II SA/Ol 877/21
WyrokWSA w Olsztynie2022-03-31
Skład orzekający: Tadeusz Lipiński, Beata Jezielska, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może orzec o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli opuszczenie lokalu nastąpiło z powodu przymusu lub braku możliwości dostępu do lokalu, a osoba ta podjęła kroki prawne w celu odzyskania posiadania lokalu?Ratio decidendi
Organ administracji nie może orzec o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli opuszczenie lokalu nie miało charakteru trwałego i dobrowolnego. W sytuacji, gdy osoba została pozbawiona dostępu do lokalu lub opuściła go pod przymusem, a następnie podjęła kroki prawne w celu odzyskania posiadania (np. powództwo posesoryjne), organ meldunkowy musi dokładnie zbadać te okoliczności. Samo wytoczenie powództwa posesoryjnego, choć nie jest zagadnieniem wstępnym, może wpływać na ocenę dobrowolności opuszczenia lokalu, wskazując na wolę powrotu i brak rezygnacji z zamieszkiwania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wymeldowanie J. D. z pobytu stałego. Organ I instancji odmówił wymeldowania, uznając, że strona nie opuściła lokalu trwale i dobrowolnie, wskazując na wymianę zamków przez wnioskodawcę i toczące się postępowanie posesoryjne. Wojewoda uchylił tę decyzję i orzekł o wymeldowaniu, uznając opuszczenie lokalu za trwałe i dobrowolne. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, wskazując na brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym na wymianę zamków i brak swobodnego dostępu do lokalu, a także na fakt, że nadal inwestowała w lokal i posiadała tam swoje rzeczy. Sąd administracyjny uchylił decyzję Wojewody.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1/ uchyla zaskarżoną decyzję; 2/ zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej J. D. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony)
Decyzją z (...) Burmistrz Miasta B. (dalej jako: organ I instancji), na podstawie art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r. poz. 510 ze zm., dalej jako: u.e.l.), odmówił wymeldowania J. D. (dalej jako: strona lub skarżąca) z pobytu stałego w lokalu przy ul. (...) w B. W uzasadnieniu podano, że wniosek o wymeldowanie strony z pobytu stałego we wskazanym lokalu złożył M.D. (dalej jako: wnioskodawca), wskazując, że strona nie przebywa w przedmiotowym lokalu od sześciu lat, mieszkanie opuściła dobrowolnie, a opuszczenie miało charakter długotrwały. Podano, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że zgodnie z umową najmu z 15 października 2008 r. do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu mieszkalnym uprawniony jest wnioskodawca, strona oraz ich syn. Pod koniec 2016 r. strona wyjechała zagranicę w celach zarobkowych, jednakże wracała do przedmiotowego mieszkania w czasie wolnym, na urlopy oraz na święta. Aktualnie strona nie ma swobodnego dostępu do mieszkania, gdyż wnioskodawca wymienił zamki w drzwiach, uzasadniając to obawą o swoje życie ze strony żony, z którą jest w trakcie rozwodu, a ewentualne wejście strony do mieszkania może odbywać się tylko w asyście funkcjonariuszy Policji. W związku z tym organ I instancji uznał, że zgromadzone dowody nie potwierdzają, że strona opuściła miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny. Wprawdzie mieszka ona obecnie poza granicami kraju, ale jednak do spornego mieszkania okresowo przyjeżdżała i nie zerwała związków z lokalem, w którym jest zameldowana na pobyt stały. Natomiast wnioskodawca, mimo że umowa najmu została zawarta w trakcie trwania związku małżeńskiego, samowolnie pozbawił stronę dostępu do lokalu, wielokrotnie stwierdzając, że nie udostępni jej kluczy. Organ I instancji wskazał, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. W tej sytuacji organ I instancji uznał, że nie może zignorować faktu