczym i wyjątkowo niekorzystne w tej porze roku warunki atmosferyczne dla prowadzenia robót budowlanych (szczególnie prowadzenia wykopów i wylewania fundamentów) - pokrywa śnieżna utrzymująca się do końca miesiąca lutego, przymrozki przygruntowe występujące do ok. dnia 29 kwietnia 1985 r.). Zdaniem skarżącej zaniechano przeprowadzenia dowodów obiektywnych co do faktów wskazanych w oświadczeniu inwestora z dnia 12 lipca 2021 r. tj. dowodu z fotogrametrycznych zdjęć lotniczych przedmiotowej nieruchomości dostępnych w zasobach Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii. Tymczasem stan zagospodarowania nieruchomości uwidoczniony na zdjęciu lotniczym z dnia 4 listopada 1984 r. wyraźnie wskazuje na rozpoczęcie robót budowlanych przy budowie przedmiotowego budynku mieszkalnego przed dniem wydania decyzji dnia 7 stycznia 1985 r. W konsekwencji skarżąca zarzuciła naruszenie również art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 7 Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r. w zw. z art. 27 i 28 Ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 z późn. zm.) bowiem przepisy w brzmieniu sprzed 19 września 2020r. nie znajdują zastosowania dla zamierzeń budowlanych zrealizowanych w warunkach samowoli budowlanej, ja ma to miejsce w warunkach rozpatrywanej sprawy. Na poparcie swojej wersji wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi fotogrametrycznych zdjęć lotniczych z 4 listopada 1984 r. i 26 sierpnia 1983 r. wraz z dokumentami licencyjnymi Głównego Geodety Kraju, uzyskane z zasobu geodezyjnego i kartograficznego za pośrednictwem Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii i wydruków istotnych wycinków zdjęć lotniczych, obrazujące sposób zagospodarowania działki nr ewid.[...] w tych datach. Ostatecznie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu Lubelskim. W motywach skargi powtórzyła swoje zarzuty i wskazała, że bezspornie złożenie przez inwestora wniosku w trybie art. 49f ust. 2 Prawa budowlanego uzasadnia w realiach niniejszej sprawy prowadzenie postępowania legalizacyjnego w trybie uproszczonym. Odpowiadając na skargę Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przekonanie skarżącej o zrealizowaniu przedmiotowego budynku w warunkach samowoli budowlanej jest oczywiście bezpodstawne. Jest niekwestionowane w sprawie, że budynek został wybudowany na podstawie decyzji Naczelnika Gminy J. nad W. z dnia 7 stycznia 1985r., którą udzielono J. K. , ojcu skarżącej, pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wg projektu typowego [...] na działce [...]/27/67 położonej w [...]. W dacie wydawania pozwolenia na budowę, a więc w czasie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane ( Dz. U Nr 38 poz. 229 ) jej przepis art. 28 ust.1 jednoznacznie stanowił, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Art. 29 stanowił natomiast, że pozwolenie na budowę uprawnia do rozpoczęcia i wykonywania robót budowlanych. Pozwolenie na budowę wydawane, także obecnie w świetle art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, w formie decyzji administracyjnej, jest zatem potwierdzeniem legalności budowy. Tylko zatwierdzony przez właściwy organ projekt budowlany mógł uprawniać do prowadzenia budowy i to w granicach opracowania. Zupełnie niezrozumiałe jest zatem twierdzenie, jakoby organy wyciągnęły z decyzji zbyt daleko idące wnioski, nie uwzględniając zgłoszonych w sprawie dowodów mających dowodzić, że w rzeczywistości budynek został zrealizowany jeszcze przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, a przynajmniej przed tą data rozpoczęto budowę. Skarżący nigdy nie potwierdzili, aby pozwolenie zostało uchylone lub stwierdzono jego nieważność. Rację ma zatem organ, że skoro pozwolenie na budowę nie zostało zakwestionowane o samowoli budowlanej nie może być mowy. Bez znaczenia są zatem dywagacje skarżącego dotyczące rozpoczęcia budowy, czy nawet jej zakończenia przed datą 1 stycznia 1985r. Wprawdzie ustawa z 1974r. nie zawiera rozwiązania przyjętego w art. 35 ust. 5 pkt. 2 Prawa budowlanego z 1994r., według którego w przypadku wykonywania robót budowlanych przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ administracji architektoniczno – budowlanej wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno i wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, to jednak powyższy przepis może służyć jako wytyczna interpretacyjna zasady o której mowa w art. 28 ustawy. Tym bardziej, że również przed wejściem w życie wspomnianego art. 35 ust. 5 pkt. 2 wprowadzonego ustawa z dnia 13 lutego 2020r. ( Dz. U z 2020r poz. 471 ) art. 32 ust. 4a ustawy stwierdzał, że nie wydaje się pozwolenia na budowę w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych z naruszeniem art. 28 ust. 1. Jeśli zatem organ udzielił pozwolenia na budowę, uzasadnione jest przekonanie, że nie stwierdził naruszenia art. 28 ust.1 ustawy. Co więcej nawet gdyby została stwierdzona nieważność decyzji z 1985r. również nie oznaczałoby to samowoli budowlanej. W wyroku z dnia 24 lutego 2017 r. ( II OSK 1586/15 i podane tam orzecznictwo opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na utrwalony już w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego, po realizacji obiektu budowlanego (zakończeniu robót budowlanych), pozwala przyjąć, iż sytuacja taka wyczerpuje dyspozycję art. 50 ust.1 tej ustawy, stanowiąc "inny przypadek", o którym mowa w tym przepisie. Okoliczność, iż w dacie realizacji budowy inwestor dysponował decyzją ostateczną o pozwoleniu na budowę, oznacza zatem , że nie można mu zarzucić samowoli. Dlatego w odniesieniu do już wykonanych prac (zrealizowanej budowy) stosuje się art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, który odsyła do odpowiedniego stosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane (a więc już zakończone, zrealizowane) w sposób, o którym mowa w art. 50 ust.1 Prawa budowlanego. Z uwagi na treść art. 103 ust.2 ustawy prawo budowalne z 1994r. przepisy te miałyby zastosowanie także w razie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę wydanych przed wejściem jej w życie. Wbrew zatem przekonaniu skarżącej nie ma żadnych podstaw do zastosowania w rozpoznawanej sprawie uproszczonego postępowania legalizacyjnego o którym mowa w art. art. 49f prawa budowlanego, który ma zastosowanie do budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat. Rację ma natomiast organ wszczynając w stosunku do budynku postępowanie naprawcze. Nie jest bowiem kwestionowane , że budynek został zrealizowany z odstępstwami od projektu budowlanego. Organ ustalił, że zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę miał zostać usytuowany w odległości 22,0 m od krawędzi drogi, 5,00 m od granicy działki H. K. i 5,00 m od granicy działki R. S.. Tymczasem zmniejszono odległość z 5,0 m na 2,53 m względem granicy działki sąsiedniej nr ewid. [...], stanowiącej obecnie własność Z. K., przez co zwiększono obszar oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany i wybudowany. Wprawdzie w pozwoleniu na budowę nie wymieniono numeru działki inwestora, z wyjaśnień natomiast Starosty Lubelskiego z 28 maja 2021r. wynikało, że podany numer [...] jest numerem operatu technicznego z uczytelnienia fotomapy ( założenie ewidencji gruntów i budynków dla obrębu ewidencyjnego [...] gmina J. nad W. z 1967r. ), skarżąca nie zaprzeczała jednak , że jest to obecnie jej działka [...], sąsiadują z działką [...]. Inwestor zmienił ponadto wysokość budynku (z 4,71 m na 9,57 m), jego długość i szerokość (z 10,68 m x 9,50 m na 15,03 mx 11,71 m) - w zakresie przekraczającym 2% oraz wykonał dodatkową kondygnację. co spowodowało zmianę charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego i zmianę konstrukcji dachu z kopertowego na dwuspadowy. Dodatkowo niezgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62) wykonano okno w ścianie usytuowanej w odległości 2,53 m od granicy działki sąsiedniej nr ewid. [...]. Tymczasem ściana taka powinna być zlokalizowana w odległości minimum 4 m od granicy działki. Trafnie w tej sytuacji organ uznał, że stwierdzone odstępstwa należy kwalifikować jako odstępstwa istotne od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Stosownie do art. 36a ust. 5 pkt. 1) istotne odstępstwa stanowi odstąpienie od projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany; 2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących: a) powierzchni zabudowy w zakresie przekraczającym 5%, b) wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%, c) liczby kondygnacji. Racje organu mają swoje uzasadnienie w porównaniu projektu budowlanego, treści decyzji o pozwoleniu na budowę, protokołu oględzin nieruchomości oraz materiale fotograficznym pokazującym aktualny kształt i wysokość budynku. Zresztą również skarżąca nie zaprzeczała, że nie odpowiada on zarówno parametrom określonych w projekcie, jak i usytuowaniu według sąsiednich nieruchomości, podanych w decyzji. Słusznie zatem organy wszczęły postępowanie naprawcze o jakim mowa w art. 51 ust. 1 pkt. 3 w związku z art. 50 pkt. 4 prawa budowlanego w brzmieniu sprzed wspomnianej już nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 13 lutego 2020r. , z uwagi na treść jej art. 27 ust.1 pkt.2 i art. 28. W orzecznictwie wielokrotnie już podkreślano, że celem postępowania prowadzonego w trybie art. 50 i art. 51 prawa budowlanego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych (budowanego lub wybudowanego obiektu budowlanego) do stanu zgodnego z prawem, co oznacza zgodność z obowiązującymi przepisami, w tym techniczno -budowlanymi. Stosownie do przyjętego w art. 51 ust. 1 pkt. 3 ustawy rozwiązania w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Jest to pierwszy etap postępowania naprawczego, następnym jest już weryfikacja wykonania tego obowiązku w trakcie procedury zatwierdzającej projekt zamienny, o czym stanowi art. 51ust.4 według którego po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 powyższego przepisu, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W orzecznictwie podkreśla się przy tym , że bez znaczenia dla wdrożenia procedury naprawczej i wydania stosownej decyzji, w tym decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 jest zakończenie budowy, w której nastąpiło istotne odstąpienie od warunków projektu lub pozwolenia ( tak NSA w wyrokach z dnia 8 stycznia 2010 r. II OSK 15/09 i 7 lutego 2012 r. II OSK 2221/10 opubl. w CBOSA ). Dotyczy to również obiektu budowlanego wybudowanego przed 1 stycznia 1995r. z "istotnym odstępstwem" od udzielonego pozwolenia na budowę w zakresie nałożonych warunków techniczno-budowlanych jej realizacji (wyrok NSA z 29 października 2013 r., II OSK 1228/12 opubl. w CBOSA ). Słusznie również nakazano w zaskarżonej decyzji wykonanie robót budowlanych polegających na zamurowaniu okna znajdujące się od strony działki nr [...]. Z treści art. 51 ust.1 pkt.3 prawa budowlanego wynika, że sporządzenie przez inwestora projektu budowlanego zamiennego jest w przypadku tam określonym obowiązkowe, natomiast nałożenie obowiązku wykonania innych czynności czy robót budowlanych może wynikać z okoliczności faktycznych, uzasadniających - poza przedstawieniem dokumentacji projektowej zamiennej - również potrzebę wykonania określonych robót i czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Trafnie organ stwierdził, że montując okno w ścianie usytuowanej w odległości 2,53m m od granicy działki, inwestor naruszył § 12 ust. 1 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Ewentualne zmniejszenie odległości, przewidziane w § 12 ust. 2 tego rozporządzenia było możliwe, po uzyskaniu zgody na odstępstwo udzielanej w trybie art. 10 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane, Jest oczywiste, że takiej zgody skarżąca nie uzyskała, o czym świadczy projekt budowlany, w którym nie przewidziano otworu okiennego od strony wspomnianej działki. Z uwagi na zakwalifikowanie wstawienia okien jako istotnego odstępstwa, jak i sprzeczności z przepisami, należało zatem wydać decyzję zobowiązującą do doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Jak już wspomniano w trybie naprawczym określonym przepisami art. 51 ust. 1 pkt 4 i pkt 3 chodzi o zgodność z prawem, tzn. z przepisami obowiązującymi w dacie wydania decyzji zobowiązującej. Tymi przepisami w dacie wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, są normy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065). Przepisy § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia stanowią, że budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy; 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Przepisy § 12 ust. 4, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, przewidywały przypadki dopuszczające inne usytuowanie, niż wskazane w § 12 ust. 1, ale hipotezy § 12 ust. 3 pkt 1-3 nie obejmują przypadków, który stanowią analizowane roboty. W każdym zresztą z tych wypadków nie przewiduje się usytuowania drzwi i okien. Konieczność spełniania wszystkich przesłanek ewentualnego dopuszczenia do odstępstw od wymogów § 12 ust. 1 nie budzi zaś wątpliwości. Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżących zawartych w skardze z uwagi na treść przepisu art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, według którego sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W ocenie sądu zdjęcia lotnicze z [...] listopada 1984r. i [...] sierpnia 1983r. mające wykazać datę rozpoczęcia robót budowlanych, nie wpłyną w sposób istotny na wynik sprawy. Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2029r. poz. 2325 ) skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło