II OSK 1338/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 26 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 760/21 w sprawie ze skargi R. T. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 13 sierpnia 2021 roku nr ... w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 760/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę R. T. na decyzję Wojewody W. z dnia 13 sierpnia 2021 roku w przedmiocie wymeldowania. R. T. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji braku podstaw do jego zastosowania z uwagi na brak zamiaru stałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu przez skarżącego; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie kontroli instancyjnej, w szczególności przez brak odniesienia się do podniesionych w stosunku do zaskarżonych decyzji zarzutów naruszenia szeregu przepisów k.p.a., a zatem brak możliwości zweryfikowania czy Sąd rozpoznał zarzuty podnoszone przez skarżącego. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika wyznaczonego z urzędu wynagrodzenia za udzieloną skarżącemu pomoc prawną, albowiem nie została ona opłacona ani w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Wbrew zarzutowi kasacyjnemu dotyczącemu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. 2021 r. poz. 510, dalej u.e.l.), Sąd Wojewódzki kierując się właściwym rozumieniem tego przepisu, zasadnie przyjął w zaskarżonym wyroku, iż w sprawie zaistniały przesłanki do wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego, o czym orzekł Burmistrz B. decyzją z 6 lipca 2021 r. Ponadto nietrafnie zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie przez Sąd Wojewódzki art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku sporządzone zostało zgodnie z wymogami ustawowymi. Przede wszystkim Sąd Wojewódzki zweryfikował zawartą w kontrolowanych decyzjach ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji. Sąd Wojewódzki wyjaśnił w sposób wyczerpujący jaki stan faktyczny przyjął za podstawę rozstrzygnięcia oraz uzasadnił swoje stanowisko co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Z argumentacji Sądu wynika logicznie i jednoznacznie z jakich względów uznał skargę za bezzasadną. Niewątpliwie przedstawiony w uzasadnieniu wyroku stan faktyczny i prawny sprawy pozwolił na przeprowadzenie kontroli instancyjnej i rozpoznanie skargi kasacyjnej. Zauważyć należy, że nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut kasacyjny wskazujący na nieodniesienie się przez Sąd Wojewódzki do wszystkich zarzutów skargi dotyczących kwestii proceduralnych. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że Sąd Wojewódzki analizując stan faktyczny sprawy poddał ocenie te wszystkie okoliczności, które były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie podkreśla się, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 2042/16). Z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia 8 marca 2018 r. II OSK 2165/17 oraz z dnia 8 maja 2018 r. I GSK 625/16). Zarzut taki byłby uzasadniony jedynie w sytuacji, gdy taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2018 r. II OSK 2382/17). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, o czym będzie jeszcze mowa w dalszych rozważaniach. Ponadto zaznaczyć należy, że za pomocą zarzutu dotyczącego art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd pierwszej instancji stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2023 r. II OSK 980/20, 26 maja 2023 r. III OSK 4149/21, 25 maja 2023 r. II OSK 1828/20, 24 maja 2023 r. I OSK 16/23). W rezultacie brak w skardze kasacyjnej zarzutu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczącego przepisów postępowanie skutkował tym, że nie został podważony stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku. Tymczasem dla oceny przesłanek warunkujących orzeczenie o wymeldowaniu w trybie art. 35 u.e.l. decydujące znaczenie miały w niniejszej sprawie te okoliczności, które w istocie były bezsporne. Mianowicie trafnie wskazał Sąd Wojewódzki, że skarżący nie przebywa w miejscu zameldowania od 10 lipca 2017 r., tj. od dnia jego zatrzymania przez policję. W dacie orzekania przez organy obu instancji skarżący nadal przebywał w areszcie śledczym w związku z orzeczeniem karnym Sądu Okręgowego z 9 maja 2019 