II SA/Rz 1599/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. M. i A. M. na postanowienie Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej K. M. i A. M. solidarnie kwotę 614 zł /słownie: sześćset czternaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewody (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], wydane w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił D.K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz murów oporowych na działce nr 292/13 w [...], gm. [...]. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2021 r. K.M. i A.M. (dalej: "skarżący") zwrócili się do Wojewody o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. Jako podstawę wznowienia wskazali art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) - dalej: "k.p.a.". Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Starosta [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...]. Organ I instancji podniósł, że wnioskodawcy nie dotrzymali określonego w art. 148 § 1 w zw. z art. 148 § 2 k.p.a. terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Podał, że skarżący są właścicielami działek nr 292/2 i 292/3, sąsiadujących bezpośrednio z działką nr 292/13. Na podstawie dziennika budowy przedstawionego przez inwestora ustalono, że roboty budowlane prowadzone były w okresie od [...] maja 2017 r. do [...] lipca 2018 r. pod nadzorem kierownika budowy, do którego obowiązków należało m.in. umieszczenie w widocznym miejscu tablicy informacyjnej. Ustalono ponadto, że przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w [...] toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie sposobu odprowadzania wód opadowych z budynku i terenu działek nr 292/13 i 292/12, w toku którego K.M. zapoznała się z wszystkimi dokumentami w dniu [...] lutego 2021 r. Zdaniem organu I instancji powyższe oznacza, że wnioskodawcy o fakcie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] kwietnia 2017 r. mieli wiedzę wcześniej niż jak wskazują we wniosku - z pisma Starosty z dnia [...] marca 2021 r., odebranego przez ich pełnomocnika w dniu [...] marca 2021 r. Co najmniej z chwilą zapoznania się z aktami sprawy w organie nadzoru budowlanego, tj. w dniu [...] lutego 2021 r. wnioskodawcy posiadali informację o fakcie udzielenia pozwolenia na budowę, a także o organie, który ją wydał. To z kolei oznacza, że ich wniosek z dnia [...] kwietnia 2021 r. został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Skarżący wnieśli zażalenie na to postanowienie, zarzucając błędne przyjęcie, że o fakcie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę wnioskodawcy powzięli wiedzę wcześniej niż w chwili odbioru pisma z dnia [...] marca 2021 r. o udostępnieniu informacji publicznej. Podnieśli, że udostępnienie akt administracyjnych w organie nadzoru budowlanego z uwagi na pandemię wirusa COVID-19 odbyło się na korytarzu siedziby organu, wobec czego K.M. nie miała warunków do ich swobodnego przeglądania i zapoznania się z nimi. Ponadto z aktami sprawy organu nadzoru budowalnego zapoznania się jedynie K.M. a nie A.M.. Natomiast organ I instancji uznał, że obydwoje wnioskodawców uchybiło terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] dnia [...] maja 2021 r. nr [...]. Wojewoda podał, że dodatkowe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone na etapie postępowania dwuinstancyjnego i obejmujące pozyskanie akt sprawy prowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...]. Ustalono, że w piśmie z dnia [...] października 2020 r. skarżący zwrócili się do organu nadzoru budowlanego o sprawdzenie, czy budynek na działce sąsiedniej realizowany jest zgodnie z dokumentacją projektową, ponieważ "pozwolenie na budowę domu opiewa na 232,45 m2". Oznacza to, że skarżący mieli wówczas wiedzę o fakcie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę co najmniej od [...] października 2020 r. Wobec powyższego, wniosek z dnia [...] kwietnia 2021 r. uznać należało za złożony z uchybieniem terminu, a co za tym idzie - postanowienie organu I instancji uznać należało za odpowiadające prawu. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie, K.M. i A.M. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżących, zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem: 1. art. 149 k.p.a. poprzez niewydanie postanowienia o wznowieniu postępowania w sytuacji, gdy wniosek został złożony przez uprawnione osoby, dotyczył decyzji ostatecznej, podstawy wznowienia wskazane we wniosku zostały wymienione w K.p.a. oraz został zachowany termin do złożenia wniosku; 2. art. 148 § 2 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że w realiach opisywanej sprawy nie został zachowany miesięczny termin do złożenia wniosku; 3. art. 148 § 2 w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że skarżący wiedzieli o wydanej decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. już [...] października 2020 r., podczas gdy informację o powierzchni budynku skarżący zaczerpnęli z danych zwartych na stronie internetowej geoportal.gov.pl, oraz pominięcie, że do pisma z dnia [...] października 2020 r. był dołączony dokument "informacje o działce", z którego skarżący powzięli informację o powierzchni działki; 4. art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 148 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnie sformułowania "dowiedzenie się o decyzji", które oznacza nie tylko powzięcie wiedzy o samym wydaniu decyzji, ale również o zawartym w niej rozstrzygnięciu, dacie wydania, numerze i organie, który ją wydał; 5. art. 107 § 2 w zw. z art. 126 w zw. z art. 15 i art. 8 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do zarzutów skarżących w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia; 6. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji; 7. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym pominięcie wniosków odwodowych skarżących. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: "P.p.s.a.") uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 P.p.s.a.). Na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Powiatu odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił D.K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz murów oporowych na działce nr 292/13 w [...], gm. [...]