wystąpienia przez stronę z powództwem posesoryjnym. Wprawdzie nie stanowi to bezpośredniego dowodu na brak woli opuszczenia lokalu, ale może świadczyć o tym, że strona nie opuściła lokalu dobrowolnie. Podkreślono, że o trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko długotrwałe nieprzebywanie pod wskazanym adresem, ale również zamiar założenia w nowym miejscu ośrodka swoich życiowych spraw rodzinnych, majątkowych, czy osobistych, co wiąże się z zerwaniem więzi z dotychczas zajmowanym lokalem i brakiem woli powrotu do niego. O dobrowolności opuszczenia lokalu decyduje to, że nie jest ono spowodowane przymusem pochodzącym od innej osoby. W przypadku, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela bądź współwłaściciela, to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne. W ocenie organu I instancji, biorąc pod uwagę fakt, że sprawa powództwa posesoryjnego nie została zakończona, a nie stanowi ona zagadnienia wstępnego, wydanie decyzji o wymeldowaniu strony z przedmiotowego lokalu jest przedwczesne.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył wnioskodawca, zarzucając:
- naruszenie art. 35 u.e.l. w związku z art. 25 ust. 1 u.e.l. poprzez uznanie, że nie zaszły przesłanki wydania decyzji o wymeldowaniu strony;
- naruszenie art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności poprzez brak ustalenia w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości wszystkich okoliczności pozwalających na dokonanie jednoznacznej i wyczerpującej oceny co do przesłanki wymeldowania strony poprzez ograniczenie działań do przyznania waloru wiarygodności jej twierdzeniom, że w lokalu pozostają "rzeczy, mebli i inne składniki majątku rodziny", co organ (w sposób nieprawidłowy) zrozumiał jako wolę dalszego zamieszkiwania w lokalu;
- błędną ocenę materiałów dowodowych i nieprawidłowe ustalenie, że strona opuściła przedmiotowy lokal pod przymusem pochodzącym od wnioskodawcy, podczas gdy opuszczenie przez stronę przedmiotowego lokalu miało miejsce w 2015 r. na podstawie jej autonomicznej decyzji.
W związku z powyższymi zarzutami, wnioskodawca wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i wymeldowanie strony z pobytu stałego lub ewentualnie uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W obszernym uzasadnieniu wnioskodawca przedstawił m.in. relacje istniejące między nim a stroną oraz okoliczności wyjazdu i pobytu strony zagranicą. Wskazał, że strona, jak również ich syn nie mieszkają w przedmiotowym lokalu od dłuższego czasu. Zdaniem wnioskodawcy obecne działania strony w zakresie chęci pozostawania w lokalu mają na celu wyłącznie uprzykrzenie życia zarówno jemu, jak i jego matce, która jest partycypantem lokalu i chce odzyskać środki przeznaczone na wkład mieszkania. Nie bez znaczenia jest także fakt, że toczy się postępowanie w sprawie o rozwód, zainicjowane przez wnioskodawcę. Podniósł, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie prowadzi do wniosku, że przedmiotowy lokal mieszkalny nie stanowi centrum spraw życiowych strony, bowiem przebywa ona zagranicą, gdzie mieszka, pracuje i dokąd jest kierowana korespondencja. Wnioskodawca podkreślił, że w przedmiotowym lokalu mieszkalnym od lat nie było już rzeczy osobistych strony, zaś w przypadku sprzecznych opinii organ I instancji winien przeprowadzić oględziny lokalu w celu zweryfikowania stanu pozostawionych w nim rzeczy. Podkreślił, że strona w pełni autonomicznie i bez jakiegokolwiek przymusu podjęła decyzję o wyjeździe za granicę, co doprowadziło do zerwania więzi rodzinnych. Od lat nie tylko nie przebywa w lokalu, ale także sporadycznie bywa w Polsce, od kilku do kilkunastu dni w skali roku. Tym samym, deklaracje strony o chęci powrotu do przedmiotowego lokalu nie znajdują żadnego uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy.