r. o pozbawieniu go wolności na 11 lat. W sprawie ważna była również okoliczność, że postanowieniem Sądu Rejonowego z 22 lipca 2019 r. nieruchomość lokalowa będąca miejscem zameldowania skarżącego została wskutek sprzedaży egzekucyjnej przysądzona na rzecz M. i D. C., którzy jako nowi właściciele zamieszkują przedmiotowy lokal oraz domagają się wymeldowania skarżącego. Natomiast rodzina skarżącego po opuszczeniu tego lokalu dokonała wymeldowania w grudnia 2020 r. W takim stanie faktycznym zasadnie stwierdzono w sprawie, że doszło do trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącego, przy czym skarżący utracił tytuł prawny do tego lokalu i brak jest obiektywnych możliwości powrotu do miejsca pobytu, gdyż temu sprzeciwiają się obecni właściciele. Nie ulega wątpliwości, że miejsce zameldowania skarżącego nie stanowi już jego centrum życiowego, gdyż od 2017 roku przebywa stale w areszcie śledczym z perspektywą odbywania kary 11 lat pozbawienia wolności. Podkreślić należy, że sam deklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu nie mógł stanowić przeszkody do orzeczenia o jego wymeldowaniu, skoro spełnione zostały określone w art. 35 u.e.l. warunki w postaci: opuszczenia miejsca pobytu stałego i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Zasadniczo, aby można było stwierdzić opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l. konieczne jest ustalenie, że osoba podlegająca wymeldowaniu opuściła go w sposób dobrowolny, a nie wskutek bezprawnych działań innych podmiotów. Należy również zauważyć, że dobrowolność opuszczenia miejsca stałego zameldowania nie jest przesłanką ustawową orzeczenia o wymeldowaniu, dlatego nie w każdym przypadku okoliczność ta ma znaczenie. Jeżeli więc opuszczenie lokalu przez daną osobę było spowodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa, to przy ustalaniu przesłanek do wymeldowania kwestia dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że w takich sytuacjach czynności właściwych organów nie są zgodne z wolą osoby, która jest obowiązana opuścić lokal. Trafnie zatem wskazał Sąd Wojewódzki w wyroku na utrwalone w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym brak dobrowolności opuszczenia przez daną osobę miejsca stałego pobytu nie jest przeszkodą do jej wymeldowania, gdy było to spowodowane zatrzymaniem przez organy ścigania, aresztowaniem oraz odbywaniem kary pozbawienia wolności (por. wyroki NSA z dnia 6 grudnia 2017 r. II OSK 515/17, 23 kwietnia 2020 r. II OSK 1739/19, 12 marca 2020 r. II OSK 234/19). W stanie faktycznym niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie miało także to, że skarżący w czasie rozpatrywania sprawy przez organy obu instancji nie wykazał legalnych możliwości powrotu do miejsca zameldowania, w szczególności nie przedstawił prawomocnych orzeczeń stanowiących o odzyskaniu przez niego tytułu do przedmiotowego lokalu. Słusznie więc Sąd Wojewódzki stwierdził, że brak przebywania skarżącego w miejscu zameldowania, połączony z brakiem tytułu prawnego i brakiem obiektywnej możliwości powrotu do danego lokalu, uprawniał do orzeczenia o wymeldowaniu w celu doprowadzenia do zgodności faktycznego miejsca pobytu z miejscem rejestracji. Zaakcentować trzeba, że Sąd Wojewódzki zweryfikował prawidłowo te wszystkie okoliczności sprawy, które były istotne w świetle art. 35 u.e.l. Odnosząc się do zarzutu kasacyjnego w zakresie odnoszącym się do art. 141 § 4 p.p.s.a. dodać należy, że w kontrolowanych decyzjach wskazano dowody, z jakich wynikało, że po opuszczeniu lokalu przez rodzinę skarżącego nie pozostawiono w nim jego rzeczy. Nie było więc potrzeby, aby Sąd przytaczał całą argumentację przedstawioną przez organy orzekające w sprawie. Ponadto należy zauważyć, że kwestia ta ma drugorzędne znaczenie wobec całokształtu bezspornych okoliczności, które determinowały orzeczenie o wymeldowaniu skarżącego. Z tych wszystkich względów akceptacji podlegała ocena Sądu Wojewódzkiego co do zgodności z prawem kontrolowanych decyzji. W konsekwencji skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a. W związku z wnioskiem pełnomocnika o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzeka o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 p.p.s.a. ----------------------- 5