I SA/Ke 632/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Sędzia WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium) utrzymało w mocy decyzję nr [...] z [...] r. wydaną z upoważnienia Starosty [...] (Starosta), orzekającą o cofnięciu P. K. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, w związku ze stwierdzeniem na podstawie orzeczenia psychologicznego istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania ww. pojazdami. Kolegium wyjaśniło, że [...] r. Starosta wydał decyzję o skierowaniu skarżącego na badanie psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości. W dniu 21 kwietnia 2021 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło orzeczenie psychologiczne nr 90/21 wydane 20 marca 2021 r. przez psycholog mgr A. F.-J., stwierdzające istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w zakresie prawa jazdy kategorii B. P. K. nie skorzystał z przysługującego prawa do złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, wobec czego orzeczenie stało się ostateczne. W odwołaniu strona wskazała, że orzeczenie psychologiczne nr 90/21 z 20 marca 2021 r. powinno zostać uznane za nieważne i nieprzydatne do rozpoznania sprawy. Strona podała, że złożyła skargę na psychologa wydającego orzeczenie. Rozpoznając odwołanie, Kolegium powołało treść art.103 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2021.1212 t.j.), dalej "u.k.p." oraz art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) ww. ustawy. Nadto wyjaśniło, że tryb weryfikacji orzeczeń psychologicznych zawierających przeciwwskazania do kierowania pojazdem zawiera regulacja w art. 84 ust. 2 i 3 u.k.p. Odbywa się to w postępowaniach przed wojewódzkim ośrodkiem medycyny pracy, wyłącznie uprawnionym do przeprowadzania badań, o których mowa w art. 82 u.k.p. Organ drugiej instancji nie miał wątpliwości, że na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit b u.k.p., istnieje obowiązek cofnięcia uprawnień kierowcy. Obowiązek ten wynika z treści ww. przepisu. Kolegium związane jest treścią orzeczenia psychologicznego, z tej przyczyny nie mogły zostać uwzględnione zarzuty odwołania, w tym dotyczące przebiegu badania. Zdaniem organu zarzuty dotyczące "prowokacji niemieckiej policji" w tym odnoszące się do kwestii prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, powinny być podnoszone na etapie skarżenia decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne. Kolegium nie ma kompetencji do badania merytorycznej oceny uprawnionego psychologa co do istnienia bądź nieistnienia przeciwwskazań do prowadzenia pojazdu przez skarżącego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kolegium i poprzedzającej decyzji starosty oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił: 1. naruszenie przepisu art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 103 ust. 2 u.k.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie dyspozycji przywołanego przepisu z uwagi na brak przekazania Staroście przez administratora danych i informacji zgromadzonych w ewidencji kierowców, danych będących podstawą decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, z uwagi iż skarżącemu nigdy nie zostało zatrzymane uprawnienie do kierowania pojazdami silnikowymi na terenie [...] w związku z prowadzeniem pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu. 2. naruszenie art: 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) w zw. z art. 99 ust. 2 pkt. 1 lit. b) oraz w zw. z art. 75 ust.1 pkt 4 u.k.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, z uwagi na brak przesłanek do skierowania skarżącego na badanie psychologiczne z zakresu psychologii transportu w celu ustalenia istnienia lub nieistnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami mechanicznymi w związku z tym, iż skarżący nie prowadził pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu na terytorium Rzeczypospolitej [...], co wynika z informacji zgromadzonych w ewidencji kierowców: 3. naruszenie przepisu art. 84 ust. 2, 3 i 4 u.k.p. w zw. z art. 222 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania i nie dokonanie przez organ kwalifikacji pisma skarżącego z dnia 18 czerwca 2021 r. zatytułowanego skarga na psychologa, według jego treści, a nie jego formy zewnętrznej, podczas gdy z treści pisma wynikało, iż strona nie zgadza się z treścią orzeczenia psychologicznego, co powinno skutkować nadaniem sprawie dalszego biegu i w konsekwencji skierowaniem strony na ponowne badanie psychologiczne do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. 4. naruszenie przepisu art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 81a k.p.a przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej - brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i dokonanie jednostronnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego, a zwłaszcza przyjęcie przez organ, iż skarżący nie kwestionował orzeczenia psychologicznego nr 90/21 z 20 marca 2021 r. wydanego przez psychologa A. F.-J., podczas gdy skarżący złożył 18 czerwca 2021 r. skargę na w/w psychologa w związku z przeprowadzonym badaniem, kwestionując przebieg badania. 5. naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niedokonaniu niezbędnych ustaleń faktycznych w przedmiocie tego, czy skarżący kierował pojazdem w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu na terenie RP i czy zasadne było kierowanie go na badania lekarskie psychologiczne. 6. naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem przepisów materialno-prawnych i postępowania, czego skutkiem jest oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na błędnie ustalonym stanie faktycznym. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów został wydany przez Sąd niemiecki w związku z popełnieniem czynu zabronionego na terytorium [...], a nie na terytorium [...]. Wobec skarżącego został zastosowany środek karny przez niemiecki sąd, w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, który to zakończył swój bieg w marcu 2020 r. i dotyczył jedynie wyraźnie wskazanego obszaru państwowego. Zdaniem skarżącego brak było podstaw do uruchomienia przez Starostę procedury skierowania skarżącego na badania psychologiczne, ponieważ nigdy nie prowadził pojazdu pod wpływem alkoholu na terytorium [...], tym samym nigdy nie był osobą zatrzymaną za przestępstwo z art. 178a §1 k.k. oraz nigdy nie został na niego nałożony środek karny w postaci zatrzymania prawa jazdy na terytorium [...]. W wyniku uruchomienia procedury przez polski organ administracyjny, skarżący został skierowany na badanie psychologiczne, które to przebiegło w sposób uwłaczający godności badanego. Skarżący był traktowany przedmiotowo przez psycholog, która to w finalnym efekcie wydała decyzję negatywną oceniając predyspozycje psychologiczne przy przeprowadzonym badaniu. Doprowadziło to do zakwestionowania przez skarżącego przeprowadzonych badań psychologicznych i wydanego orzeczenia psychologicznego oraz złożenia skargi na czynności psycholog A. F.-J.. Zdaniem skarżącego organ wydając decyzję opierał się na wybiórczym materiale dowodowym, który to nie uwzględnił okoliczności, że okres terminu orzeczonego przez sąd niemiecki środka karnego wobec skarżącego zakończył swój bieg z dniem 23 marca 2020 r. i obowiązywał wyłącznie na terenie [...]. Tym samym wyrok sądu niemieckiego nie mógł stanowić przesłanki do skierowania skarżącego na badania psychologiczne z zakresu psychologii transportu, jako że wobec skarżącego nie doszło do skazania go przez polski sąd karny w sprawie o prowadzenie pojazdu w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu na terenie RP. W związku z powyższym, organ nie poczynił niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie i nie sprawdził, czy faktycznie zasadne było kierowanie skarżącego na badania psychologiczne. Błędnie także przyjęto, iż skarżący nie kwestionował orzeczenia psychologicznego nr 90/21 z 20 marca 2021 r., podczas gdy skarżący złożył 18 czerwca 2021 r. skargę na w/w psychologa w związku z przeprowadzonym badaniem, kwestionując przebieg badania. Powyższe powinno skutkować skierowaniem skarżącego na ponowne badania do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. Kolegium, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na orzeczenie psychologiczne stwierdzające istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b u.k.p. Starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia, na podstawie orzeczenia psychologicznego, istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Decyzja wydana na podstawie w/w przepisu nie ma charakteru uznaniowego. Organ wydający decyzję ma obowiązek postąpić zgodnie z jego dyspozycją i nie może weryfikować orzeczenia psychologicznego, którego treścią jest związany. Treść art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy, jest oczywista i nie sprawia trudności interpretacyjnych (zobacz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 06 czerwca 2017 r. – I OSK 2709/16, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w sprawach o sygnaturach: II SA/Po 739/19, II SA/Sz 1302/18, II SA/Gl 1005/17, II SA/Bd 430/15, II SA/Sz 663/20 – wszystkie dostępne w CBOSA). Zatem wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku stwierdzenia przez uprawnionego psychologa w orzeczeniu psychologicznym istnienia przeciwwskazań psychologicznych, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami. W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy organ otrzymał ostateczne orzeczenie psychologiczne nr 90/20, wydane w dniu 20 marca 2021 r., w którego treści stwierdzono istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w zakresie prawa jazdy kategorii B. Mając na względzie brzmienie art. 103 ust 1 pkt 1 lit. b u.k.p. organ był zobligowany wydać decyzję o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Prawidłowe jest także stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że orzeczenie psychologiczne nie podlega ocenie organu administracji co do zasadności jego merytorycznej treści. Badania psychologiczne w przedmiotowym zakresie mogą przeprowadzać jedynie psycholodzy uprawnieni, spełniający wymagania określone w art. 83 ust 1 u.k.p. Osoba badana lub podmiot kierujący na badania, którzy nie zgadzają się z treścią orzeczenia psychologicznego, mogą wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Ponowne badanie przeprowadza się na koszt osoby badanej, z wyjątkiem badań, o których mowa w art. 229 Kodeksu pracy (art. 84 ust 2 u.k.p.). Zgodnie z art. 84 ust 3 u.k.p. wniosek o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego w zakresie psychologii transportu składa się pisemnie, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia psychologicznego, za pośrednictwem uprawnionego psychologa, który je wydał. Orzeczenie psychologiczne wydane po przeprowadzeniu ponownego badania psychologicznego jest ostateczne (art. 84 ust. 4 u.k.p.). W przypadku gdy orzeczenie psychologiczne zawiera przeciwwskazania, kopię orzeczenia uprawniony psycholog przesyła staroście właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej, po upływie 14 dni od daty badania, jeżeli osoba badana nie złożyła wniosku o przeprowadzenie ponownego badania albo orzeczenie psychologiczne zostało wydane w wyniku ponownego badania (art. 84 ust 5 pkt 2 u.k.p.). Przesłanie do organu kopii ostatecznego orzeczenia psychologicznego kończy pierwszy, diagnostyczno – orzeczniczy, etap postępowania w przedmiocie weryfikacji uprawnień kierowcy. Procedura oceny predyspozycji psychologicznych kierowcy, wynikająca z cytowanych wyżej przepisów ma charakter szczególny i odrębny od procedury administracyjnej, a zatem nie mają do niej zastosowania ogólne zasady postępowania administracyjnego. Orzeczenia psychologiczne wydawane w tym trybie nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w rozpatrywanej sprawie, że orzeczenia psychologiczne wiążą organy administracyjne, które nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Sąd nie podziela przy tym argumentacji skargi, dotyczącej okoliczności odwoływania się przez skarżącego od orzeczenia lekarskiego oraz błędnej kwalifikacji pisma skarżącego z 18 czerwca 2021 r. Jak wynika z akt sprawy – orzeczenia psychologicznego, wydanego po przeprowadzonym badaniu w dniu 20 marca 2021 r. (k. 16 akt administracyjnych) – badany został w sposób prawidłowy pouczony o możliwości odwołania od tego orzeczenia. Zauważenia również wymaga, że organ, przed wszczęciem postępowania w kontrolowanej sprawie zwracał się do uprawnionego psychologa z prośbą o udzielenie informacji, czy orzeczenie to jest ostateczne. W odpowiedzi, stanowiącej pismo z dnia 30 kwietnia 2021 r. psycholog A. F. – Jas podała, że P. K. nie odwoływał się od wydanego orzeczenia i stało się ono ostateczne. Zdaniem Sądu, jako odwołania od orzeczenia psychologicznego nie można uznać pisma skarżącego z dnia 15 czerwca 2021 r., zatytułowanego jako skarga. Należy bowiem zwrócić uwagę, że pismo to zostało sporządzone po upływie ponad dwu miesięcy od daty przeprowadzenia badania psychologicznego, które zawierało prawidłowe pouczenie o możliwości jego zakwestionowania w terminie 14 dni. Pismo to zostało zatem sporządzone po upływie terminu, w którym strona mogła zwrócić się o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego w zakresie psychologii transportu. Znamiennym jest nadto, że informacja o skardze na psychologa wpłynęła do organu I instancji już po wydaniu decyzji o cofnięciu uprawnień. Reasumując, skoro w sprawie zostało wydane ostateczne orzeczenie psychologiczne stwierdzające istnienie u skarżącego przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, to Starosta zobligowany był orzec stosownie do dyspozycji art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b u.k.p., tj. cofnąć skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B. Nie są zatem zasadne zarzuty skargi określone w punktach 1, 3, 4. Zauważenia także wymaga, że Sąd kontrolując daną sprawę związany jest jej granicami, co wynika wprost z art. 134 par. 1 p.p.s.a. Przedmiotem oceny w przedmiotowym postępowaniu jest natomiast decyzja organu o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami spowodowana wydaniem orzeczenia psychologicznego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Tym samym w niniejszym postępowaniu sądowym nie podlegają ocenie: zasadność skierowania skarżącego na badania lekarskie, czy okoliczność prowadzenia przez skarżącego pojazdu w stanie nietrzeźwości i orzeczenia względem skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów przez sąd niemiecki. W zakresie skierowania skarżącego na badania lekarskie została bowiem wydana odrębna decyzja (15 marca 2021 r.), podlegająca odrębnemu zaskarżeniu (art. 99 ust. 1 i ust 2 u.k.p.). Zdaniem Sądu na tle niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego. Stan faktyczny w sprawie został ustalony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), z poszanowaniem zasad postępowania w zakresie gromadzenia i oceny środków dowodowych (art. 77 § 1 k.p.a.). Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania działania organów (art. 8 k.p.a.). Nie sposób też uznać, że Sąd naruszył przepis art. 107 § 3 k.p.a., który reguluje wymogi stawiane uzasadnieniu faktycznemu i prawnemu decyzji. Decyzja posiadała bowiem wszystkie elementy przewidziane ustawowo. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów prawa wymienionych w punktach 2, 5, 6 skargi, ani też innych przepisów, uzasadniających jej uwzględnienie. Mając na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.