Decyzją z (...) Wojewoda (dalej jako: Wojewoda lub organ odwoławczy) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu strony z miejsca pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa wraz z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych. Podniesiono, że strona opuściła sporny lokal około 6 lat temu i wyjechała do B. w celu poprawienia swojej sytuacji finansowej. Do przedmiotowego lokalu przyjeżdżała w czasie wolnym, na urlopy i święta, jednakże z czasem relacje między małżonkami zaczęły się psuć i ostatecznie w lipcu 2020 r. wnioskodawca wystąpił z pozwem o rozwód, a w marcu 2021 r. o ustanowienie rozdzielności majątkowej. Dodatkowo w lutym 2021 r. wnioskodawca wymienił zamki w drzwiach i od tej pory wejście do spornego mieszkania przez stronę możliwe było tylko w asyście funkcjonariuszy Policji. W związku z powyższym, strona w maju 2021 r. wniosła do Sądu Rejonowego w B. pozew o ochronę naruszonego posiadania, zaś obecnie przebywa w B., gdzie pracuje i spędza większość czasu. Podano, że w złożonych wyjaśnieniach strona zaznaczyła, że nie jest w stanie określić w jakim czasie chciałaby do tego lokalu powrócić ze względu na zawiłą sytuację rodzinną i sprawę rozwodową, a także aktualnie nie posiada jednego, określonego centrum życiowego, ponieważ bardzo często podróżuje pomiędzy B., B. a W., gdzie mieszka i studiuje jej syn. Zatem nie jest w stanie określić, które z tych miast jest jej głównym centrum życiowym. W ocenie organu odwoławczego doświadczenie życiowe nie przemawia za tym, by możliwe było koncentrowanie swoich spraw życiowych w dwóch miejscach jednocześnie, tj. w spornym lokalu, z którego faktycznie wyprowadzono rzeczy codziennego i osobistego użytku, a w którym mieszka wnioskodawca i z którym strona jest skonfliktowana oraz w B., gdzie na co dzień strona pracuje i przebywa. Organ odwoławczy uznał, że w tych okolicznościach należy przyjąć, że strona 6 lat temu opuściła przedmiotowy lokal z zamiarem koncentracji swoich interesów życiowych w innym miejscu pobytu, tj. w Niemczech, a opuszczenie przedmiotowego lokalu nosiło charakter trwały i dobrowolny. Podniesiono, że sam fakt wniesienia przez stronę powództwa posesoryjnego nie może automatycznie świadczyć, że zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem pobytu stałego nie miało charakteru dobrowolnego, a nastąpiło na skutek bezprawnego działania osób trzecich. Okoliczność toczącego się przed sądem powszechnym sporu posesoryjnego podlega każdorazowo ocenie organów w toku prowadzonego postępowania o wymeldowanie i stanowi element stanu faktycznego, który organ powinien wziąć pod uwagę przy ocenie zaistnienia przesłanek z art. 35 u.e.l. Jednakże żaden przepis nie uzależnia wydania decyzji w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego w sądzie powszechnym. W ocenie organu odwoławczego okoliczności opuszczenia lokalu przez stronę i przeniesienie centrum życiowego za granicę potwierdzają w istocie wolę swobodnego opuszczenia lokalu przez stronę. W związku z tym, w ocenie organu odwoławczego, zachodzą przesłanki do wydania decyzji o jej wymeldowaniu z przedmiotowego lokalu mieszkalnego.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez siostrę jako pełnomocnika, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 75 §1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; w szczególności przez brak ustalenia w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości wszystkich okoliczności pozwalających na dokonanie jednoznacznej i wyczerpującej oceny co do przesłanki wymeldowania skarżącej poprzez ograniczenie działań do przyznania waloru wiarygodności twierdzeniom wnioskodawcy, że strona lokal opuściła dobrowolnie i trwale. W związku z powyższymi zarzutami, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji lub ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie wyjechała zagranicę dobrowolnie, gdyż zmusiła ją do tego sytuacja finansowa rodziny. Wskazała, że w przedmiotowym lokalu nadal znajdują się nie tylko jej rzeczy, meble, ale także inne składniki majątku rodziny, w który nieprzerwanie do 2020 r. inwestowała. Zdaniem skarżącej jest to wspólne gospodarstwo domowe, które prowadzili razem z wnioskodawcą, dlatego do czasu rozwodu oraz podziału majątku powinna mieć nieograniczony dostęp do lokalu i znajdujących się w nim rzeczy. Tymczasem wnioskodawca w lutym 2021 r. wymienił zamki w lokalu i tym samym pozbawił skarżącą oraz ich syna swobodnego dostępu do domu, bowiem każde wejście do mieszkania musi odbywać się z asystą funkcjonariuszy Policji. Podała, że jej uprawnienia do korzystania z lokalu wynikają z umowy najmu. Skarżąca podkreśliła, że mimo wyjazdu w 2016 r. do Niemiec dalej łożyła na utrzymanie przedmiotowego mieszkania, dokonywała remontów, napraw lub niezbędnych przeglądów, na co posiada odpowiednie dokumenty w formie przelewów i rachunków. Podniosła, że przeprowadzona przez wnioskodawcę wymiana zamków w drzwiach do przedmiotowego lokalu bezprawnie pozbawiła ją dostępu do miejsca stałego zameldowania, co jednocześnie prowadzi do wniosku, że nie opuściła tego lokalu dobrowolnie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją, przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z 15 listopada 2021 r. wnioskodawca, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej, a także o zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wnioskodawca podtrzymał w całości argumentację zawartą w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji. Jednocześnie wskazał, że w jego ocenie organ odwoławczy prawidłowo ocenił stan faktyczny sprawy, uznając, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu a jego opuszczenie miało charakter trwały i dobrowolny, zaś wydanie decyzji w sprawie wymeldowania nie jest w żaden sposób uzależnione od zakończenia toczącego się równolegle postępowania posesoryjnego w sądzie powszechnym.
W dniu 5 stycznia 2022 r. skarżąca nadesłała kopię wyroku Sądu Rejonowego w B. z 23 grudnia 2021 r. (sygn. akt (...)) w sprawie przywrócenia naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z 8 listopada 2021 r., a odpis tego pisma został doręczony organowi i uczestnikowi postępowania. W ustawowym terminie zarówno organ odwoławczy, jak i uczestnik postępowania nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.
Przechodząc do meritum sprawy podnieść należy, że zgodnie z art. 35 u.e.l. organ gminy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zatem rolą organu prowadzącego postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania jest weryfikacja, czy okoliczności sprawy wskazują na istnienie po stronie osoby, której dotyczy wymeldowanie, zamiaru trwałego i dobrowolnego zerwania więzi z miejscem zameldowania. Podkreślić jednak należy, że wykonywanie pracy w miejscowości innej niż ta, w której osoba jest zameldowana na pobyt stały, nie oznacza automatycznie, że centrum życiowe tej osoby zlokalizowane jest w miejscowości, w której pracuje i że z tego powodu doszło do zerwania więzi z miejscem, w którym jest ona zameldowana na pobyt stały. Skoro bowiem w art. 27 ust. 2 u.e.l. ustawodawca dopuścił możliwość równoczesnego posiadania zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy, to dopóki trwa usprawiedliwiony powód do czasowego zamieszkiwania w innym miejscu, a strona wyraża wolę powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania, dopóty uzasadnione jest utrzymywanie stałego meldunku w miejscu, w którym strona faktycznie nie przebywa. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której wiele osób nie mogłoby mieć miejsca stałego zameldowania z uwagi na wykonywaną pracę. Zatem czasowość pobytu w innym miejscu (w innych miejscach) nie oznacza zerwania więzi z lokalem, w którym osoba była zameldowana na pobyt stały, jeżeli jej centrum życiowe nie zostało zlokalizowane na stałe w innym miejscu. Także sam fakt pobytu za granicą nie jest równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego uzasadniającym wymeldowanie, gdyż musi być połączony z trwałą i dobrowolną rezygnacją z dotychczasowego miejsca pobytu (por. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2153/18; z 10 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 297/17; z 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 29/17; z 8 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1301/12, dostępne w Internecie).
Z kolei dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego to takie działanie, które wynika z własnej woli zainteresowanego - nie zaś z powodu presji czy bezprawnego działania innych osób. W przypadku zatem opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu, nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości przebywania w lokalu i realizowania w nim interesów życiowych. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem - nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej (por. wyrok WSA w Białymstoku z 22 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 468/12, dostępny w Internecie). W orzecznictwie akcentuje się, że jako równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać również sytuację, w której osoba w nim zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu bądź przymuszona do jego opuszczenia, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W tym zakresie należy wymienić powództwo cywilne o przywrócenie naruszonego posiadania, czy o eksmisję, bądź też zawiadomienie właściwych organów (np. Policji) o okoliczności uniemożliwiania dostępu czy powrotu do lokalu - które to działanie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu czy osób trzecich za bezprawne (por. wyrok WSA w Gliwicach z 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 346/14, oraz wyrok WSA w Olsztynie z 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11, wyrok WSA w Bydgoszczy z 5 czerwca 2013 r. o sygn. akt I SA/Bd 351/13, dostępne w Internecie). Wprawdzie wytoczenie powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania nie jest zagadnieniem wstępnym w sprawie o wymeldowanie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8 maja 2014 r. o sygn. akt III SA/Gd 146/14, dostępny w Internecie), ale samo żądanie przez daną osobę udzielenia jej przez sąd cywilny ochrony posesoryjnej danego lokalu może mieć wpływ na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki dobrowolności opuszczenia przez nią tego lokalu, gdyż wytoczenie powództwa posesoryjnego może wskazywać na fakt, że dana osoba, korzystając z tego środka prawnego, stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta. Zatem okoliczność ta ma istotne znaczenie w postępowaniu meldunkowym jako element stanu faktycznego, który organ administracji ma obowiązek wziąć pod uwagę oceniając zaistnienie przesłanek z art. 35 u.e.l.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że ustalenia poczynione przez organ I instancji nie dają podstaw do stwierdzenia, że zostały spełnione przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżącej, o czym orzekł organ odwoławczy. Postępowanie to ograniczyło się w zasadzie do przesłuchania wnioskodawcy, zaś organ odwoławczy nie podjął żadnych czynności celem uzupełnienia materiału dowodowego. W aktach sprawy znajdują się ponadto stanowiska, oświadczenia i dokumenty przedłożone przez skarżącą i wnioskodawcę. Taki materiał dowodowy, w ocenie Sądu, nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki niezbędne do orzeczenia o wymeldowaniu.
