II OSK 515/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 614/16 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 3 listopada 2016r., sygn. akt II SA/Sz 614/16 oddalił skargę S.G. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 29 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 17 lutego 2016 r., nr [...], Prezydent Miasta Szczecin działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 388, ze zm.) orzekł o wymeldowaniu S.G. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w Szczecinie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu, na podstawie pisma Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych z dnia 21 października 2015 r., w którym wskazano, że zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin Centrum w Szczecinie z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt V K 813/15, na S.G. został nałożony obowiązek opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z W. L.. Organ I instancji ustalił, iż S.G.nie mieszka w przedmiotowym lokalu, przychodzi do niego kilka razy w miesiącu, żeby odwiedzić swoją matkę W.L.. Nie nocuje on także w tym lokalu, choć znajdują się w nim jego rzeczy osobiste, posiada klucze i ma do niego swobodny dostęp. Z zeznań S.G. wynika, że zamieszkuje pod różnymi adresami w kraju i za granicą i nie potrafi wskazać jednego miejsca, w którym zlokalizowane jest jego centrum życiowe. Wskazał, że nie może przebywać w lokalu przy ul. [...] w Szczecinie, ponieważ zgodnie z wyrokiem Sądu ma zakaz zbliżania się do matki i nakaz opuszczenia tego lokalu. S.G.zaznaczył, że po zakończeniu kary, co przypadnie za trzy lata, być może powróci do przedmiotowego lokalu, ale nie potrafi powiedzieć, co będzie za trzy lata. Okoliczność, iż S.G.nie mieszka w przedmiotowym lokalu potwierdziła jego matka. W ocenie organu I instancji wobec nie zamieszkiwania przez S.G. w przedmiotowym lokalu, który to zgodnie z wyrokiem Sądu miał obowiązek opuścić, a nie dopełnił obowiązku wymeldowania się z tego lokalu stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, wydanie decyzji było uzasadnione. W odwołaniu od tej decyzji S.G.wniósł o jej uchylenie jako nieuzasadnionej i pozbawionej podstaw faktycznych, a także prawnych. Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z dnia 29 marca 2016 r, nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał, że stosownie do art. 35 ustawy o ewidencji ludności organy gminy wydają na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego, trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wziął pod uwagę fakt, iż przeciwko S.G.toczyło się postępowanie karne, zakończone wydaniem przez Sąd Rejonowy Szczecin Centrum wyroku, w którym nałożono na skarżącego obowiązek opuszczenia zajmowanego wspólnie z W.L. lokalu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, S.G.wniósł o uchylenie decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego wywodząc, że organ ten nieprawidłowo zastosował art. 35 ustawy o ewidencji ludności, gdyż nie zaistniały przesłanki do zastosowania tego przepisu. Na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wyjaśnił, że po opuszczeniu zakładu karnego skarżący zamierza powrócić do lokalu przy ul. [...] w Szczecinie, natomiast uczestniczka postępowania – W. L. oświadczyła, że chciałaby aby syn nie mieszkał razem z nią. Oddalając powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 614/16 skargę S.G., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyjaśnił, że biorąc pod uwagę treść art. 35 ustawy o ewidencji ludności obowiązkiem organów obu instancji było ustalenie, czy zachodziły przesłanki do wymeldowania skarżącego. Organy obu instancji dokonały trafnej analizy i oceny materiału dowodowego, uznając, że skarżący opuścił lokal i w nim nie przebywa. Wynika to z zeznań złożonych zarówno przez W.L. jak i samego skarżącego. Bez znaczenia przy tym – w ocenie Sądu – pozostaje okoliczność, iż skarżący przechowuje w mieszkaniu matki swoje rzeczy osobiste, podobnie jak bez znaczenia jest deklarowana przez skarżącego chęć powrotu do lokalu po opuszczeniu zakładu karnego. Decydujące znaczenie w tej sprawie ma bowiem fakt, iż skarżący został zobowiązany do opuszczenia lokalu wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin Centrum w Szczecinie. Oczywistym zatem jest, że skarżący w lokalu tym zgodnie z prawem przebywać nie może przynajmniej do zakończenia okresu próby, o którym mowa w pkt II wyroku z dnia 25 września 2014 r. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniesionej w imieniu S.G., zarzucono: - naruszenie prawa materialnego, a to art. 35 ustawy o ewidencji ludności przez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że opuszczenie miejsca stałego pobytu w następstwie wykonania wyroku karnego oznacza dobrowolność w rozumieniu tego przepisu - naruszenia przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z att. 151 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi, podczas gdy decyzja Wojewody Zachodniopomorskiego została wydana z naruszeniem art. 80 k.p.a., co uzasadniało jej uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, polegające na błędnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W oparciu o te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Nie był trafny zarzut naruszenia przepisów postępowania, sprowadzający się do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który oddalając skargę ,nie zauważył rzekomego naruszenia przez organ art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązująca przy ocenie materiału dowodowego zasada swobodnej oceny dowodów wskazuje, że ocena ta musi opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ, powinna być oparta na wszechstronnej ocenie tego materiału, zgodnie z zasadami logiki, a organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgromadzone w rozpoznawanej sprawie dowody zostały przez organy administracji ocenione prawidłowo i ocena ta nie wykracza poza granicę swobodnej oceny. Prawidłowo organy oceniły zeznania zarówno S.G., jak i jego matki W.L. oraz uwzględniły postanowienia wyroku Sądu Rejonowego Szczecin Centrum w Szczecinie z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt V K 813/15, w którym na S.G. został nałożony obowiązek opuszczenia lokalu i zakaz zbliżania się do W. L.. Przy dokonywaniu tej oceny nie zostały naruszone zasady logiki, jak również ocena ta nie jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym. Stan faktyczny sprawy w zakresie okoliczności opuszczenia przez skarżącego kasacyjnie lokalu mieszkalnego nie budzi żadnych wątpliwości i znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, tj. zarówno w zebranym w sprawie materiale dowodowym, jak i uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Nie był również uzasadniony drugi zarzut skargi kasacyjnej, a mianowicie naruszenia prawa materialnego - art. 35 ustawy o ewidencji ludności przez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że opuszczenie miejsca stałego pobytu w następstwie wykonania wyroku karnego oznacza dobrowolność w rozumieniu tego przepisu. Konieczność wystąpienia dobrowolności opuszczenia lokalu pojmowanej jako wyraz woli osoby, która lokal opuściła winna być badana i oceniana w sytuacji, gdy istnieje wątpliwość czy dana osoba opuściła lokal samodzielnie, czy też na skutek bezprawnych działań innych podmiotów. Ocena, czy dobrowolność owa wystąpiła, pozbawiona jest natomiast uzasadnienia jeśli dana osoba, nie wskutek bezprawnego postępowania innych osób, lecz wskutek własnych bezprawnych działań została zatrzymana przez organy ścigania i opuszczenie przez nią lokalu jest konsekwencją wywołanego przez jej działania aresztowania i odbywania kary pozbawienia wolności. W przypadku zatem zmiany miejsca pobytu spowodowanej pobytem w zakładzie karnym nie wymaga się dobrowolności opuszczenia miejsca zamieszkania, co jest zrozumiałe, gdyż zmianie tej nie towarzyszy dobrowolność. W tej sytuacji brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania, gdyż opuszczenie lokalu jest zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności. (por. np. wyroki NSA z dnia 26 września 2007 r., II OSK 1251/06; z dnia 18 września 2009 r., II OSK 1396/08; z dnia 15 grudnia 2012 r., II OSK 2143/10; z dnia 19 lutego 2013 r., II OSK 1976/11; z dnia 11 kwietnia 2013 r., II OSK 2407/11; z dnia 29 lipca 2014 r., II OSK 394/13, z dnia 10 grudnia 2014 r., II OSK 1236/13). W świetle przytoczonego powyżej stanowiska jednolicie przyjmowanego w orzecznictwie, które również podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, okoliczność, że skarżący kasacyjnie nie opuścił dobrowolnie swojego miejsca pobytu, lecz opuszczenie to było następstwem wyroku sądu karnego, nie stanowiła przeszkody do wydania decyzji o jego wymeldowaniu. Pomimo deklarowanej przez skarżącego chęci powrotu do przedmiotowego lokalu po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności, powrót ten w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie jest możliwy. Wyrokiem sądu karnego skarżący został bowiem zobowiązany do opuszczenia przedmiotowego lokalu, a ponadto orzeczono zakaz zbliżania się do zamieszkującej w tym lokalu W.L.. Utrzymanie w takiej sytuacji zameldowania skarżącego sprawiałoby, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem faktycznym, a skoro skarżący kasacyjnie nie ma realnych możliwości na powrót do lokalu, odmowa wymeldowania prowadziłaby do trwałej fikcji meldunkowej. Z powyższych względów Sąd I instancji zasadnie uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.