. Początek biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania określają przepisy art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W sytuacji gdy podstawę podania o wznowienie postępowania stanowi przyczyna określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. początek biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że przez pojęcie dowiedzenia się o decyzji należy rozumieć powzięcie wiedzy o samym fakcie wydania rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający złożenie podania o wznowienie. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji. Chodzi tu o takie dane jak nazwa organu oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy z zastrzeżeniem, iż nie jest tu konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji. Za wystarczające uznaje się, iż posiadła ona informację czego dana decyzja dotyczy (por. wyroki NSA z 26 czerwca 2013 r., II OSK 528/12; z 18 września 2014 r., II OSK 674/13, z 4 grudnia 2019 r., II OSK 168/18, z 17 września 2020 r., II OSK 1340/20; z 30 września 2020 r., II OSK 1464/20; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W skardze nieskutecznie zakwestionowano stanowisko Wojewody, iż wniosek o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie został złożony po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Rację ma Wojewoda wskazując, że z przekazanych przy piśmie z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...] przez organ nadzoru akt sprawy wynika m.in., że pismem z dnia [...] października 2020 r. K. i A.M. wystąpili do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] "o kontrolę: czy budynek R.K. jest zgodny z dokumentacją, na którą otrzymał zgodę, ponieważ pozwolenie na budowę domu opiewa na 232,45 m2 (...)". Z treści ww pisma z dnia [...] października 2020 r. w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że fakt wydania przez Starostę [...] spornej decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] był im znany już w dniu [...] października 2020 r. Podkreślić należy, ze art., 148 § 2 k.p.a. odnosi się do "dowiedzenia się o decyzji", nie zaś "dowiedzenia się o treści decyzji". Dowiedzenie się o decyzji oznacza, że strona uzyskała informacje pozwalającą jej zdefiniować fakt wydania decyzji, której nie doręczono w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi o dane dotyczące np. organu, który wydał decyzję oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji (por. wyroki NSA w Warszawie sygn. akt II OSK 2445/15 z 25 maja 2017 r., I OSK 2101/14 z dnia 7 marca 2017 r.). Zatem skoro ww okoliczność znana była skarżącym w dniu [...] października 2020 r., zaś wniosek o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. został przez nich złożony w organie w dniu [...] kwietnia 2021 r., to z całą pewnością należy uznać, że uchybili oni miesięcznemu terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania, wskazanemu w art. 148 § 2 k.p.a. Nie maja racji skarżący podnosząc, że treść pisma z dnia [...] października 2020 r. nie jest wystarczająca dla przyjęcia, że w tej dacie dowiedzieli się oni o decyzji. Otóż omawiane pismo wskazuje na fakt wydania pozwolenia na budowę na konkretną inwestycję na sąsiedniej działce. Z jego treści można wnioskować z pewnością o zaznajomieniu się skarżących z treścią pozwolenia na budowę. Wskazuje na to akcentowana w piśmie różnica w powierzchni domu wynikająca z pozwolenia na budowę i z ogłoszenia o zamiarze jego sprzedaży. Ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi, w tym dotyczących braków postępowania dowodowego w II instancji jest w tej sytuacji bezprzedmiotowe. Wojewoda zasadnie zatem przyjął, że skarżący już w dacie sporządzania omawianego pisma z dnia [...] października 2020 r. posiadali wiedzę o wydaniu kwestionowanej decyzji i to najpóźniej od tego momentu należało liczyć początek biegu terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Organy nie podzielając stanowiska skarżących przyjęły, że skoro skarżący informację o podstawie wznowienia postępowania- podany we wniosku art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. powzięli w dniu [...] października 2020 r. to miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 §1 k.p.a. zakończył bieg w dniu [...] listopada 2020 r., a co za tym idzie złożony w dniu [...] kwietnia 2021 r. wniosek należało uznać za spóźniony. Tymczasem na ocenę stanowiska organów, jak również zachowania skarżących, nie bez wpływu pozostaje fakt, że dotyczyło to okresu w którym w Polsce ogłoszono stan epidemii na podstawie Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. o ogłoszeniu na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491), obowiązującego od 20 marca 2020 r. do odwołania. Na mocy art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 15 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2255, dalej jako: ustawa o COVID-19) od dnia 16 grudnia 2020 r. wprowadzono przepis art. 15zzzzzn2. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu: 1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. 2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. 3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku nie przewidziano żadnych wyjątków. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, w okresie stanu epidemii, organ powinien zastosować się do treści tego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia. W niniejszej sprawie brak jest dowodów na to, że organ dopełnił tego obowiązku. Omawiana nowa regulacja wymaga od organu szczególnej rozwagi we wszystkich sprawach, które w normalnych okolicznościach byłyby rozpatrywane negatywnie dla strony z uwagi na przekroczenie przez nią terminu. Istotne jest również to, że ustawodawca nie zadbał o przepis przejściowy w przypadku tej regulacji, więc należy dopuścić założenie, że terminy którym uchybiono przed wejściem w życie omawianego przepisu, ale w okresie obowiązywania stanu epidemii, mogą zostać przywrócone (por. np. wyrok NSA z dnia 7 października 2021 r., I OSK 498/21). Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie ze względu na naruszenie przepisów procesowego, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Orzeczenie oparto na art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium będzie miało na względzie treść niniejszego uzasadnienia.