Przede wszystkim nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym stanowisko organu odwoławczego, że opuszczenie lokalu przez skarżącą nastąpiło 6 lat temu, tj. w momencie jej wyjazdu do Wielkiej Brytanii. Jak wyjaśniła skarżąca wyjazd ten był związany wyłącznie z koniecznością podjęcia pracy poza granicami kraju, w związku z zakończeniem działalności gospodarczej w Polsce i koniecznością uregulowania zobowiązań finansowych. Podobny cel - jak podała - miał późniejszy wyjazd do B. Przy czym z wyjaśnień skarżącej wynika, że w okresie swoich pobytów poza granicami kraju wielokrotnie przyjeżdżała i przebywała w miejscu stałego pobytu, a do przedmiotowego lokalu miała swobodny dostęp aż do momentu wymiany zamków przez wnioskodawcę. Podała także, że partycypowała w kosztach utrzymania mieszkania, a także dokonywała w nim remontów i napraw, na co posiada stosowne rachunki. Wskazała także, że w przedmiotowym lokalu nadal znajdują się jej rzeczy osobiste. Okoliczności tych organ odwoławczy w ogóle nie zweryfikował, chociażby poprzez oględziny lokalu, czy też wezwanie skarżącej do nadesłania wskazywanych przez nią rachunków, a w związku z tym należy przyjąć, że swoje ustalenia oparł wyłącznie na odmiennych twierdzeniach wnioskodawcy w tym zakresie. Organ odwoławczy uznał ponadto, że opuszczenie lokalu przez skarżącą miało charakter dobrowolny. Tymczasem, jak wskazano także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżąca nie tylko podejmowała próby wejścia do lokalu w asyście Policji, ale także wniosła powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania. Podjęła zatem wszelkie czynności świadczące o tym, że nie zrezygnowała dobrowolnie z zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Co więcej, już na etapie postępowania przed sądem administracyjnym, skarżąca nadesłała kopię wyroku Sądu Rejonowego w B. z 23 grudnia 2021 r. (sygn. akt (...)), na mocy którego orzeczono o przywróceniu jej naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu mieszkalnego. W tej sytuacji nie można uznać, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny, a dowody zebrane w sprawie potwierdzają zaistnienie materialnej przesłanki wymeldowania, tj. dobrowolne i trwałe opuszczenie przez skarżącą miejsca pobytu stałego, bez wymeldowania. Należy podkreślić, że w toku całego postępowania administracyjnego skarżąca konsekwentnie podawała, że nie opuściła przedmiotowego lokalu i wprawdzie czasowo przebywa za granicą, ale ma zamiar do przedmiotowego lokalu powrócić. Natomiast organ odwoławczy uznał za wiarygodne jedynie twierdzenia wnioskodawcy, który wskazał, że opuściła ona miejsce stałego pobytu w 2015 r. W ocenie Sądu twierdzenie to nie znajduje jednak potwierdzenia w aktach sprawy. Ponadto skoro skarżąca podjęła środki prawne dotyczące ochrony prawa posiadania lokalu, to wydanie rozstrzygnięcia o wymeldowaniu wymagało szczególnie dokładnego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, zaś organ odwoławczy żadnych czynności w tym zakresie nie podjął.
Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo, gdyż została podjęta przez organ odwoławczy bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności, a zatem z naruszeniem art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło